6309 Maden Kanunu
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 6309 Maden Kanunu (R.G. 11.03.1954/8655)
- İlgili mevzuat
- 2804 Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Kanunu
Madde 1 – Tarif
Tabiatta sâf, mürekkep veya mahlût halde bulunan, yeraltı veya yerüstü işletmesi ile elde edilebilen ve bu kanuna göre maden sayılan maddeler aşağıda gösterilmiştir:
Altın, Gümüş, Radyum, Platin, Plâdyum, İridyum, Osmiyum, Rutenyum.
Bakır, Kurşun, Kalay, Kadmiyum, Demir, Krom, Manganez, Alüminyum.
Kobalt, Nikel.
Molibden, Tunsten.
Vanadyum, Titanyum, Niyobyum (Kolonbiyum), Tantalyum, Zirkonyum.
Antiımuan, Civa, Arsenik, Bizmut.
Berilyum, Lityum, Rubidyum, Sezyum, Fransyum.
Seryum, Lantalyum, Didim, Neodin, Germanyum, İtriyum.
Uranyum, Toryum.
Antrasit, Taşkömürü, Linyit, Turb.
Siyah Kehlibar, Grafit.
Petrol ve müştakları, bitüm ve bitümlü maddeler, tabii hidrokarbür gazları ve Helyum.
Kayatuzu veya tuzla tuzu olarak çıkarılan Sodyuma, Potasyum, Magnezyum, Bor ve Fosfor tuzları, Şap.
Kükürt, Selenyum, Tellür, Pirit, Baryum, Borasit, Fluorit, Apatit, Lösit, Amyant (Aspest), Mika, Lületaşı, Manyezit, Zımpara.
Beril, Topaz, Korondon, Turkuaz, Ouiks, Opal, Agat, Kehlibar, Kuarz Kristalleri, Ametist, Krizopraz, Krizoberil, Krizolit, Spinel, Türmalin.
Elmas, Zümrüt, Yakut
İçersinde işlenecek miktar ve keyfiyette yukardaki maddeleri ihtiva eden alüvyon, elüvyon ve sular.
Madde 2 – Bu kanun hükümlerine tabi tutulabilecek sair maddeler
Bu kanunun birinci maddesinde, taş ocakları mevzuatında ve mahsus kanunlarında zikredilmemiş bulunan veya zikredildiği halde terkip veya vasfı itibariyle bu kanun hükümlerine tabi olup o tanıyacağı hususunda tereddüt edilen maddeler Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyeti karariyle bu kanun bükümlerine tabi tutulabilir.
İktisaden petrol istihsaline elverişli olmıyan bitüm ve asfalt yatakları hakkında Petrol Kanunu hükümleri cari değildir.
Madde 3 – Maden rejimi
Madenlerin aranması, işletilmesi ve üzerlerinde hak iktisabı bu kanun hükümlerine tabidir.
Madde 4 – Mülkiyet
Madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup içinde bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir.
Madde 5 – Madenler üzerinde iktisap olunan hakların hisselere ayrılamıyacağı
Madenler üzerinde tesis olunan takaddüm, arama ruhsatnamesi, işletme talebi, işletme ruhsatnamesi ve işletme imtiyazı haklarının hiçbirisi hisselere tefrik ve taksim edilemez, bunlardan her biri ancak bir bütün halinde muameleye tabi tutulur.
Madde 6 – Devir ve intikallerin, vecibelerin ifasını geciktirmiyeceği
Madenler üzerindeki hakların devir ve intikalleri, kanun ve talimatnamelerde gösterilen hükümlerin tatbikini geciktirmez.
Madde 7 – Maden arama ve işletme hakkı iktisabı memnu olan şahıslar
Devlet memurları ile, vazifeleri haricinde ticaret ve sanatla iştigalleri kanunen menedilmiş olan kimselere maden arama ve işletme hakkı verilemez ve verilmiş olsa bile geri alınır.
Bu memnuiyet, Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin bu Kanunun tatbikı ile alâkalı daire ve teşkilâtında, İşletmeler Vekâletinin maden arama ve işletme ve bunları murakabe işleri ile vazifeli daire ve teşkilâtında, sermayesi tamamen veya kısmen Devlet tarafından konularak maden aramak ve işletmek için kurulmuş olan teşekkül ve müesseselerde çalışan memur ve müstahdemler ile, vali ve vali muavinleri haklarında hizmetten ayrıldıkları tarihten itibaren iki sene müddetle devam eder.
Birinci ve ikinci fıkralar hükümleri, ikinci fıkrada zikredilen memur ve müstahdemlerin karı veya kocaları ile, ana, baba ve evlâtları hakkında da tatbik olunur.
Maden arama veya işletme hakkını haiz olanlardan durumları sonradan birinci ve ikinci fıkralar hükmüne giren kimseler, bu haklarını altı ay zarfında devretmeye mecburdurlar. Aksi takdirde aratma veya işletme hakları iptal veya fesholunur.
Madde 8 – Arama ve işletme yapılamıyacak yerler
Memleket kara sınırlarından itibaren ufkan beş kilometre mesafedeki yerlerde maden arama veya işletme hakkı verilmez.
Maden arama ve işletme hakkı taallûk eden sahalar içinde kalan askeri yasak bölgelerde maden aranması veya işletilmesi Yasak Bölgeler Kanununa tabidir.
Maden arama veya işletme hakkı verilen sahaların, şehir veya kasaba belediyeleri imar sahaları sınırları içinde kalan kısımlarında maden arama veya işletme faaliyeti yapılamaz. Şu kadar ki, maden havzaları ile, arama veya işletme hakkı verildikten veya bulunmuş sayıldıktan sonra belediye imar sınırları içine alınan maden sahaları bu fıkra hükmünden müstesnadır.
Yukardaki hükümlere muhalif olacak maden arama veya işletme faaliyetinde bulunanlar hakkında, fiil ilaha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, aşağı haddi 1000 liradan eksik olmamak üzere ağır para cezası tatbik olunur. Faaliyet neticesinde cevher çıkarılmış ise bu cevherler müsadere edilir. Müsadere imkânı ortadan kalkmış olan cevherlerin, Devlet hakkı tarifesindeki en yüksek derecesinin kıymeti üzerinden hesaplanarak tahsil edilecek bedeli, müsadere olunacak mal yerine geçer.
Madde 9 – Maden arama ruhsatnamesi ve arama
Madenlerin bu kanuna göre aranması, maden arama ruhsatnamesi alınmasına bağlıdır.
Madde 10 – Ruhsatnamenin tek şahsa verileceği
Arama ruhsatnamesi, hakiki veya hükmi yalnız bir şahsa verilir.
Madde 11 – Arama ruhsatnamesinin müddeti
Amma ruhsatnamesi iki yıl müddetle verilir. Bu müddet uzatılamaz.
Madde 12 – Arama ruhsatnamesinin şümulü
Arama ruhsatnamesi bir cins maden için verilir. Şu kadar ki, arama esnasında bu madenle mahlûr olarak zuhur eden veya jeolojik teşekkülü bu madenle birilikte işletilmesini zaruri kılan madenler çıkarsa, arama hakkı sahibi tarafından gerekli fenni malûmat idareye bildirilmek ve keyfiyet tesbit olunmak şartiyle bu madenlerin de arama ruhsatnamesinin şümulüne girdiği ruhsatnamesine dercolunur.
Madde 13 – Arama ruhsatnamesi alabilecek şahıslar
Arama ruhsatnameleri, medeni haklarını kullanmaya ehil Türk vatandaşına veya madencilik yapabileceği statüsünde yazılı ve Türk kanunlarına göre kurulmuş hükmi şahsa veya bu hususta yetkiyi haiz İktisadi Devlet Teşekkülü ve müessesesine veya âmme idaresine verilir.
Madde 14 – Aynı cins maden için arama ruhsatnamesi verilmeyecek yerler
Takaddüm, arama ruhsatnamesi, işletme talebi, işletme ruhsatnamesi, işletme imtiyazı hakkı taallûk eden maden sahasında veya bulunmuş maden sahasında aynı cins maden için arama ruhsatnamesi verilemez.
Madde 15 – Arama yapılması takyidata tabi yerler
Maden arama ruhsatnamesi sahasına dâhil arazide bulunan âmme hizmetine veya umumun istifadesine tahsis edilmiş mahallerde veya bu mahiyetteki tesislere ufkan 60 metre mesafe dâhilinde arama yapılabilmesi için Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin haberdar edilmesi mecburidir.
Arama ameliyatının bu mahallere veya tesislere zarar vermemesi için arazinin jeolojik bünyesi ve tatbik olunacak arama usulleri göz önünde bulundurularak arama yapılamıyacak ufki ve umki sınırlar ve riayeti icabeden hususlar, bu mahaller veya tesislerle alâkalı makamların mütalâası da alınmak suretiyle Ekonomi ve Ticaret Vekâletine tesbit ve arayıcıya tebliğ edilir.
Yukarda yazılı mahal ve mesafeler içinde bu tebliğden evvel faaliyette bulunanlar veya Vekâletçe yapılacak tebliğe muhalif şekilde arama yapanlar hakkında, fiil daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, aşağı haddi 1000 liradan eksik olmamak üzere ağır para cezası tatbik olunur, faaliyet neticesinde cevher çıkarılmış ise bu cevherler müsadere edilir. Müsadere imkânı ortadan kalkmış olan cevherin, Devlet hakkı tarifesindeki en yüksek derecesinin kıymeti üzerinden hesaplanarak tahsil edilecek bedeli, müsadere olunacak mal yerine geçer.
Madde 16 – Mülk sahibinin izniyle arama yapılabilecek yerler
Binalara ufkan 60 metre mesafe dâhilindeki yerlerde ve etrafı duvarlarla çevrili avlularda, bağ ve bahçelerde ve bunlara 20 metre mesafe dâhilinde ve altlarında maden aranması mülk sahibinin iznine bağlıdır.
Madde 17 – Arama ruhsatnamesi talebi
Arama ruhsatnamesi, arama yapılacak sahanın bağlı bulunduğu vilâyetin valiliğine verilecek dilekçe ile istenir.
Bu dilekçeye yazılacak hususlar ve eklenecek vesikalar aşağıda gösterilmiştir.
1. Ruhsatname isteyen hakiki şahıs ise adı, soyadı ve ikametgâhı hükmi şahıs ise adı veya ticaret unvanı ve ikametgâhı,
2. Aranacak madenin cinsi,
3. Maden aranacak sahanın mevkii ve bağlı bulunduğu köy, nahiye, kaza ve vilâyet,
4. Sahanın 18 inci maddeye uygun sınırları ve hektar miktarı,
5. Sahayı gösterir kroki.
Müracaat sahibi hakikî şahıs ise nüfus hüviyet cüzdanının, hükmi şahıs ise kuruluşuna ait statünün ve imza sirkülerinin asılları veya tasdikli suretlerini dilekçeye bağlar.
Dilekçe ve krokinin dörder nüsha olarak verilmesi lâzımdır.
Madde 18 – Sınır, saha, kroki
Maden arama ruhsatnamesi istenecek sahanın sınırları değişmez ve tamamen muayyen sınır noktalarını birbirine bağlıyan doğru hatlarla veya deniz, göl, nehir, ırmak kenarları, demiryolu, şose gibi eğri hatlarla çevrelenir.
Bu saha iki bin hektarı geçemez ve talimatnamesine uygun şekildi krokisi tanzim olunur.
Krokinin idarede mevcut paftalara tatbikında veya ölçüye müstenit hudut haritasının tanziminde veya sair suretle sahanın iki bin hektarı aştığı görülürse saha, müracaat sahibine iki bin hektara taksir ettirilir.
Madde 19 – Arama ruhsatnamesi harcı teminatı
Arama ruhsatnamesi harcı miktarında bir teminatın ruhsatname talebi hakkındaki müracaatla birlikte tevdii şarttır. Harç teminatı, dilekçeyi kabule yetkili makama nakden tevdi edileceği gibi, önceden bir malsandığına yatırılarak mukabilinde alınacak makbuzun veya banka teminat mektubunun dilekçeye raptı suretiyle de tevdi mükellefiyeti yerine getirilebilir. Teminat mektubunun şekli talimatnamede gösterilir.
Ruhsatnamenin verilmemesi halinde harç teminatı iade olunur. Ancak, müracaat sahibinin bu kanunda yazılı vecibelere riayet etmemesinden dolayı ruhsatname verilmemişse veya müracaat sahibi ruhsatname talebinden vazgeçmiş ise harç teminatı Hazineye irat kaydolunur.
Madde 20 – Takaddüm hakkı sağlanmıyan talepler
Arama ruhsatnamesi talebini havi dilekçe 10 veya 12 nci maddelere muhalif olduğu veya 17 nci maddenin ikinci fıkrasının 1, 2, 3, 4, 5 sayılı bentlerindeki hususları ve vesikayı ihtiva etmediği veya harç teminatı tevdi edilmediği veya saha üç bin hektardan fazla olduğu takdirde takaddüm hakkı doğmaz, müracaat reddedilir ve keyfiyet sahibine bildirilir.
Şu kadar ki alâkalı, sahanın üç bin hektardan fazla olmadığını beyan ile masrafı kendisine ait olmak üzere mahallinde ölçülmesini, tebliğ tarihinden itibaren bir ay zarfında istiyebilir.
Madde 21 – Takaddüm hakkının doğuşu
Maden arama ruhsatnamesi talebini havi müracaatın yapılmasını mütaakıp valilikçe müracaat dilekçesine o günkü tarih ve tevdi saat ve dakikası yazılır ve hususi defterine kaydedilmek üzere havalesi yapılır.
Dilekçe ve krokinin birer nüshası altına havale tarihi, saat ve dakikası yazılarak imzalanır ve takaddüm hakkını ispata medar olmak üzere dilekçe sahibine verilir.
Posta ile vâki müracaatın muamelesi valiliğe vürudunu mütarakıp ilk iş saati içinde birinci fıkra mucibince icra edilir. Telgrafla yapılan müracaat kabul edilmez.
Doğrudan doğruya veya posta vasıtası ile aynı zamanda vukubulan müracaatlar aynı tarih, saat ve dakikayı taşımak üzere muamele görürler.
Madde 22 – Takaddüm hakkının aidiyeti
Bir sahada aynı cins madenin aranması için ruhsatname verilmesi talebini havi mütaaddit müracaat vukubulmuş ise takaddüm hakkı tarih, saat ve dakika itibariyle ilk müracaat sahibine tanınır.
Madde 23 – Takaddüm hakkı aidiyetinin kur’a ile tesbiti
Aynı cins madeni aramak için aynı zamanda birden ziyade yapıldığı takdirde bu müracaatlar arasında kur’a çekilir.
Kur’a isabet eden müracaata takaddüm hakkı tanınır. Diğer müracaatların durumu kur’a isabet sırasına göre ayarlanır.
Bu muamelelerin ifa şekli talimatname ile tesbit olunur.
Madde 24 – Müracaat sahasının bir vilâyet hududu dâhilinde kalacağı
Her hangi bir vilâyet valiliğine maden aramak için ruhsatname itası talebini havi yapılacak müracaat ve bu müracaat üzerine iktisabedilecek takaddüm hakkı o vilâyet hudutları dâhilinde kalan saha için muteberdir.
Şu kadar ki, vilâyet hududunun henüz kati olarak tesbit edilememesi sebebiyle arama ruhsatnamesi istenilen sahanın, müracaatın yapıldığı vilâyetin hudutlarını aşıp aşmadığı hususunda alâkalı valilikler beyninde mutabakat hâsıl olmadığı takdirde, müracaatın durumu ve takaddüm hakkı sahasının şumulü Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tâyin olunur.
Madde 25 – Müracaattaki eksikliklerin tamamlattırılması
Dilekçe veya kroki dörder nüsha olarak verilmemiş veya kroki talimatname hükümlerine uygun şekilde tanzim ve tersim edilmemiş veya nüfus hüviyet cüzdanı, statü, imza sirküleri örnekleri gibi vesikalar dilekçeye bağlanmamış veya bunlar muhteva itibariyle eksik bulunmuş veya arama ruhsatnamesi talebedilen saha aynı cins maden için takaddüm, arama ruhsatnamesi, işletme talebi, işletme ruhsatnamesi, işletme imtiyazı hakkı taallûk eden veya bulunmuş maden sayılan maden sahalarına kısmen tedahül etmiş ise iki aydan az olmamak üzere tâyin olunacak münasip mehil zarfında eksiklerin tamamlanması veya tedahülün ref’i lüzumu müracaat sahihine tebliğ olunur.
Verilen mehil içinde eksiklerin tamamlanmaması veya tedahülün izale edilmemesi veya müracaatın altı ay müddetle takip olunmaması hallerinde müracaat reddolunur.
Madde 26 – Keşif ve tahkikat hazırlığı
Arama ruhsatnamesi talebine ait müracaat evrakı uygun görülmüş veya 25 inci madde gereğince eksikleri tamamlattırılmış ise mahallen keşif ve tahkikat yaptırılır.
Keşif ve tahkikatın her türlü masrafları müracaat sahibine ait olup heyetin sahaya hareketinden evvel peşinen avans olarak malsandığına yatırılması mecburidir. Bu masraflar tebliğ tarihinden itibaren bir ay zarfında yatırılmadığı takdirde müracaat reddolunur.
Madde 27 – Keşif ve tahkikatın yapılması
Mahallindeki keşif ve tahkikat, sahanın bağlı bulunduğu valiliğin vazifelendireceği aşağıda yazılı âzalardan müteşekkil heyet tarafından yapılır:
Vilâyet maden işleri mühendisi veya memuru,
Vilâyet tapu veya fen memuru,
Vilâyet orman teşkilâtına mensup salâhiyetli bir memur,
Sahaya en yakın köyün muhtarı veya ihtiyar heyetinden bir âza.
Heyet maden aranacak sahaya giderek bu kanun hükümlerini gözönünde bulundurmak suretiyle gerekli keşif ve tahkikatı yapar. Keşif ve tahkikat neticesi bir zabıtla tesbit edilir.
Usulü dairesinde davet edilmiş müracaat sahibi veya vekili keşif ve tahkikat sırasında hazır bulunur. Tebliğe rağmen müracaat sahibi veya vekili hazır bulunmazsa keşif ve tahkikat neticelerine itiraz edemez.
Keşif ve tahkikatın ne suretle yapılacağı ve zaptın neleri ihtiva edeceği talimatnamede gösterilir.
Madde 28 – Keşif ve tahkikatta tesbit olunan eksiklikler
Keşif ve tahkikat neticesinde krokinin talimatnamesi hükümlerine uygun şekilde tanzim ve tersim edilmediği veya arazideki vaziyete intibak etmediği veya sabanın aynı cins maden için takaddüm, arama ruhsatnamesi, işletme talebi, işletme ruhsatnamesi işletme imtiyazı hakkı taallûk eden veya bulunmuş maden sahalarına ref'i kabil olacak şekilde tedahül ettiği tesbit edilirse, iki aydan az olmamak üzere tâyin olunacak münasip mehil zarfında eksiklerin tamamlanması veya tedahülün ref’i lüzumu müracaat sahibine tebliğ olunur.
Verilen mehil içinde eksiklerin tamamlanmaması veya tedahülün izale edilmemesi hallerinde müracaat reddolunur.
Madde 29 – Arama ruhsatnamesinin verilmesi
Her bir muamelesi tamamlanan müracaata ait dosya Ekonomi ve Ticaret Vekâletine gönderilir.
Vekâletçe, kanuni mâni veya noksan görülmediği takdirde, dosyanın vürudundan itibaren iki ay zarfında arama ruhsatnamesinin itasına karar verilir.
Kanuni mâni veya noksan görülen hallerde, mâniin izalesine veya noksanın ikmaline tevessül edilir. Bu takdirde bu iki aylık müddet izale veya ikmaline tevessül edilen muameleye mütaallik cevap evrakının Vekâlete vürudundan itibaren cereyan eder.
Yukarki fıkralarda gösterilen müddetleri zarfında Vekâletçe gereğine tevessül edilmemesi takdirinde müddetin hitamında ruhsatname itası kararlaştırılmış sayılır.
Arama ruhsatnamesi, itası kararı tarihinden itibaren bir hafta zarfında, müracaat edilmesi halinde makbuz mukabilinde, aksi takdirde adlı tebliğdeki usul dairesinde müracaat sahibine tevdi olunur.
Arama ruhsatnamesi tevdi tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 30 – Ruhsatname sahibinin aynı sahadaki diğer maden sahipleriyle münasebeti
14 üncü maddede yazılı yerlerde diğer cins madenler için arama ruhsatnameleri verildiği takdirde buralarda mevcut maden arama veya işletme hakkı sahipleri yeni arayıcının arama faaliyetine mâni olamazlar. Buna mukabil yeni arayıcı, mevcut, maden arama veya işletme hakkı sahiplerinin maden yatağı veya tesisatının emniyetini haleldar etmemeye ve bu maksatla kendisinden talebedilen teminatı vermeye mecburdur.
Teminat miktarına ait ihtilâflar 128 nci maddedeki usul dairesinde hallolunur.
Aynı haklar, bulunmuş maden için Devlet tarafından da dermayen edilebilir.
Madde 31 – Arama ruhsatnamesi sahasındaki diğer madenler bakımından aramanın men’i
14 üncü maddede yazılı yerlerde diğer cins madenlerin aranması bu yerlerde mevcut bulunmuş madenlerle aranmakta veya işletilmekte olan madenlerin maden yatağını veya tesisatını tazminatla önlenemiyecek şekilde tehlikeye mâruz bırakırsa Ekonomi ve Ticaret Vekâleti diğer cins madenlerin aranmasını menedebilir.
Madde 32 – Fennî nezaret
Maden arama faaliyetinin bir maden mühendisinin veya bir maden teknisiyeninin veya bir jeoloğun direktifi altında yapılması şarttır.
Arama ruhsatnamesi sahibi arama faaliyetine başlamazdan evvel maden mühendisi veya teknisiyeninin veya jeoloğun faaliyet sırasında inhilâl vukuunda yerine gelenin isim ve ikametgâhını Ekonomi ve Ticaret Vekâletine bildirmeye ve bu şahsın mezkûr vazifeyi kabul ettiğini gösterir noterlikten tasdikli bir beyannameyi tevdie mecburdur.
Ruhsatname sahibi bu şartlar yerine getirilmeksizin veya maden mühendisi veya teknisiyeninin veya jeoloğun direktifi olmaksızın her hangi bir arama faaliyetinde bulunmaktan memnudur.
Madde 33 – Yıllık rapor
Arayıcı, arama müddetinin ilk yılı zarfında yaptığı arama işlerini ve bu husustaki masraflarını gösterir bir (Yıllık rapor) tanzim ettirmeye, bu raporu ruhsatname yürürlük müddetinin ilk yılının hitamından itibaren bir ay içinde Ekonomi ve Ticaret Vekâletine tevdi eylemeye mecburdur.
Yıllık raporun ne suretle tanzim edileceği ve neleri ihtiva eyliyeceği talimatnamede gösterilir.
Yıllık rapor, kanuni müddeti içinde tevdi edilmediği veya tevdi edilen rapor talimatnamesine uygun olmadığı takdirde, yeniden tanzim edilmek üzere arayıcıya bir aylık mühlet verilir.
Yıllık raporun hakikata uymadığının veya ilk yıl zarfında her hangi bir arama faaliyetinde bulunulmadığının tesbit olunması veya verilen mühlet içinde talimatnamesine uygun rapor tanzim ve tevdi edilmemesi hallerinde ruhsatname iptal olunur.
Madde 34 – Aramanın işletme haline ifrağ edilemiyeceği
Aramanın fiilen işletme haline ifrağı memnudur. Bu memnuiyete riayet edilmemesi halinde aramalarda takip edilmesi gereken esaslar ve riayeti lüzumlu şartlar arayıcıya yaziyle ihtar olunur. İhtara rağmen aramaları ihmal ile işletmeye devam eden arayıcının ruhsatnamesi iptal olunur.
Madde 35 – Arama devresinde çıkarma ve imrar haddi
Her arama ruhsatnamesi sahasından değeri anlaşılablimek için ençok iki bin tona kadar cevherin çıkarılmasına ve nümune olarak imrarına izin verilebilir.
Madde 36 – Fazla çıkarılan cevherlerin Hazineye geçeceği
Arama devresi içinde 35 inci maddede gösterilen haddin üstünde maden çıkarılması halinde bu fazla miktar cevher Hâzinenin malı sayılır.
Ekonomi ve Ticaret Vekâletince bu hususta tanzim ve mahallin en büyük malmemuruna tevdi edilecek zabıt varakası malmemuru tarafından tedbir talebi ile birlikte sahanın yeri bakımından salâhiyetli sulh mahkemesine, saha birden fazla sulh mahkemesinin kaza sınırları içinde ise bunlardan birisine verilir. Mahkemece bu fazla miktar cevher ihtiyatı tedbir olarak yediadle tevdi edilir.
İhtiyati tedbirin icrasını mübeyyin zabıt varakasının arama hakkı sahibine, veya bu cevherler üzerinde 3 üncü şahıs lehine bir aynî hak tesis edilmiş ise ona, tebliğinden itibaren 10 gün içinde arama hakkı sahibi veya üçüncü şahıs aynı sulh mahkemesi nezdinde istihkak dâvası açmadığı takdirde Hazinenin iddiası kabul edilmiş sayılır.
Aynî hak sahibi olan üçüncü şahsın imrariye tezkeresini namına ciro ettirmeksizin vâki iktisabı suiniyete karine teşkil eder.
Dâva basit usulü muhakemeye tabidir.
Hazinenin mali sayılan cevherlerin istirdadına imkân kalmamış ise bedeli Devlet hakkı tarifesinde gösterilen nev'inin en yüksek derecesinin kıymeti üzerinden tazmin ettirilir. Bu hususta doğan Devlet alacağı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Kanununa tevfikan tahsil olunur.
Madde 37 – Hazineye geçen cevherlerin sahadan kaldırılması
Arama devresi içinde çıkarılması ve imrarı tecviz edilen miktardan fazla çıkarılmış bulunması hasebiyle Hazine malı sayılan bu fazla miktar cevher, ruhsatname hükmünün sâkıt olmasından itibaren iki yıl zarfında, mevcudiyetine ıttıla kesbedilmediği veya Hazine tarafından satılmadığı veya Hazinece satılıp da satınalan tarafından satış tarihinden itibaren bir sene zarfında sahadan kaldırılmadığı takdirde bu sahanın maden hukuku noktasından tabi olduğu ahkâmın şümulüne girer.
Şu kadar ki, ruhsatname hukukunun sukutu tarihinde bu cevherler üzerinde 36 ncı maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca henüz Hazine iddiasının kabul edilmiş sayılmaması veya açılmış ise dâvanın neticelenmemesi hallerinde iki yıllık müddet Hazine iddiasının kabul edilmiş sayıldığı veya mahkeme ilâmının muhkem kaziye halini iktisabettiği tarihten itibaren cereyana başlar.
Madde 38 – Ruhsatname sahibine ait cevherler
Arama esnasında ruhsatname sahasından tecviz edilen miktara kadar çıkarılmış fakat imrar edilmemiş cevherler arayıcının ruhsatname sahasiyle hukukî ilgisi kesildiği tarihten itibaren üç yıl içinde arayıcı veya hukukan yerine geçen tarafından sahadan kaldırılmadığı takdirde bu sahanın maden hukuku noktasından tabi olduğu ahkâmın şümulüne girer.
Madde 39 – Arama ruhsatnamesi hukukunun devri
Arama ruhsatnamesi, Ekonomi ve Ticaret Vekâletince kanuni mâni görülmediği takdirde, devrolunabilir.
Ruhsatnameyi devralacak şahsın, arayıcının Devlete karşı haiz olduğu hukuk ve tabi bulunduğu vecibe, taahhüt ve mükellefiyetleri aynen ve tamamen kabul ettiğini ve ruhsatname sahibinin devre muvafakat eylediğini dilekçe ile bildirmeleri şarttır.
Devir muamelesi, ikinci fıkrada yazılı hususları tarafların Ekonomi ve Ticaret Vekâletinde yetkili memur huzurunda beyan ve tutulacak zaptı imza etmeleri ile tekemmül eder.
Madde 40 – Arama ruhsatnamesi hukukunun intikali
Maden arama ruhsatnamelerinden mütevellit haklar ve vecibeler miras yolu ile intikal eder.
Bu kanunun 7 nci maddesinin birinci veya ikinci fıkralarındaki memnuiyete tabi bulunan mirasçı altı ay zarfında durumundaki mâni zail olmadığı takdirde hukukunu aynı müddet içinde başkasına devretmeye mecburdur.
Mirasçının taaddüt etmesi ve tamamının bu maddenin ikinci fıkrası hükmüne tabi olmaması takdirinde bu hakların bir bütün halinde mirasçılar adına istimali, vecibelerin ifası ve yapılacak tebligatın kabulü için ölüm tarihinden itibaren en geç altı ay içinde mirasçılar rızaen veya kazaen aralarından veya hariçten birisini mümessil tâyin ve keyfiyeti mümessilin muvafakat beyaniyle birilikte noter marifetiyle Ekonomi ve Ticaret Vekâletine ihbar ederler. İnhilâl vukuunda bir ay zarfında bu esaslar dairesinde yeni mümessilin tâyin ve ihbarı lâzımdır.
Ruhsatname muamelâtından mütevellit hukuki mesuliyet mirasçılara, cezai mesuliyet mümessilin şahsına râci olur. Mirasçıların umumi hükümler dairesinde mümessile rücu hakları mahfuzdur.
Ölümün ruhsatname mer’iyet müddetindin son altı ayı içinde vukua gelmesi halinde, mümessil tâyinine ait hükümler mahfuz kalmak şartiyle mirasçılardan birisi tarafından kanuni müddeti zarfında bütün mirasçılar adına usulü dairesinde isletme hakkı talebinde bulunulması caizdir.
Mirasçıların yukardaki hükümleri yerine getirmemeleri halinde hiçbir ihtara lüzum kalmaksızın arama ruhsatnamesi hükmü veya yapılmış ise işletme hakkı talebi sâkıt olur.
Maden arama ruhsatnamesinden mütevellit haklar ve vecibeler mirasçılar arasında rızaen veya kazaen taksim edilemez. Mirasçıların ittifakla verecekleri karar üzerine içlerinden veya hariçten bir şahsa bir bütün halinde devredilir.
Mirasçıların ittifak edememeleri halinde mahkeme bu hukuk ve vecaibin mirasçılardan en ehil olana tahsisine bu mümkün olmazsa, satılmasına karar verir. Mahkeme bu husustaki kararını basit muhakeme usulüyle ve diğer bütün işlere takdimen ittihaz eyler.
Mirasçının arama ruhsatnamesi almaktan memnu bulunması sebebiyle veya hukuku tek şahıs uhdesinde toplanması maksadiyle yapılacak devirler için, mirasçıların ruhsatnameden mütevellit Devlete karşı olan hukuk ve vecaibi tamamen devrettiklerini, devralacak şahsın da bu hukuk ve vecaibi aynen ve tamamen kabul ettiğini gösterir noterlikçe tasdik edilmiş beyanname ile keyfiyeti Ekonomi ve Ticaret Vekâletine bildirmeleri lâzımdır. Vekâletçe, kanuni bir mâni görülmediği takdirde, durum ruhsatname kaydına şerhedilir. Devir, muamelesi bu suretle tekemmül eder.
Mirasçının arama ruhsatnamesi almaktan memnu bulunması sebebiyle veya hukukun tek şahıs uhdesinde toplanması maksadiyle yapılacak devirlerin herhalde arama ruhsatnamesinin verilmesinden önce tekemmül ettirilmesi şartiyle, maden atama ruhsatnamesi, talebini havi müracaatlardan doğan takaddüm haklarının intikali de hu hükümlere tabidir.
Madde 41 – Müracaatın reddi usulü
Maden arama ruhsatnamesi talebine ait müracaatın bu kanunda yazılı sebepler dolayısiyle reddi, müracaatın yapıldığı vilâyet valiliği tarafından karara bağlanır. Valilik kararı Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin tasdiki ile tekemmül eder.
Vekâletçe, ret kararının bozulması halinde valilik vekâlet kararına uymak mecburiyetindedir.
Valilik kararının Vekâletçe tasdik edilmesi takdirinde keyfiyet sebepleriyle birlikte müracaat sahibine tebliğ olunur.
Tebliğe rağmen kanuni müddet içinde Vekâlete karşı idari dâva açılmaması veya açılan dâvanın Devlet Şûrasınca reddedilmesi üzerine saha, Vekâletçe tesbit ve vilâyete bildirilecek tarihten itibaren aramalar için serbest hale gelir.
Madde 42 – Arama ruhsatnamesi hükmünün sukutu
Arama ruhsatnamesi, yürürlük müddetinin sona ermesi veya bulunan madenin işletme hakkının talebedilmesi veya ruhsatname sahibinin hukukundan feragat eylemesi veya ruhsatnamenin iptal olunması ile hükümden sâkıt olur.
Bu kanunda yazık iptal sebeplerinden birinin mevcudiyeti takdirinde arama ruhsatnamesi Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından iptal edilir. İptal sebepleri ruhsatname sahibine tebliğ olunur. Vekâletin kararına karşı kanuni müddet içinde idari dâva açılmaması veya dâvanın Şûrayı Devletçe reddi takdirinde iptal muamelesi tekemmül eder.
Ruhsatnamenin yürülük müddetinin sona ermesi veya feragat sebebiyle hükümden sâkıt olması veya ikinci fıkra mucibince iptal olunması üzerine keyfiyet Resmi Gazete ile, sahanın bulunduğu vilâyette çıkan bir gazetede, gazete çıkmıyorsa mûtat vasıtalarla ilân olunur.
Yapılan ilânlarda gösterilecek açılma tarihinden itibaren saha aramalar için serbest hale gelir.
Madde 43 – Müracaat
Maden arama, ruhsatnamesi sahibi aramakla meydana çıkardığı madenin işletme hakkının kendisine verilmesini, en geç ruhsatnamenin yürürlük süresinin son gününe kadar, bir dilekçe ile Ekonomi ve Ticaret Vekâletinden isteyebilir.
Bu dilekçeye yazılacak hususlar aşağıda gösterilmiştir:
1. Talebi yapan hakiki şahıs ise adı, soyadı ve ikametgâhı, hükmi şahıs ise adı veya ticaret unvanı ve ikametgâhı;
2. Madenin cinsi;
3. Hangi arama ruhsatnamesine müsteniden aranıp meydana çıkarıldığı;
4. Sahanın mevkii ve bağlı bulunduğu köy, nahiye, kaza ve vilâyet;
5. Sahanın sınırları ve genişliği.
Müracaat sahibi hakikî şahıs ise nüfus hüviyet cüzdanının, hükmi şahıs ise kuruluşuna ait, statünün ve imza sirkülerinin asılları veya tasdikli suretlerini dilekçeye bağlar.
Madde 44 – Verilecek vesikalar
İşletme hakkının verilmesi talebini havi dilekçeye aşağıdaki vesikalar eklenir:
1. Arama ameliyatı yapılan yerlerle bunların maden yatağını kestiği noktalar gösterilmiş ve yatağın tahmini vaziyeti çizilmiş olmak şartiyle yalnız aranılan bölgenin 1/2000 ilâ 1/5000 mikyasında topoğrafik ve jeolojik haritası;
2. İşletene hakkı talebolunan sahanın nirengiye müstenit 1/5000 ilâ 1/10000 mikyasında sınır haritası ve bunun tanzimine ait bilcümle hesabat;
3. Yapılan, arama ameliyatının 1/50 ilâ 1/500 mikyasında mürtesem ve maktalariyle yatağın vüsat ve imtidadını gösteren resim, makta ve taslaklar;
4. Yatağın vaziyetini izah ve tarihçesinden bahseden ve tasarlanan işletmenin ana hatlarını, gerekli sermayeyi, verim (Rantabilite) hesaplarını ve ekonomik tetkikleri ihtiva eden «avan-proje» mahiyetinde fen raporu.
Bu vesikaların ne suretle tanzim ve tersim edilecekleri talimatname ile tesbit olunur.
Madde 45 – İstisnalar
Ekonomik kıymeti az olmakla beraber mahalli ihtiyaç için zaruri bulundukları veya küçük sanat erbabının ham maddesini teşkil ettikleri Ekonomi ve Ticaret Vekâletince teklif ve İcra Vekilleri Heyetince kabul olunan madenlerin işletene hakkı talebine dair 43 üncü madde gereğince verilecek dilekçeye aşağıdaki vesikalar eklenir:
a) Yapılan aramaların yerleri işaret edilmiş sınır krokisi;
b) Aramaların şekil ve vüsatini gösteren 1/50 ilâ 1/500 mikyaslı plân ve maktalar;
c) Maden sahası ve tezahürü için talimatnamesi gereğince hazırlanacak fen raporu.
Madde 46 – İşletme sahasının genişliği
Maden işletme hakkına mevzu olacak saha arama ruhsatnamesi sınırlarını ve iki bin hektarı aşamaz. Aynı cins maden için verilen ve aralarında boşluk bulunmıyan mütaaddit arama ruhsatnamesi sahaları birleştirilerek bir işletme hakkı mevzuu yapılabilir. Bu takdirde dahi saha iki bin hektarı geçemez.
Madde 47 – İşletme hakkı talebindeki noksanlar
İşletme hakkının verilmesi talebine ait dilekçe 43 üncü maddede yazılı hususları tamamen ihtiva etmediği veya 44 üncü maddede gösterilen vesikalar kısmen veya tamamen verilmediği veya bu vesikalar tersim ve tanzim itibariyle talimatına uygun bulunmadığı takdirde, noksanların mahiyeti, mahal ve mevsim şartları nazara alınarak iki aydan az, bir seneden fazla olmamak üzere tâyin edilecek mühlet zarfında bunların ikmal ve tashihi lüzumu talep sahibine tebliğ olunur.
Bu mühlet zarfında noksanlar tebligat dairesinde tamamlanmamış ise talep sahibine son defaya mahsus olmak üzere bir mehil daha verilir.
İlk mehil zarfında bir mazerete müstenit olmaksızın hiç evrak tevdi edilmemiş olması veya son mehle rağmen dilekçe veya vesikaların matlup veçhile ikmal veya tashih edilmemiş bulunması veya talebin altı ay müddetle takip edilmemesi hallerinde işletme hakkı talebi reddolunur.
Madde 48 – Haritalarla fen raporunun yerinde kontrolü
Tanzim ve tersim itibariyle talimatnamelerine uygun bulunan topoğrafik ve jeolojik haritalarla sınır haritası veya krokisinin arza tatbiki, fen raporu ve mesnetlerindeki hususların yerinde kontrolü Ekonomi ve Ticaret Vekâletince yaptırılır ve netice bir raporla tesbit ettirilir.
Yerinde yaptırılacak bu tatbik ve kontrolların sureti ifası ve raporun neleri ihtiva edeceği talimatnamede gösterilir.
Bu tatbik ve kontrolların neticesinde fen raporu veya haritanın hakikata aykırı olduğu görülürse talep ret olunur. Noksanlar bulunduğu tesbit edilir ve bunların derhal itmamı kabil olmazsa itmamı için bir defaya mahsus olmak ve iki aydan az bulunmamak üzere münasip mehil verilir. Mehil içinde noksanların itmam edilmemesi halinde de talep ret olunur.
Madde 49 – Bulunmuş maden ve bulucu
İşletme hakkı talebine ait evrak ve yerinde yaptırılan tetkikleri havi rapor Ekonomi ve Ticaret Vekâletince incelenir.
Maden sahası sınırlarının muayyenliği ve madenin kemiyet ve keyfiyet itibariyle bir işletme tesisine elverişli cevheri ihtiva ettiği tahakkuk etmiş ise o madenin (Bulunmuş maden) sayılmasına ve arayıcısının o madenin (Bulucu) su olduğuna karar verilir ve madenin sicili tesis edilir.
Arama ruhsatnamesine müstenit olmaksızın da ikinci fıkradaki vasıflar haiz olan her hangi bir cins madenin (Bulunmuş maden) sayılmasına Ekonomi ve Ticaret Vekâletince karar verilebilir.
Bu maden, Maden Tetkik ve Arama Enstitüsünce bulunmuş ise, Enstitünün bağlı olduğu Vekâlet ile Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından müştereken tesbit edilen arama masraflarını işletme hakkını iktisabeden öder.
Madde 50 – İşletme hakkı tesis edilecek maden ve rüçhan hakkı
Bir maden ancak (Bulunmuş maden) sayıldıktan sonra üzerinde işletme hakkı tesis olunabilir.
Madenin (Bulucu) su ilk işletme hakkının iktisabında rüçhan hakkını haizdir.
Madde 51 – İşletme ruhsatı veya imtiyaza bağlanmanın tâyini
Bulunmuş sayılan madenin kemiyet ve keyfiyeti, iktisadi ve fennî şartları, memleket ekonomisindeki çeşitli ihtiyaçlara göre yeri ve ehemmiyeti, normal bir işletmenin tatbikında ne kadar zamanda istismar edilebileceği gibi hususlar gözönünde tutularak madenin işletme ruhsatnamesi veya işletme imtiyazı mevzularından hangisine gireceği Ekonomi ve Ticaret Vekâletince kararlaştırılır.
Madde 52 – İşletme şartları ve teminat miktarının tesbiti
Tabi olacağı işletme şekli kararlaştırılan bulunmuş sayılan maden için Ekonomi ve Ticaret Vekâletince işletmenin teknik İktisadi ve malî şartları ve işletme hakkı sahibinden alınacak teminatın miktarını gösterir şartname hazırlanır.
Arama ruhsatnamesine müsteniden bulunmuş sayılan madenler için hazırlanan şartname bulucuya tebliğ olunur. Bulucusu tarafından bir ay zarfında bu hususta vekâlet nezdinde yapılacak itirazlar Devlet Şûrasınca tetkik edilir. Bu kabil madenlere ait şartname esasları, müddetinde itiraz olunmamak veya itiraz üzerine Devlet Şûrasınca tasdik veya tadil edilmek suretiyle katî şeklini alır.
Madde 53 – Bulucunun rüçhan hakkının istimali
Arama ruhsatnamesine müsteniden bulunmuş sayılan maden için 52 nci madde gereğince hazırlanan şartname bulucuya tebliğ olunur.
Bulucu, madenin işletme ruhsatnamesine mevzu teşkil etmesi halinde, şartname hükümlerine uygun şekilde madeni işletmeye tâlip olduğunu tebliğ tarihinden itibaren üç ay zarfında Ekonomi ve Ticaret Vekâletine bildirmeye ve şartnamede yazılı teminatı tevdie mecburdur.
Madenin işletme imtiyazına mevzu teşkil etmesi halinde bulucu 64 üncü maddede yazılı hükmi şahıslardan ve matlup şartları haiz ise şartname hükümlerine uygun şekilde madeni işletmeye tâlip olduğunu tebliğ tarihinden itibaren altı ay zarfında Ekonomi ve Ticaret Vekâletine bildirmeye ve şartnamede yazılı teminatı tevdie mecburdur.
Bulucu 64 üncü maddede yazılı hükmi şahıslardan ve matlup şartları haiz değilse tebliğ tarihinden itibaren bir sene zarfında hukukunu matlup evsafı haiz ve aynı zamanda şartname hükümlerine uygun şekilde madeni işletmeye talip bir hükmi şahsa devreder.
2 nci ve 3 üncü veya 4 üncü fıkra, hükümlerinin yerine getirilmemesi halinde bulucunun buluculuk hakkı mahfuz kalmak kaydiyle işletme hakkı talebi reddolunur.
Madde 54 – İşletme hakkının bulucudan başka talibe verilmesi
Bulucusunun işletme talebi 53 üncü madde gereğince reddolunan maddenin işletmesi için tâlip aranmak üzere, madenin mevkii, sınırları, cinsi, tabi olacağı işletme rejimi ve müddeti, işletme şartnamesi esasları ve bulucusuna verilecek tazminat miktarı gösterilmek suretiyle keyfiyet en az Resmi Gazetede, vilâyette çıkan bir gazete ile, yoksa mûtat vasıtalarla, Ankara ve İstanbul’da günlük birer gazetede birer ay fasıla ile üç defa ilân olunur.
Bu ilânlarda müracaatların kabul edileceği son tarih tasrih edilir. Bu tarihten sonra yapılan müracaatlar nazara alınmaz.
İşletme hakkının, çıkan talibe verilmesi yoluna gidilir.
Tâlibin taaddüdü halinde, bunlardan Devlet hakkına munzam olarak, ton başına en çok Devlet hakkı yüzdesi teklif eden tâlip tercih olunur.
Teklif edilecek Devlet hakkı yüzdesi, bu kanunla Devlet hakkı için kabul edilen âzami nispeti geçemez.
Teklifte müsavat görüldüğü takdirde, müsavi teklifi yapan talipler arasında kur’a çekilir, kur'a isabet eden talibe işletme hakkının verilmesi yoluna gidilir.
Yapılan ilânlara rağmen tâlip zuhur etmediği takdirde, şartnamenin iktisadi ve malî esasları tadil edilir. 53 üncü madde ile bu madde hükümleri dairesinde muamele bir defa daha tekrarlanır.
Bu muamelelerin ifa şekli talimatnamesinde gösterilir.
Madde 55 – İlân ve itiraz
Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit olunan şekil ve şartlarla işletilmesi tâlibi tarafından kabul edilen madenler için, işletme dolayısıyle zarar görmeleri muhtemel bulunanların durumdan haberdar olmaları ve itirazları varsa bildirmeleri maksadiyle keyfiyet ilân edilir. Bu ilânda madenin mevkii, sınırları, cinsi tabî olacağı işletme rejimi ve süresi, işletme hakkı verilecek hakikî veya hükmi şahsın isim ve ikametgâhı gösterilir.
Mezkûr ilân Resmi Gazete, vilâyette çıkan bir gazete ile ayrıca mûtat vasıtalarla yedi gün ara ile iki defa ilân edilir. Ayrıca hazırlanan ilân varakaları madenin bulunduğu vilâyet ve kaza merkezlerinde münasip yerlere asılır.
İlâna tâyin olunan süre zarfında vâki olacak itirazlar vekâletçe incelenir. Bu sürenin hitamından sonra vukubulacak itirazlar kabul olunmaz. Bu ilânların masraflarını maden işletme hakkı tâlibi öder.
Madde 56 – Arama ve işletme devrederi arasında madenin bakımı
İşletme hakkının verilmesini istiyen şahıs maden sahasında açılmış ocaklarla galerilerin ve mevcut tesisatın hüsnümuhafazasiyle mükelleftir.
Bu hükme muhalefet halinde münasip bir mehil verilerek arayıcı bu vazifenin ifasına davet olunur. Tebliğe rağmen, mükellefiyet yerine getirilmediği ve bu yüzden madende gerekli tetkiklerin yapılması mümkün olamadığı takdirde işletme hakkı talebi ret olunabilir.
Madde 57 – Arama ve işletme devreleri arasında faaliyet
Arayıcı işletme hakkının verilmesi talebinin usulüne uygun şekilde yapılmasını müteakip madenin çalıştırılmasında fennî şartlara riayet etmek ve işletme hakkının istihsaline mütaallik muameleyi gereği gibi takibeylemek ve 81, 82, 83 ve 84 üncü maddeler uyarınca bir mesul müdür tâyin etmek, fennî nezareti temin etmek, günlük istihsal defterin, cevher sevkiyat defterini, imalât haritalarını ve imalât defterini tutmak, aylık ve yıllık cetvelleri zamanında vermek şartlariyle madende istihsal faaliyetine devam ve istihsal edilen cevherleri imrar edebilir.
Birinci fıkra hükmüne muhalefet veya işletme hakkının verilmesi talebini havi dilekçeye bağlı vesikaların mahallinde kontrolü neticesinde fen raporu veya harita veya bunların mesnetlerinin hakikata mugayir olduklarının anlaşılması hallerinde istihsal faaliyeti durdurulur. Şu kadar ki, maden zabıtasına mütaallik hükümler mahfuzdur.
Madde 58 – İşletime hakkı talebinin devri
Madan işletme hakkının verilmesini istiyen arayıcı bu talepten husule gelen hukukunu, Ekonomi ve Ticaret Vekâletince kanuni bir mâni görülmediği takdirde, devredebilir.
Bu hukuku devir alacak şahsın, işletme hakkının verilmesini istiyenin Devlete karşı haiz olduğu hukuk ve tabi bulunduğu vecibe, taahhüt ve mükellefiyetleri aynen ve tamamen kabul ettiğini, devretmek istiyenin de devre muvafakat eylediğini dilekçe ile bildirmeleri şarttır.
Devir muamelesi, ikinci fıkrada yazılı hususları tarafların Ekonomi ve Ticaret Vekâletinde yetkili memur huzurunda beyan ve tutulacak zaptı imza etmeleri ile tekemmül eder.
Madde 59 – İşletme hakkı talebinden doğan hukukun intikali
Maden işletme hakkının verilmesi talebinden mütevellit haklar ve vecibeler miras yoliyle intikal eder.
Bu kanunun 7 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarındaki memnuiyete tabi bulunan mirasçı, ölüm tarihinden itibaren altı ay zarfında durumundaki mâni zail olmadığı taktirde hukukunu aynı müddet içinde başkasına devretmeye mecburdur.
Mirasçının taaddüt etmesi ve tamamının bu maddenin ikinci fıkrası hükmüne tabi olmaması takdirinde, bu hakların bîr bütün halinde mirasçılar adına istimali, vecibelerin ifası ve yapılacak tebligatın kabulü için ölüm tarihinden itibaren en geç altı ay içinde mirasçılar rızaen veya kazaen aralarından veya hariçten birisi mümessil tâyin ve keyfiyeti mümessilin muvafakat beyaniyle birlikte noter marifetiyle Ekonomi ve Ticaret Vekâletine ihbar ederler. İnhilâl vukuunda bir ay zarfında bu esaslar dairesinde yeni bir mümessilin tâyin ve ihbarı lâzımdır.
İşletme hakkı talebi muamelâtından mütevellit hukuki mesuliyet mirasçılara, cezai mesuliyet mümessilin şahsına raci olur. Mirasçıların umumi hükümler dairesinde mümessile rücu hakları mahfuzdur.
Mümmessil tâyin etmiyen mirasçılar 57 nci madde hükmünden istifade edemezler.
Mirasçıların yukarda yazılı hükümleri yerine getirmemeleri halinde hiçbir ihtara lüzum kalmaksızın işletme hakkı talebi sâkıt olur. Şu kadar ki madenin bulunmuş maden sayılmasına karar verilmiş ise buluculuk hakkı mahfuz kalır.
İşletme hakkı talebinden mütevellit haklar ve vecibeler mirasçılar arasında rızaen veya kazaen taksim edilemez. Mirasçıların ittifakla verecekleri karar üzerine içlerinden veya hariçten bir şahsa bütün halinde devredilir.
Mirasçıların ittifak edememeleri halinde mahkeme bu hukuk ve vecaibin mirasçılardan en ehil olana tahsisine bu mümkün olmazsa satılmasına karar verir. Mahkeme bu husustaki kararını basit muhakeme usulü ile ve diğer işlere takdimen ittihaz eyler.
Mirasçının maden işletmesi memnu bulunması sebebiyle veya hukukun tek şahıs uhdesinde toplanması maksadiyle yapılacak devirler çin mirasçıların işletme hakkı talebinden mütevellit Devlete karşı olan hukuk ve vecaibini tamamen devrettiklerini, devralacak şahsın da bu hukuk ve vecaibi aynen ve tamamen kabul ettiğini gösterir noterlikçe tasdik edilmiş beyanname ile keyfiyeti Ekonomi ve Ticaret Vekâletine bildirmeleri lâzımdır. Vekâletçe kanuni bir mahzur görülmediği tekdirde, durum madenin kaydına şerhedilir. Devir muamelesi bu suretle tekemmül eder.
Mirasçıların 53 üncü maddeye göre rüçhan hakkını istimal işletme hakkı talebinden mütevellit hukuk ve vecaibin matlup evsafı haiz ve aynı zamanda şartname hükümlerine uygun şekilde madeni işletmeye takip hakiki veya hükmi tek şahıs uhdesine devredilmesine bağlıdır.
Madde 60 – İşletme talebinin reddi
İşletme hakkı talebi dolayısiyle Ekonomi ve Ticaret Vekâletince yapılan inceleme neticesinde talep mevzuu maden, aramayarın kifayetsizliği veya müspet netice vermemesi gibi sebeplerle bulunmuş maden olarak sayılacak durumda değilse işletme hakkı talebi ret olunur.
Arama ruhsatnamesi sahasında kâfi arama yapılmış sayılabilmesi için ruhsatname sahasının jeolojik bünyesine göre aranacak maden cevherini ihtiva etmesi muhtemel yerlerde işin icabına göre yarına, galeri, kuyu veya sondajlarla yoklamalar yapılmış olması ve maden cevherine tesadüf edilen yerlerde damar veya yığının kalınlığı, genişliği, imtidadı gibi rezervin tâyininde esas olacak hususların tesbiti için gerekli çalışmaların yapılmış olması lâzımdır.
Belgenin devamı (100 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası