75935942-050.01.04-[01/69] Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) - 17 Sigorta Sözleşmeleri
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 75935942-050.01.04-[01/69] Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) - 17 Sigorta Sözleşmeleri (R.G. 16.02.2019/30688)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 03/01/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04 – [01/20] Sayılı Kararı
75935942-050.01.04 - [01/33] Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 16 - Maddi Duran Varlıklar
75935942-050.01.04 - [01/41] Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 19 - Çalışanlara Sağlanan Faydalar
75935942-050.01.04 - [01/39] TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
75935942-050.01.04 - [01/47] Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) 15 - Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat
75935942-050.01.04 - [01/38] Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 37 - Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar
75935942-050.01.04 - [01/35] Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) 4 - Sigorta Sözleşmeleri (mülga)
75935942-050.01.04 - [01/37] TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum
75935942-050.01.04 - [01/34] Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS) 3 - İşletme Birleşmeleri
75935942-050.01.04 - [01/28] Türkiye Finansal Raporlama Standardı 7 (TFRS 7) - Finansal Araçlar: Açıklamalar
75935942-050.01.04 [01/19] TFRS 16 Kiralamalar ve TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller
Sıra No: 215 İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlara İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 28) Hakkında Tebliğ
Sıra No: 28 Varlıklarda Değer Düşüklüğüne İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 36) Hakkında Tebliğ
Sıra No: 25 Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetlere İlişkin Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS 5) Hakkında Tebliğ
75935942-050.01.04-[01/48] Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 1 - Finansal Tabloların Sunuluşu
75935942-050.01.04-[01/79] TMS 7 Nakit Akış Tablosu
75935942-050.01.04 - [01/29] Türkiye Finansal Raporlama Standardı 9 (TFRS 9) - Finansal Araçlar
Konu: TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri’nin Yayımlanması
660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesi uyarınca; uluslararası standartlarla uyum sağlamak üzere, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu tarafından “IFRS 17 Insurance Contracts” başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla, “TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri”nin ve söz konusu Standardın diğer Standartlarda yapmış olduğu değişikliklerin yayımlanmasına karar verilmiştir.
TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri
Amaç
1 TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri, Standart kapsamına giren sigorta sözleşmelerinin finansal tablolara alınması, ölçümü, sunumu ve açıklanmasına ilişkin esasları belirler. TFRS 17’nin amacı, işletmelerin söz konusu sözleşmeleri gerçeğe uygun bir biçimde gösteren ihtiyaca uygun bilgiler sunmasını sağlamaktır. Bu bilgiler finansal tablo kullanıcılarına, sigorta sözleşmelerinin işletmenin finansal durumu, finansal performansı ve nakit akışları üzerindeki etkisini değerlendirmek için bir dayanak teşkil eder.
2 İşletme TFRS 17’yi uygularken, asli hak ve mükellefiyetlerinin bir sözleşmeden mi yoksa bir mevzuattan mı kaynaklandığını değerlendirir. Bir sözleşme, iki veya daha fazla taraf arasında yapılan, hukuken icra edilebilir hak ve mükellefiyetler doğuran bir anlaşmadır. Bir sözleşmedeki hak ve mükellefiyetlerin icra edilebilirliği hukuki bir konudur. Sözleşmeler; yazılı, sözlü veya işletmenin ticari teamülleri gereği zımni olarak yapılabilir. Sözleşme hükümleri, bir sözleşmede yer alan açık veya zımni bütün hükümleri içerir ancak işletme, özü itibarıyla ticari nitelikte olmayan (diğer bir ifadeyle, sözleşmenin ekonomik koşulları üzerinde belirgin bir etkisi olmayan) hükümleri dikkate almaz. Bir sözleşmedeki zımni hükümler, mevzuatın zorunlu kıldığı hükümleri içerir. Müşterilerle sözleşme yapılmasına yönelik uygulama ve süreçler; hukuki çevreye, sektörlere ve işletmelere göre farklılık gösterir. Ayrıca sözleşmeler, bir işletmenin bünyesinde de farklılaşabilir (örneğin sözleşmeler; müşteri sınıfına veya taahhüt edilen mal veya hizmetlerin niteliğine bağlı olabilir).
Kapsam
3 İşletme, TFRS 17’yi aşağıdaki sözleşmelere uygular:
(a) Düzenlediği reasürans sözleşmeleri dahil sigorta sözleşmeleri,
(b) Elinde tuttuğu reasürans sözleşmeleri ve
(c) İşletmenin sigorta sözleşmeleri de düzenliyor olması kaydıyla, düzenlediği isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmeleri.
4 TFRS 17’de sigorta sözleşmelerine yapılan tüm atıflar aşağıdakiler için de geçerlidir:
(a) Aşağıdaki durumlar hariç elde tutulan reasürans sözleşmeleri:
(i) Düzenlenen sigorta sözleşmelerine yapılan atıflar ve
(ii) 60-70 paragraflarında tanımlananlar.
(b) 3(c) paragrafında sigorta sözleşmelerine yapılan atıf hariç olmak üzere ve 71’inci paragrafta açıklanan şekilde, 3(c) paragrafında belirtilen isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmeleri.
5 TFRS 17’de düzenlenen sigorta sözleşmelerine yapılan tüm atıflar, elde tutulan reasürans sözleşmeleri dışında, sigorta sözleşmelerinin devrinde veya bir işletme birleşmesinde işletme tarafından edinilen sigorta sözleşmeleri için de geçerlidir.
6 Sigorta sözleşmesinin tanımı Ek A’da yer alır ve Ek B’nin B2-B30 paragrafları sigorta sözleşmesinin tanımına ilişkin rehberlik sağlar.
7 TFRS 17 aşağıdakilere uygulanmaz:
(a) Mal veya hizmetin bir müşteriye satışıyla bağlantılı olarak bir üretici, aracı veya perakendeci tarafından sağlanan garantiler (bakınız: TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat).
(b) İşverenlerin çalışanlara sağlanan fayda planlarından doğan varlık ve yükümlülükleri (bakınız: TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar ve TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler) ve tanımlanmış emeklilik fayda planlarında raporlanmış emeklilik fayda yükümlülükleri (bakınız: TMS 26 Emeklilik Fayda Planlarında Muhasebeleştirme ve Raporlama).
(c) Finansal olmayan bir kalemin gelecekteki kullanımına veya kullanım hakkına bağlı olan sözleşmeye bağlı haklar veya sözleşmeye bağlı yükümlülükler (örneğin, bazı lisans ücretleri, isim hakları, değişken ve diğer şarta bağlı kira ödemeleri ve benzer kalemler: bakınız: TFRS 15, TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve TFRS 16 Kiralamalar).
(d) Bir üretici, aracı veya perakendeci tarafından sağlanan kalıntı değer taahhütleri ve bir kiralama işleminde yer alan kiracının kalıntı değer taahhütleri (bakınız: TFRS 15 ve TFRS 16).
(e) Finansal teminat sözleşmesi ihraççısının, bu tür sözleşmeleri sigorta sözleşmesi olarak dikkate aldığını daha önce açık bir biçimde beyan etmemesi ve sigorta sözleşmeleri için geçerli olan bir muhasebeleştirme yöntemini kullanmamış olması durumunda, bu tür finansal teminat sözleşmeleri. İhraççı, bu tür teminat sözleşmelerine TFRS 17’yi ya da TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum, TFRS 7 Finansal Araçlar: Açıklamalar ve TFRS 9 Finansal Araçlar’ı uygulamayı tercih edebilir. İhraççı, bu tercihi her bir sözleşme için ayrı ayrı yapabilir ancak her bir sözleşme için yaptığı tercihten geri dönemez.
(f) Bir işletme birleşmesinde alınacak veya ödenecek olan şarta bağlı bedeller (bakınız: TFRS 3 İşletme Birleşmeleri).
(g) Elde tutulan reasürans sözleşmesi niteliği taşımaması durumunda, işletmenin poliçe hamili olduğu sigorta sözleşmeleri (bakınız: 3(b) paragrafı).
8 Bazı sözleşmeler sigorta sözleşmesi tanımını karşılar ancak bu sözleşmelerin asıl amaçları, sabit bir ücret karşılığında hizmetlerin sunulmasıdır. İşletme, yalnızca belirli şartların karşılanması durumunda, düzenlediği bu tür sözleşmelere TFRS 17 yerine TFRS 15’i uygulamayı tercih edebilir. İşletme bu tercihi her bir sözleşme için ayrı ayrı yapabilir ancak her bir sözleşme için yaptığı tercihten geri dönemez. Söz konusu şartlar aşağıdaki gibidir:
(a) İşletme, bireysel bir müşteriyle yapacağı sözleşmenin fiyatını belirlerken, söz konusu müşteriyle ilişkili bir risk değerlendirmesini fiyata yansıtmaz,
(b) Sözleşme müşteriyi nakit ödemeler yaparak değil, hizmet sunarak tazmin eder ve
(c) Sözleşmeyle devredilen sigorta riski, esas olarak, müşteriye sunulacak hizmetlerin maliyeti üzerindeki belirsizlikten değil, müşterinin hizmetleri kullanımından kaynaklanır.
Sigorta sözleşmelerinin birleştirilmesi
9 Karşı tarafı aynı veya birbiriyle ilişkili olan bir sigorta sözleşmesi seti veya serisi, toplam bir ticari etki yaratabilir veya böyle bir etki yaratacak şekilde tasarlanabilir. Bu tür sözleşmelerin özünü raporlamak için, söz konusu sözleşme seti veya serisinin bir bütün olarak ele alınması gerekebilir. Örneğin, bir sözleşmedeki hak veya mükellefiyetler, aynı karşı tarafla aynı tarihli başka bir sözleşmedeki hak veya mükellefiyetleri tamamen hükümsüz kılmak dışında bir etkiye sahip değilse, sonuçta hiçbir hak veya yükümlülük kalmaz.
Sigorta sözleşmesinin bileşenlerine ayrıştırılması (B31-B35 paragrafları)
10 Bir sigorta sözleşmesi, ayrı sözleşmeler olsaydı başka bir Standardın kapsamına girecek olan bir veya daha fazla bileşen içerebilir. Örneğin, bir sigorta sözleşmesi, bir yatırım bileşeni ya da bir hizmet bileşeni (ya da ikisini birden) içerebilir. Sözleşmenin bileşenlerini belirlemek ve muhasebeleştirmek için 11-13 paragrafları uygulanır.
11 İşletme:
(a) Ayrıştırılacak bir saklı türev ürün olup olmadığını ve varsa bu türev ürünü nasıl muhasebeleştireceğini belirlemek için TFRS 9’u uygular.
(b) Bir yatırım bileşenini, yalnızca söz konusu yatırım bileşeninin farklı olması (bakınız: B31-B32 paragrafları) durumunda, esas sigorta sözleşmesinden ayrıştırır. İşletme, ayrıştırılan yatırım bileşenini muhasebeleştirmek için TFRS 9’u uygular.
12 İşletme, saklı türev ürünler ve farklı yatırım bileşenleriyle ilişkili nakit akışlarını ayrıştırmak için 11 ’inci paragrafı uyguladıktan sonra, TFRS 15’in 7’nci paragrafını uygulayarak, bir poliçe hamiline farklı mal veya sigorta dışı hizmetlerin devrine yönelik taahhütleri, esas sigorta sözleşmesinden ayrıştırır. İşletme bu taahhütleri, TFRS 15’i uygulayarak muhasebeleştirir. İşletme, söz konusu taahhüdü ayrıştırmak için TFRS 15’in 7’nci paragrafını uygularken, TFRS 17’nin B33 B35 paragraflarını da uygular ve ilk defa finansal tablolara alma sırasında:
(a) Nakit girişlerini, farklı mal veya sigorta dışı hizmetlerin sunulmasına yönelik taahhütler ve sigorta bileşeniyle ilişkilendirmek için TFRS 15’i uygular ve
(b) Nakit çıkışlarını, TFRS 15 uygulanarak muhasebeleştirilen taahhüt edilen mal veya sigorta dışı hizmetler ve sigorta bileşeniyle ilişkilendirir. Böylece:
(i) Her bir bileşenle doğrudan ilişkili nakit çıkışları o bileşenle ilişkilendirilir ve
(ii) Geri kalan nakit çıkışları, bileşen ayrı bir sözleşme olsaydı işletmenin ortaya çıkmasını bekleyeceği nakit çıkışlarını yansıtacak şekilde, sistematik ve rasyonel bir biçimde ilişkilendirilir.
13 İşletme, 11-12 paragraflarını uyguladıktan sonra, esas sigorta sözleşmesinin geri kalan tüm bileşenlerine TFRS 17’yi uygular. Bundan sonra, TFRS 17’de saklı türev ürünlere yapılan tüm atıflar, esas sigorta sözleşmesinden ayrıştırılmamış olan türev ürünlere; yatırım bileşenlerine yapılan tüm atıflar ise esas sigorta sözleşmesinden ayrıştırılmamış olan yatırım bileşenlerine yapılmış sayılır (B31-B32 paragraflarındaki atıflar hariç).
Sigorta sözleşmelerinin toplulaştırılma düzeyi
14 İşletme sigorta sözleşmesi portföylerini tanımlar. Bir portföy, benzer risklere sahip olan ve birlikte yönetilen sözleşmelerden oluşur. Bir ürün grubunda yer alan sözleşmelerin benzer risklere sahip olması ve dolayısıyla birlikte yönetiliyorlarsa aynı portföyde olması beklenir. Farklı ürün gruplarında yer alan sözleşmelerin (örneğin, düzenli prim ödemeli hayat sigortasına kıyasla tek prim ödemeli yıllık gelir sigortası) benzer risklere sahip olması beklenmez ve dolayısıyla bu sözleşmelerin farklı portföylerde olması beklenir.
15 16-24 paragrafları, düzenlenen sigorta sözleşmelerine uygulanır. Elde tutulan reasürans sözleşmelerinin toplulaştırılma düzeyine ilişkin hükümler 61’inci paragrafta düzenlenmiştir.
16 İşletme, düzenlediği sigorta sözleşmelerinden oluşan bir portföyü asgari olarak aşağıdaki gruplara ayırır:
(a) Varsa, ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelerden oluşan bir grup,
(b) Varsa, ilk defa finansal tablolara alma sırasında, daha sonra ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığa sahip olmayan sözleşmelerden oluşan bir grup ve
(c) Varsa, portföyde geri kalan sözleşmelerden oluşan bir grup.
17 İşletme, 16’ncı paragraf uyarınca bir sözleşme setinin tamamının aynı grupta yer alacağı sonucuna varmak için makul ve desteklenebilir bilgilere sahip olması durumunda, sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı olup olmadığını belirlemek için söz konusu sözleşme setini ölçebilir (bakınız: 47’nci paragraf) ve söz konusu sözleşme setinin daha sonra ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığa sahip olup olmadığını değerlendirebilir (bakınız: 19’uncu paragraf). İşletme, bir sözleşme setinin tamamının aynı grupta yer alacağı sonucuna varmak için makul ve desteklenebilir bilgilere sahip değilse, sözleşmeleri ayrı ayrı değerlendirerek sözleşmelerin ait olduğu grubu belirler.
18 İşletme, düzenlediği sözleşmelerden prim dağıtımı yaklaşımını uyguladıkları açısından (bakınız: 53-59 paragrafları), durum ve şartlar aksini göstermedikçe, ilk defa finansal tablolara alma sırasında portföydeki sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı olmadığını varsayar. İşletme, ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı olmayan sözleşmelerin, daha sonra ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığa sahip olup olmadığını, mevcut durum ve şartların değişmesi ihtimalini dikkate alarak değerlendirir.
19 İşletme, düzenlediği sözleşmelerden prim dağıtımı yaklaşımını uygulamadıkları açısından (bakınız: 53-59 paragrafları), ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı olmayan sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığa sahip olup olmadığını aşağıdaki şekilde değerlendirir:
(a) Gerçekleşmesi durumunda sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine neden olacak şekilde varsayımların değişmesi ihtimalini esas alarak.
(b) İşletmenin iç raporlama sistemi tarafından tahminlerle ilgili olarak sağlanan bilgileri kullanarak. Bu nedenle, ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı olmayan sözleşmelerin, ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığın olup olmadığını değerlendirirken:
(i) İşletme, farklı sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelme olasılığına ilişkin varsayımlardaki değişikliklerin etkisi hakkında iç raporlama sistemi tarafından sağlanan bilgileri göz ardı etmez. Ancak;
(ii) İşletmenin, farklı sözleşmelerin ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelme olasılığına ilişkin varsayımlardaki değişikliklerin etkisi hakkında iç raporlama sistemi tarafından sağlanan bilgilerin ötesinde ek bilgi elde etmesi gerekli değildir.
20 14-19 paragrafları uyarınca, bir portföydeki sözleşmelerin, yalnızca mevzuatın farklı özellikteki poliçe hamilleri için farklı fiyat veya fayda düzeyleri belirleme imkânını özellikle sınırlandırması nedeniyle portföy içinde farklı gruplara ayrılması durumunda işletme, bu sözleşmeleri aynı gruba dahil edebilir. İşletme bu paragrafı diğer kalemlere kıyasen uygulamaz.
21 İşletmenin, 16’ncı paragrafta açıklanan grupları alt gruplara ayırmasına izin verilir. Örneğin işletme, portföyleri aşağıdaki şekilde gruplara ayırmayı tercih edebilir:
(a) İşletmenin iç raporlama sisteminin, aşağıdakileri ayırt eden bilgi sağlaması durumunda, ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı olmayan daha fazla grup:
(i) Farklı kârlılık düzeyleri veya
(ii) Sözleşmelerin ilk defa finansal tablolara alındıktan sonra ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin farklı olasılıklar ve
(b) İşletmenin iç raporlama sisteminin, sözleşmelerin ne ölçüde ekonomik açıdan dezavantajlı olduğuna dair daha ayrıntılı düzeyde bilgi sağlaması durumunda, ilk defa finansal tablolara alma sırasında ekonomik açıdan dezavantajlı olan sözleşmelerden oluşan birden fazla grup.
22 İşletme, bir yıldan uzun bir arayla düzenlediği sözleşmeleri aynı gruba dahil etmez. İşletme bunu sağlamak için, gerekirse, 16-21 paragraflarında açıklanan grupları da ayırır.
23 14-22 paragraflarının uygulanmasıyla, bir sigorta sözleşmesi grubunun tek bir sözleşmeden oluştuğu sonucuna varılması durumunda, söz konusu grup tek bir sözleşme içerir.
24 İşletme, 14-23 paragraflarını uygulayarak belirlediği, düzenlediği sözleşmelerden oluşan sözleşme gruplarına TFRS 17’nin finansal tablolara alma ve ölçüm ile ilgili hükümlerini uygular. İşletme, grupları ilk defa finansal tablolara alma sırasında oluşturur ve grupların bileşimini daha sonra yeniden değerlendirmez. İşletme, sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarına yönelik tahminleri sözleşme gruplarına dağıtarak, 32(a), 40(a)(i) ve 40(b) paragrafları uyarınca sözleşmenin ifasına ilişkin uygun nakit akışlarını grubun ölçümüne dahil edebiliyor olması durumunda, bir sözleşme grubunu ölçmek için sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarını grup veya portföye göre daha yüksek bir toplulaştırma düzeyinde tahmin edebilir.
Finansal tablolara alma
25 İşletme, düzenlediği sigorta sözleşmelerinden oluşan bir grubu, aşağıdakilerin en erken olanından itibaren finansal tablolarına alır:
(a) Sözleşme grubuna ilişkin teminat süresinin başlangıcı,
(b) Grupta yer alan bir poliçe hamilinin ilk ödemesinin vadesinin geldiği tarih ve
(c) Ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelerden oluşan bir grup için, grubun ekonomik açıdan dezavantajlı hale geldiği tarih.
26 Sözleşmeye dayalı bir vade tarihinin bulunmaması durumunda, poliçe hamilinden ilk ödemenin alındığı tarih vade tarihi olarak kabul edilir. Durum ve şartların ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelerden oluşan bir grubun varolduğunu göstermesi durumunda işletmenin, 16’ncı paragrafı uygulayarak sözleşmelerin böyle bir grubu oluşturup oluşturmadığını, 25(a) ve 25(b) paragraflarında belirtilen tarihlerden erken olanından önce belirlemesi gerekir.
27 İşletme, düzenlediği sigorta sözleşmelerinden oluşan bir grupla ilgili olan ve söz konusu grup finansal tablolara alınmadan önce ödediği veya aldığı sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarını, 59(a) paragrafı uyarınca gider veya gelir olarak finansal tablolarına yansıtmayı tercih etmedikçe, varlık veya yükümlülük olarak finansal tablolarına yansıtır. İşletme, bu tür sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarından kaynaklanan varlık veya yükümlülüğü, nakit akışlarının dağıtıldığı sigorta sözleşmesi grubu finansal tablolara alındıktan sonra finansal tablo dışı bırakır (bakınız: 38(b) paragrafı).
28 İşletme, bir raporlama döneminde bir sigorta sözleşmesi grubunu finansal tablolara alırken yalnızca raporlama dönemi sonuna kadar düzenlenmiş olan sözleşmeleri dahil eder ve ilk defa finansal tablolara alma tarihindeki iskonto oranlarına (bakınız: B73 paragrafı) ve raporlama döneminde sağlanan teminat birimlerine (bakınız: B119 paragrafı) ilişkin tahminlerde bulunur. İşletme, 22’nci paragraf hükümleri saklı kalmak kaydıyla, raporlama döneminin sona ermesinin ardından söz konusu sözleşme grubunda daha fazla sözleşme düzenleyebilir. İşletme, söz konusu sözleşmeleri, düzenlendikleri raporlama döneminde gruba ekler. Bu durum, B73 paragrafı uyarınca, ilk defa finansal tablolara alma tarihindeki iskonto oranlarının belirlenmesinde değişikliğe neden olabilir. İşletme, yeni sözleşmelerin gruba eklendiği raporlama döneminin başından itibaren güncellenmiş oranları uygular.
Ölçüm (B36-B119 paragrafları)
29 İşletme, 30-52 paragraflarını, aşağıda yer alan istisnalarla birlikte, TFRS 17 kapsamındaki tüm sigorta sözleşmesi gruplarına uygular:
(a) İşletme, 53’üncü paragrafta belirtilen kriterlerden herhangi birini sağlayan sigorta sözleşmesi grupları için grubun ölçümünü 55-59 paragraflarında yer alan prim dağıtımı yaklaşımını kullanarak basitleştirebilir.
(b) İşletme, elde tutulan reasürans sözleşmesi grupları için, 63-70 paragraflarının öngördüğü şekilde 32-46 paragraflarını uygular. 45’inci paragraf (doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmelerine ilişkin) ve 47-52 paragrafları (ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelere ilişkin), elde tutulan reasürans sözleşmesi gruplarına uygulanmaz.
(c) İşletme, isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmesi grupları için 71’inci paragrafta uyarlanan şekliyle 32-52 paragraflarını uygular.
30 İşletme, TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri’ni yabancı para cinsinden nakit akışları yaratan bir sigorta sözleşmesi grubuna uygularken, söz konusu sözleşme grubunu, sözleşmeye dayalı hizmet marjı dahil, parasal kalem olarak dikkate alır.
31 Sigorta sözleşmeleri düzenleyen bir işletmenin finansal tablolarında, sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları bu işletmenin yerine getirmeme riskini yansıtmaz (yerine getirmeme riski, TFRS 13 Gerçeğe Uygun Değer Ölçümü’nde tanımlanır).
İlk defa finansal tablolara alma sırasında ölçüm (B36-B95 paragrafları)
32 İşletme, ilk defa finansal tablolara alma sırasında bir sigorta sözleşmesi grubunu aşağıdaki unsurların toplamı olarak ölçer:
(a) Aşağıdaki unsurlardan oluşan, sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları:
(i) Gelecekteki nakit akışı tahminleri (33-35 paragrafları),
(ii) Paranın zaman değerini ve gelecekteki nakit akışlarına ilişkin finansal riskleri, bu riskler gelecekteki nakit akışlarına ilişkin tahminlere dahil edilmediği ölçüde, yansıtacak bir düzeltme (36’ncı paragraf) ve
(iii) Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi (37’nci paragraf).
(b) 38-39 paragrafları uyarınca ölçülen sözleşmeye dayalı hizmet marjı.
Gelecekteki nakit akışlarına ilişkin tahminler (B36-B71 paragrafları)
33 İşletme, bir sigorta sözleşmesi grubunun ölçümüne, gruptaki her bir sözleşmenin sınırı içinde kalan gelecekteki bütün nakit akışlarını dahil eder (bakınız: 34’üncü paragraf). İşletme, 24’üncü paragraf uyarınca gelecekteki nakit akışlarını daha yüksek bir toplulaştırma düzeyinde tahmin edebilir ve daha sonra sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarını her bir sözleşme grubuna dağıtabilir. Gelecekteki nakit akışlarına ilişkin tahminler:
(a) Bu nakit akışlarının tutarı, zamanlaması ve belirsizliği hakkında aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen tüm makul ve desteklenebilir bilgileri tarafsız bir biçimde içerir (bakınız: B37-B41 paragrafları). İşletme bunu yapabilmek için, muhtemel sonuçların tamamını içeren aralığın beklenen değerini (diğer bir ifadeyle, olasılıklara göre ağırlıklandırılmış ortalamasını) tahmin eder.
(b) İlgili piyasa değişkenlerine ilişkin tahminlerin bu değişkenlere ilişkin gözlemlenebilir piyasa fiyatları ile tutarlı olması kaydıyla işletmenin bakış açısını yansıtır (bakınız: B42-B53 paragrafları).
(c) Günceldir-Tahminler, gelecekle ilgili ölçüm tarihindeki varsayımları da içerecek şekilde, ölçüm tarihinde var olan koşulları yansıtır (bakınız: B54-B60 paragrafları).
(d) Açıktır-İşletme, finansal olmayan risk düzeltmesini, diğer tahminlerden ayrı olarak tahmin eder (bakınız: B90 paragrafı). İşletme, en uygun ölçüm yöntemi bu tahminleri birleştirmedikçe, nakit akışlarını da paranın zaman değerine ve finansal riske ilişkin düzeltmeden ayrı olarak tahmin eder (bakınız: B46 paragrafı).
34 Nakit akışlarının, işletmenin poliçe hamilini primleri ödemeye zorlayabildiği veya poliçe hamiline hizmet sunma konusunda asli bir mükellefiyetinin bulunduğu raporlama döneminde var olan asli hak ve mükellefiyetlerden kaynaklanması durumunda, söz konusu nakit akışları sigorta sözleşmesinin sınırı içindedir (bakınız: B61-B71 paragrafları). Hizmet sunmaya ilişkin asli mükellefiyet aşağıdaki durumlarda sona erer:
(a) İşletme belirli bir poliçe hamiline ilişkin riskleri yeniden değerlendirme imkânına sahip olduğunda ve bunun sonucunda bu riskleri tamamen yansıtan bir fiyat veya fayda düzeyi belirleyebildiğinde veya
(b) Aşağıdaki kriterlerin her ikisi birlikte sağlandığında:
(i) İşletmenin, sözleşmenin dahil olduğu sigorta sözleşmesi portföyüne ilişkin riskleri yeniden değerlendirme imkânına sahip olması ve bunun sonucunda o portföyün risklerini tamamen yansıtan bir fiyat veya fayda düzeyi belirleyebilmesi ve
(ii) Risklerin yeniden değerlendirildiği tarihe kadarki teminat primlerinin fiyatlandırmasının, yeniden değerlendirme tarihinden sonraki dönemlere ilişkin riskleri dikkate almaması.
35 İşletme, sigorta sözleşmesi sınırı dışında kalan beklenen primlerle veya beklenen hasarlarla ilgili hiçbir tutarı, varlık veya yükümlülük olarak finansal tablolara almaz. Bu tür tutarlar, gelecekteki sigorta sözleşmeleriyle ilgilidir.
İskonto oranları (B72-B85 paragrafları)
36 İşletme, gelecekteki nakit akışlarına ilişkin tahminleri; paranın zaman değerini ve bu nakit akışlarıyla ilgili finansal riskleri, bu riskler nakit akış tahminlerine dahil edilmediği ölçüde, yansıtacak şekilde düzeltir. 33’üncü paragrafta açıklanan gelecekteki nakit akışı tahminlerine uygulanan iskonto oranları:
(a) Paranın zaman değerini, nakit akışlarının özelliklerini ve sigorta sözleşmelerinin likidite özelliklerini yansıtır,
(b) Nakit akış özellikleri, örneğin zamanlama, kur ve likidite bakımından sigorta sözleşmelerinin nakit akış özellikleriyle tutarlı olan finansal araçlara ilişkin (varsa) gözlemlenebilir cari piyasa fiyatlarıyla tutarlıdır ve
(c) Bu tür gözlemlenebilir piyasa fiyatlarını etkileyen ancak sigorta sözleşmelerinin gelecekteki nakit akışlarını etkilemeyen faktörlerin etkisini dikkate almaz.
Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi (B86-B92 paragrafları)
37 İşletme, finansal olmayan riskten kaynaklanan nakit akışlarının tutarı ve zamanlamasına ilişkin belirsizliğe katlanmak için talep ettiği tazminatı yansıtacak şekilde gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminini düzeltir.
Sözleşmeye dayalı hizmet marjı
38 Sözleşmeye dayalı hizmet marjı; işletmenin gelecekte hizmet sundukça finansal tablolarına alacağı kazanılmamış kârı yansıtan sigorta sözleşmesi grubuna ilişkin varlık veya yükümlülüğün bir bileşenidir. İşletme, sözleşmeye dayalı hizmet marjını, bir sigorta sözleşmesi grubunu ilk defa finansal tablolara aldığında, 47’nci paragraf (ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelere ilişkin) uygulanmadığı sürece, aşağıdakilerden kaynaklanan gelir veya giderlere neden olmayan bir tutar üzerinden ölçer:
(a) 32-37 paragrafları uygulanarak ölçülen, sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları tutarının ilk defa finansal tablolara alınması,
(b) Sigorta edinimine ilişkin nakit akışları için finansal tablolara alınan herhangi bir varlık veya yükümlülüğün, ilk defa finansal tablolara alma tarihinde 27’nci paragraf uyarınca finansal tablo dışı bırakılması ve
(c) O tarihte grupta yer alan sözleşmelerden kaynaklanan nakit akışları.
39 İşletme, sigorta sözleşmelerinin devri veya bir işletme birleşmesi yoluyla edinilen sigorta sözleşmeleri için, B93- B95 paragrafları uyarınca 38’inci paragrafı uygular.
Sonraki ölçüm
40 Bir sigorta sözleşmesi grubunun her bir raporlama dönemi sonundaki defter değeri, aşağıdaki unsurların toplamından oluşur:
(a) Aşağıdakilerden oluşan kalan teminat yükümlülüğü:
(i) 33-37 ve B36-B92 paragrafları uygulanarak ölçülen o tarihte gruba dağıtılmış gelecekteki hizmetlerle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları,
(ii) 43-46 paragrafları uygulanarak ölçülen grubun o tarihteki sözleşmeye dayalı hizmet marjı ve
(b) 33-37 ve B36-B92 paragrafları uygulanarak ölçülen o tarihte gruba dağıtılmış geçmiş hizmetlerle ilişkili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarından oluşan gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülük.
41 İşletme, kalan teminat yükümlülüğünün defter değerinde meydana gelen aşağıdaki değişikliklere ilişkin gelir ve giderleri finansal tablolara alır:
(a) Sigorta hasılatı-B120-B124 paragrafları uygulanarak ölçülen, dönemde sunulan hizmetler nedeniyle kalan teminat yükümlülüğündeki azalma karşılığında,
(b) Sigorta hizmeti giderleri-Ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme gruplarındaki zararlar ve bu zararların iptali karşılığında(bakınız: 47-52 paragrafları) ve
(c) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri-87’nci paragrafta belirtildiği şekilde paranın zaman değerinin etkisi ve finansal riskin etkisi karşılığında.
42 İşletme, gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlüğün defter değerinde meydana gelen aşağıdaki değişikliklerle ilgili gelir ve giderleri finansal tablolara alır:
(a) Sigorta hizmeti giderleri-Yatırım bileşenleri hariç, dönemde gerçekleşen hasarlar ve giderler nedeniyle yükümlülükte meydana gelen artış karşılığında,
(b) Sigorta hizmeti giderleri-Gerçekleşen hasarlar ve katlanılan giderlerle ilgili olarak sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında daha sonra meydana gelen değişiklikler karşılığında ve
(c) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri-87’nci paragrafta belirtildiği şekilde paranın zaman değerinin etkisi ve finansal riskin etkisi karşılığında.
Sözleşmeye dayalı hizmet marjı (B96-B119 paragrafları)
43 Raporlama dönemi sonundaki sözleşmeye dayalı hizmet marjı, grupta yer alan sözleşmeler kapsamında sunulacak gelecekteki hizmetlerle ilgili olması sebebiyle henüz kâr veya zarara yansıtılmamış olan sigorta sözleşmesi grubundaki kârı temsil eder.
44 Doğrudan katılım özelliği bulunmayan sigorta sözleşmeleri için, bir sözleşme grubunun raporlama dönemi sonundaki sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değeri, raporlama döneminin başındaki defter değerinin aşağıdakilere göre düzeltilmiş tutarına eşittir:
(a) Gruba eklenen yeni sözleşmelerin etkisi (bakınız: 28’inci paragraf),
(b) B72(b) paragrafında belirtilen iskonto oranlarına göre ölçülen, raporlama dönemi süresince sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerine eklenen faiz,
(c) Aşağıdakiler dikkate alınarak, B96-B100 paragraflarında belirtilen şekilde gelecekteki hizmetlerle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikler:
(i) Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki bu tür artışların, bir zarara neden olacak şekilde sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerini aşmadığı ölçüde (bakınız: 48(a) paragrafı) veya
(ii) Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki bu tür azalışlar, 50(b) paragrafı uyarınca kalan teminat yükümlülüğünün zarar bileşenine dağıtılmadığı ölçüde.
(d) Döviz kuru farklarının sözleşmeye dayalı hizmet marjı üzerindeki etkisi ve
(e) Raporlama dönemi sonunda geri kalan sözleşmeye dayalı hizmet marjının, (herhangi bir dağıtım yapılmadan önce) B119 paragrafı uygulanarak cari ve geri kalan teminat süresine dağıtılmasıyla belirlenen, dönem içinde hizmetlerin transferi nedeniyle sigorta hasılatı olarak finansal tablolara alınan tutar.
45 Doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmeleri için (bakınız: B101-B118 paragrafları), bir sözleşme grubunun raporlama dönemi sonundaki sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değeri, aşağıdaki (a)-(e) bentlerinde belirtilen tutarlara göre düzeltilmiş raporlama döneminin başındaki defter değerine eşittir. İşletmenin bu düzeltmeleri ayrı ayrı tanımlaması zorunlu değildir. Bunun yerine, düzeltmelerin bazıları veya tamamı için birleştirilmiş bir tutar belirlenebilir. Söz konusu düzeltmeler şunlardır:
(a) Gruba eklenen her türlü yeni sözleşmenin etkisi (bakınız: 28’inci paragraf),
(b) Aşağıdakiler dikkate alınarak, işletmenin dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişimlerdeki payı (bakınız: B104(b)(i) paragrafı):
(i) B115 paragrafı (riskin azaltılmasına ilişkin) uygulanmadığı ölçüde,
(ii) İşletmenin dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen bir azalıştaki payı, bir zarara neden olacak şekilde sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerini aşmadığı ölçüde (bakınız: 48’inci paragraf) veya
(iii) İşletmenin dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen bir artıştaki payı (ii)’nci bentteki tutarı iptal etmediği ölçüde.
(c) Aşağıdakiler dikkate alınarak, B101-B118 paragraflarında belirtilen şekilde gelecekteki hizmetlerle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikler:
(i) B115 paragrafı (riskin azaltılmasına ilişkin) uygulanmadığı ölçüde,
(ii) Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki bu tür artışların bir zarara neden olacak şekilde sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerini aşmadığı ölçüde (bakınız: 48’inci paragraf) veya
(iii) Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki bu tür azalışlar, 50(b) paragrafı uyarınca kalan teminat yükümlülüğünün zarar bileşenine dağıtılmadığı ölçüde.
(d) Döviz kuru farklarının sözleşmeye dayalı hizmet marjı üzerindeki etkisi ve
(e) Raporlama dönemi sonunda geri kalan sözleşmeye dayalı hizmet marjının, (herhangi bir dağıtım yapılmadan önce) B119 paragrafı uygulanarak cari ve geri kalan teminat süresine dağıtılmasıyla belirlenen, dönem içinde hizmetlerin transferi nedeniyle sigorta hasılatı olarak finansal tablolara alınan tutar.
46 Sözleşmeye dayalı hizmet marjındaki bazı değişiklikler, kalan teminat yükümlülüğünün defter değerinde herhangi bir değişiklik yaratmadan, kalan teminat yükümlülüğüyle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikleri netleştirir. Sözleşmeye dayalı hizmet marjındaki değişikliklerin, kalan teminat yükümlülüğüyle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikleri netleştirmediği ölçüde işletme, 41’inci paragrafı uygulayarak söz konusu değişikliklere ilişkin gelir ve giderleri finansal tablolara alır.
Ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmeler
47 Sözleşmeye dağıtılan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarının, daha önce finansal tablolara alınan sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarının ve ilk defa finansal tablolara alma tarihinde sözleşmeden kaynaklanan nakit akışlarının toplamda net bir çıkış oluşturması durumunda sigorta sözleşmesi, ilk defa finansal tablolara alma tarihinde ekonomik açıdan dezavantajlıdır. 16(a) paragrafı uyarınca işletme, bu tür sözleşmeleri ekonomik açıdan dezavantajlı olmayan sözleşmelerden ayrı olarak gruplandırır. 17’nci paragraf uygulandığı ölçüde, işletme sözleşmeleri ayrı ayrı ölçmek yerine bir sözleşme setini ölçerek ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme grubunu tanımlayabilir. İşletme, ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme grubuyla ilgili yükümlülüğün defter değeri sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarına eşit olacak ve gruba ilişkin sözleşmeye dayalı hizmet marjı sıfır olacak şekilde gruba ilişkin net çıkış kadar bir zararı kâr veya zarara yansıtır.
48 Bir sigorta sözleşmesi grubu, sonraki ölçümde aşağıdaki tutarların sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerini aşması durumunda ekonomik açıdan dezavantajlı (veya ekonomik açıdan daha dezavantajlı) hale gelir:
(a) Gelecekteki hizmetlerle ilgili nakit akış tahminlerindeki değişim dolayısıyla gruba dağıtılan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında meydana gelen olumsuz değişiklikler ve
(b) Doğrudan katılım özelliği bulunan bir sigorta sözleşmesi grubu için, işletmenin dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen bir azalıştaki payı.
İşletme, 44(c)(i), 45(b)(ii) ve 45(c)(ii) paragrafları uyarınca, söz konusu aşan kısım ölçüsünde bir zararı kâr veya zarara yansıtır.
49 İşletme, 47-48 paragrafları uyarınca finansal tablolara alınan zararları gösteren ekonomik açıdan dezavantajlı bir gruba ilişkin kalan teminat yükümlülüğü için bir zarar bileşeni oluşturur (veya zarar bileşenini artırır). Zarar bileşeni, ekonomik açıdan dezavantajlı gruplardaki zararların iptal edilmesi şeklinde kâr veya zararda sunulan ve dolayısıyla sigorta hasılatının belirlenmesi dışında bırakılan tutarları belirler.
50 İşletme ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme grubundaki zararı finansal tablolara aldıktan sonra:
(a) 51’inci paragrafta belirtilen kalan teminat yükümlülüğünün sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında sonradan meydana gelen değişiklikleri sistematik bir esasa göre aşağıdakiler arasında dağıtır:
(i) Kalan teminat yükümlülüğünün zarar bileşeni ve
(ii) Zarar bileşeni hariç kalan teminat yükümlülüğü.
(b) Gelecekteki hizmetlerle ilgili nakit akış tahminlerindeki değişim dolayısıyla gruba dağıtılan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında sonradan meydana gelen azalışları ve işletmenin dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerindeki payında sonradan meydana gelen artışları, zarar bileşeni sıfıra indirilene kadar sadece zarar bileşenine dağıtır. İşletme, 44(c)(ii), 45(b)(iii) ve 45(c)(iii) paragrafları uyarınca sözleşmeye dayalı hizmet marjını sadece azalışın zarar bileşenine dağıtılan tutarı aşan kısmı için düzeltir.
51 50(a) paragrafı uyarınca dağıtılacak olan, kalan teminat yükümlülüğünün sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında sonradan meydana gelen değişiklikler şunlardır:
(a) Katlanılan sigorta hizmeti giderleri nedeniyle kalan teminat yükümlülüğü dışında bırakılan hasar ve giderlere ilişkin gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değer tahminleri,
(b) Kâr veya zarara yansıtılan finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesinde riskten kurtulma nedeniyle meydana gelen değişiklikler ve
(c) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri.
52 50(a) paragrafının öngördüğü sistematik dağıtım, 48-50 paragrafları uyarınca zarar bileşenine dağıtılan toplam tutarların, bir sözleşme grubu için teminat süresinin sonuna kadar sıfıra eşitlenmesiyle sonuçlanır.
Prim dağıtımı yaklaşımı
53 İşletme, bir sigorta sözleşmesi grubunun başlangıcında yalnızca aşağıdaki şartların sağlanmış olması durumunda, grubun ölçümünü 55-59 paragraflarında öngörülen prim dağıtımı yaklaşımını kullanarak basitleştirebilir:
(a) İşletmenin, grubun kalan teminat yükümlülüğünün bu tür bir basitleştirmeyle yapılacak ölçümünün, 32-52 paragraflarında yer alan hükümlerin uygulanmasıyla yapılacak ölçümden önemli ölçüde farklı olmayacağı yönünde makul bir beklentisinin olması ya da
(b) Grupta bulunan her bir sözleşmenin teminat süresinin (34’üncü paragraf uyarınca o tarihte belirlenen sözleşme sınırı içinde kalan primlerden kaynaklanan teminat dahil) bir yıl veya daha az olması.
54 İşletmenin, grubun başlangıcında, bir hasar gerçekleşmeden önceki dönemde kalan teminat yükümlülüğünün ölçümünü etkileyecek nitelikte sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında önemli bir değişkenlik beklemesi durumunda, 53(a) paragrafındaki kriter karşılanmaz. Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları, örneğin, aşağıdaki durumlarda artar;
(a) Sözleşmelerde yer alan saklı türev ürünlerle ilgili gelecekteki nakit akışlarının büyüklüğü ve
(b) Sözleşme grubunun teminat süresinin uzunluğu.
55 İşletme, prim dağıtımı yaklaşımını kullanarak kalan teminat yükümlülüğünü aşağıdaki şekilde ölçer:
(a) İlk defa finansal tablolara alma sırasında, yükümlülüğün defter değeri belirlenirken:
(i) Varsa ilk defa finansal tablolara alma sırasında alınmış olan primlerden,
(ii) İşletme 59(a) paragrafı uyarınca ödemeleri gider olarak finansal tablolara almayı tercih etmedikçe, o tarihteki sigorta edinimine ilişkin nakit akışları düşülür ve
(iii) 27’nci paragraf uyarınca sigorta edinimine ilişkin nakit akışları karşılığında finansal tablolara alınan varlık veya yükümlülüğün o tarihte finansal tablo dışı bırakılmasından kaynaklanan her türlü tutar eklenir veya düşülür.
(b) Müteakip her bir raporlama döneminin sonunda, yükümlülüğün defter değeri belirlenirken, raporlama döneminin başındaki defter değerine:
(i) Dönem içinde alınan primler eklenir,
(ii) İşletme 59(a) paragrafı uyarınca ödemeleri gider olarak finansal tablolara almayı tercih etmedikçe, sigorta edinimine ilişkin nakit akışları düşülür,
(iii) İşletme 59(a) paragrafı uyarınca sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarını gider olarak finansal tablolara almayı tercih etmedikçe, sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarının itfasıyla ilgili raporlama dönemi içinde gider olarak finansal tablolara alınan her türlü tutar eklenir,
(iv) 56’ncı paragraf uygulanarak bir finansman bileşeninde yapılan her türlü düzeltme eklenir,
(v) Dönemde sağlanan teminat için sigorta hasılatı olarak finansal tablolara alınan tutar düşülür (bakınız: B126 paragrafı) ve
(vi) Gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülüğe transfer edilen ya da ödenen her türlü yatırım bileşeni düşülür.
56 Grupta yer alan sigorta sözleşmelerinin önemli bir finansman bileşeni içermesi durumunda işletme, kalan teminat yükümlülüğünün defter değerini, ilk defa finansal tablolara alma sırasında belirlendiği şekilde, 36’ncı paragrafta belirlenen iskonto oranlarını kullanarak paranın zaman değerini ve finansal riskin etkisini yansıtacak şekilde düzeltir. İşletmenin ilk defa finansal tablolara alma sırasında, teminatın her bir bölümünün sağlanması ile ilgili primin vadesi arasındaki sürenin bir yıldan fazla olmamasını beklemesi durumunda, kalan teminat yükümlülüğünün defter değerini paranın zaman değeri ve finansal riskin etkisini yansıtacak şekilde düzeltmesi zorunlu değildir.
57 Teminat süresi boyunca herhangi bir zamanda, durum ve şartların bir sigorta sözleşmesi grubunun ekonomik açıdan dezavantajlı olduğunu göstermesi durumunda, işletme aşağıdakiler arasındaki farkı hesaplar:
(a) 55’inci paragraf uygulanarak belirlenen kalan teminat yükümlülüğünün defter değeri ile
(b) 33-37 ve B36-B92 paragrafları uyarınca grubun kalan teminatıyla ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları. Ancak işletme, 59(b) paragrafını uygulayarak, gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülüğü, paranın zaman değeri ve finansal riskin etkisine göre düzeltmemesi durumunda, bu tür bir düzeltmeyi sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarına dâhil etmez.
58 57(b) paragrafında açıklanan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları, 57(a) paragrafında açıklanan defter değerini aştığı ölçüde işletme, kâr veya zarara bir zarar yansıtır ve kalan teminat yükümlülüğünü artırır.
59 İşletme prim dağıtımı yaklaşımını uygularken:
(a) İlk defa finansal tablolara alma sırasında, gruptaki her bir sözleşmenin teminat süresinin bir yıldan fazla olmaması kaydıyla, sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarını, bu maliyetlere katlandığında gider olarak finansal tablolara almayı tercih edebilir.
(b) 33-37 ve B36-B92 paragrafları uyarınca, sigorta sözleşmesi grubuyla ilgili gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülüğü, gerçekleşen hasarlarla ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları üzerinden ölçer. Ancak, hasarların gerçekleştiği tarihten itibaren bir yıl ya da daha az bir süre içinde ödenmesini veya alınmasını beklemesi durumunda işletmenin, söz konusu gelecekteki nakit akışlarını paranın zaman değeri ve finansal riskin etkisi bakımından düzeltmesi zorunlu değildir.
Elde tutulan reasürans sözleşmeleri
60 TFRS 17’nin hükümleri, elde tutulan reasürans sözleşmeleri için 61-70 paragraflarında düzenlendiği şekilde değiştirilerek uygulanır.
61 İşletme, elde tutulan reasürans sözleşmesi portföylerini 14-24 paragraflarını uygulayarak gruplara ayırır, ancak söz konusu paragraflarda ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşmelere yapılan atıflar ilk defa finansal tablolara alma sırasında net kazancı olan sözleşmelere yapılan bir atıf olarak dikkate alınır. Elde tutulan bazı reasürans sözleşmeleri açısından, 14-24 paragraflarının uygulanması tek bir sözleşmeden oluşan bir grubun ortaya çıkmasına neden olacaktır.
Finansal tablolara alma
62 İşletme, 25’inci paragrafı uygulamak yerine, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunu;
(a) Elde tutulan reasürans sözleşmelerinin orantılı teminat sağlaması durumunda, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun teminat süresinin başlangıcı ya da her türlü dayanak sözleşmenin ilk defa finansal tablolara alındığı tarihten geç olanında ve
(b) Diğer tüm durumlarda, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun teminat süresinin başlangıcından itibaren,
finansal tablolara alır.
Ölçüm
63 32-36 paragraflarında yer alan ölçüm hükümlerinin elde tutulan reasürans sözleşmelerine uygulanması sırasında, dayanak sözleşmelerin de söz konusu paragraflar uyarınca ölçülmesi halinde işletme, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubuyla ilgili gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminleri ve dayanak sigorta sözleşmesi grubu/gruplarıyla ilgili gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminleri ölçmek için tutarlı varsayımlar kullanır. İşletme ayrıca, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubuyla ilgili gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminlere, anlaşmazlıklardan kaynaklanan teminat ve zararların etkileri dahil olmak üzere reasürans sözleşmesini düzenleyenin yerine getirmeme riskinin etkisini dahil eder.
64 İşletme, 37’nci paragrafı uygulamak yerine, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi reasürans sözleşmesi grubunun hamili tarafından bu sözleşmeleri düzenleyene devredilen risk tutarını temsil edecek şekilde söz konusu risk düzeltmesini belirler.
65 İlk defa finansal tablolara alma sırasında sözleşmeye dayalı hizmet marjının belirlenmesiyle ilgili 38’inci paragraf hükümleri, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunda kazanılmamış kâr olmadığı, bunun yerine reasüransın satın alınmasından kaynaklanan net maliyet veya net kazanç olduğu gerçeğini yansıtacak şekilde değiştirilerek uygulanır. Bu nedenle, ilk defa finansal tablolara alma sırasında:
(a) İşletme, (b) bendindeki durum dışında, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun satın alınmasından kaynaklanan net maliyeti veya net kazancı; sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarının, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubuna ilişkin daha önce finansal tablolara alınan herhangi bir varlık veya yükümlülüğün o tarihte finansal tablo dışı bırakılan tutarının ve o tarihte meydana gelen her türlü nakit akışının toplamına eşit bir tutar üzerinden ölçülen sözleşmeye dayalı hizmet marjı olarak finansal tablolara alır,
(b) Reasürans teminatının net satın alma maliyetinin, reasürans sözleşmesi grubunun satın alınmasından önce meydana gelen olaylarla ilgili olması durumunda işletme, B5 paragrafı hükümlerine bağlı kalmaksızın, bu tür bir maliyeti derhal kâr veya zarara gider olarak yansıtır.
66 İşletme 44’üncü paragrafı uygulamak yerine, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubuna ilişkin raporlama dönemi sonundaki sözleşmeye dayalı hizmet marjını, raporlama döneminin başında belirlenen defter değerini aşağıdaki unsurlara göre düzeltmek suretiyle ölçer:
(a) Gruba eklenen yeni sözleşmelerin etkisi (bakınız: 28’inci paragraf),
(b) B72(b) paragrafında belirlenen iskonto oranlarına göre ölçülen, sözleşmeye dayalı hizmet marjının defter değerine eklenen faiz,
(c) Aşağıdakiler dikkate alınarak, sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikler:
(i) (ii) bendindeki durum dışında, değişiklik gelecekteki hizmetlerle ilgili olduğu ölçüde,
(ii) Değişiklik dayanak sigorta sözleşmesi grubuna dağıtılan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında meydana gelen ve dayanak sigorta sözleşmesi grubunun sözleşmeye dayalı hizmet marjını düzeltmeyen bir değişiklikten kaynaklanmadıkça.
(d) Döviz kuru farklarının sözleşmeye dayalı hizmet marjı üzerindeki etkisi ve
(e) Raporlama dönemi sonunda geri kalan sözleşmeye dayalı hizmet marjının (herhangi bir dağıtım yapılmadan önce) B119 paragrafı uygulanarak elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun cari ve kalan teminat süresine dağıtılmasıyla belirlenen, dönem içinde hizmetlerin alınması nedeniyle kâr veya zarara yansıtılan tutar.
67 Elde tutulan reasürans sözleşmesini düzenleyenin yerine getirmeme riskindeki değişiklikler nedeniyle sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında meydana gelen değişiklikler, gelecekteki hizmetlerle ilgili değildir ve sözleşmeye dayalı hizmet marjında düzeltme gerektirmez.
68 Elde tutulan reasürans sözleşmeleri ekonomik açıdan dezavantajlı olamaz. Bu yüzden, 47-52 paragraflarında yer alan hükümler uygulanmaz.
Elde tutulan reasürans sözleşmeleri için prim dağıtımı yaklaşımı
69 İşletme, aşağıdaki şartların elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun başlangıcında sağlanmış olması durumunda, grubun ölçümünü basitleştirmek amacıyla 55-56 ve 59’uncu paragraflarda düzenlenen prim dağıtımı yaklaşımını (elde tutulan reasürans sözleşmelerinin düzenlenen sigorta sözleşmelerinden farklı özelliklerini, örneğin hasılattan ziyade gider yaratılması veya giderlerin azaltılması, yansıtacak şekilde uyarlanmış olarak) kullanabilir:
(a) İşletmenin, ortaya çıkan ölçümün, 63-68 paragraflarında yer alan hükümlerin uygulanmasıyla ortaya çıkacak ölçümden önemli ölçüde farklı olmayacağı yönünde makul bir beklentisinin bulunması ya da
(b) Elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunda bulunan her bir sözleşmenin teminat süresinin (34’üncü paragraf uyarınca o tarihte belirlenen, sözleşme sınırı içinde kalan primlerden kaynaklanan teminat dahil) bir yıl veya daha az olması.
70 İşletme, grubun başlangıcında, bir hasar gerçekleşmeden önceki dönemde kalan teminat varlığının ölçümünü etkileyecek nitelikte sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarında önemli bir değişkenlik beklemesi durumunda, 69(a) paragrafındaki yer alan koşulu sağlayamaz. Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları, örneğin, aşağıdaki durumlarda artar;
(a) Sözleşmelerde yer alan saklı türev ürünlerle ilgili gelecekteki nakit akışlarının büyüklüğü ve
(b) Elde tutulan reasürans sözleşmesi grubunun teminat süresinin uzunluğu.
İsteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmeleri
71 İsteğe bağlı katılım özelliği bulunan bir yatırım sözleşmesi, önemli bir sigorta riski devri içermez. Bu yüzden, TFRS 17’nin sigorta sözleşmeleriyle ilgili hükümleri, isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmeleri için aşağıdaki şekilde değiştirilerek uygulanır:
(a) İlk defa finansal tablolara alma tarihi (bakınız: 25’inci paragraf) işletmenin sözleşmeye taraf olduğu tarihtir.
(b) Nakit akışlarının işletmenin bugünkü veya gelecekteki bir tarihte nakit teslimine ilişkin asli bir mükellefiyetinden kaynaklanması durumunda, sözleşme sınırı (bakınız: 34’üncü paragraf) söz konusu nakit akışları sözleşme sınırı içinde olacak şekilde değiştirilir. İşletme, taahhüt edilen nakit tutarını ve ilgili riskleri tam olarak yansıtacak şekilde nakit teslimi taahhüdü için bir fiyat belirleme imkânının olması durumunda nakit teslim etmek için asli bir mükellefiyete sahip değildir.
(c) Sözleşmeye dayalı hizmet marjının dağıtımı (bakınız: 44(e) ve 45(e) paragrafları), işletmenin sözleşmeye dayalı hizmet marjını, sözleşme grubunun süresi boyunca sözleşme kapsamındaki yatırım hizmetlerinin aktarımını yansıtan sistematik bir biçimde finansal tablolara alacağı şekilde değiştirilir.
Değişiklik yapma ve finansal tablo dışı bırakma
Sigorta sözleşmesinde değişiklik yapılması
72 Sigorta sözleşmesi hükümlerinin, örneğin sözleşmenin tarafları arasındaki anlaşma yoluyla veya bir düzenleme gereği değiştirilmiş olması durumunda işletme, yalnızca (a)-(c) bentlerindeki koşulların karşılanması halinde asıl sözleşmeyi finansal tablo dışı bırakır ve değişiklik yapılan sözleşmeyi TFRS 17 veya diğer geçerli Standartlar uyarınca yeni bir sözleşme olarak finansal tablolara alır. Sözleşme hükümlerinde yer alan bir hakkın kullanılması değişiklik değildir. Söz konusu koşullar şunlardır:
(a) Değişiklik yapılan hükümler sözleşmenin başlangıcında sözleşmeye dahil edilmiş olsaydı:
(i) Değişiklik yapılan sözleşmenin, 3-8 paragrafları uyarınca TFRS 17’nin kapsamı dışında bırakılacak olması,
(ii) İşletmenin, TFRS 17’nin uygulanacağı farklı bir sigorta sözleşmesiyle sonuçlanacak şekilde, farklı bileşenleri 10-13 paragrafları uyarınca esas sigorta sözleşmesinden ayrıştıracak olması,
(iii) Değişiklik yapılan sözleşmenin, 34’üncü paragraf uyarınca önemli ölçüde farklı bir sözleşme sınırına sahip olacak olması veya
(iv) Değişiklik yapılan sözleşmenin, 14-24 paragrafları uyarınca farklı bir sözleşme grubuna dahil edilecek olması.
(b) Asıl sözleşmenin doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmesi tanımını karşılaması, ancak değişiklik yapılan sözleşmenin artık bu tanımı karşılamaması ya da tersi durumun geçerli olması veya
(c) İşletmenin asıl sözleşmeye 53-59 veya 69-70 paragraflarındaki prim dağıtımı yaklaşımını uygulamış olması ancak değişikliklerin, sözleşmenin artık 53 ve 69’uncu paragraflarda bu yaklaşımın uygulanması için belirtilen uygunluk kriterlerini karşılamadığı anlamına gelmesi.
73 Sözleşme değişikliğinin 72’nci paragraftaki koşulların hiçbirini karşılamaması durumunda işletme, değişikliğin nakit akışlarında neden olduğu değişiklikleri, 40-52 paragraflarını uygulayarak sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarıyla ilgili tahminlerdeki değişiklikler olarak dikkate alır.
Finansal tablo dışı bırakma
74 İşletme, yalnızca aşağıdaki durumlarda sigorta sözleşmesini finansal tablo dışı bırakır:
(a) Sözleşmenin sona ermesi, diğer bir ifadeyle sigorta sözleşmesinde belirlenen mükellefiyetin ortadan kalkması, ifa edilmesi veya iptal edilmesi ya da
(b) 72’nci paragrafta yer alan koşullardan herhangi birinin karşılanması.
75 Bir sigorta sözleşmesi sona erdiğinde, işletme artık risk altında değildir ve dolayısıyla artık sigorta sözleşmesini yerine getirmek için herhangi bir ekonomik kaynak aktarma zorunluluğu yoktur. Örneğin işletme reasürans satın aldığında, dayanak sigorta sözleşmesini/sözleşmelerini yalnızca dayanak sigorta sözleşmesi/sözleşmeleri sona erdiğinde finansal tablo dışı bırakır.
76 İşletme, sigorta sözleşmesi grubu içinden bir sigorta sözleşmesini, TFRS 17’nin aşağıdaki hükümlerini uygulayarak finansal tablo dışı bırakır:
(a) 40(a)(i) ve 40(b) paragrafları uygulanarak, gruba dağıtılan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları, gruptan finansal tablo dışı bırakılmış olan hak ve mükellefiyetlerle ilgili gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini ve finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesini ortadan kaldırmak için düzeltilir,
(b) 77’nci paragrafın uygulanmadığı durumda, grubun sözleşmeye dayalı hizmet marjı, 44(c) ve 45(c) paragraflarının öngördüğü ölçüde, (a) bendinde açıklanan sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişikliğe göre düzeltilir ve
(c) B119 paragrafı uyarınca, beklenen kalan teminat dönemi için teminat birimlerinin sayısı, gruptan finansal tablo dışı bırakılan teminat birimlerini yansıtacak şekilde düzeltilir ve dönem içinde kâr veya zarara yansıtılan sözleşmeye dayalı hizmet marjı tutarı, düzeltilen bu sayı esas alınarak belirlenir.
77 Bir sigorta sözleşmesini üçüncü bir tarafa devrettiği için sözleşmeyi finansal tablo dışı bırakması veya bir sigorta sözleşmesini finansal tablo dışı bırakması ve 72’nci paragraf uyarınca yeni bir sözleşmeyi finansal tablolara alması durumunda işletme, 76(b) paragrafını uygulamak yerine;
(a) Sözleşmenin finansal tablo dışı bırakıldığı grubun sözleşmeye dayalı hizmet marjını 44(c) ve 45(c) paragraflarının öngördüğü ölçüde, üçüncü bir tarafa devredilen sözleşmeler için (i) ve (ii) arasındaki farka göre ya da 72’nci paragraf uyarınca finansal tablo dışı bırakılan sözleşmeler için (i) ve (iii) arasındaki farka göre düzeltir:
(i) 76(a) paragrafı uyarınca, sözleşmenin finansal tablo dışı bırakılması nedeniyle sigorta sözleşmesi grubunun defter değerinde meydana gelen değişiklik.
(ii) Üçüncü tarafın aldığı prim.
(iii) İşletmenin sözleşmede değişikliğin yapıldığı tarihte, eşdeğer hükümlere sahip yeni bir sözleşme yapmış olsaydı talep edeceği primden, değişiklik için talep edilen her türlü ek primin düşülmesi suretiyle elde edilen tutar.
(b) 72’nci paragraf uyarınca finansal tablolara alınan yeni sözleşmeyi, değişiklik tarihinde (a)(iii) bendinde açıklanan primi aldığını varsayarak ölçer.
Finansal durum tablosunda sunum
78 İşletme, aşağıdaki grupların defter değerini finansal durum tablosunda ayrı olarak sunar:
(a) Varlık niteliğindeki düzenlenen sigorta sözleşmeleri,
(b) Yükümlülük niteliğindeki düzenlenen sigorta sözleşmeleri,
(c) Varlık niteliğindeki elde tutulan reasürans sözleşmeleri ve
(d) Yükümlülük niteliğindeki elde tutulan reasürans sözleşmeleri.
79 İşletme, 27’nci paragraf uyarınca finansal tablolara alınan sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarıyla ilgili varlık veya yükümlülükleri, düzenlenen ilgili sigorta sözleşmesi grubunun defter değerine ve elde tutulan reasürans sözleşmesi gruplarına ilişkin nakit akışlarıyla ilgili varlık veya yükümlülükleri (bakınız: 65(a) paragrafı), elde tutulan reasürans sözleşmesi gruplarının defter değerine dahil eder.
Finansal performans tablosuna/tablolarına alma ve sunum (B120-B136 paragrafları)
80 İşletme, 41 ve 42’nci paragraflar uyarınca, kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna/tablolarına (bundan sonra finansal performans tablosu/tabloları olarak anılacaktır) alınan tutarları aşağıdakilere ayrıştırır:
(a) Sigorta hasılatı ve sigorta hizmeti giderlerinden oluşan bir sigorta hizmeti sonucu (83-86 paragrafları) ve
(b) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri (87-92 paragrafları).
81 İşletmenin, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesindeki değişikliği, sigorta hizmeti sonucu ve sigorta finansmanı gelir veya giderleri arasında ayrıştırması zorunlu değildir. İşletme, bu tür bir ayrıştırma yapmaması durumunda, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesindeki tüm değişikliği sigorta hizmeti sonucuna dahil eder.
82 İşletme, elde tutulan reasürans sözleşmelerinden kaynaklanan gelir veya giderleri, düzenlenen sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan gider veya gelirlerden ayrı olarak sunar.
Sigorta hizmeti sonucu
83 İşletme, düzenlenen sigorta sözleşmelerinden oluşan gruplardan doğan sigorta hasılatını kâr veya zararda sunar. Sigorta hasılatı, sağlanan teminatı ve sigorta sözleşmesi grubundan doğan diğer hizmetleri, işletmenin söz konusu hizmetler karşılığında hak etmeyi beklediği bedeli yansıtan tutar üzerinden gösterir. B120-B127 paragrafları, işletmenin sigorta hasılatını nasıl ölçeceğini belirler.
84 İşletme, gerçekleşen hasarlar (yatırım bileşenlerinin geri ödemeleri hariç) ve katlanılan diğer sigorta hizmeti giderleri ile 103(b) paragrafında açıklanan diğer tutarları içeren düzenlenen sigorta sözleşmelerinden oluşan bir gruptan kaynaklanan sigorta hizmeti giderlerini kâr veya zararda sunar.
85 Kâr veya zararda sunulan sigorta hasılatı ve sigorta hizmeti giderleri, herhangi bir yatırım bileşenini içermez. Prim bilgilerinin 83’üncü paragrafla tutarsız olması durumunda işletme, bu bilgileri kâr veya zararda sunmaz.
86 İşletme, elde tutulan reasürans sözleşmesi grubundan kaynaklanan, sigorta finansmanı gelir veya giderleri dışındaki gelir veya giderleri (bakınız: 60-70 paragrafları) tek bir tutar olarak sunabilir ya da birlikte bu tek tutara eşit net bir tutar veren, reasürörden geri kazanılan tutarları ve ödenen primlerin dağılımını ayrı olarak sunabilir. İşletme, reasürörden geri kazanılan tutarları ve ödenen primlerin dağılımını ayrı olarak sunması durumunda:
(a) Dayanak sözleşmelerdeki hasarlara bağlı reasürans nakit akışlarını, elde tutulan reasürans sözleşmesi kapsamında zararları karşılanması beklenen hasarların bir parçası olarak dikkate alır,
(b) Dayanak sözleşmelerdeki hasarlara bağlı olmayan, reasürörden almayı beklediği tutarları (örneğin, bazı sedan komisyonu türleri) reasüröre ödenecek primlerdeki bir azalma olarak dikkate alır ve
(c) Ödenen primlerin dağıtımını hasılatta azalma olarak sunmaz.
Sigorta finansmanı gelir veya giderleri (bakınız: B128-B136 paragrafları)
87 Sigorta finansmanı gelir veya giderleri, aşağıdakiler nedeniyle sigorta sözleşmesi grubunun defter değerinde meydana gelen değişiklikten oluşur:
(a) Paranın zaman değerinin ve paranın zaman değerindeki değişimlerin etkisi ve
(b) Finansal riskin ve finansal riskteki değişikliklerin etkisi, ancak
(c) Sözleşmeye dayalı hizmet marjını düzeltecek olan fakat 45(b)(ii), 45(b)(iii), 45(c)(ii) veya 45(c)(iii) paragrafları uygulandığında düzeltme yapmayan doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmesi gruplarındaki bu tür değişiklikler hariç tutulur. Bunlar sigorta hizmeti giderlerine dahil edilir.
88 89’uncu paragrafın uygulanmadığı durumda, işletme aşağıdaki muhasebe politikaları arasında tercih yapar:
(a) Döneme ilişkin sigorta finansmanı gelir veya giderlerini kâr veya zarara dahil etmek veya
(b) B130-B133 paragraflarını uygulayarak, döneme ilişkin sigorta finansmanı gelir veya giderlerini, beklenen toplam sigorta finansmanı gelir veya giderlerinin sözleşme grubu süresine sistematik bir biçimde dağıtılmasıyla belirlenen bir tutarı kâr veya zarara dahil edecek şekilde ayrıştırmak.
89 İşletme, dayanak kalemleri elinde tuttuğu doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmeleri için aşağıdaki muhasebe politikaları arasında tercih yapar:
(a) Döneme ilişkin sigorta finansmanı gelir veya giderlerini kâr veya zarara dahil etmek veya
(b) B134-B136 paragraflarını uygulayarak, döneme ilişkin sigorta finansmanı gelir veya giderlerini, elde tutulan dayanak kalemlere ilişkin kâr veya zarara dahil edilen gelir veya giderler nedeniyle ortaya çıkacak muhasebe uyumsuzluklarını ortadan kaldıran bir tutarı kâr veya zarara dahil edecek şekilde ayrıştırmak.
90 İşletme, 88(b) veya 89(b) paragraflarında düzenlenen muhasebe politikasını tercih etmesi durumunda bu paragraflarda düzenlenen esasa göre ölçülen sigorta finansmanı gelir veya giderleri ile döneme ilişkin toplam sigorta finansmanı gelir veya giderleri arasındaki farkı diğer kapsamlı gelire dahil eder.
91 İşletme, bir sigorta sözleşmesi grubunu devretmesi veya 77’nci paragraf uyarınca bir sigorta sözleşmesini finansal tablo dışı bırakması durumunda:
(a) 88(b) paragrafında yer alan muhasebe politikasını seçmesi nedeniyle grup (veya sözleşme) için daha önce diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirdiği kalan tüm tutarları yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu) kâr veya zararda yeniden sınıflandırır.
(b) 89(b) paragrafında yer alan muhasebe politikasını tercih etmesi nedeniyle grup (veya sözleşme) için daha önce diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirdiği kalan herhangi bir tutarı yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) kâr veya zararda yeniden sınıflandırmaz.
92 30’uncu paragraf, işletmenin sigorta sözleşmelerini, yabancı para cinsinden kalemlerin işletmenin ağırlıkla kullanılan para birimine çevrilmesi açısından, TMS 21 kapsamında parasal kalem olarak dikkate almasını gerektirir. İşletme, sigorta sözleşmesi gruplarının defter değerindeki değişikliklerle ilgili kur farklarını, 90’ncı paragraf uyarınca diğer kapsamlı gelire dahil edilen sigorta sözleşmesi gruplarının defter değerindeki değişikliklerle ilgili olmadığı sürece (ki bu durumda diğer kapsamlı gelire dahil edilirler), kâr veya zarar tablosuna dahil eder.
Açıklama
93 Açıklama hükümlerinin amacı; finansal tablo kullanıcılarının, finansal durum tablosu, finansal performans tablosu/tabloları ve nakit akış tablosunda sağlanan bilgilerle birlikte, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerin işletmenin finansal durumu, finansal performansı ve nakit akışları üzerindeki etkisini değerlendirmesine dayanak sağlayan bilgilerin dipnotlarda açıklanmasıdır. Bu amacı gerçekleştirmek üzere işletme, aşağıdakiler hakkında nitel ve nicel bilgileri açıklar:
(a) TFRS 17 kapsamındaki sözleşmeler için finansal tablolarına aldığı tutarlar (bakınız: 97-116 paragrafları),
(b) TFRS 17 uygulanırken kullanılan önemli yargılar ve bu yargılardaki değişiklikler (bakınız: 117-120 paragrafları) ve
(c) TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan risklerin niteliği ve derecesi (bakınız: 121-132 paragrafları).
94 İşletme, açıklama amacını yerine getirmek için gerekli ayrıntı seviyesini ve farklı hükümlerin her birine ne kadar önem verilmesi gerektiğini değerlendirir. 97-132 paragrafları uyarınca sunulan açıklamaların 93’üncü paragraftaki amacın karşılanması için yeterli olmaması durumunda işletme, bu amacı karşılamak için gereken ek bilgileri açıklar.
95 İşletme, çok sayıda önemsiz detaya yer verilmesi ya da farklı özelliklere sahip kalemlerin birleştirilmesi yüzünden faydalı bilgilerin gölgede kalmasını önleyecek şekilde açıklamaları birleştirir veya ayrıştırır.
96 TMS 1’in 29-31 paragrafları, bilgilerin önemliliği ve birleştirilmesine ilişkin hükümleri düzenler. Sigorta sözleşmeleri hakkında açıklanan bilgilere uygun olabilecek birleştirme esaslarının örnekleri şunlardır:
(a) Sözleşmenin türü (örneğin, temel ürün grupları),
(b) Coğrafi alan (örneğin, ülke veya bölge) ya da
(c) TFRS 8 Faaliyet Bölümleri’nde tanımlanan raporlanabilir bölüm.
Finansal tablolara alınan tutarların açıklanması
97 98-109 paragraflarının gerektirdiği açıklamalardan yalnızca 98-100 ve 102-105 paragraflarındakiler prim dağıtımı yaklaşımının uygulandığı sözleşmeler için geçerlidir. Prim dağıtımı yaklaşımını kullanması halinde işletme, aşağıdaki hususları da açıklar:
(a) 53 ve 69 paragraflarındaki kriterlerden hangilerini karşıladığı,
(b) 56 ve 57(b) paragrafları uyarınca paranın zaman değeri ve finansal riskin etkisi için bir düzeltme yapıp yapmadığı ve
(c) 59(a) paragrafı uyarınca sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarını finansal tablolara almak için tercih ettiği yöntem.
98 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerin net defter değerinin, nakit akışları ve finansal performans tablosuna/tablolarına alınan gelir ve giderler nedeniyle dönem içinde ne şekilde değiştiğini gösteren mutabakatları açıklar. Düzenlenen sigorta sözleşmeleri ve elde tutulan reasürans sözleşmelerine ilişkin mutabakatlar ayrı olarak açıklanır. İşletme, 100-109 paragraflarında yer alan hükümleri, elde tutulan reasürans sözleşmelerinin düzenlenen sigorta sözleşmelerinden farklı olan özelliklerini, hasılattan ziyade giderin ortaya çıkması veya giderin azalması gibi, yansıtacak şekilde değiştirerek uygular.
99 İşletme, finansal tablo kullanıcılarının nakit akışlarından ve finansal performans tablosuna/tablolarına alınan tutarlardan kaynaklanan değişiklikleri belirlemesine olanak sağlamak için mutabakatlarda yeterli bilgi sağlar. İşletme bu hükme uyum sağlamak için:
(a) 100-105 paragraflarında düzenlenen mutabakatları bir tabloda açıklar ve
(b) Her bir mutabakat için dönem başındaki ve dönem sonundaki net defter değerlerini, 78’inci paragraf uyarınca finansal durum tablosunda sunulan tutarlara eşit olmak üzere, varlık niteliğindeki sözleşme grupları toplamı ve yükümlülük niteliğindeki sözleşme grupları toplamına ayrıştırarak sunar.
100 İşletme, açılış bakiyeleri ile kapanış bakiyeleri arasındaki mutabakatları aşağıdakilerin her biri için ayrı olarak açıklar:
(a) Her türlü zarar bileşeni hariç, kalan teminat bileşenine ilişkin net yükümlülükler (veya varlıklar).
(b) Her türlü zarar bileşeni (bakınız: 47-52 ve 57-58 paragrafları).
(c) Gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülükler. 53-59 veya 69-70 paragraflarında açıklanan prim dağıtımı yaklaşımının uygulandığı sigorta sözleşmeleri için işletme, aşağıdakilere ilişkin ayrı mutabakatlar açıklar:
(i) Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminler ve
(ii) Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi.
101 53-59 veya 69-70 paragraflarında açıklanan prim dağıtımı yaklaşımının uygulanmadığı sigorta sözleşmeleri için işletme, aşağıdakilerin her birine ilişkin açılış bakiyesi ile kapanış bakiyesi arasındaki mutabakatı da ayrı olarak açıklar:
(a) Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminler,
(b) Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi ve
(c) Sözleşmeye dayalı hizmet marjı.
102 100-101 paragraflarında yer alan mutabakatların amacı, sigorta hizmeti sonucu hakkında farklı türde bilgiler sağlamaktır.
103 İşletme uygulanabilir olması durumunda, 100’üncü paragrafın öngördüğü mutabakatlarda, sigorta hizmetleriyle ilgili aşağıdaki tutarların her birini ayrı olarak açıklar:
(a) Sigorta hasılatı.
(b) Aşağıdakileri ayrı olarak göstermek üzere, sigorta hizmeti giderleri:
(i) Gerçekleşen hasarlar (yatırım bileşenleri hariç) ve gerçekleşen diğer sigorta hizmeti giderleri,
(ii) Sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarının itfası,
(iii) Geçmişteki hizmetlerle ilgili değişiklikler, diğer bir ifadeyle, gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülükle ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikler ve
(iv) Gelecekteki hizmetlerle ilgili değişiklikler, diğer bir ifadeyle, ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme gruplarındaki zararlar ve bu zararların iptali.
(c) Sigorta hasılatı ve sigorta hizmeti giderlerinin dışında bırakılan yatırım bileşenleri.
104 İşletme, uygulanabilir olması durumunda, 101’inci paragrafın öngördüğü mutabakatlarda, sigorta hizmetleriyle ilgili aşağıdaki tutarların her birini ayrı olarak açıklar:
(a) Aşağıdakileri ayrı olarak göstermek üzere, B96-B118 paragrafları uyarınca gelecekteki hizmetlerle ilgili değişiklikler:
(i) Sözleşmeye dayalı hizmet marjını düzelten tahminlerdeki değişiklikler,
(ii) Sözleşmeye dayalı hizmet marjını düzeltmeyen tahminlerdeki değişiklikler; diğer bir ifadeyle, ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme gruplarındaki zararlar ve bu tür zararların iptali ve
(iii) Dönem içinde ilk defa finansal tablolara alınan sözleşmelerin etkileri.
(b) Cari hizmetle ilgili değişiklikler; diğer bir ifadeyle:
(i) Hizmetlerin transferini yansıtmak için kâr veya zarara yansıtılan sözleşmeye dayalı hizmet marjı tutarı,
(ii) Gelecekteki hizmetlerle veya geçmişteki hizmetlerle ilgili olmayan finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesindeki değişiklik ve
(iii) Aktüeryal varsayım ile gerçekleşen arasındaki fark düzeltmeleri (bakınız: B96(a), B97(c) ve B113(a) paragrafları).
(c) Geçmişteki hizmetlerle ilgili değişiklikler, diğer bir ifadeyle, gerçekleşen hasarlarla ilgili sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki değişiklikler (bakınız: B97(b) ve B113(a) paragrafları).
105 İşletme uygulanabilir olması durumunda, 100-101 paragraflarındaki mutabakatları tamamlamak için dönemde sunulan sigorta hizmetleriyle ilgili olmayan aşağıdaki tutarların da her birini ayrı olarak açıklar:
(a) Aşağıdakiler dahil olmak üzere, dönem içinde gerçekleşen nakit akışları:
(i) Düzenlenen sigorta sözleşmeleri için alınan (veya elde tutulan reasürans sözleşmeleri için ödenen) primler,
(ii) Sigorta edinimine ilişkin nakit akışları ve
(iii) Sigorta edinimine ilişkin nakit akışları hariç, gerçekleşen hasarlara ilişkin yapılan ödemeler ve düzenlenen sigorta sözleşmeleri için ödenen (veya elde tutulan reasürans sözleşmeleri kapsamında geri kazanılan) diğer sigorta hizmeti giderleri.
(b) Düzenleyenin elde tutulan reasürans sözleşmelerini yerine getirmeme riskindeki değişikliklerin etkisi,
(c) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri ve
(d) Sigorta sözleşmelerinin net defter değerindeki değişikliği anlamak için gerekli olabilecek ilgili her türlü ilave kalem.
106 53-59 paragraflarında açıklanan prim dağıtımı yaklaşımının uygulandığı sözleşmeler dışında düzenlenen sigorta sözleşmeleri için işletme, dönem içinde finansal tablolara alınan sigorta hasılatına ilişkin olarak aşağıdakilerden oluşan bir analiz açıklar:
(a) Aşağıdakileri ayrı olarak açıklamak üzere, B124 paragrafında belirtildiği şekilde, kalan teminat yükümlülüğündeki değişikliklerle ilgili tutarlar:
(i) B124(a) paragrafında belirtildiği şekilde, dönem içinde gerçekleşen sigorta hizmeti giderleri,
(ii) B124(b) paragrafında belirtildiği şekilde, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesindeki değişiklik ve
(iii) B124(c) paragrafında belirtildiği şekilde, dönem içinde hizmet transferi nedeniyle kâr veya zarara yansıtılan sözleşmeye dayalı hizmet marjı tutarı.
(b) Primlerin, sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarının geri kazanılmasıyla ilgili bölümünün dağıtılması.
107 53-59 veya 69-70 paragraflarında açıklanan prim dağıtımı yaklaşımının uygulandığı sözleşmeler dışındaki sigorta sözleşmeleri için işletme, ilk defa finansal tablolara alma sırasında aşağıdaki hususlar üzerindeki etkileri gösterecek şekilde, dönem içinde ilk defa finansal tablolara alınan düzenlenen sigorta sözleşmeleri ve elde tutulan reasürans sözleşmeleri için ayrı olarak finansal durum tablosundaki etkiyi açıklar:
(a) Sigorta edinimine ilişkin nakit akışlarının tutarını ayrı olarak gösterecek şekilde, gelecekteki nakit çıkışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminler,
(b) Gelecekteki nakit girişlerinin bugünkü değerine ilişkin tahminler,
(c) Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi ve
(d) Sözleşmeye dayalı hizmet marjı.
108 İşletme, 107’nci paragrafın öngördüğü açıklamalarda aşağıdakilerden kaynaklanan tutarları ayrı olarak açıklar:
(a) Sigorta sözleşmelerinin devri veya işletme birleşmeleri yoluyla başka işletmelerden edinilen sözleşmeler ve
(b) Ekonomik açıdan dezavantajlı sözleşme grupları.
109 53-59 veya 69-70 paragraflarında açıklanan prim dağıtımı yaklaşımının uygulandığı sözleşmeler dışındaki sigorta sözleşmeleri için işletme, raporlama dönemi sonunda kalan sözleşmeye dayalı hizmet marjını kâr veya zarara yansıtmayı beklediği zamana ilişkin bir açıklamayı uygun zaman aralıklarında nicel olarak ya da nitel bilgiler sağlayarak yapar. Bu tür bilgiler, düzenlenen sigorta sözleşmeleri ve elde tutulan reasürans sözleşmeleri için ayrı olarak sunulur.
Sigorta finansmanı gelir veya giderleri
110 İşletme, raporlama dönemindeki sigorta finansmanı gelir veya giderlerinin toplam tutarını dipnotlarında sunar ve açıklar. İşletme özellikle, finansal tablo kullanıcılarının kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansman gelir veya gider kaynaklarını değerlendirmesini sağlamak için, sigorta finansmanı gelir veya giderleri ile varlıklarının yatırım getirisi arasındaki ilişkiyi açıklar.
111 Doğrudan katılım özelliği bulunan sözleşmeler için işletme, dayanak kalemlerin bileşimini tanımlar ve bunların gerçeğe uygun değerini açıklar.
112 Doğrudan katılım özelliği bulunan sözleşmeler için işletme, B115 paragrafı uyarınca sözleşmeye dayalı hizmet marjını sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışlarındaki bazı değişikliklere göre düzeltmeyi tercih etmemesi durumunda, bu tercihin cari dönemdeki sözleşmeye dayalı hizmet marjı üzerindeki etkisini açıklar.
113 Doğrudan katılım özelliği bulunan sözleşmeler için işletme, B135 paragrafı uyarınca sigorta finansmanı gelir veya giderlerini kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir arasında ayrıştırma esasını değiştirmesi durumunda, yaklaşımdaki değişikliğin meydana geldiği dönemde aşağıdakileri açıklar:
(a) İşletmenin ayrıştırma esasını değiştirmesinin neden öngörüldüğü,
(b) Etkilenen her bir finansal tablo kalemi için her türlü düzeltme tutarı ve
(c) Değişikliğin uygulandığı sigorta sözleşmesi grubunun değişiklik tarihindeki defter değeri.
Geçiş tutarları
114 İşletme, finansal tablo kullanıcılarının, geçiş tarihinde değiştirilmiş geriye dönük yaklaşıma (bakınız: C6-C19 paragrafları) veya gerçeğe uygun değer yaklaşımına (bakınız: C20-C24 paragrafları) göre ölçülen sigorta sözleşmesi gruplarının, sonraki dönemlere ilişkin sözleşmeye dayalı hizmet marjı ve sigorta hasılatı üzerindeki etkisini belirlemesini sağlayan açıklamalar sunar. Dolayısıyla işletme, 101(c) paragrafı uyarınca sözleşmeye dayalı hizmet marjının mutabakatını ve 103(a) paragrafı uyarınca sigorta hasılatının tutarını aşağıdakiler için ayrı ayrı açıklar:
(a) İşletmenin değiştirilmiş geriye dönük yaklaşımı uyguladığı geçiş tarihinde var olan sigorta sözleşmeleri,
(b) İşletmenin gerçeğe uygun değer yaklaşımını uyguladığı geçiş tarihinde var olan sigorta sözleşmeleri ve
(c) Diğer tüm sigorta sözleşmeleri.
115 İşletme, finansal tablo kullanıcılarının geçiş tutarlarının belirlenmesinde kullanılan yöntemler ile varılan yargıların niteliği ve önemini anlamasını sağlamak amacıyla 114(a) veya 114(b) paragrafları uyarınca açıklama yapılan tüm dönemler için geçiş tarihinde sigorta sözleşmelerinin ölçümünü nasıl belirlediğini açıklar.
116 Sigorta finansmanı gelir veya giderlerini kâr veya zarar ile diğer kapsamlı gelir arasında ayrıştırmayı tercih eden bir işletme, geçiş tarihinde ayrıştırmanın uygulandığı sigorta sözleşmesi grupları için kâr veya zarara yansıtılacak sigorta finansmanı gelir veya giderleriyle, toplam sigorta finansmanı gelir veya giderleri arasındaki birikimli farkı belirlemek için C18(b), C19(b), C24(b) ve C24(c) paragraflarını uygular. İşletme, söz konusu paragraflar uygulanarak belirlenen tutarların mevcut olduğu tüm dönemler için sigorta sözleşmesi gruplarıyla ilgili gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal varlıklara ilişkin olarak diğer kapsamlı gelire dahil edilen birikimli tutarların açılış ve kapanış bakiyeleri arasındaki mutabakatı açıklar. Söz konusu mutabakat, örneğin, dönem içinde diğer kapsamlı gelire yansıtılan kazanç ya da kayıplar ile önceki dönemlerde diğer kapsamlı gelire yansıtılmış ve dönem içinde kâr veya zararda yeniden sınıflandırılmış kazanç ya da kayıpları içerir.
TFRS 17’nin uygulanmasında kullanılan önemli yargılar
117 İşletme, TFRS 17’nin uygulanmasında kullanılan önemli yargıları ve yargılarda yapılan değişiklikleri açıklar. İşletme özellikle, aşağıdakiler dâhil olmak üzere kullanılan girdileri, varsayımları ve tahmin yöntemlerini açıklar:
(a) TFRS 17 kapsamındaki sigorta sözleşmelerinin ölçümü için kullanılan yöntemler ve bu yöntemlere ilişkin girdilerin tahmin süreçleri. İşletme, mümkün olmayan durumlar dışında bu girdiler hakkında nicel bilgiler de sağlar.
(b) Sözleşmelerin ölçülmesi için kullanılan yöntemlerdeki ve girdi tahmin süreçlerindeki değişiklikler, her bir değişikliğin nedeni ve etkilenen sözleşmelerin türü.
(c) (a) bendinin kapsamına girmediği ölçüde, aşağıdakiler için kullanılan yaklaşımlar:
(i) Doğrudan katılım özelliği bulunmayan sözleşmeler için, takdir yetkisinin kullanılmasından kaynaklanan gelecekteki nakit akış tahminlerindeki değişiklikleri, gelecekteki nakit akış tahminlerindeki diğer değişikliklerden ayırt etmek (bakınız: B98 paragrafı),
(ii) Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesindeki değişikliklerin bir sigorta hizmeti bileşeni ve bir sigorta finansmanı bileşenine ayrıştırılıp ayrıştırılmadığı ya da bir sigorta hizmeti sonucunda bütün olarak sunulup sunulmadığı dahil olmak üzere finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesini belirlemek,
(iii) İskonto oranlarını belirlemek ve
(iv) Yatırım bileşenlerini belirlemek.
118 İşletme, 88(b) veya 89(b) paragrafları uyarınca, sigorta finansmanı gelir veya giderlerini kâr veya zararda sunulan tutarlar ve diğer kapsamlı gelirde sunulan tutarlara ayrıştırmayı tercih etmesi durumunda kâr veya zarara yansıtılan sigorta finansmanı gelir veya giderlerini belirlemek için kullandığı yöntemlere ilişkin bir açıklama sunar.
119 İşletme, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesini belirlemede kullandığı güven aralığını açıklar. İşletme, finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesini belirlemede güven aralığı tekniği dışında bir teknik kullanması durumunda kullandığı tekniği ve bu tekniğin sonuçlarına karşılık gelen güven aralığını açıklar.
120 İşletme, 36’ncı paragraf uyarınca, dayanak kalemlerin getirilerine bağlı olarak değişkenlik göstermeyen nakit akışlarını iskonto etmek için kullanılan getiri eğrisini (veya getiri eğrileri aralığını) açıklar. İşletme, söz konusu açıklamayı birkaç sigorta sözleşmesi grubu için toplu olarak sunması durumunda bu tür açıklamaları ağırlıklı ortalamalar veya nispeten dar aralıklar biçiminde sağlar.
TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan risklerin niteliği ve kapsamı
121 İşletme, finansal tablo kullanıcılarının, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden doğan gelecekteki nakit akışlarının niteliği, tutarı, zamanlaması ve belirsizliğini değerlendirmesini sağlayan bilgileri açıklar. 122-132 paragrafları, bu hükmün karşılanması için genellikle ihtiyaç duyulacak açıklama hükümlerini içerir.
122 Bu açıklamalar, sigorta sözleşmelerinden kaynaklanan sigorta riskleri ve finansal riskler ile bu risklerin nasıl yönetildiklerine odaklanır. Finansal riskler genellikle, bunlarla sınırlı olmamak üzere, kredi riski, likidite riski ve piyasa riskini içerir.
123 İşletme, raporlama dönemi sonunda maruz kaldığı riskler hakkında açıklanan bilgilerin, dönem boyunca maruz kaldığı riskleri temsil etmemesi durumunda, bu hususu, dönem sonunda maruz kaldığı risklerin neden temsil edici olmadığını ve dönem boyunca maruz kaldığı riskleri temsil eden daha fazla bilgiyi açıklar.
124 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan her bir risk türü için aşağıdakileri açıklar:
(a) Maruz kaldığı riskler ve bu risklerin nasıl ortaya çıktığı,
(b) İşletmenin risk yönetimindeki amaç, politika ve süreçleri ile risklerin ölçümü için kullanılan yöntemler ve
(c) Önceki dönemden bu yana (a) ya da (b)’de meydana gelen her türlü değişiklik.
125 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan her bir risk türü için aşağıdakileri açıklar:
(a) Raporlama dönemi sonunda söz konusu riske maruz kalmasıyla ilgili özet nicel bilgiler. Bu açıklama, işletmenin kilit yönetici personeline işletme içi sağlanan bilgilere dayanır.
(b) Bu paragrafın (a) bendi uyarınca açıklanmadığı ölçüde, 127-132 paragraflarının öngördüğü açıklamalar.
126 İşletme, asgari sermaye gereklilikleri veya zorunlu kılınan faiz oranı garantileri gibi faaliyet gösterdiği alandaki düzenleyici çerçevelerin etkisine ilişkin bilgileri açıklar. İşletme, TFRS 17’nin finansal tablolara alma ve ölçüm hükümlerini uyguladığı sigorta sözleşmesi gruplarının belirlenmesinde 20’nci paragrafı uygulaması durumunda bu hususu açıklar.
Tüm risk türleri-Risk yoğunluğu
127 İşletme, risk yoğunluklarını nasıl belirlediğinin ve her bir yoğunluğu belirleyen ortak özelliğin (örneğin, sigorta konusu olayın, sektörün, coğrafi alanın veya para biriminin türü) açıklamasını içerecek şekilde TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan risk yoğunluklarına ilişkin bilgileri açıklar. Finansal risk yoğunlukları, örneğin, çok sayıda sözleşme için aynı düzeyde uygulanan faiz oranı garantilerinden kaynaklanabilir. Finansal risk yoğunlukları, finansal olmayan risk yoğunluklarından da kaynaklanabilir. Buna örnek olarak işletmenin ilaç şirketlerine ürün sorumluluk sigortası sağlaması ve aynı zamanda söz konusu şirketlerde yatırımlarının bulunması verilebilir.
Sigorta ve piyasa riskleri-Duyarlılık analizi
128 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklı maruz kalınan risklerdeki değişikliklere olan duyarlılıklarla ilgili bilgileri açıklar. İşletme, bu hükme uyum sağlamak için aşağıdakileri açıklar:
(a) İlgili risk türleri için aşağıdakiler dikkate alınarak; kâr veya zarar ile özkaynağın, raporlama dönemi sonunda makul ölçüde muhtemel olan maruz kalınan risklerdeki değişikliklerden nasıl etkileneceğini gösteren bir duyarlılık analizi:
(i) Sigorta riski için-Elde tutulan reasürans sözleşmeleri tarafından riskin azaltılmasının öncesinde ve sonrasındaki, düzenlenen sigorta sözleşmeleri üzerindeki etkiyi göstererek ve
(ii) Piyasa riski türlerinin her biri için-Sigorta sözleşmelerinden kaynaklı maruz kalınan risklerdeki değişiklikler ile işletmenin elinde tuttuğu finansal varlıklardan kaynaklı maruz kalınan risklerdeki değişikliklere olan duyarlılıklar arasındaki ilişkiyi açıklayacak şekilde.
(b) Duyarlılık analizinin hazırlanmasında kullanılan yöntemler ve varsayımlar ve
(c) Duyarlılık analizinin hazırlanmasında kullanılan yöntemler ve varsayımlarda önceki dönemden bu yana gerçekleşen değişiklikler ve bu tür değişikliklerin nedenleri.
129 İşletme, 128(a) paragrafında belirtilenlerden farklı tutarların maruz kalınan risklerdeki değişikliklerden nasıl etkilendiğini gösteren bir duyarlılık analizi hazırlaması ve söz konusu duyarlılık analizini TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan riskleri yönetmek için kullanması durumunda bu duyarlılık analizini 128(a) paragrafında belirtilen analiz yerine kullanabilir. İşletme ayrıca aşağıdakileri de sunar:
(a) Bu tür bir duyarlılık analizinde kullanılan yönteme ve sağlanan bilginin dayandığı temel parametre ve varsayımlara ilişkin bir açıklama ve
(b) Kullanılan yöntemin amacına ve sağlanan bilgilerde ortaya çıkabilecek kısıtlamalara ilişkin bir açıklama.
Sigorta riski-Hasar gelişimi
130 İşletme, gerçekleşen hasarları, hasarların iskonto edilmemiş tutarına ilişkin önceki tahminlerle karşılaştırmalı olarak (diğer bir ifadeyle hasar gelişimini) açıklar. Hasar gelişimine ilişkin açıklamalar, raporlama dönemi sonunda hasar ödemelerinin tutar ve zamanlaması hakkında hala belirsizlik olan önemli hasar(lar)ın ortaya çıktığı en erken dönemle başlar; ancak açıklamanın raporlama dönemi sonundan 10 yıl önce başlaması gerekli değildir. İşletmenin hasar ödemelerinin tutar ve zamanlamasına ilişkin belirsizliğin genel olarak bir yıl içinde çözüldüğü hasarların gelişimi hakkında bilgi açıklaması zorunlu değildir. İşletme, hasar gelişimine ilişkin açıklamanın 100(c) paragrafı uyarınca açıkladığı sigorta sözleşmesi gruplarının toplam defter değeri ile olan mutabakatını sağlar.
Kredi riski-Diğer bilgiler
131 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan kredi riski için aşağıdakileri açıklar:
(a) Düzenlenen sigorta sözleşmeleri ve elde tutulan reasürans sözleşmeleri için ayrı ayrı olmak üzere raporlama dönemi sonunda maruz kalınan azami kredi riski derecesini en iyi temsil eden tutar ve
(b) Varlık niteliğindeki elde tutulan reasürans sözleşmelerinin kredi kalitesi hakkında bilgiler.
Likidite riski-Diğer bilgiler
132 İşletme, TFRS 17 kapsamındaki sözleşmelerden kaynaklanan likidite riski için aşağıdakileri sunar:
(a) Likidite riskini nasıl yönettiğine ilişkin bir açıklama,
(b) Yükümlülük niteliğindeki düzenlenen sigorta sözleşmesi grupları ve yükümlülük niteliğindeki elde tutulan reasürans sözleşmesi grupları için ayrı ayrı olmak üzere; asgari olarak, söz konusu gupların raporlama tarihini takip eden ilk beş yılın her birine ilişkin ve ilk beş yıldan sonrası için toplu olarak net nakit akışlarını gösteren vade analizi. İşletmenin, 55-59 paragrafları uygulanarak ölçülen kalan teminat yükümlülüğünü bu analizlere dahil etmesi zorunlu değildir. Analizler aşağıdaki biçimlerde olabilir:
(i) Tahmini zamanlamasına göre, iskonto edilmemiş sözleşmeye dayalı kalan net nakit akışlarının analizi veya
(ii) Tahmini zamanlamasına göre, gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerine ilişkin tahminlerin analizi.
(c) Bu paragrafın (b) bendi uyarınca açıklanmamış olması durumunda, ilgili sözleşme gruplarının defter değeri ile olan ilişkisine de yer verecek şekilde talep halinde ödenmesi gereken tutarlar.
Ek A
Tanımlanan terimler
Bu ek, TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri’nin ayrılmaz bir parçasıdır.
Sözleşmeye dayalı hizmet marjı: İşletmenin, bir sigorta sözleşmesi grubundaki sigorta sözleşmeleri kapsamında hizmet sundukça finansal tablolarına alacağı kazanılmamış kârı yansıtan, söz konusu gruba ilişkin varlık veya yükümlülüğün defter değerinin bir bileşenidir.
Teminat süresi: İşletmenin sigorta konusu olaylar için teminat sağladığı süredir. Bu süre, sigorta sözleşmesi sınırı içinde kalan tüm primlerle ilgili teminatı kapsar.
Aktüeryal varsayımla gerçekleşen arasındaki fark düzeltmeleri: Aşağıdaki şekilde hesaplanan farklardır:
(a) Prim tahsilatları (ve sigorta edinimine ilişkin nakit akışları ile sigorta primi vergileri gibi ilgili her türlü nakit akışı) için-Dönem içinde beklenen tutarlara ilişkin dönem başı tahmini ile dönem içinde gerçekleşen nakit akışları arasındaki fark veya
(b) Sigorta hizmeti giderleri için (sigorta edinimine ilişkin giderler hariç)-Dönem içinde katlanılması beklenen tutarlara ilişkin dönem başı tahmini ile dönem içinde katlanılan gerçek tutarlar arasındaki fark.
Finansal risk: Belirli bir faiz oranında, finansal araç fiyatında, emtia fiyatında, döviz kurunda, fiyat veya oran endeksinde, kredi derecesi veya endeksinde ya da başka bir değişkende (finansal olmayan değişkenlerde değişkenin sözleşme taraflarından birine özgü olmaması şartıyla) gelecekteki olası bir değişiklik riskidir.
Sözleşmenin ifasına ilişkin nakit akışları: İşletme, sigorta sözleşmelerini ifa ettikçe ortaya çıkacak gelecekteki nakit girişlerinin bugünkü değerinin gelecekteki nakit çıkışlarının bugünkü değerinden çıkarılmasıyla elde edilen tutarın finansal olmayan riske ilişkin bir risk düzeltmesi içeren açık, tarafsız ve olasılıklara göre ağırlıklandırılmış tahminidir (diğer bir ifadeyle, söz konusu tutarın beklenen değeridir).
Sigorta sözleşmesi grubu: Bir sigorta sözleşmesi portföyünün, asgari olarak, bir yıldan uzun olmayan bir arayla düzenlenen ve ilk defa finansal tablolara alma sırasında aşağıdaki özelliklerden birine sahip olan sözleşmelere ayrılmasıyla oluşan bir sigorta sözleşmeleri setidir:
(a) Ekonomik açıdan dezavantajlı olması (varsa),
(b) Daha sonra ekonomik açıdan dezavantajlı hale gelmesine ilişkin önemli bir olasılığa sahip olmaması (varsa) veya
(c) (a) ya da (b) bendinde sayılan bir sözleşme olmaması (varsa).
Sigorta edinimine ilişkin nakit akışları: Bir sigorta sözleşmesi grubunun satılması, sigorta poliçesinin imzalanması ve başlatılmasına ilişkin maliyetlerden kaynaklanan ve söz konusu grubun ait olduğu sigorta sözleşmesi portföyüyle doğrudan ilişkilendirilebilen nakit akışlarıdır. Bu tür nakit akışları, portföy içindeki bireysel sözleşmelerle veya sigorta sözleşmesi gruplarıyla doğrudan ilişkilendirilemeyen nakit akışlarını da içerir.
Sigorta sözleşmesi: Gelecekteki belirlenmiş belirsiz bir olayın (sigorta konusu olay) poliçe hamilini olumsuz bir şekilde etkilemesi halinde poliçe hamilini tazmin etmeyi kabul ederek, bir tarafın (düzenleyen) diğer taraftan (poliçe hamili) önemli bir sigorta riskini kabul ettiği sözleşmedir.
Doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmesi: Sözleşmenin başlangıcında, aşağıdaki özelliklere sahip olan sigorta sözleşmesidir:
(a) Sözleşme hükümleri, poliçe hamilinin, açık bir şekilde tanımlanmış dayanak kalem havuzundaki bir paya sahip olduğunu belirtir,
(b) İşletme, poliçe hamiline, dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değer getirilerinin önemli bir payına eşit bir tutar ödemeyi bekler ve
(c) İşletme, poliçe hamiline ödenecek tutarlardaki herhangi bir değişikliğin önemli bir oranının, dayanak kalemlerin gerçeğe uygun değerindeki değişime göre değişkenlik göstermesini bekler.
Doğrudan katılım özelliği bulunmayan sigorta sözleşmesi: Doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmesi niteliği taşımayan sigorta sözleşmesidir.
Sigorta riski: Sözleşmenin hamilinden düzenleyene devredilen finansal risk dışındaki risktir.
Sigorta konusu olay: Sigorta sözleşmesi tarafından teminat altına alınan, sigorta riski yaratan gelecekteki belirsiz bir olaydır.
Yatırım bileşeni: Sigorta konusu olay gerçekleşmese dahi, bir sigorta sözleşmesinin işletmenin poliçe hamiline geri ödeme yapmasını öngördüğü tutarlardır.
İsteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmesi: Belirli bir yatırımcıya, düzenleyenin takdirine bağlı olmayan bir tutarı tamamlayıcı olarak, aşağıdaki özelliklere sahip ilave tutarlar alma konusunda sözleşmeye bağlı bir hak sağlayan finansal araçtır:
(a) Sözleşmeye bağlı toplam faydaların önemli bir bölümünü oluşturmasının beklenmesi,
(b) Sözleşmeye göre, zamanlamasının ve tutarının, düzenleyenin takdirinde olması ve
(c) Sözleşmeye göre aşağıdakilere bağlı olması:
(i) Belirli bir sözleşme havuzuna ya da belirli bir sözleşme türüne ilişkin getirilere,
(ii) Düzenleyen tarafından elde tutulan belirli bir varlık havuzuna ilişkin gerçekleşmiş ve/veya gerçekleşmemiş yatırım getirilerine veya
(iii) Sözleşmeyi düzenleyen işletme veya fonun kâr veya zararına.
Gerçekleşen hasarlara ilişkin yükümlülük: İşletmenin, meydana gelmiş ancak ilgili hasarın raporlanmamış olduğu olaylar dahil, halihazırda meydana gelmiş sigorta konusu olaylara ilişkin geçerli hasarları araştırma ve ödeme mükellefiyeti ile gerçekleşen diğer sigorta giderleridir.
Kalan teminat yükümlülüğü: İşletmenin mevcut sigorta sözleşmeleri kapsamında henüz gerçekleşmemiş olan sigorta konusu olaylarla ilgili geçerli hasarları araştırma ve ödeme mükellefiyetidir (diğer bir ifadeyle, teminat döneminin sona ermemiş kısmıyla ilgili olan mükellefiyetttir).
Poliçe hamili: Bir sigorta sözleşmesi kapsamında, sigorta konusu olayın gerçekleşmesi durumunda tazminat alma hakkına sahip olan taraftır.
Sigorta sözleşmesi portföyü: Benzer risklere sahip olan ve birlikte yönetilen sigorta sözleşmeleridir.
Reasürans sözleşmesi: Bir işletmenin (reasürör), diğer bir işletme tarafından düzenlenen bir veya daha fazla sigorta sözleşmesinden (dayanak sözleşme(ler)) kaynaklanan hasarlar için bu işletmeyi tazmin etmek üzere düzenlediği sigorta sözleşmesidir.
Finansal olmayan riske ilişkin risk düzeltmesi: İşletmenin, sigorta sözleşmelerini ifa ederken finansal olmayan riskten kaynaklanan nakit akışlarının tutarı ve zamanlamasına ilişkin belirsizliğe katlanmak için talep ettiği tazminattır.
Dayanak kalemler: Bir poliçe hamiline ödenecek bazı tutarları belirleyen kalemlerdir. Dayanak kalemler, her türlü kalemi, örneğin, referans bir varlık portföyünü, işletmenin net varlıklarını veya işletmenin net varlıklarının belirli bir alt kümesini içerebilir.
Ek B
Uygulama rehberi
Bu ek, TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri’nin ayrılmaz bir parçasıdır.
B1 Bu ek, aşağıdakiler konusunda rehberlik sağlar:
(a) Sigorta sözleşmesinin tanımı (bakınız: B2-B30 paragrafları),
(b) Sigorta sözleşmesinin bileşenlerine ayrıştırılması (bakınız: B31-B35 paragrafları),
(c) Ölçüm (bakınız: B36-B119 paragrafları),
(d) Sigorta hasılatı (bakınız: B120-B127 paragrafları),
(e) Sigorta finansmanı gelir veya giderleri (bakınız: B128-B136 paragrafları) ve
(f) Ara dönem finansal tablolar (bakınız: B137 paragrafı).
Sigorta sözleşmesinin tanımı (Ek A)
B2 Bu bölüm Ek A’da belirtilen sigorta sözleşmesinin tanımı konusunda rehberlik sağlar. Bu kapsamda, aşağıdaki unsurları ele alır:
(a) Gelecekteki belirsiz olay (bakınız: B3-B5 paragrafları),
(b) Ayni ödemeler (bakınız: B6 paragrafı),
(c) Sigorta riski ile diğer riskler arasındaki ayrım (bakınız: B7-B16 paragrafları),
(d) Önemli sigorta riski (bakınız: B17-B23 paragrafları),
(e) Sigorta riski seviyesindeki değişiklikler (bakınız: B24-B25 paragrafları) ve
(f) Sigorta sözleşmesi örnekleri (bakınız: B26-B30 paragrafları).
Gelecekteki belirsiz olay
B3 Belirsizlik (veya risk) bir sigorta sözleşmesinin özüdür. Dolayısıyla, sigorta sözleşmesinin başlangıcında aşağıdakilerden en az biri belirsizdir:
(a) Sigorta konusu olayın gerçekleşme olasılığı,
(b) Sigorta konusu olayın ne zaman gerçekleşeceği veya
(c) Sigorta konusu olayın gerçekleşmesi halinde işletmenin, ne kadar ödeme yapmasının gerekeceği.
B4 Bazı sigorta sözleşmelerinde, zarar sözleşmenin başlangıcından önce gerçekleşmiş bir olaydan kaynaklanıyor olsa dahi, sigorta konusu olay sözleşme süresi içerisinde bir zararın tespit edilmesidir. Diğer sigorta sözleşmelerinde, ortaya çıkan zarar sözleşme süresinin sona ermesinden sonra tespit edilse dahi, sigorta konusu olay sözleşme süresi içerisinde gerçekleşen bir olaydır.
B5 Bazı sigorta sözleşmeleri, daha önce gerçekleşmiş ancak finansal etkisi hala belirsiz olan olaylara teminat sağlar. Bunun bir örneği, daha önce gerçekleşmiş olan bir olayın olumsuz bir biçimde gelişmesine karşı teminat sağlayan sigorta sözleşmesidir. Bu tür sözleşmelerde sigorta konusu olay, ortaya çıkan hasarların nihai maliyetinin belirlenmesidir.
Ayni ödemeler
B6 Bazı sigorta sözleşmeleri, ödemelerin ayni olarak yapılmasını gerektirir veya buna izin verir. Bu tür durumlarda işletme, sigorta konusu olaylara ilişkin olarak poliçe hamilini tazmin etme mükellefiyetini yerine getirmek için poliçe hamiline mal veya hizmet sunar. Bunun bir örneği, işletmenin, çalınan bir eşya için poliçe hamiline zararı karşılığında eşyanın bedelini ödemek yerine, eşyanın yenisini vermesidir. Diğer bir örnek, işletmenin sigorta sözleşmesi kapsamına giren tıbbi hizmetleri sağlamak için kendi hastanelerini ve sağlık personelini kullanmasıdır. Hasarlar ayni olarak ödense dahi, bu tür sözleşmeler sigorta sözleşmesidir. 8’inci paragrafta belirlenen şartları karşılayan sabit ücretli hizmet sözleşmeleri de sigorta sözleşmesidir, ancak işletme 8’inci paragraf uyarınca bu sözleşmeleri TFRS 17 veya TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat’ı uygulayarak muhasebeleştirmeyi tercih edebilir.
Sigorta riski ve diğer riskler arasındaki ayrım
B7 Sigorta sözleşmesinin tanımı, bir tarafın diğer taraftan önemli bir sigorta riskini kabul etmesini zorunlu kılar. TFRS 17, sigorta riskini “sözleşmenin hamilinden düzenleyene devredilen finansal risk dışındaki risk” olarak tanımlar. Önemli bir sigorta riski olmadan düzenleyeni finansal riske maruz bırakan bir sözleşme, sigorta sözleşmesi değildir.
B8 Ek A’daki finansal risk tanımı, finansal ve finansal olmayan değişkenlere atıfta bulunur. Sözleşmenin taraflarından birine özgü olmayan finansal olmayan değişkenlerin örnekleri; belirli bir bölgedeki deprem zararları endeksi veya belirli bir şehirdeki sıcaklık değerleri endeksini içerir. Sözleşmenin taraflarından birine özgü olan finansal olmayan değişkenlerden, örneğin söz konusu tarafın bir varlığına zarar veren ya da o varlığı yok eden bir yangının meydana gelmesi veya gelmemesi gibi, kaynaklanan risk finansal risk kapsamına girmez. Ayrıca, finansal olmayan bir varlığın gerçeğe uygun değerindeki değişim riski, gerçeğe uygun değerin finansal olmayan varlıkların piyasa fiyatlarındaki değişiklikleri (diğer bir ifadeyle, finansal bir değişken) ve bir sözleşme tarafının elde tuttuğu belirli bir finansal olmayan varlığın durumunu (diğer bir ifadeyle, finansal olmayan bir değişken) yansıtması durumunda, finansal risk değildir. Örneğin, poliçe hamilinin sigortalanabilir haklarının bulunduğu belirli bir aracın kalıntı değerine ilişkin garantinin, güvence vereni aracın fiziksel durumundaki değişiklik riskine maruz bırakması durumunda, bu risk finansal risk değil, sigorta riskidir.
B9 Bazı sözleşmeler, düzenleyen tarafı, önemli sigorta riskine ek olarak finansal riske maruz bırakır. Örneğin, birçok hayat sigortası sözleşmesi, finansal risk yaratan asgari bir getiri oranını poliçe hamillerine garanti eder ve aynı zamanda ölüm riski biçiminde sigorta riski yaratan, poliçe hamilinin hesap bakiyesini önemli ölçüde aşabilen ölüm tazminatları taahhüt eder. Bu tür sözleşmeler sigorta sözleşmesidir.
B10 Bazı sözleşmelerde, sigorta konusu olay, bir fiyat endeksine bağlı bir tutarın ödenmesine neden olur. Bu tür sözleşmeler, sigorta konusu olaya bağlı ödemenin önemli olması kaydıyla, sigorta sözleşmesidir. Örneğin, bir geçim endeksine bağlı yaşam koşullu yıllık gelir sigortası sigorta riskini devreder, çünkü ödemeyi başlatan, gelecekteki belirsiz bir olaydır-Yıllık gelir sigortasını alan kişinin hayatta kalması. Fiyat endeksine bağlı olma bir türev üründür, ancak endeksin uygulandığı ödemelerin sayısı yıllık gelir poliçe hamilinin hayatta kalmasına bağlı olduğu için sigorta riskini de devreder. Ortaya çıkan sigorta riskinin devrinin önemli olması durumunda, türev ürün sigorta sözleşmesi tanımını karşılar ve bu durumda esas sözleşmeden ayrıştırılmaz (bakınız: 11(a) paragrafı).
B11 Sigorta riski, işletmenin poliçe hamilinden aldığı risktir. Bu husus, işletmenin, poliçe hamilinin hâlihazırda maruz kaldığı bir riski, poliçe hamilinden alması gerektiği anlamına gelir. Sözleşmenin, işletme veya poliçe hamili için yarattığı yeni bir risk, sigorta riski değildir.
B12 Sigorta sözleşmesi tanımı, poliçe hamili üzerindeki olumsuz bir etkinin varlığını ifade eder. Bu tanım, işletme tarafından yapılan ödemeyi, olumsuz olayın finansal etkisine eşit bir tutarla sınırlamaz. Örneğin, bu tanım, kullanılmış ve hasar görmüş bir varlığını yenisiyle değiştirmesine izin veren bir tutarı poliçe hamiline ödeyen, “eskisinin yerine yenisi” teminatını içerir. Benzer şekilde, söz konusu tanım, bir hayat sigortası sözleşmesi kapsamındaki ödemeyi, ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin uğradığı finansal zararla sınırlandırmadığı gibi, ölüm veya kaza nedeniyle oluşan zararın miktarını ölçmek için önceden belirlenen tutarların ödenmesini öngören sözleşmeleri de kapsam dışı bırakmaz.
B13 Bazı sözleşmeler, önceden tanımlanmış, gelecekteki belirsiz bir olayın gerçekleşmesi durumunda ödeme yapılmasını gerektirir, ancak ödemenin ön şartı olarak poliçe hamili üzerinde olumsuz bir etkinin varlığını zorunlu kılmaz. Bu tür bir sözleşme, hamil tarafından maruz kalınan altta yatan bir riski azaltmak için kullanılsa dahi, sigorta sözleşmesi değildir. Örneğin, sözleşme hamilinin, işletmenin bir varlığına ilişkin nakit akışlarıyla ilişkili altta yatan finansal ya da finansal olmayan bir değişkenden korunmak için bir türev ürün kullanması durumunda, ödeme, hamilin varlıktan doğan nakit akışlarındaki bir azalmadan olumsuz etkilenip etkilenmemesine bağlı olmadığı için, bu türev ürün bir sigorta sözleşmesi değildir. Sigorta sözleşmesi tanımı, poliçe hamili üzerindeki olumsuz bir etkinin, ödeme için sözleşmenin bir ön şartı olduğu gelecekteki belirsiz bir olaya işaret eder. Sözleşmenin ön şartı, işletmenin, olayın gerçekten olumsuz bir etkiye neden olup olmadığını araştırmasını gerektirmez, ancak işletmenin, olayın olumsuz bir etkiye neden olduğu konusunda tatmin olmaması durumunda ödeme yapmayı reddetmesine izin verir.
B14 İptal etme veya devamlılık riskinin (sözleşme fiyatlandırılırken poliçe hamilinin sözleşmeyi beklenenden daha erken veya daha geç iptal etme riski) poliçe hamiline yapılan ödemelerde neden olduğu değişkenlik, poliçe hamilini olumsuz etkileyen gelecekteki belirsiz olay şartına bağlı olmadığı için bu riskler sigorta riski değildir. Benzer şekilde, giderlerdeki beklenmeyen artış riski (diğer bir ifadeyle, sigorta konusu olaylarla ilişkili maliyetlerden ziyade bir sözleşme hizmetiyle ilişkili yönetim maliyetlerindeki beklenmeyen artış riski) poliçe hamilini olumsuz etkilemediği için gider riski sigorta riski değildir.
B15 Sonuç olarak işletmeyi; iptal etme riski, devamlılık riski veya gider riskine maruz bırakan bir sözleşme, işletmeyi aynı zamanda önemli bir sigorta riskine maruz bırakmadıkça, sigorta sözleşmesi değildir. Ancak işletme, sigorta dışı riskin bir kısmını başka bir tarafa devretmek için ikinci bir sözleşme kullanarak riskini azaltırsa, ikinci sözleşme diğer tarafı sigorta riskine maruz bırakır.
B16 Bir işletme, poliçe hamilinden önemli sigorta riskini yalnızca poliçe hamilinden farklı olması durumunda kabul edebilir. Sigorta kooperatifi söz konusu olduğunda, söz konusu kooperatif her bir poliçe hamilinden gelen riski kabul eder ve bu riski havuzda toplar. Poliçe hamilleri, işletmedeki kalıntı payı elde tuttukları için havuza alınmış riske birlikte katlanmalarına rağmen, sigorta kooperatifi, riski almış olan ayrı bir işletmedir.
Önemli sigorta riski
B17 Bir sözleşme, yalnızca önemli bir sigorta riskini devretmesi halinde sigorta sözleşmesidir. B7-B16 paragrafları, sigorta riskini, B18-B23 paragrafları ise sigorta riskinin önemli olup olmadığının değerlendirilmesini ele alır.
B18 Sigorta riski yalnızca, sigorta konusu olayın ticari özden yoksun (diğer bir ifadeyle, işlemin ekonomisi üzerinde fark edilebilir bir etkisi olmayan) senaryolar dışındaki herhangi bir senaryoda, düzenleyenin önemli ilave tutarlar ödemesine neden olması durumunda, önemlidir. Sigorta konusu olayın, ticari öze sahip herhangi bir senaryoda önemli ilave tutarların ödeneceği anlamına gelmesi durumunda; sigorta konusu olay son derece ihtimal dışı olsa dahi veya şarta bağlı nakit akışlarının beklenen (diğer bir ifadeyle, olasılıklara göre ağırlıklandırılmış) bugünkü değeri, sigorta sözleşmesinden kalan nakit akışlarının beklenen bugünkü değerinin küçük bir oranını oluştursa dahi, önceki cümlede yer alan koşul karşılanabilir.
B19 Ayrıca, bir sözleşme, yalnızca düzenleyenin bugünkü değer esasına göre zarar olasılığına sahip olduğu, ticari öze sahip bir senaryonun bulunması durumunda, önemli sigorta riskini devreder. Ancak, reasürans sözleşmesi, düzenleyeni önemli bir zarar ihtimaline maruz bırakmasa dahi, reasürans sözleşmesinin, dayanak sigorta sözleşmelerinin yeniden sigorta edilen kısımlarıyla ilgili sigorta riskinin tamamına yakınını reasüröre devretmesi halinde, önemli bir sigorta riski devrettiği kabul edilir.
B20 B18 paragrafında açıklanan ilave tutarlar, bugünkü değer esasına göre belirlenir. Bir sigorta sözleşmesinin, zamanlaması belirsiz bir olay gerçekleştiğinde ödeme yapılmasını öngörmesi ve ödemenin paranın zaman değerine göre düzeltilmemesi durumunda, ödemenin nominal değeri sabit olsa da bugünkü değerinin arttığı durumlar olabilir. Teminata ilişkin vade tarihi olmayan ve poliçe hamili öldüğünde sabit bir ölüm tazminatı sağlayan sigorta (genellikle sabit tutarlı yaşam boyu hayat sigortası olarak adlandırılır) buna örnektir. Poliçe hamilinin öleceği kesindir, fakat ölüm tarihi belirsizdir. Bireysel bir poliçe hamili, beklenenden erken bir tarihte öldüğünde ödemeler yapılabilir. Bu ödemeler, paranın zaman değerine göre düzeltilmediğinden, sözleşme portföyünde genel bir zarar olmasa da önemli sigorta riski mevcut olabilir. Benzer şekilde, poliçe hamiline zamanında geri ödeme yapılmasını geciktiren sözleşme hükümleri, önemli sigorta riskini ortadan kaldırabilir. İşletme, ilave tutarların bugünkü değerinin belirlenmesinde, 36’ncı paragrafta öngörülen iskonto oranlarını kullanır.
B21 B18 paragrafında açıklanan ilave tutarlar, sigorta konusu hiçbir olayın gerçekleşmemiş olması halinde (ticari özden yoksun durumlar hariç) ödenecek olan tutarları aşan tutarların bugünkü değerine işaret eder. Söz konusu ilave tutarlar, hasar tespiti ve değerlendirme maliyetlerini kapsar, ancak aşağıdakileri kapsamaz:
(a) Gelecekteki hizmetler için poliçe hamilini ücretlendirme imkânının kaybedilmesi. Örneğin, yatırım bağlantılı bir hayat sigortası sözleşmesinde, poliçe hamilinin ölümü, işletmenin artık yatırım yönetimi hizmetleri verememesi ve bu hizmetler karşılığında ücret alamaması anlamına gelir. Bununla birlikte, nasıl ki bir yatırım fonu yöneticisi bir müşterinin muhtemel ölümüne ilişkin sigorta riskini üstlenmiyorsa, işletmenin bu ekonomik kaybı da sigorta riskinden kaynaklanmaz. Dolayısıyla, gelecekteki yatırım yönetimi ücretlerinin muhtemel kaybı, bir sözleşmeyle ne kadar sigorta riskinin devredildiğinin değerlendirilmesiyle ilgili değildir.
(b) İptal veya iştira ücretlerinden ölüm durumunda feragat edilmesi. Bu ücretler sözleşme tarafından yaratıldığı için bunlardan feragat edilmesi, poliçe hamilini önceden var olan bir risk için tazmin etmez. Dolayısıyla bunlar, sözleşmeyle ne kadar sigorta riskinin devredildiğinin değerlendirilmesiyle ilgili değildir.
(c) Sözleşme hamili açısından önemli bir zarara neden olmayan bir olaya bağlı olan ödeme. Örneğin, hamilin 1 PB1’lik önemsiz bir ekonomik zarara uğramasına neden olacak şekilde bir varlığın maddi hasara uğraması durumunda düzenleyenin, hamile 1 milyon PB ödeme yapmasını gerektiren bir sözleşmede hamil, 1 PB kaybetme gibi önemsiz bir riski düzenleyene devreder. Aynı zamanda sözleşme, düzenleyenin, tanımlanmış olayın gerçekleşmesi durumunda 999.999 PB ödeme yapmasını gerektirecek sigorta dışı bir risk yaratır. Sigorta konusu olayın, hamil için önemli bir zarara neden olduğu bir durum söz konusu olmadığından düzenleyen, hamilden önemli sigorta riski almaz ve bu sözleşme bir sigorta sözleşmesi niteliği taşımaz.
(d) Muhtemel reasürans geri kazanımları. İşletme bunları ayrı bir şekilde muhasebeleştirir.
1 PB, para birimini ifade eder
B22 İşletme, sigorta riskinin önemini her bir sözleşme için ayrı ayrı değerlendirir. Dolayısıyla, bir sözleşme portföyü ya da grubu için asgari düzeyde önemli zarar olasılığı mevcut olsa dahi sigorta riski önemli olabilir.
B23 B18-B22 paragraflarından anlaşıldığı üzere, bir sözleşmenin hayatta kalma halinde ödenecek tutarı aşan tutarda ölüm tazminatı ödemesi durumunda, ilave ölüm tazminatı önemsiz olmadıkça (sözleşme portföyünün tamamından ziyade sözleşmenin kendisine bakılarak değerlendirilir) söz konusu sözleşme bir sigorta sözleşmesidir. B21(b) paragrafında belirtildiği gibi, iptal veya iştira ücretlerinden ölüm durumunda feragat edilmesi, bu feragatin poliçe hamilini önceden var olan bir risk için tazmin etmemesi durumunda bu değerlendirmeye dahil değildir. Benzer şekilde, poliçe hamilinin hayatının geri kalanı için düzenli meblağlar ödeyen bir yıllık gelir sigorta sözleşmesi, yaşam koşullu ödemeler toplamı önemsiz olmadıkça, sigorta sözleşmesidir.
Sigorta riski seviyesindeki değişiklikler
B24 Bazı sözleşmelerde, sigorta riskinin düzenleyene devri belirli bir süre sonra gerçekleşir. Örneğin, tanımlanmış bir yatırım getirisi sağlayan ve poliçe hamilinin opsiyonu kullandığı tarihte işletmenin diğer yeni yıllık gelir poliçe hamillerine uyguladığı oranlarla aynı oranlarda bir yaşam koşullu yıllık gelir sigortasını satın almak için yatırımın vadesindeki getirileri kullanmasına imkan veren bir opsiyon içeren bir sözleşme sigorta riskini ancak poliçe hamili opsiyonu kullandıktan sonra düzenleyene devreder. Çünkü işletme, yıllık gelir sigortasını, opsiyonun kullanıldığı tarihte işletmeye devredilecek olan sigorta riskini yansıtan bir esasa göre fiyatlandırmakta serbesttir. Dolayısıyla, opsiyonun kullanılmasıyla ortaya çıkacak nakit akışları, sözleşme sınırı dışındadır ve opsiyon kullanılmadan önce sözleşme sınırı içinde olan herhangi bir sigorta nakit akışı yoktur. Bununla birlikte, sözleşmede yıllık gelir sigortası oranlarının (veya yıllık gelir sigortası oranlarının belirlenmesine ilişkin piyasa oranlarından başka bir esasın) belirtilmesi durumunda, poliçe hamili opsiyonu kullandığında düzenleyenin yıllık gelir sigortası oranlarının olumsuz olması riskine maruz kalması nedeniyle, sözleşme sigorta riskini düzenleyene devreder. Bu durumda, opsiyon kullanıldığında ortaya çıkacak nakit akışları, sözleşme sınırı dahilindedir.
B25 Sigorta sözleşmesi tanımını karşılayan bir sözleşme, 74-77 paragrafları uyarınca bir sözleşme değişikliği nedeniyle finansal tablo dışı bırakılmadıkça, tüm hak ve mükellefiyetler sona erinceye kadar (diğer bir ifadeyle, ifa edilinceye, iptal edilinceye veya ortadan kalkıncaya kadar) sigorta sözleşmesi olarak kalır.
Sigorta sözleşmesi örnekleri
B26 Aşağıdakiler, sigorta riski devrinin önemli olması durumunda sigorta sözleşmesi niteliği taşıyan sözleşmelere örnektir:
(a) Hırsızlık ya da hasara karşı sigorta.
(b) Ürün sorumluluğu, mesleki sorumluluk, hukuki sorumluluk veya hukuki masraflara karşı sigorta.
(c) Hayat sigortası veya ön ödemeli cenaze planları (ölüm kesin olsa da, ölümün ne zaman gerçekleşeceği veya bazı hayat sigortası türlerinde, ölümün sigortanın teminat dönemi içinde gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belli değildir).
(d) Yaşam koşullu yıllık gelir sigortası ve emeklilik ödemeleri; diğer bir ifadeyle, yıllık gelir poliçe hamiline ya da emekliye, aksi takdirde kendisinin hayatta kalmasından olumsuz etkilenecek bir gelir seviyesi sağlamak amacıyla gelecekteki belirsiz olay için-yıllık gelir poliçe hamilinin ya da emeklinin hayatta kalması-tazminat sağlayan sözleşmeler. (7(b) paragrafı uyarınca, işverenin çalışanlara sağlanan fayda planlarından kaynaklanan yükümlülükler ve tanımlanmış emeklilik fayda planlarında raporlanmış emeklilik fayda yükümlülükleri TFRS 17’nin kapsamı dışındadır).
(e) Maluliyet ve tıbbi masraflara karşı sigorta.
(f) Kefalet sigortası, suistimale karşı korumalı tahvil, kesin teminat mektupları ve geçici teminat mektupları; diğer bir ifadeyle, başka bir tarafın sözleşmeden doğan bir yükümlülüğünü, örneğin bir bina inşa etme yükümlülüğünü, yerine getirememesi durumunda sigortalıyı tazmin eden sözleşmeler.
(g) Ürün garantileri. Bir üretici, aracı veya perakendeci tarafından satılan mallar için başka bir tarafça düzenlenen ürün garantileri TFRS 17 kapsamındadır. Ancak 7(a) paragrafı uyarınca, doğrudan üretici, aracı veya perakendeci tarafından düzenlenen ürün garantileri TFRS 17 kapsamı dışında olup bunlar TFRS 15 veya TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar’ın kapsamına girer.
(h) Tapu sigortası (arsa veya bina tapularında, sigorta sözleşmesi düzenlendiğinde belli olmayan kusurların tespit edilmesine karşı sigorta). Bu durumda, sigorta konusu olay tapudaki hatanın kendisi değil, tespit edilmesidir.
(i) Seyahat sigortası (poliçe hamillerinin seyahat öncesinde veya seyahat sırasında katlandığı zararların nakdi ya da ayni olarak tazmini).
(j) Belirli bir olayın tahvili düzenleyeni olumsuz etkilemesi durumunda, anapara ve/veya faiz ödemelerinde indirim yapılmasını öngören afet bonoları (belirlenmiş olayın önemli sigorta riski yaratmadığı, örneğin olayın bir faiz oranındaki ya da döviz kurundaki bir değişiklik olması gibi, durumlar hariç olmak üzere).
(k) Sözleşme taraflarından birine özgü olan iklimsel, jeolojik veya diğer fiziki değişkenlerdeki değişmelere bağlı bir ödeme öngören sigorta swapları ve diğer sözleşmeler.
B27 Aşağıdakiler sigorta sözleşmesi niteliği taşımayan kalemlere örnektir:
(a) Bir sigorta sözleşmesinin yasal şeklini taşıyan ancak düzenleyene önemli sigorta riski devretmeyen yatırım sözleşmeleri. Örneğin, işletmenin önemli bir ölüm ya da hastalık riski altına girmediği hayat sigortası sözleşmeleri sigorta sözleşmesi değildir; bu tür sözleşmeler finansal araç veya hizmet sözleşmeleridir-Bakınız: B28 paragrafı. İsteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmeleri sigorta sözleşmesi tanımını karşılamaz; ancak bu sözleşmeler 3(c) paragrafı uyarınca, sigorta sözleşmeleri düzenleyen bir işletme tarafından düzenlenmeleri kaydıyla TFRS 17 kapsamındadır.
(b) Sigortanın yasal şeklini taşıyan ancak poliçe hamilinin düzenleyene yapacağı gelecekteki ödemelerin sigortalanan zararların doğrudan sonucu olacak şekilde düzeltilmesini sağlayan iptal edilemeyen ve hukuken icra edilebilir mekanizmalar yoluyla önemli sigorta riskinin tamamını poliçe hamiline iade eden sözleşmeler. Önemli sigorta riskinin tamamını poliçe hamiline iade eden bazı sözleşme grupları veya bazı finansal reasürans sözleşmeleri bu tür sözleşmelere örnek olarak verilebilir; bu sözleşmeler genellikle finansal araç veya hizmet sözleşmeleridir (bakınız: B28 paragrafı).
(c) Kendi kendini sigorta etme (diğer bir ifadeyle, sigorta ile teminat altına alınabilecek bir riskin elde tutulması). Bu tür durumlarda, başka bir tarafla yapılan bir anlaşma bulunmadığından sigorta sözleşmesi de yoktur. Dolayısıyla, işletmenin ana ortaklığına, bağlı ortaklığına veya gruptaki diğer bağlı ortaklıklara sigorta sözleşmesi düzenlemesi durumunda, başka bir tarafla yapılmış bir anlaşma olmadığından konsolide finansal tablolarda herhangi bir sigorta sözleşmesi yer almaz. Ancak, düzenleyenin veya hamilin bireysel veya ayrı finansal tablolarında bir sigorta sözleşmesi yer alır.
(d) Gelecekteki belirlenmiş belirsiz bir olayın meydana gelmesi durumunda ödeme yapılmasını öngören, ancak ödeme için sözleşmenin bir ön şartı olarak olayın poliçe hamilini olumsuz etkilemiş olmasını gerekli kılmayan sözleşmeler (kumar sözleşmeleri gibi). Ancak bu, ölüm ya da kaza gibi belirlenmiş bir olayın neden olduğu zararın tutarını belirtmek amacıyla önceden belirlenmiş bir ödeme tanımlayan sözleşmeleri, sigorta sözleşmesi tanımı dışında bırakmaz (bakınız: paragraf B12).
(e) Bir tarafı finansal riske maruz bırakan, ancak sigorta riskine maruz bırakmayan türev ürünler; çünkü bu tür türev ürünler söz konusu tarafın, yalnızca belirli bir faiz oranında, finansal araç fiyatında, emtia fiyatında, döviz kurunda, fiyat veya oran endeksinde, kredi derecesi veya endeksinde veya başka bir değişkende (finansal olmayan değişkenlerde değişkenin sözleşme taraflarından birine özgü olmaması şartıyla) meydana gelen değişikliklere bağlı olarak ödeme yapmasını gerektirir (ya da onlara yalnızca söz konusu değişikliklere bağlı olarak ödemeyi alma hakkı verir).
(f) Borcun vadesi geldiğinde borçlunun ödeme yapamamasından kaynaklanan bir zarara katlanmamış olsa bile hamile ödeme yapılmasını gerektiren kredi teminatları; bu tür sözleşmeler TFRS 9 Finansal Araçlar uyarınca muhasebeleştirilir (bakınız: B29 paragrafı).
(g) Sözleşme taraflarından birine özgü olmayan, iklimsel, jeolojik veya diğer fiziki değişkenlerdeki değişmelere bağlı bir ödeme öngören sözleşmeler (genellikle iklime dayalı türev ürünler olarak nitelendirilir).
(h) Etkisi sözleşme taraflarından birine özgü olmayan, iklimsel, jeolojik veya diğer fiziki değişkenlerdeki değişmelere bağlı olarak anapara ve/veya faiz ödemelerinde indirim yapılmasını öngören sözleşmeler (genellikle afet bonoları olarak adlandırılır).
B28 İşletme, B27 paragrafında açıklanan sözleşmelere, TFRS 9 ve TFRS 15 gibi yürürlükteki diğer Standartları uygular.
B29 B27(f) paragrafında belirtilen kredi teminatları ve kredi sigortası sözleşmeleri; garanti, bazı akreditif türleri, kredi temerrüt sözleşmesi ya da sigorta sözleşmesi gibi farklı yasal şekillere sahip olabilir. Bu sözleşmeler, borçlanma aracının başlangıç ya da yapılandırma şartları uyarınca belirli bir borçlunun, poliçe hamiline vadesi gelmiş ödemeleri yerine getirememesi nedeniyle hamilin katlandığı zararları karşılamak amacıyla, düzenleyenin hamile belirli miktarda ödeme yapmasını gerektirmesi durumunda sigorta sözleşmesi niteliği taşır. Ancak bu tür sigorta sözleşmeleri, düzenleyenin daha önce söz konusu sözleşmeleri sigorta sözleşmesi olarak dikkate aldığını açık bir biçimde beyan etmemiş olması ve sigorta sözleşmeleri için geçerli olan muhasebeleştirme yöntemini kullanmamış olması durumunda, TFRS 17’nin kapsamı dışındadır (bakınız: 7(e) paragrafı).
B30 Borcun vadesi geldiğinde borçlunun ödeme yapamamasından kaynaklanan bir zarara katlanmamış olsa bile hamile ödeme yapılmasını gerektiren kredi teminatları ve kredi sigortası sözleşmeleri, önemli sigorta riski devretmedikleri için TFRS 17 kapsamı dışındadırlar. Bu tür sözleşmeler:
(a) Karşı tarafın, dayanak borçlanma aracını elinde tutup tutmadığına bakmaksızın veya
(b) Belirli bir borçlunun vadede ödeme yapamamasından ziyade kredi derecesi veya endeksinde meydana gelen değişiklik sonucu,
ödeme yapılmasını gerektiren sözleşmeleri içerir.
Sigorta sözleşmesinin bileşenlerine ayrıştırılması (10-13 paragrafları)
Yatırım bileşenleri (11(b) paragrafı)
B31 11(b) paragrafı, işletmenin, farklı bir yatırım bileşenini esas sigorta sözleşmesinden ayrıştırmasını gerektirir. Bir yatırım bileşeni, yalnızca aşağıdaki her iki şartın birden sağlanması halinde farklıdır:
(a) Yatırım bileşeni ile sigorta bileşeninin birbiriyle yüksek derecede ilişkili olmaması.
(b) Eşdeğer hükümlere sahip bir sözleşmenin, sigorta sözleşmeleri düzenleyen işletmeler veya diğer taraflarca, aynı piyasada veya aynı hukuki çevrede ayrı olarak satılması veya satılabilir olması. İşletme, bu belirlemeyi yaparken makul olarak elde edilebilen tüm bilgileri dikkate alır. İşletmenin, bir yatırım bileşeninin ayrı olarak satılıp satılmadığını belirlemek amacıyla kapsamlı bir araştırma yapması zorunlu değildir.
B32 Bir yatırım bileşeni ile sigorta bileşeni yalnızca aşağıdaki durumlarda birbiriyle yüksek derecede ilişkilidir:
(a) İşletmenin, bir bileşeni diğerini dikkate almadan ölçememesi. Dolayısıyla, bir bileşenin değerinin diğer bileşenin değerine göre değişkenlik göstermesi durumunda işletme, birleşik yatırımı ve sigorta bileşenini muhasebeleştirmek için TFRS 17’yi uygular veya
(b) Poliçe hamilinin diğer bileşen bulunmadıkça bir bileşenden yararlanamaması. Dolayısıyla, sözleşmedeki bir bileşenin iptalinin veya vadesinin gelmesinin diğer bileşenin de iptaline ya da vadesinin gelmesine neden olması durumunda işletme, birleşik yatırımı ve sigorta bileşenini muhasebeleştirmek için TFRS 17’yi uygular.
Farklı malların ve sigorta dışı hizmetlerin devrine yönelik taahhütler (12’nci paragraf)
B33 12’nci paragraf, işletmenin, poliçe hamiline farklı mal veya sigorta dışı hizmetlerin devrine yönelik taahhütlerini sigorta sözleşmesinden ayrıştırmasını gerektirir. İşletmenin sözleşmenin ifası kapsamında yapmak zorunda olduğu faaliyetleri, bu faaliyetleri gerçekleştirdikçe poliçe hamiline bir mal veya hizmet devretmediği sürece, ayrıştırma sırasında dikkate alınmaz. Örneğin işletme, bir sözleşmenin yapılması için çeşitli idari işlemler gerçekleştirmek zorunda olabilir. Bu işlemlerin yerine getirilmesi poliçe hamiline bir hizmet devri sonucunu doğurmaz.
B34 Poliçe hamilinin taahhüt edilen bir mal veya sigorta dışı hizmetten tek başına veya kullanıma hazır diğer kaynaklarla birlikte faydalanabilmesi durumunda, söz konusu mal veya hizmet farklıdır. Kullanıma hazır kaynaklar, ayrı olarak satılan (işletme veya başka bir işletme tarafından) mal veya hizmetlerdir veya poliçe hamilinin hâlihazırda elde etmiş olduğu (işletmeden ya da başka işlem veya olaylardan) kaynaklardır.
B35 Poliçe hamiline taahhüt edilen bir mal ya da sigorta dışı hizmet, aşağıdaki durumlarda farklı değildir:
(a) Mal veya hizmetle ilgili nakit akışı ve risklerin, sözleşmedeki sigorta bileşenleriyle ilgili nakit akışı ve risklerle yüksek derecede ilişkili olması ve
(b) İşletmenin, mal ya da sigorta dışı hizmetin sigorta bileşenleriyle bütünleştirilmesinde önemli bir hizmet sunması.
Ölçüm (29-71 paragrafları)
Gelecekteki nakit akışlarına ilişkin tahminler (33-35 paragrafları)
B36 Bu bölüm aşağıdaki hususları düzenler:
(a) Aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen tüm makul ve desteklenebilir bilgilerin tarafsız bir biçimde kullanılması (bakınız: B37-B41 paragrafları),
(b) Piyasa değişkenleri ve piyasa dışı değişkenler (bakınız: B42-B53 paragrafları),
(c) Güncel tahminlerin kullanılması (bakınız: B54-B60 paragrafları) ve
(d) Sözleşme sınırı içinde kalan nakit akışları (bakınız: B61-B71 paragrafları).
Aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen tüm makul ve desteklenebilir bilgilerin tarafsız bir biçimde kullanılması (33(a) paragrafı)
B37 Gelecekteki nakit akışlarının tahmin edilmesindeki amaç; aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan, raporlama tarihinde elde edilebilen tüm makul ve desteklenebilir bilgileri dikkate alarak, muhtemel sonuçların tamamını içeren aralığın beklenen değerini veya olasılıklara göre ağırlıklandırılmış ortalamasını belirlemektir. Aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan, raporlama tarihinde elde edilebilen makul ve desteklenebilir bilgiler; geçmiş olaylar ve güncel koşullar hakkındaki bilgiler ile gelecekteki koşullara ilişkin tahminleri içerir (bakınız: B41 paragrafı). İşletmenin kendi bilgi sistemlerinden elde edebildiği bilgiler, aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen bilgiler olarak kabul edilir.
B38 Nakit akışlarının tahmini için başlangıç noktası, muhtemel sonuçların tamamını içeren bir aralığı yansıtan bir dizi senaryodur. Her bir senaryo, belli bir sonuca ilişkin nakit akışlarının tutarı ve zamanlaması ile söz konusu sonucun tahmini olasılığını belirler. Beklenen bugünkü değeri elde etmek için, her bir durumdaki nakit akışları, söz konusu sonucun tahmini olasılığına göre iskonto edilir ve ağırlıklandırılır. Sonuç olarak amaç, gelecekteki nakit akışlarına ilişkin en muhtemel sonucu ya da olma ihtimali olmama ihtimalinden daha yüksek olan sonucu geliştirmek değildir.
Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.