KolayuyumGiriş yap

75935942-050.01.04 - [01/29] Türkiye Finansal Raporlama Standardı 9 (TFRS 9) - Finansal Araçlar

Kurul Kararı

Tür
Kurul Kararı
Resmi Gazete
15.01.2019 / Sayı 30656 (1. mükerrer)
Yürürlük
01.01.2018
Son değişiklik
14.04.2026 · R.G. 08.05.2025/32894
Durum
Yürürlükte
Seri
Kurul Kararları, Muhasebe ve Raporlama Standartları

Türkiye Finansal Raporlama Standardı 9

Finansal Araçlar

Bölüm 1 Amaç

1.1 Bu Standardın amacı, finansal tablo kullanıcılarına işletmenin gelecekteki nakit akışlarının tutarını, zamanlamasını ve belirsizliğini değerlendirmeleri için ihtiyaca uygun ve faydalı bilgiyi sunacak şekilde finansal varlıklara ve finansal yükümlülüklere ilişkin finansal raporlama ilkelerini belirlemektir.

Bölüm 2 Kapsam

2.1 Bu Standart tüm işletmeler tarafından, aşağıdakiler hariç her türlü finansal araca uygulanır:

(a) TFRS 10 Konsolide Finansal Tablolar, TMS 27 Bireysel Finansal Tablolar veya TMS 28 İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar'a göre muhasebeleştirilen bağlı ortaklıklardaki, iştiraklerdeki ve iş ortaklıklarındaki paylar. Ancak, bazı durumlarda TFRS 10, TMS 27 veya TMS 28; bağlı ortaklıktaki, iştirakteki veya iş ortaklığındaki payların bu Standardın hükümlerinden bazılarının veya tamamının uygulanarak muhasebeleştirilmesini zorunlu tutar veya buna izin verir. Bu Standart ayrıca, TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum'da yer alan işletmenin kendi özkaynak aracı tanımını karşılamadığı sürece, bağlı ortaklık, iştirak veya iş ortaklığındaki payları konu alan türev ürünlere de uygulanır.

(b) TFRS 16 Kiralamalar'ın uygulandığı kiralama işlemlerindeki hak ve mükellefiyetler.

Ancak:

(i) Kiraya veren tarafından finansal tablolara alınan finansal kiralama (örneğin, finansal kiralamadaki net yatırımlar) ve faaliyet kiralaması alacakları, bu Standardın finansal tablo dışı bırakma ve değer düşüklüğüne ilişkin hükümlerine tabidir,

(ii) Kiralayan tarafından finansal tablolara alınan kira yükümlülükleri, bu Standardın 3.3.1 ve 3.3.3 paragraflarındaki finansal tablo dışı bırakma hükümlerine tabidir,

(iii) Kiralama işlemlerindeki saklı türev ürünler, bu Standardın saklı türev ürünlerle ilgili hükümlerine tabidir.

(c) TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar'a göre, çalışanlara sağlanan fayda planlarındaki işveren hak ve mükellefiyetleri.

(d) İşletme tarafından ihraç edilen ve TMS 32’de yer alan özkaynak aracı tanımını karşılayan (opsiyonlar ve varantlar dâhil) veya TMS 32’nin 16A - 16B veya 16C - 16D paragraflarına göre özkaynak aracı olarak sınıflandırılması gereken finansal araçlar. Diğer taraftan, bu finansal araçlar (a) bendinde yer alan istisna kapsamında olmadığı sürece, söz konusu finansal araçların hamili bu Standardı uygular.

(e) TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri’nde tanımlanan sigorta sözleşmelerinden ya da TFRS 17 kapsamındaki isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmelerinden kaynaklanan hak ve mükellefiyetler. Ancak bu Standart aşağıdakilere uygulanır:

(i) TFRS 17 kapsamındaki bir sözleşmede saklı türev ürünlerin kendilerinin TFRS 17 kapsamında olmaması durumunda söz konusu türev ürünlere,

(ii) TFRS 17’nin kapsamına giren sözleşmelerden yatırım bileşenlerinin ayrıştırılmasını gerektirdiği durumlarda, isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmesi olmaması kaydıyla, ayrıştırılan yatırım bileşenlerine,

(iii) İhraççının finansal teminat sözleşmesi tanımını karşılayan sigorta sözleşmeleri kapsamında ortaya çıkan hak ve mükellefiyetlerine. Ancak finansal teminat sözleşmesi ihraççısının bu tür sözleşmeleri sigorta sözleşmesi olarak dikkate aldığını daha önce açık bir biçimde beyan etmesi ve sigorta sözleşmeleri için geçerli olan bir muhasebeleştirme yöntemini kullanmış olması durumunda, ihraççı bu tür finansal teminat sözleşmelerine bu Standardı ya da TFRS 17’yi uygulamayı tercih edebilir (bakınız: B2.5-B2.6 paragrafları). İhraççı, söz konusu tercihi her bir sözleşme için ayrı ayrı yapabilir, ancak herhangi bir sözleşme için yaptığı tercihten geri dönemez.

(iv) Sigorta sözleşmesi tanımını karşılamakla birlikte TFRS 17’nin 7(h) paragrafının TFRS 17’nin kapsamı dışında bıraktığı, işletme tarafından düzenlenen kredi kartı sözleşmeleri ya da kredi veya ödeme planı sunan benzer sözleşmeler kapsamında ortaya çıkan finansal araç niteliğindeki işletmenin hak ve mükellefiyetlerine. Ancak işletme, sigorta teminatının bu tür bir finansal aracın sözleşme şartı olması durumunda, söz konusu bileşeni ayrıştırır ve bu bileşene TFRS 17’yi uygular (bakınız: TFRS 17’nin 7(h) paragrafı).

(v) Sigorta konusu olaylara ilişkin tazminatı aksi halde poliçe hamilinin sözleşmeden ortaya çıkan mükellefiyetini yerine getirmesini gerektirecek tutarla sınırlandıran düzenlediği sigorta sözleşmelerine işletmenin TFRS 17’nin 8A paragrafı uyarınca TFRS 17 yerine TFRS 9’u uygulamayı seçmiş olması durumunda, bu tür sözleşmeler kapsamında ortaya çıkan finansal araç niteliğindeki hak ve mükellefiyetlere.

(f) Edinen işletme ile paylarını satan hissedar arasında, edinilen bir işletmeyi almak veya satmak üzere yapılan ve gelecekteki bir edinme tarihinde TFRS 3 İşletme Birleşmeleri kapsamında bir işletme birleşmesi sonucunu doğuracak herhangi bir forward sözleşmesi. Forward sözleşmesinin vadesi, gerekli onayların alınması ve işlemin tamamlanması için normal şartlarda gerekli olan makul süreyi aşmamalıdır.

(g) 2.3 paragrafında tanımlananlar dışındaki kredi taahhütleri. Ancak, kredi taahhüdünde bulunan taraf, bu Standardın kapsamına girmeyen kredi taahhütlerine bu Standardın değer düşüklüğü hükümlerini uygular. Ayrıca, bütün kredi taahhütleri bu Standardın finansal tablo dışı bırakma hükümlerine tabidir.

(h) TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler'in uygulandığı hisse bazlı ödeme işlemleri kapsamındaki finansal araçlar, sözleşmeler ve yükümlülükler (bu Standardın 2.4 - 2.7 paragrafları kapsamında olan ve bu Standardın uygulandığı sözleşmeler hariç).

(i) TMS 37 Karşılıklar, Koşullu Borçlar ve Koşullu Varlıklar uyarınca karşılık olarak finansal tablolara alınan veya daha önceki bir dönemde kendisi için TMS 37’ye göre karşılık ayrılan bir yükümlülüğün yerine getirilmesi amacıyla işletme tarafından yapılması gereken harcamaların karşılanmasına yönelik haklar.

(j) TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat kapsamında olan finansal araç niteliği taşıyan haklar ve mükellefiyetler (bu Standarda göre muhasebeleştirilmesi öngörülen haklar ve mükellefiyetler hariç).

2.2 Değer düşüklüğü kazanç ya da kayıplarının finansal tablolara alınması amacıyla, TFRS 15’in bu Standarda göre muhasebeleştirilmesini öngördüğü haklara, bu Standardın değer düşüklüğü hükümleri uygulanır.

2.3 Aşağıdaki kredi taahhütleri bu Standardın kapsamındadır:

(a) İşletmenin gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal yükümlülük olarak tanımladığı kredi taahhütleri (bakınız: 4.2.2 paragrafı). Kredi taahhütlerinden kaynaklanan varlıklarını, oluşmalarından kısa bir süre sonra satma yönünde geçmiş uygulamaları olan bir işletme, aynı sınıfta yer alan tüm kredi taahhütlerine bu Standardı uygular.

(b) Nakden ödeme veya başka bir finansal aracı teslim etme ya da ihraç etme yoluyla net olarak ödenebilen kredi taahhütleri. Bu tür kredi taahhütleri, türev üründür. Kredinin taksitler halinde ödenmesi, tek başına, bir kredi taahhüdünün netleştirilerek ödendiği anlamına gelmez (örneğin, inşaatın gelişim süreci ile uyumlu olarak taksitler halinde ödenen ipotekli inşaat kredisi).

(c) Piyasa faiz oranının altında bir faiz oranından kredi sağlanmasına yönelik taahhütler (bakınız: 4.2.1(d) paragrafı).

2.3A 6.10.1-6.10.2 ve B2.7-B2.8 paragrafları yalnızca doğaya bağlı elektriğe dayanan sözleşmelere uygulanır. Doğaya bağlı elektriğe dayanan sözleşmeler, elektrik üretim kaynağının kontrol edilemeyen doğal koşullara (örneğin, hava durumu) bağlı olması nedeniyle bir işletmeyi dayanak elektrik miktarındaki değişkenliğe maruz bırakan sözleşmelerdir. Doğaya bağlı elektriğe dayanan sözleşmeler, hem doğaya bağlı elektrik alım veya satımına ilişkin sözleşmeleri hem de bu tür elektriğe dayanan finansal araçları içerir.

2.3B İşletme, 6.10.1-6.10.2 ve B2.7-B2.8 paragraflarını diğer sözleşmelere, kalemlere veya işlemlere kıyas yoluyla uygulayamaz.

Finansal olmayan kalemlerin alım veya satımına ilişkin sözleşmeler

2.4 Bu Standart bir işletmenin beklenen alım, satım veya kullanım ihtiyaçları kapsamında finansal olmayan bir kalemin teslim alınması veya teslim edilmesi amacıyla düzenlenen ve elde tutulmaya devam edilen sözleşmeler hariç olmak üzere, finansal araçmış gibi nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödenebilen, finansal olmayan bir kalemin alım veya satımına ilişkin sözleşmelere uygulanır. Bununla birlikte bu Standart, işletmenin 2.5 paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişiminin kâr veya zarara yansıtılmasına karar verdiği sözleşmelere uygulanır.

2.5 Finansal araçmış gibi nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödenebilen, finansal olmayan bir kalemin alım veya satımına ilişkin bir sözleşme, işletmenin beklenen alım, satım veya kullanım ihtiyaçları kapsamında finansal olmayan bir kalemin teslim alınması veya teslim edilmesi amacıyla düzenlenmiş olsa dahi, geri dönülemez bir şekilde gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanabilir. Söz konusu tanımlama, yalnızca sözleşmenin başlangıcında ve ilgili sözleşmenin bu Standardın kapsamı dışında tutulması nedeniyle finansal tablolara alınmamasından kaynaklanacak bir tutarsızlığın (bazen “muhasebe uyumsuzluğu” olarak da adlandırılır) bu tanımlamayla ortadan kaldırılması veya önemli ölçüde azaltılması durumunda yapılabilir (bakınız: 2.4 paragrafı).

2.6 Finansal olmayan bir kalemin alım veya satımına ilişkin bir sözleşmenin, nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödenebildiği çeşitli durumlar bulunmaktadır. Söz konusu durumlar aşağıdakileri içerir:

(a) Sözleşme şartlarının taraflardan herhangi birinin, nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödeme yapabilmesine izin vermesi,

(b) Nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödeme yapabilme imkânı, sözleşme şartlarında açıkça belirtilmemiş olmakla birlikte, işletmenin benzer sözleşmeleri nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla ödemesi yönünde uygulamalarının bulunması (karşı tarafla böyle bir uygulamanın bulunup bulunmadığı, bu amaçla takas sözleşmesi yapılıp yapılmadığı veya sözleşmenin kullanılmasından veya vadesinin dolmasından önce satılıp satılmadığı),

(c) İşletmenin benzer sözleşmeler için, dayanak varlığı teslim aldıktan kısa bir süre sonra fiyattaki veya satıcının kâr marjındaki kısa vadeli dalgalanmalardan kâr elde etmek amacıyla satmak şeklinde bir uygulamasının bulunması,

(d) Sözleşmeye konu finansal olmayan kalemin hemen nakde dönüştürülebilir olması.

(b) veya (c) bentleri kapsamındaki bir sözleşme, işletmenin beklenen alım, satım veya kullanım ihtiyaçları kapsamında finansal olmayan bir kalemin teslim alınması veya teslim edilmesi amacıyla düzenlenmez; dolayısıyla bu Standart kapsamındadır. 2.4 paragrafı kapsamındaki diğer sözleşmelerin (paragraf 2.3A’da tanımlandığı şekildeki sözleşmeleri içeren), işletmenin beklenen alım, satım veya kullanım ihtiyaçları çerçevesinde finansal olmayan bir kalemin teslim alınması veya teslim edilmesi amacıyla düzenlenip düzenlenmedikleri ve elde tutulmaya devam edilip edilmedikleri; dolayısıyla bu Standart kapsamında olup olmadıkları değerlendirilir.

2.7 2.6(a) veya 2.6(d) paragraflarına göre nakden veya başka bir finansal araçla ya da finansal araçların takası yoluyla net olarak ödenebilen finansal olmayan bir kalemin alımı veya satımına ilişkin satılan bir opsiyon, bu Standardın kapsamındadır. Bu tür bir sözleşmenin, işletmenin beklenen alım, satım veya kullanım gereksinimleri çerçevesinde finansal olmayan bir kalemin teslim alınması veya teslim edilmesi amacıyla düzenlenmiş olması mümkün değildir.

2.8 İşletme, doğaya bağlı elektriğe dayanan sözleşmelerin (2.3A paragrafında tanımlandığı şekilde), işletmenin beklenen kullanım gerekliliklerine uygun olarak elektrik teslim alımı amacıyla yapılıp yapılmadığını ve elde tutulmaya devam edilip edilmediğini değerlendirmek için de B2.7-B2.8 paragraflarını uygular.

Bölüm 3 Finansal Tablolara Alma ve Finansal Tablo Dışı Bırakma

3.1 İlk Defa Finansal Tablolara Alma

3.1.1 İşletme, finansal bir varlığı veya finansal bir yükümlülüğü, sadece finansal araca ilişkin sözleşme hükümlerine taraf olduğunda finansal durum tablosuna alır (bakınız: B3.1.1 ve B3.1.2 paragrafları). İşletme, finansal bir varlığı ilk defa finansal tablolara alması sırasında 4.1.1 - 4.1.5 paragraflarına göre sınıflandırır ve 5.1.1 - 5.1.3 paragraflarına göre ölçer. İşletme, finansal bir yükümlülüğü ilk defa finansal tablolara alması sırasında 4.2.1 ve 4.2.2 paragraflarına göre sınıflandırır ve 5.1.1 paragrafına göre ölçer.

Finansal Varlıkların Normal Yoldan Alımı veya Satımı

3.1.2 Finansal varlıkların normal yoldan alımı veya satımı, işlem tarihinde ya da teslim tarihinde muhasebeleştirme yöntemlerinden biri kullanılarak finansal tablolara alınır ve finansal tablo dışı bırakılır (bakınız: B3.1.3 - B3.1.6 paragrafları).

3.2 Finansal Varlıkların Finansal Tablo Dışı Bırakılması

3.2.1 3.2.2 - 3.2.9, B3.1.1, B3.1.2 ve B3.2.1 - B3.2.17 paragrafları konsolide finansal tablolara uygulanıyorsa konsolide düzeyde uygulanır. Bu nedenle, ilk olarak bağlı ortaklıkların tamamı TFRS 10 uyarınca konsolide edilir ve daha sonra ortaya çıkan gruba söz konusu paragraflar uygulanır.

3.2.2 İşletme, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları uyarınca finansal tablo dışı bırakmanın uygun olup olmadığını ve uygunluk derecesini değerlendirmeden önce, söz konusu paragrafların ilgili finansal varlığın bir kısmına (veya benzer finansal varlık grubunun bir kısmına) veya bütününe (veya benzer finansal varlık grubunun bütününe) uygulanmasının gerekli olup olmadığını aşağıdaki şekilde belirler:

(a) 3.2.3 - 3.2.9 paragraflarının finansal varlığın bir kısmına (veya benzer finansal varlık grubunun bir kısmına) uygulanabilmesi, yalnızca finansal tablo dışı bırakılması düşünülen kısmın aşağıdaki üç şarttan birini sağlaması durumunda mümkün olur:

(i) Söz konusu kısım sadece, finansal varlıktan (veya benzer finansal varlık grubundan) elde edilen özellikle belirlenmiş nakit akışlarından oluşur. Örneğin, karşı tarafın bir borçlanma aracından elde edilen faiz kaynaklı nakit akışlarını elde etme hakkının bulunduğu, ancak anapara kaynaklı nakit akışlarını elde etme hakkının bulunmadığı bir anapara-faiz ayrıştırmasında, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları faize ilişkin nakit akışlarına uygulanır.

(ii) Söz konusu kısım sadece, finansal varlıktan (veya benzer finansal varlık grubundan) elde edilen bütün nakit akışlarının nispi bir kısmından oluşur. Örneğin, karşı tarafın bir borçlanma aracından elde edilen bütün nakit akışlarının % 90’ı üzerinde hak sahibi olduğu bir anlaşmada, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları söz konusu nakit akışlarının %90’ına uygulanır. Birden fazla karşı taraf bulunması durumunda, devreden işletmenin nispi bir paya sahip olması şartıyla, her bir karşı tarafın nakit akışları üzerinde nispi bir paya sahip olması gerekmez.

(iii) Söz konusu kısım sadece, finansal varlıktan (veya benzer finansal varlık grubundan) elde edilen özellikle belirlenmiş nakit akışlarının nispi bir kısmından oluşur. Örneğin, karşı tarafın bir finansal varlıktan elde edilen faiz kaynaklı nakit akışlarının %90’ı üzerinde hak sahibi olduğu bir anlaşmada, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları faiz kaynaklı nakit akışlarının %90’ına uygulanır. Birden fazla karşı taraf bulunması durumunda, devreden işletmenin nispi bir paya sahip olması şartıyla, her bir karşı tarafın belirlenen nakit akışları üzerinde nispi bir paya sahip olması gerekmez.

(b) Diğer bütün durumlarda, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları, bir finansal varlığın tamamına (veya benzer finansal varlık grubunun tamamına) uygulanır. Örneğin, bir işletmenin (i) bir finansal varlığa (veya bir finansal varlık grubuna) ilişkin nakit tahsilatların ilk veya son %90’lık kısmına ilişkin haklarını devretmesi veya (ii) bir alacak grubuna ait nakit akışlarının %90’lık kısmına ilişkin hakları devretmekle birlikte, anaparanın %8’lik kısmına kadar oluşabilecek kredi zararları karşılığında alıcının zararını tazmin etme garantisi vermesi durumunda, 3.2.3 - 3.2.9 paragrafları ilgili finansal varlığın (veya benzer finansal varlık grubunun) tamamına uygulanır.

3.2.3 - 3.2.12 paragraflarında “finansal varlık” terimi; bir finansal varlığın (veya benzer finansal varlık grubunun) tamamını ya da (a) bendinde belirtildiği üzere, bir finansal varlığın (veya benzer finansal varlık grubunun) bir kısmını ifade eder.

3.2.3 İşletme bir finansal varlığı, yalnızca, aşağıdaki durumlarda finansal tablo dışı bırakır:

(a) Finansal varlıktan kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin sözleşmeden doğan hakların süresinin dolması veya

(b) 3.2.4 ve 3.2.5 paragraflarında belirtilen şekilde finansal varlığı devretmesi ve bu devir işleminin 3.2.6 paragrafı uyarınca finansal tablo dışı bırakma şartlarını sağlaması.

(Finansal varlıkların normal yoldan satışı halinde 3.1.2 paragrafına bakınız.)

3.2.4 İşletme bir finansal varlığı, sadece aşağıdaki durumlardan biri gerçekleştiğinde devretmiş sayılır:

(a) Finansal varlıktan kaynaklanan nakit akışlarının elde edilmesini sağlayan sözleşmeye bağlı hakları devretmesi ya da

(b) Finansal varlıktan kaynaklanan nakit akışlarının elde edilmesini sağlayan sözleşmeye bağlı hakları elde tutması ancak 3.2.5 paragrafındaki şartları karşılayan bir anlaşma kapsamında, nakit akışlarının bir ya da birden fazla alıcıya ödenmesi konusunda bir mükellefiyeti üstlenmesi.

3.2.5 İşletmenin, bir finansal varlığa (“başlangıçtaki varlığa”) ilişkin nakit akışlarının elde edilmesini sağlayan sözleşmeye bağlı hakları elde tuttuğu, ancak söz konusu nakit akışlarının bir ya da birden fazla işletmeye (nihai alıcılara) ödenmesi konusunda sözleşmeye bağlı bir yükümlülüğü üstlendiği durumlarda, işletme bu işlemi sadece aşağıdaki üç şartın da karşılanması halinde bir finansal varlığın devredilmesi işlemi olarak değerlendirir.

(a) Başlangıçtaki varlıktan, aynı tutarda tahsilat yapılmadıkça, işletmenin nihai alıcılara ödeme yapma yükümlülüğü bulunmamaktadır. İşletme tarafından verilen ve anapara ile piyasa faiz oranları üzerinden tahakkuk eden faizinin tamamen geri kazanılmasını öngören kısa vadeli avanslar bu şartı ihlal etmez.

(b) Söz konusu varlığın satılması veya rehin verilmesi devir sözleşmesi hükümleri uyarınca yasaktır (nakit akışlarından ödeme yapma yükümlülüğü karşılığında başlangıçtaki varlığın nihai alıcılara teminat olarak gösterildiği durumlar hariç).

(c) İşletmenin, nihai alıcılar adına tahsil ettiği her türlü nakdi önemli bir gecikme olmaksızın alıcılara havale etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bununla birlikte, söz konusu nakdin, tahsil tarihi ile havale tarihi arasındaki kısa dönemde, nakit ve nakit benzerlerine (TMS 7 Nakit Akış Tabloları'nda tanımlanmıştır) yapılan yatırımlar dışındaki bir yatırımda kullanılması mümkün değildir. Nakit ve nakit benzerlerine yapılan yatırımdan kazanılan faiz ise nihai alıcılara aktarılır.

3.2.6 İşletme, bir finansal varlığı devrederken (bakınız: 3.2.4 paragrafı), bu finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan risk ve getirileri ne ölçüde elde tutmaya devam edeceğini değerlendirir. Bu durumda:

(a) İşletmenin finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde devretmesi halinde, söz konusu finansal varlık finansal tablo dışı bırakılır ve devir işleminde meydana gelen ya da elde tutulan her türlü hak ve mükellefiyet ayrıca varlık veya yükümlülük olarak finansal tablolara alınır.

(b) İşletmenin finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde elde tutması halinde, söz konusu finansal varlık finansal tablolarda gösterilmeye devam edilir.

(c) İşletme, finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri ne önemli ölçüde devrediyor ne de elde tutuyorsa, işletme söz konusu finansal varlığın kontrolünü elinde tutup tutmadığına karar vermelidir. Bu durumda:

(i) İşletme kontrolü elinde tutmuyorsa, söz konusu finansal varlık finansal tablo dışı bırakılır ve bu devir işleminde meydana gelen ya da elde tutulan her türlü hak ve mükellefiyet, ayrıca varlık veya yükümlülük olarak finansal tablolara alınır.

(ii) İşletme kontrolü elinde tutuyorsa, söz konusu finansal varlığı devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tablolarda göstermeye devam eder (bakınız: 3.2.16 paragrafı).

3.2.7 Risklerin ve getirilerin devri (bakınız: 3.2.6 paragrafı), devredilen varlığın net nakit akışının tutarındaki ve zamanlamasındaki devir öncesi ve sonrası değişkenliğin işletme üzerindeki etkileri karşılaştırılarak değerlendirilir. Bir finansal varlıktan kaynaklanan gelecekteki net nakit akışlarının bugünkü değerinde meydana gelen değişkenliğin işletme üzerinde yarattığı etki devir işlemi sonucunda önemli ölçüde değişmiyorsa (örneğin, işletmenin bir finansal varlığı bir anlaşmayla sabit bir fiyattan ya da satış fiyatına getirinin de eklenmesiyle ulaşılan fiyattan geri almak üzere satmış olması), işletme finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde elinde tutmaya devam etmektedir. Söz konusu değişkenliğin işletme üzerindeki etkilerinin, finansal varlığa ilişkin gelecekteki net nakit akışlarının bugünkü değerindeki toplam değişkenliğe kıyasla önemsiz olduğu durumlarda, işletme finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde devretmiş olur (örneğin, işletmenin bir finansal varlığı düzenlenen bir opsiyon sözleşmesi gereğince vadesinde gerçeğe uygun değerinden geri satın almak amacıyla satmış olması veya bir “kredi alt katılımı” gibi 3.2.5 paragrafındaki şartları sağlayan bir anlaşmada, daha büyük bir finansal varlığa ait nakit akışlarının nispi bir kısmını devretmiş olması).

3.2.8 Genellikle işletmenin sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde devredip devretmediği veya elinde tutmaya devam edip etmediği bellidir ve herhangi bir hesaplama yapılması gerekmez. Diğer durumlarda, gelecekteki net nakit akışlarının bugünkü değerinde meydana gelen değişikliklerin devir işlemi öncesinde ve sonrasında işletme üzerindeki etkilerinin hesaplanıp karşılaştırılması gerekir. Sözü edilen hesaplama ve karşılaştırma işlemi, uygun bir cari piyasa faiz oranının iskonto oranı olarak kullanılması suretiyle yapılır. Gerçekleşmesi daha mümkün olan sonuçlara daha fazla ağırlık verilmek suretiyle, net nakit akışlarında meydana gelmesi daha muhtemel olan her türlü değişiklik dikkate alınır.

3.2.9 İşletmenin devredilen varlık üzerinde kontrol sahibi olmaya devam edip etmediği (bakınız: 3.2.6(c) paragrafı), devralan tarafın bu varlığı satma imkânına bağlıdır. Devralan tarafın, varlığın tamamını ilişkisiz üçüncü bir tarafa satma kabiliyetinin bulunması ve söz konusu satışı tek taraflı olarak ve herhangi ilave bir kısıtlama öngörmeksizin gerçekleştirebilmesi, işletmenin artık söz konusu varlık üzerinde kontrol sahibi olmadığı anlamına gelir. Diğer bütün durumlarda işletme kontrol sahibidir.

Finansal Tablo Dışı Bırakılacak Devir İşlemleri

3.2.10 İşletme, finansal tablo dışı bırakma şartlarını sağlayacak şekilde finansal varlığı devrettiği ve bir bedel karşılığında finansal varlığa yönelik hizmet sağlama hakkını elinde bulundurduğu durumlarda, bu hizmet anlaşmasını bir hizmet varlığı ya da hizmet yükümlülüğü olarak finansal tablolara alır. Elde edilecek bedelin verilen hizmet karşılığında yetersiz kalacağının beklenmesi durumunda, hizmet mükellefiyeti için gerçeğe uygun değeri üzerinden bir hizmet yükümlülüğü finansal tablolara alınır. Elde edilecek bedelin yapılan hizmetin bedelinden fazla olacağının beklenmesi durumunda ise, söz konusu hizmet hakkı için, 3.2.13 paragrafındaki finansal varlığın defter değerinin dağıtılma esasları uyarınca tespit edilen tutar üzerinden bir hizmet varlığı finansal tablolara alınır.

3.2.11 Devir işlemi sonucunda finansal varlığın tamamen finansal tablo dışı bırakılması fakat bu devir işleminin işletmenin yeni bir finansal varlık elde etmesi veya yeni bir finansal yükümlülük ya da hizmet yükümlülüğü üstlenmesi sonucunu doğurması durumunda işletme, sözü edilen yeni finansal varlık, finansal yükümlülük veya hizmet yükümlülüğünü gerçeğe uygun değer üzerinden finansal tablolara alır.

3.2.12 Bir finansal varlığın tamamen finansal tablo dışı bırakılması halinde aşağıdakiler arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır:

(a) Defter değeri (varlığın finansal tablo dışı bırakıldığı tarihte ölçülen) ile

(b) Elde edilen bedel (elde edilen yeni varlıklardan, üstlenilen yeni yükümlülüklerin çıkarılması sonucunda bulunan bedel dâhil).

3.2.13 Bir finansal varlığın bir kısmı devredilmişse (örneğin borçlanma aracının bir parçası olan faiz kaynaklı nakit akışları devredilmişse, bakınız: 3.2.2(a) paragrafı) ve devredilen kısım bütünüyle finansal tablo dışı bırakma şartlarını taşıyorsa; finansal varlığın defter değeri, finansal tablo dışı bırakılan kısım ile finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısım arasında bunların devir tarihindeki gerçeğe uygun değerleri nispetinde dağıtılır. Bu amaçla, elde bulundurulan hizmet varlığı, finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısım gibi işlem görür. Aşağıdakiler arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır:

(a) Finansal tablo dışı bırakılan kısma tekabül eden defter değeri ile

(b) Finansal tablo dışı bırakılan kısım karşılığında elde edilen bedel (elde edilen yeni varlıklardan, üstlenilen yeni yükümlülüklerin çıkarılması sonucunda bulunan bedel dâhil).

3.2.14 Finansal varlığın önceki defter değeri, finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısım ile finansal tablo dışı bırakılan kısım arasında dağıtılırken, finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısmın gerçeğe uygun değerinin ölçülmesi gerekir. İşletme finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısma benzer kısımları geçmişte satmışsa veya bu kısımlar için diğer piyasa işlemleri mevcut ise, yakın tarihli gerçek işlem fiyatları, bu kısımların gerçeğe uygun değerleri için en iyi tahminleri sağlar. Finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısmın gerçeğe uygun değeri için piyasada kote bir fiyat veya yakın tarihli bir piyasa işlemi yoksa finansal varlığın tamamına ilişkin gerçeğe uygun değer ve finansal tablo dışı bırakılan kısım için elde edilen bedel arasındaki fark, gerçeğe uygun değer için en iyi tahmin değeridir.

Finansal Tablo Dışı Bırakılmayacak Devir İşlemleri

3.2.15 İşletmenin devredilen varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde elinde tutmaya devam etmesi halinde işletme, devredilen varlığın tamamını finansal tabloda göstermeye devam eder ve elde edilen bedel karşılığında bir finansal yükümlülüğü finansal tablolara alır. İşletme, daha sonraki dönemlerde, devredilen varlıktan sağlanan her türlü geliri ve finansal yükümlülükten kaynaklanan her türlü gideri finansal tablolara alır.

Devredilen Varlıklarla Devam Eden İlişki

3.2.16 İşletme finansal varlığın sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri ne önemli ölçüde devrediyor ne de elde tutuyor fakat bu finansal varlık üzerinde kontrol sahibi olmaya devam ediyorsa, devredilen finansal varlığı devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam eder. İşletmenin devredilen varlıkla devam eden ilişkisi, devredilen varlığın değerinde meydana gelen değişikliklerden etkilenme düzeyi kadardır. Örneğin:

(a) İşletmenin devam eden ilişkisinin devredilen varlığın garanti edilmesi şeklinde olması durumunda, söz konusu ilişkinin düzeyi, (i) varlığın bedeli ile (ii) işletmenin ödemek zorunda kalacağı azami tutardan (‘garanti tutarı’) düşük olanıdır.

(b) İşletmenin devam eden ilişkisinin devredilen varlığa ilişkin satılan veya satın alınan bir opsiyon sözleşmesi (veya her ikisi) şeklinde olması durumunda, söz konusu ilişkinin düzeyi işletmenin geri satın alabileceği devredilen varlık tutarı kadardır. Ancak gerçeğe uygun değerle ölçülen bir varlık üzerine bir satım opsiyonunun satılması durumunda, işletmenin devam eden ilişkisi, devredilen varlığın gerçeğe uygun değeri ile opsiyonun kullanım fiyatından düşük olanı ile sınırlıdır (bakınız: B3.2.13 paragrafı).

(c) İşletmenin devam eden ilişkisinin devredilen varlığa ilişkin nakit olarak ödenen bir opsiyon veya benzer bir koşul şeklinde olması durumunda, söz konusu ilişkinin düzeyi gayrı nakdi olarak ödenen opsiyonları ele alan (b) bendindeki örnekle aynı şekilde ölçülür.

3.2.17 İşletme, bir varlığı devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam ettiği durumda, finansal tabloya buna bağlı bir yükümlülük de yansıtır. Bu Standartta yer verilen diğer ölçüm hükümlerine bağlı kalınmaksızın, devredilen varlık ve buna bağlı yükümlülük, işletmenin elinde tutmaya devam ettiği hak ve mükellefiyetleri yansıtacak şekilde ölçülür. Devredilen varlığa bağlı yükümlülük, devredilen varlığın net defter değeri ile aynı usulde ölçülür, yani:

(a) Eğer devredilen varlık itfa edilmiş maliyetinden ölçülüyorsa; devredilen varlığa bağlı yükümlülük, işletmenin elinde bulundurmaya devam ettiği hak ve mükellefiyetlerin itfa edilmiş maliyetine eşittir veya

(b) Eğer devredilen varlık gerçeğe uygun değerinden ölçülüyorsa; devredilen varlığa bağlı yükümlülük, işletmenin elinde bulundurmaya devam ettiği hak ve mükellefiyetlerin ayrı ayrı tespit edilmiş gerçeğe uygun değerine eşittir.

3.2.18 İşletme, devredilen varlıktan sağlanan her türlü geliri devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam eder ve buna bağlı yükümlülüğe ilişkin olarak oluşan her türlü gideri finansal tablolara alır.

3.2.19 Sonraki muhasebeleştirmede, devredilen varlığın ve buna bağlı yükümlülüğün gerçeğe uygun değerindeki değişiklikler, 5.7.1 paragrafı hükümleri çerçevesinde birbirleriyle tutarlı bir şekilde finansal tablolara alınır ve karşılıklı olarak netleştirilmez.

3.2.20 İşletmenin devredilen varlıkla devam eden ilişkisinin finansal varlığın sadece bir kısmından ibaret olması durumunda (örneğin işletmenin, devredilen bir varlığın bir kısmını geri satın almasına yönelik bir opsiyon sözleşmesinin bulunması veya işletmenin sahipliğinden kaynaklanan bütün risk ve getirileri önemli ölçüde elinde tutması sonucunu doğurmayan kalıntı bir payı elinde bulundurması ve işletmenin kontrolü elinde tutması durumunda) işletme, finansal varlığın önceki defter değerini, varlıkla devam eden ilişkisi ölçüsünde finansal tabloda göstermeye devam ettiği kısım ile finansal tablo dışı bıraktığı kısım arasında, ilgili kısımların devir tarihindeki gerçeğe uygun değerleri nispetinde dağıtır. Bunun için 3.2.14 paragrafındaki hükümler uygulanır. Aşağıdakiler arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara yansıtılır.

(a) Finansal tablo dışı bırakılan kısma tekabül eden defter değeri (finansal tablo dışı bırakıldığı tarihte ölçülen) ile

(b) Finansal tablo dışı bırakılan kısım karşılığında elde edilen tutar.

3.2.21 Devredilen varlığın itfa edilmiş maliyetinden ölçülmesi durumunda, finansal yükümlülüğün gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanmasına ilişkin bu Standartta yer alan ilgili seçeneğin, devredilen varlığa bağlı yükümlülüğe uygulanması mümkün değildir.

Bütün Devir İşlemleri

3.2.22 Devredilen bir varlığın finansal tabloda gösterilmeye devam edilmesi durumunda, söz konusu varlık ve buna bağlı yükümlülük netleştirilmez. Benzer şekilde devredilen varlıktan sağlanan herhangi bir gelirle, devredilen varlığa bağlı yükümlülük nedeniyle katlanılan herhangi bir gider netleştirilmez (bakınız: TMS 32’nin 42’nci paragrafı).

3.2.23 Devreden tarafın devralan tarafa nakit dışı teminat (borçlanma veya özkaynak araçları gibi) sağlaması durumunda, bu teminatın devralan ve devreden tarafından muhasebeleştirilmesi, devralanın teminatı satma veya yeniden teminat olarak gösterme hakkına sahip olup olmadığına ve devredenin temerrüde düşüp düşmediğine bağlıdır. Sözü edilen teminat, devreden ve devralan tarafından aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(a) Devralan tarafın sözleşme veya teamül gereğince teminatı satma veya yeniden teminat gösterme hakkına sahip olması durumunda, devreden taraf bu varlığı finansal durum tablosunda diğer varlıklardan ayrı olarak yeniden sınıflandırır (örneğin borç verilen varlık, teminat gösterilmiş özkaynak aracı veya geri satın alma alacağı olarak).

(b) Devralan taraf, kendisine verilen teminatı satması durumunda, satıştan elde ettiği tutarları ve ilgili teminatı geri verme zorunluluğuna ilişkin gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülen bir yükümlülüğü finansal tablolarına yansıtır.

(c) Devreden taraf, sözleşme şartlarını yerine getirememesi ve bu nedenle teminatı geri alma hakkını kaybetmesi durumunda, teminatı finansal tablo dışı bırakır. Devralan taraf ise teminatı, başlangıçta gerçeğe uygun değer üzerinden ölçülen bir varlık gibi finansal tablolarına alır veya teminatı satmış ise teminatı geri verme yükümlülüğünü finansal tablo dışı bırakır.

(d) (c) bendinde belirtilen durumlar dışında devreden taraf, teminatı varlık olarak finansal tabloda göstermeye devam eder; devralan taraf ise teminatı varlık olarak finansal tablolarına almaz.

3.3 Finansal Yükümlüklerin Finansal Tablo Dışı Bırakılması

3.3.1 Bir finansal yükümlülük (veya finansal yükümlülüğün bir kısmı) sadece, ilgili yükümlülük ortadan kalktığı zaman; diğer bir ifadeyle, sözleşmede belirlenen yükümlülük yerine getirildiğinde, iptal edildiğinde veya zamanaşımına uğradığında, finansal durum tablosundan çıkarılır.

3.3.2 Mevcut bir borçlu ile alacaklı arasında önemli ölçüde farklı şartlara sahip borçlanma araçlarının takas edilmesi, eski finansal yükümlülüğün ortadan kalktığını ve yeni bir finansal yükümlülüğün finansal tablolara alınması gerektiğini gösterir. Benzer şekilde, mevcut bir finansal yükümlülüğün şartlarında tamamen veya kısmen önemli bir değişiklik yapılması (borçlunun yaşadığı finansal güçlükle ilişkili olsun ya da olmasın), eski finansal yükümlülüğün ortadan kalktığını ve yeni bir finansal yükümlülüğün finansal tablolara alınması gerektiğini gösterir.

3.3.3 Ortadan kalkan veya başka bir tarafa devredilen finansal yükümlülüğün (veya finansal yükümlülüğün bir kısmının) defter değeri ile bu yükümlülüğe ilişkin olarak ödenen tutar (devredilen her türlü nakit dışı varlık veya üstlenilen her türlü yükümlülük de dâhil) arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır.

3.3.4 İşletmenin finansal yükümlülüğün bir kısmını yeniden satın alması durumunda, söz konusu finansal yükümlülüğün önceki defter değeri, finansal tabloda gösterilmeye devam edilen kısım ile finansal tablo dışı bırakılan kısım arasında, yeniden satın alma tarihindeki gerçeğe uygun değerleri nispetinde dağıtılır. Finansal tablo dışı bırakılan kısma tekabül eden defter değeri ile finansal tablo dışı bırakılan kısım için ödenen bedel (devredilen her türlü nakit dışı varlık veya üstlenilen her türlü yükümlülük de dâhil) arasındaki fark, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır.

3.3.5 Bazı işletmeler; kendi bünyelerinde ya da ayrı olarak, yatırımcılara fondaki birimler tarafından belirlenen faydalar sağlayan bir yatırım fonu işletir ve bu yatırımcılara ödenecek tutarlar için finansal tablolarına finansal yükümlülük alır. Benzer şekilde, bazı işletmeler doğrudan katılım özelliği bulunan sigorta sözleşmesi grupları düzenler ve dayanak kalemleri ellerinde tutar. Söz konusu fonların veya dayanak kalemlerin bazıları işletmenin finansal yükümlülüğünü (örneğin, ihraç edilen özel sektör tahvili) içerir. Finansal yükümlülüklerin finansal tablo dışı bırakılmasına ilişkin bu Standarttaki diğer hükümlere rağmen, işletme söz konusu fona dahil edilen ya da bir dayanak kalem olan finansal yükümlülüğünü, yalnızca söz konusu yükümlülüğünü bu gibi amaçlar için geri satın almış olması durumunda, finansal tablo dışı bırakmamayı tercih edebilir. Bunun yerine işletme, bu finansal aracı finansal yükümlülük olarak muhasebeleştirmeye devam etmeyi, geri satın alınan finansal aracı bu araç bir finansal varlıkmış gibi muhasebeleştirmeyi ve söz konusu finansal aracı gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak ölçmeyi tercih edebilir. Bu tercihten geri dönülemez ve bu tercih her bir finansal araç için ayrı ayrı yapılır. Bu tercihin amaçları açısından, sigorta sözleşmeleri isteğe bağlı katılım özelliği bulunan yatırım sözleşmelerini içerir. (Bu paragrafta kullanılan terimlerin tanımları için TFRS 17 Sigorta Sözleşmeleri'ne bakınız.)

Bölüm 4 Sınıflandırma

4.1 Finansal Varlıkların Sınıflandırılması

4.1.1 4.1.5 paragrafı uygulanmadığı sürece finansal varlıklar aşağıdaki hususlar esas alınarak, sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyeti üzerinden, gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak veya gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen olarak sınıflandırılır:

(a) Finansal varlıkların yönetimi için işletmenin kullandığı iş modeli,

(b) Finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının özellikleri.

4.1.2 Bir finansal varlık aşağıdaki her iki şartın birden sağlanması durumunda itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülür:

(a) Finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması,

(b) Finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.

B4.1.1 - B4.1.26 paragrafları, bu şartların nasıl uygulanacağına ilişkin rehberlik sağlamaktadır.

4.1.2A Bir finansal varlık aşağıdaki her iki şartın birden sağlanması durumunda gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülür:

(a) Finansal varlığın, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının tahsil edilmesini ve finansal varlığın satılmasını amaçlayan bir iş modeli kapsamında elde tutulması,

(b) Finansal varlığa ilişkin sözleşme şartlarının, belirli tarihlerde sadece anapara ve anapara bakiyesinden kaynaklanan faiz ödemelerini içeren nakit akışlarına yol açması.

B4.1.1 - B4.1.26 paragrafları, bu şartların nasıl uygulanacağına ilişkin rehberlik sağlamaktadır.

4.1.3 4.1.2(b) ve 4.1.2A(b) paragraflarının uygulanması açısından:

(a) Anapara, finansal varlığın ilk defa finansal tablolara alınması sırasındaki gerçeğe uygun değeridir. B4.1.7B paragrafı anaparanın anlamına ilişkin ilave rehberlik sağlamaktadır.

(b) Faiz; paranın zaman değeri, belirli bir zaman dilimine ilişkin anapara bakiyesine ait kredi riski, diğer temel borç verme risk ve maliyetleri ile kâr marjından teşekkül eder. B4.1.7A ve

B4.1.9A - B4.1.9E paragrafları, paranın zaman değerinin anlamı dâhil, faizin anlamına ilişkin ilave rehberlik sağlamaktadır.

4.1.4 Bir finansal varlık, 4.1.2 paragrafı uyarınca itfa edilmiş maliyeti üzerinden ya da 4.1.2A paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmüyorsa, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür. Bununla birlikte işletme, normal şartlarda gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülecek özkaynak araçlarına yapılan belirli yatırımlar için, gerçeğe uygun değerdeki sonraki değişimlerin diğer kapsamlı gelire yansıtılması yöntemini, ilk defa finansal tablolara alma sırasında geri dönülemez bir şekilde tercih edebilir (bakınız: 5.7.5 - 5.7.6 paragrafları).

Bir Finansal Varlığı Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Tanımlama Seçeneği

4.1.5 4.1 - 4.4 paragraflarına rağmen, ilk defa finansal tablolara alınması sırasında bir finansal varlığın geri dönülemez bir şekilde gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen olarak tanımlanması mümkündür. Ancak bunun için bu tanımlamanın, varlıklar veya yükümlülüklerin farklı şekilde ölçümünden ve bunlara ilişkin kazanç veya kayıpların farklı şekilde finansal tablolara alınmasından kaynaklanacak bir tutarsızlığı (bazen “muhasebe uyumsuzluğu” olarak da adlandırılır) ortadan kaldırması veya önemli ölçüde azaltması gerekir (bakınız: B4.1.29 - B4.1.32 paragrafları).

4.2 Finansal Yükümlülüklerin Sınıflandırılması

4.2.1 İşletme, aşağıdakiler dışında kalan tüm finansal yükümlülüklerini sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetinden ölçülen olarak sınıflandırır:

(a) Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal yükümlülükler. Bu yükümlülükler, türev ürünler de dâhil olmak üzere, sonraki muhasebeleştirmede gerçeğe uygun değerinden ölçülür.

(b) Finansal varlığın devredilmesi işleminin finansal tablo dışı bırakma şartlarını taşımaması veya devam eden ilişki yaklaşımının uygulanması durumunda ortaya çıkan finansal yükümlülükler. Söz konusu finansal yükümlülüklerin ölçümünde 3.2.15 ve 3.2.17 paragrafları uygulanır.

(c) Finansal teminat sözleşmeleri. Bu tür bir sözleşmeyi ihraç eden taraf bu sözleşmeyi, sonraki muhasebeleştirmede, aşağıdakilerden yüksek olanı üzerinden ölçer (4.2.1(a) veya (b) paragrafı uygulanmadığı sürece):

(i) Bölüm 5.5’e göre tespit edilen zarar karşılığı tutarı ile

(ii) İlk defa finansal tablolara alınan tutardan (bakınız: 5.1.1 paragrafı), varsa, TFRS 15’teki ilkelere göre finansal tablolara aktarılmış olan toplam gelir tutarının düşülmesiyle bulunan tutar.

(d) Piyasa faiz oranının altında bir faiz oranından kredi sağlanmasına yönelik taahhütler. Taahhüt eden taraf, sonraki muhasebeleştirmede söz konusu taahhüdü aşağıdakilerden yüksek olanı üzerinden ölçer (4.2.1(a) paragrafı uygulanmadığı sürece):

(i) Bölüm 5.5’e göre tespit edilen zarar karşılığı tutarı ve

(ii) İlk defa finansal tablolara alınan tutardan (bakınız: 5.1.1 paragrafı), varsa, TFRS 15’teki ilkelere göre finansal tablolara aktarılmış olan toplam gelir tutarının düşülmesiyle bulunan tutar.

(e) TFRS 3’ün uygulandığı bir işletme birleşmesinde edinen işletme tarafından finansal tablolara alınan şarta bağlı bedel. İlk defa finansal tablolara alınmasından sonra, bu tür bir şarta bağlı bedeldeki gerçeğe uygun değer değişimleri kâr veya zarara yansıtılarak ölçülür.

Bir Finansal Yükümlülüğü Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Tanımlama Seçeneği

4.2.2 İşletme, bir finansal yükümlülüğü ilk defa finansal tablolara alma sırasında geri dönülemez bir şekilde gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen olarak tanımlayabilir. Şu kadar ki bunun için; 4.3.5 paragrafı uyarınca izin verilmesi veya böyle tanımlamanın aşağıdaki nedenlerle ihtiyaca daha uygun bilgi sağlaması gerekir:

(a) Bu tanımlama varlık veya yükümlülüklerin farklı bir şekilde ölçümünden veya bunlara ilişkin kazanç veya kayıpların farklı şekilde finansal tablolara alınmasından kaynaklanacak bir tutarsızlığı (bazen “muhasebe uyumsuzluğu” olarak da adlandırılır) ortadan kaldırmakta veya önemli ölçüde azaltmaktadır (bakınız: B4.1.29 - B4.1.32 paragrafları) ya da

(b) Bir finansal yükümlülük grubu veya finansal varlık ve finansal yükümlülükleri içeren bir grup, belgelendirilmiş bir risk yönetimi veya yatırım stratejisi çerçevesinde gerçeğe uygun değer esas alınarak yönetilmekte ve performansları buna göre değerlendirilmektedir, ayrıca işletmenin kilit yönetici personeline (TMS 24 İlişkili Taraf Açıklamaları'nda tanımlandığı şekliyle), örneğin yönetim kuruluna ve icra kurulu başkanına, ilgili grup hakkında bu esasa göre bilgi sunulmaktadır (bakınız: B4.1.33-B4.1.36 paragrafları).

4.3 Saklı Türev Ürünler

4.3.1 Saklı türev ürün, türev olmayan esas bir ürünü de içeren karma bir sözleşmenin bileşenidir; ki bileşik finansal aracın nakit akışlarının bir kısmı, bağımsız bir türev ürünün nakit akışlarına benzer biçimde farklılaşmaktadır. Saklı bir türev ürün; sözleşmeye ilişkin nakit akışlarının tamamında veya bir kısmında, belirli bir faiz oranının, finansal araç fiyatının, emtia fiyatının, döviz kurunun, fiyat veya oran endeksinin, kredi derecesinin veya endeksinin ya da başka bir değişkenin (finansal olmayan bir değişken olması durumunda sözleşme taraflarından birine özgü olmayan) esas alınmasıyla mümkün olabilecek bir değişime neden olmaktadır. Bir finansal araca bağlanmış ancak bu araçtan bağımsız bir şekilde sözleşmeye bağlı olarak transfer edilebilen veya farklı bir karşı tarafı bulunan bir türev ürün, saklı bir türev ürün değil bağımsız bir finansal araçtır.

Finansal Varlık Niteliğinde Esas Ürünler İçeren Karma Sözleşmeler

4.3.2 Karma bir sözleşmenin bu Standardın kapsamına giren bir varlık olan esas bir ürün içermesi durumunda, karma sözleşmenin tümüne 4.1.1 - 4.1.5 paragrafları uygulanır.

Diğer Karma Sözleşmeler

4.3.3 Karma bir sözleşmenin bu Standardın kapsamına girmeyen bir esas ürün içermesi durumunda, saklı bir türev ürün, sadece aşağıdaki şartların tamamının karşılanması durumunda esas üründen ayrıştırılır ve bu Standarda göre türev ürün olarak muhasebeleştirilir:

(a) Saklı türev ürünün ekonomik özellikleri ve risklerinin, esas ürünün ekonomik özellikleri ve riskleriyle yakından ilgili olmaması (bakınız: B4.3.5 ve B4.3.8 paragrafları),

(b) Saklı türev ürünle aynı sözleşme şartlarını haiz farklı bir aracın, türev ürün tanımını karşılaması,

(c) Karma sözleşmenin, gerçeğe uygun değer değişimlerinin kâr veya zarara yansıtılacak şekilde ölçülmemesi (diğer bir ifadeyle, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal yükümlülükte saklı bulunan türev ürün ayrıştırılmaz).

4.3.4 Saklı türev ürünün ayrıştırılması durumunda esas ürün, ilgili olduğu Standartlara göre muhasebeleştirilir. Bu Standart, saklı türev ürünlerin finansal durum tablosunda ayrı bir şekilde sunulmasının gerekip gerekmediğini düzenlemez.

4.3.5 Bir sözleşmenin bir veya daha fazla saklı türev ürün içermesi ve esas ürünün bu Standardın kapsamı dışında bir varlık olması durumunda, 4.3.3 ve 4.3.4 paragraflarına bağlı kalınmaksızın, işletme ilgili karma sözleşmenin tamamını gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan finansal varlık veya finansal yükümlülük olarak tanımlayabilir. Ancak aşağıdaki durumlar müstesnadır:

(a) Sözleşme kapsamındaki nakit akışları, saklı türev ürün tarafından önemli ölçüde değiştirilmemektedir.

(b) Hiçbir analiz yapılmaksızın veya basit bir analiz sonucunda, benzer bir karma finansal araçta bulunan saklı türev ürünün ilgili finansal araçtan ayrıştırılmasının engellenmiş olduğu açıktır (örneğin borçluya, borcunu itfa edilmiş maliyetine yakın bir tutardan erken ödeme imkânı veren bir kredi sözleşmesindeki saklı bir erken ödeme opsiyonu).

4.3.6 İşletme bu Standartta yer alan hükümlere göre saklı türev ürünü esas üründen ayırmasına rağmen edinme tarihinde veya sonraki finansal raporlama dönemi sonunda saklı türev ürünü ayrı olarak ölçemiyorsa tüm karma sözleşmeyi gerçeğe uygun değer farkı kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlar.

4.3.7 İşletmenin saklı türev ürünün gerçeğe uygun değerini, türev ürüne ilişkin sözleşme şartları ile diğer şartları esas alarak güvenilir bir şekilde ölçemediği durumlarda, saklı türev ürünün gerçeğe uygun değeri, karma sözleşmenin ve esas ürünün gerçeğe uygun değerleri arasındaki farktır. Saklı türev ürünün gerçeğe uygun değerinin bu yöntemle ölçülememesi durumunda, 4.3.6 paragrafı hükümleri uygulanır ve ilgili karma sözleşme, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanır.

4.4 Yeniden Sınıflandırma

4.4.1 İşletme sadece finansal varlıkların yönetimi için kullandığı iş modelini değiştirdiğinde, bu değişiklikten etkilenen tüm finansal varlıkları 4.1.1 - 4.1.4 paragraflarına göre yeniden sınıflandırır.

5.6.1- 5.6.7, B4.4.1 - B4.4.3 ve B5.6.1 - B5.6.2 paragrafları finansal varlıkların yeniden sınıflandırılmasına ilişkin ilave rehberlik sağlamaktadır.

4.4.2 İşletme, herhangi bir finansal yükümlülüğü yeniden sınıflandırmaz.

4.4.3 Şartlarda meydana gelen aşağıdaki değişiklikler, 4.4.1 - 4.4.2 paragrafları açısından yeniden sınıflandırma olarak nitelendirilmez:

(a) Nakit akış değişkenliğinden veya net yatırım riskinden korunma işleminde daha önceden tanımlanmış ve etkin bir korunma aracı olan bir kalemin artık bu niteliği taşımaması,

(b) Bir kalemin, nakit akış değişkenliğinden veya net yatırım riskinden korunma işleminde tanımlanmış ve etkin bir korunma aracı haline gelmesi,

(c) Bölüm 6.7 uyarınca ölçümde meydana gelen değişimler.

Bölüm 5 Ölçüm

5.1 İlk Ölçüm

5.1.1 İşletme, 5.1.3 paragrafı kapsamındaki ticari alacaklar dışındaki bir finansal varlığı veya finansal yükümlülüğü ilk defa finansal tablolara alırken gerçeğe uygun değerinden ölçer. Gerçeğe uygun değer değişimleri kâr veya zarara yansıtılanlar dışındaki finansal varlık ve yükümlülüklerin ilk ölçümünde, bunların edinimiyle veya ihracıyla doğrudan ilişkilendirilebilen işlem maliyetleri de gerçeğe uygun değere ilave edilir veya gerçeğe uygun değerden düşülür.

5.1.1A Ancak, finansal varlığın veya yükümlülüğün ilk defa finansal tablolara alınması sırasındaki gerçeğe uygun değerinin işlem fiyatından farklı olması durumunda işletme, B5.1.2A paragrafını uygular.

5.1.2 Sonraki muhasebeleştirmede itfa edilmiş maliyetiyle ölçülecek bir varlık, teslim tarihi yöntemiyle muhasebeleştiriliyorsa, bu varlık başlangıçta işlem tarihindeki gerçeğe uygun değerinden finansal tablolara alınır (bakınız: B3.1.3 - B3.1.6 paragrafları)

5.1.3 5.1.1 paragrafına bağlı kalınmaksızın, ticari alacakların TFRS 15 uyarınca önemli bir finansman bileşenine sahip olmaması (veya işletmenin TFRS 15’in 63’üncü paragrafına göre kolaylaştırıcı uygulamayı seçmesi) durumunda, bu alacaklar ilk defa finansal tablolara alınması sırasında TFRS 15 uygulanarak belirlenen tutar üzerinden ölçülür.

5.2 Finansal Varlıkların Sonraki Muhasebeleştirmesi

5.2.1 İlk defa finansal tablolara alındıktan sonra, işletme bir finansal varlığı 4.1.1 - 4.1.5 paragrafları uyarınca aşağıdaki şekilde ölçer:

(a) İtfa edilmiş maliyetinden,

(b) Gerçeğe uygun değer değişimini diğer kapsamlı gelire yansıtarak veya

(c) Gerçeğe uygun değer değişimini kâr veya zarara yansıtarak.

5.2.2 İşletme, 4.1.2 paragrafına göre itfa edilmiş maliyetinden ve 4.1.2A paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen finansal varlıklara Bölüm 5.5’te yer alan değer düşüklüğü hükümlerini uygular.

5.2.3 İşletme, korunan kalem olarak tanımlanmış bir finansal varlığa 6.5.8 - 6.5.14 paragraflarında (ayrıca, uygun olması durumunda, bir portföyün faiz oranı riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi için TMS 39 Finansal Araçlar: Muhasebeleştirme ve Ölçme’nin 89 - 94 paragraflarında) yer alan korunma muhasebesi hükümlerini uygular1.

1 7.2.21 paragrafına göre, işletme muhasebe politikası tercihi olarak bu Standardın 6. Bölümünde yer alan korunma muhasebesine ilişkin hükümlerin yerine TMS 39’da yer alan hükümleri uygulamaya devam etmeyi tercih edebilir. İşletmenin bu tercihi yapması durumunda, bu Standartta, 6. Bölümdeki belirli korunma muhasebesi hükümlerine yapılan atıflar geçerli değildir. Bunun yerine işletme, TMS 39’daki ilgili korunma muhasebesi hükümlerini uygular.

5.3 Finansal Yükümlülüklerin Sonraki Muhasebeleştirmesi

5.3.1 İlk defa finansal tablolara alındıktan sonra, işletme bir finansal yükümlülüğü 4.2.1- 4.2.2 paragrafları uyarınca ölçer.

5.3.2 İşletme korunan kalem olarak tanımlanmış bir finansal yükümlülüğe 6.5.8 - 6.5.14 paragraflarında (ayrıca, uygun olması durumunda, bir portföyün faiz oranı riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi için TMS 39’un 89-94paragraflarında) yer alan korunma muhasebesi hükümlerini uygular.

5.4 İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçüm

Finansal Varlıklar

Etkin Faiz Yöntemi

5.4.1 Faiz geliri etkin faiz yöntemi kullanılarak hesaplanır (bakınız: Ek A ve B5.4.1 - B5.4.7 paragrafları). Bu gelir, aşağıdakiler dışında, finansal varlığın brüt defter değerine etkin faiz oranı uygulanarak hesaplanır:

(a) Satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar. Bu tür finansal varlıklar için işletme, ilk defa finansal tablolara alınmasından itibaren, finansal varlığın itfa edilmiş maliyetine krediye göre düzeltilmiş etkin faiz oranını uygular.

(b) Satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlık olmayan ancak sonradan kredi-değer düşüklüğüne uğramış finansal varlık haline gelen finansal varlıklar. Bu tür finansal varlıklar için işletme, sonraki raporlama dönemlerinde, varlığın itfa edilmiş maliyetine etkin faiz oranını uygular.

5.4.2 Bir raporlama döneminde 5.4.1(b) paragrafına göre finansal varlığın itfa edilmiş maliyetine etkin faiz yöntemi uygulayarak faiz gelirini hesaplayan bir işletme, finansal araçtaki kredi riskinin finansal varlık artık kredi-değer düşüklüğüne uğramış olarak nitelendirilmeyecek şekilde iyileşmesi ve bu iyileşmenin tarafsız olarak 5.4.1(b) paragrafı hükümleri uygulandıktan sonra meydana gelen bir olayla ilişkilendirilebilmesi durumunda (borçlunun kredi derecesindeki bir artış gibi), sonraki raporlama dönemlerindeki faiz gelirini brüt defter değerine etkin faiz oranını uygulayarak hesaplar.

Sözleşmeye Bağlı Nakit Akışlarının Yeniden Yapılandırılması

5.4.3 Bir finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının değiştirilmiş ya da başka bir şekilde yeniden yapılandırılmış olması ve bu değiştirme ve yeniden yapılandırmanın bu Standart uyarınca finansal varlığın finansal tablo dışı bırakılmasına yol açmadığı durumlarda, finansal varlığın brüt defter değeri yeniden hesaplanarak yapılandırma kazanç veya kaybı kâr veya zarara yansıtılır. Finansal varlığın brüt defter değeri; değiştirilen nakit akışlarının (a) finansal varlığın başlangıçtaki etkin faiz oranından (veya satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar için krediye göre düzeltilmiş etkin faiz oranından) ya da, (b) uygulanabilir olması durumunda, 6.5.10 paragrafına göre hesaplanan revize edilmiş etkin faiz oranından, indirgenmesiyle bulunan bugünkü değeri olarak yeniden hesaplanır. Değiştirilen finansal varlığın defter değeri, katlanılan tüm maliyet ve ücretlere göre düzeltilir ve bu maliyet ve ücretler finansal varlığın kalan vadesi boyunca itfa edilir.

Kayıttan Düşme

5.4.4 Bir finansal varlığın değerinin kısmen ya da tamamen geri kazanılmasına ilişkin makul beklentilerin bulunmaması durumunda işletme, finansal varlığın brüt defter değerini doğrudan düşürür. Kayıttan düşme, bir finansal tablo dışı bırakma sebebidir (bakınız: B3.2.16(r) paragrafı).

Gösterge Faiz Oranı Reformu Nedeniyle Sözleşmeye Bağlı Nakit Akışlarının Belirlenmesinde Kullanılan Esasta Yapılan Değişiklikler

5.4.5 İşletme, ancak ve ancak, bir finansal varlık veya finansal yükümlülükten kaynaklanan sözleşmeye bağlı nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan esasta gösterge faiz oranı reformu nedeniyle bir değişiklik olması durumunda, 5.4.6-5.4.9 paragraflarını ilgili finansal varlık veya finansal yükümlülüğe uygular. Bu kapsamda “gösterge faiz oranı reformu” ifadesi, 6.8.2 paragrafında tanımlandığı şekilde, bir gösterge faiz oranına ilişkin piyasa genelinde yapılan reformu ifade eder.

5.4.6 Bir finansal varlık veya finansal yükümlülükten kaynaklanan sözleşmeye bağlı nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan esas aşağıda belirtilen şekillerde değişebilir:

(a) Finansal aracın ilk defa finansal tablolara alınması sırasında sözleşme şartlarının değiştirilmesiyle (örneğin, referans alınan gösterge faiz oranının alternatif bir gösterge oranıyla değiştirilmesi amacıyla sözleşme şartlarında değişiklik yapılması),

(b) Sözleşme şartları değiştirilmeden, finansal aracın ilk defa finansal tablolara alınması sırasında sözleşme şartlarında dikkate alınmamış veya değerlendirilmemiş bir şekilde (örneğin, sözleşme şartları değiştirilmeksizin, gösterge faiz oranının hesaplanma yönteminin değiştirilmesi) veya

(c) Mevcut bir sözleşme şartının uygulanmaya başlanması nedeniyle (örneğin, mevcut bir alternatif faiz maddesinin uygulanmaya başlanması).

5.4.7 Kolaylaştırıcı bir uygulama olarak işletme, bir finansal varlık veya finansal yükümlükten kaynaklanan sözleşmeye bağlı nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan esasta yapılan gösterge faiz oranı reformunun gerektirdiği bir değişikliği muhasebeleştirmek için B.5.4.5 paragrafını uygular. Bu kolaylaştırıcı uygulama yalnızca bu değişiklikler için ve yalnızca gösterge faiz oranı reformunun gerektirdiği değişiklik ölçüsünde uygulanır (ayrıca bakınız 5.4.9 paragrafı). Bu kapsamda, ancak ve ancak aşağıdaki iki koşulun birlikte sağlandığı durumlarda gösterge faiz oranı reformu, sözleşmeden doğan nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan esasta değişiklik yapılmasını gerektirir:

(a) Gösterge faiz oranı reformunun doğrudan bir sonucu olarak bir değişiklik yapılmasının gerekli olması ve

(b) Sözleşmeden doğan nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan yeni esasın bir önceki esasla (diğer bir ifadeyle değişikliğin hemen öncesinde kullanılan esasla) ekonomik olarak eşdeğer olması.

5.4.8. Sözleşmeden doğan nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan bir önceki esasla (diğer bir ifadeyle değişikliğin hemen öncesinde kullanılan esasla) ekonomik olarak eşdeğer olan yeni bir esasın oluşturulmasına yol açan değişikliklere ilişkin örnekler şunlardır:

(a) Bir finansal varlık veya finansal yükümlülükten kaynaklanan sözleşmeye bağlı nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan mevcut gösterge oranının, söz konusu mevcut oran ile alternatif gösterge oranı arasındaki esas farkının telafisi için gereken sabit bir marjın eklendiği alternatif bir gösterge oranıyla değiştirilmesi -veya gösterge faiz oranının hesaplanmasında kullanılan yöntemin değiştirilmesi sonucu bu tür bir gösterge faiz oranı reformunun uygulanması-,

(b) Gösterge faiz oranı reformunu uygulamak için yenileme döneminde, yenileme tarihlerinde veya kupon ödeme tarihleri arasındaki gün sayısında yapılan değişiklikler ve

(c) Yukarıda (a) ve (b) paragraflarında belirtilen herhangi bir değişikliğin uygulanması için bir finansal varlık veya finansal yükümlülüğün sözleşme şartlarına bir alternatif faiz hükmünün eklenmesi.

5.4.9 Sözleşmeye bağlı nakit akışlarının belirlenmesinde kullanılan esasta yapılan gösterge faiz oranı reformunun gerektirdiği değişikliklere ilave olarak, bir finansal varlık veya finansal yükümlülükte değişiklik yapılması durumunda, işletme gösterge faiz oranı reformunun gerektirdiği değişikliklere öncelikle 5.4.7 paragrafındaki kolaylaştırıcı uygulamayı uygular. İşletme, daha sonra kolaylaştırıcı uygulamanın uygulanmadığı her türlü ilave değişiklik için bu Standarttaki geçerli hükümleri uygular. İlave değişikliğin, finansal varlığın veya finansal yükümlülüğün finansal tablo dışı bırakılması sonucunu doğurmaması durumunda, işletme bu ilave değişikliği, 5.4.3 veya B5.4.6 paragrafından uygun olanı uyarınca muhasebeleştirir. İlave değişikliğin, finansal varlık veya finansal yükümlülüğün finansal tablo dışı bırakılması sonucunu doğurması durumunda, işletme finansal tablo dışı bırakma hükümlerini uygular.

5.5 Değer Düşüklüğü

Beklenen Kredi Zararlarının Finansal Tablolara Alınması

Genel Yaklaşım

5.5.1 İşletme, 4.1.2 veya 4.1.2A paragraflarına göre ölçülen bir finansal varlığa, kira alacağına, sözleşme varlığına veya 2.1(g), 4.2.1(c) ya da 4.2.1(d) paragraflarına göre değer düşüklüğü hükümlerinin uygulandığı kredi taahhüdüne ve finansal teminat sözleşmesine ilişkin beklenen kredi zararları için zarar karşılığı ayırır.

5.5.2 İşletme, 4.1.2A paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen finansal varlıklar için bir zarar karşılığını finansal tablolara alırken ve ölçerken değer düşüklüğü hükümlerini uygular. Bununla birlikte, zarar karşılığı diğer kapsamlı gelire yansıtılır ve finansal varlığın finansal durum tablosundaki defter değerini azaltmaz.

5.5.3 5.5.13 - 5.5.16 paragraflarında belirtilen hükümlere tabi olmak kaydıyla, bir finansal araçtaki kredi riskinin, ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana önemli ölçüde artmış olması durumunda, her raporlama tarihinde, işletme söz konusu finansal araca ilişkin zarar karşılığını ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçer.

5.5.4 Değer düşüklüğü hükümlerinin amacı, ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinde önemli artışlar olan tüm finansal araçlar için - bireysel ya da toplu olarak - makul ve ileriye yönelik olanlar da dâhil desteklenebilir tüm bilgiler dikkate alınarak ömür boyu beklenen kredi zararlarının finansal tablolara alınmasıdır.

5.5.5 5.5.13 - 5.5.16 paragraflarında belirtilen hükümlere tabi olmak kaydıyla, raporlama tarihinde, bir finansal araçtaki kredi riskinde ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana önemli derecede artış meydana gelmemiş olması durumunda işletme söz konusu finansal araca ilişkin zarar karşılığını 12 aylık beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçer.

5.5.6 Kredi taahhütleri ve finansal teminat sözleşmeleri için, işletmenin geri dönülemez bir taahhüde taraf olduğu tarih, değer düşüklüğü hükümlerinin uygulanması açısından ilk defa finansal tablolara alma tarihi olarak kabul edilir.

5.5.7 Bir önceki raporlama döneminde, finansal araca ilişkin zarar karşılığını ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit tutardan ölçmüş olması ancak cari raporlama tarihinde 5.5.3 paragrafının artık uygulanamayacağını belirlemesi durumunda işletme, cari raporlama tarihinde zarar karşılığını 12 aylık beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçer.

5.5.8 İşletme, raporlama tarihindeki zarar karşılığını bu Standarda göre finansal tablolara alınması gereken tutara göre düzeltmek için gerekli beklenen kredi zararları tutarını (ya da iptalini), değer düşüklüğü kazancı ya da kaybı olarak kâr veya zararda finansal tablolara alır.

Kredi Riskindeki Önemli Artışların Belirlenmesi

5.5.9 İşletme her raporlama tarihinde, finansal araçtaki kredi riskinde ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana önemli bir artış olup olmadığını değerlendirir. İşletme, bu değerlendirmeyi yaparken, beklenen kredi zararları tutarındaki değişiklik yerine finansal aracın beklenen ömrü boyunca temerrüt riskinde meydana gelen değişikliği kullanır. Bu değerlendirmeyi yapmak için işletme raporlama tarihi itibarıyla finansal araca ilişkin temerrüt riski ile ilk defa finansal tablolara alma tarihi itibarıyla finansal araca ilişkin temerrüt riskini karşılaştırır ve aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen, ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskindeki önemli artışların göstergesi olan makul ve desteklenebilir bilgileri dikkate alır.

5.5.10 Finansal aracın raporlama tarihinde düşük kredi riskine sahip olduğunun belirlenmesi durumunda, işletme finansal araçtaki kredi riskinin ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana önemli ölçüde artmadığını varsayabilir (bakınız: B5.5.22 - B5.5.24 paragrafları).

5.5.11 Makul ve desteklenebilir ileriye yönelik bilginin aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilmesi durumunda, işletme kredi riskinde ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana önemli artışlar olup olmadığını belirlerken, yalnızca vadenin geçmesine ilişkin bilgiye güvenemez. Ancak, vadenin geçmesi bilgisine (bireysel ya da toplu olarak) nazaran daha ileriye yönelik başka bir bilginin, aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilememesi durumunda işletme ilgili finansal aracın ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinde önemli artışlar olup olmadığının belirlenmesinde vadenin geçmesine ilişkin bilgiyi kullanabilir. İşletmenin, kredi riskindeki önemli artışları hangi yolla değerlendirdiğine bakılmaksızın, sözleşmeye bağlı ödemelerin vadeyi 30 günden fazla aşmış olması durumunda finansal aracın ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinin önemli ölçüde arttığına dair aksi ispat edilebilir bir ön kabul bulunmaktadır. Sözleşmeye bağlı ödemeler vadeyi 30 günden fazla aşmış olsa dahi, finansal aracın ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana kredi riskinin önemli ölçüde artmadığını kanıtlayan, aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen, makul ve desteklenebilir bilgiye sahip olunmasıyla, bu ön kabulün aksi ispat edilebilir. İşletmenin, sözleşmeye bağlı ödemelerin vadeyi 30 günden fazla aşmasından önce kredi riskinde önemli bir artış olduğunu belirlemesi durumunda söz konusu ön kabul geçerli değildir.

Yapılandırılmış Finansal Varlıklar

5.5.12 Bir finansal varlığın sözleşmeye bağlı nakit akışlarının değiştirilmiş ya da yeniden yapılandırılmış olması ve finansal varlığın finansal tablo dışı bırakılmamış olması durumunda işletme, 5.5.3 paragrafına göre finansal araçtaki kredi riskinde önemli bir artış olup olmadığını aşağıdakileri mukayese ederek belirler;

(a) Raporlama tarihindeki temerrüt riski (değiştirilmiş sözleşme şartları bazında) ve

(b) İlk defa finansal tablolara alındığı tarihteki temerrüt riski (başlangıçtaki değiştirilmemiş sözleşme şartları bazında).

Satın Alındığında ya da Oluşturulduğunda Kredi-Değer Düşüklüğü Bulunan Finansal Varlıklar

5.5.13 5.5.3 ve 5.5.5 paragraflarına rağmen, raporlama tarihinde işletme, satın alındığında ya da oluşturulduğunda kredi-değer düşüklüğü bulunan finansal varlıklar için yalnızca ilk defa finansal tablolara alınmasından bu yana ömür boyu beklenen kredi zararlarındaki toplam değişiklikleri zarar karşılığı olarak finansal tablolara alır.

5.5.14 Her raporlama tarihinde, işletme ömür boyu beklenen kredi zararlarındaki değişikliğin tutarını bir değer düşüklüğü kazanç ya da kaybı olarak kâr veya zararda finansal tablolara alır. Ömür boyu beklenen kredi zararları, varlık ilk defa finansal tablolara alınırken tahmin edilen beklenen kredi zararlarından düşük olsa dahi, ömür boyu beklenen kredi zararlarındaki olumlu değişiklikler değer düşüklüğü kazancı olarak finansal tablolara alınır.

Ticari Alacaklar, Sözleşme Varlıkları ve Kira Alacakları için Basitleştirilmiş Yaklaşım

5.5.15 5.5.3 ve 5.5.5 paragraflarına bağlı kalınmaksızın, işletme aşağıdakilere ilişkin zarar karşılıklarını, her zaman ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit tutarda ölçer:

(a) TFRS 15 kapsamındaki işlemlerden kaynaklanan ticari alacaklardan veya sözleşme varlıklarından:

(i) TFRS 15’e göre önemli bir finansman bileşeni içermeyenler (veya işletmenin söz konusu Standarda (63’üncü paragraf) göre kolaylaştırıcı uygulamayı seçmesi durumda) ya da

(ii) İşletmenin muhasebe politikası olarak zarar karşılığını ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçmeyi tercih etmesi durumunda, TFRS 15’e göre önemli bir finansman bileşeni içerenler. Bu muhasebe politikası, bu tür ticari alacakların veya sözleşme varlıklarının tamamına uygulanır ancak ticari alacaklar ve sözleşme varlıkları için ayrı ayrı uygulanması mümkündür.

(b) İşletmenin muhasebe politikası olarak zarar karşılığını ömür boyu beklenen kredi zararlarına eşit bir tutardan ölçmeyi tercih etmesi durumunda, TFRS 16 kapsamındaki işlemlerden doğan kira alacakları. Bu muhasebe politikası, kira alacaklarının tamamına uygulanır ancak finansal kiralama ve faaliyet kiralamasına ilişkin kira alacakları için ayrı ayrı uygulanması mümkündür.

5.5.16 İşletme ticari alacaklarına, kira alacaklarına ve sözleşme varlıklarına ilişkin muhasebe politikasını birbirinden bağımsız olarak belirleyebilir.

Beklenen Kredi Zararlarının Ölçümü

5.5.17 İşletme bir finansal araca ilişkin beklenen kredi zararlarını, aşağıdakileri yansıtacak şekilde ölçer:

(a) Mümkün sonuçlar dikkate alınarak belirlenen olasılıklara göre ağırlıklandırılmış ve tarafsız bir tutar,

(b) Paranın zaman değeri ve

(c) Geçmiş olaylar, mevcut şartlar ve gelecekteki ekonomik şartlara ilişkin tahminler hakkında, raporlama tarihi itibarıyla aşırı maliyet veya çabaya katlanılmadan elde edilebilen makul ve desteklenebilir bilgi.

5.5.18 İşletmenin beklenen kredi zararlarını ölçerken mümkün olan tüm senaryoları belirlemesine gerek yoktur. Ancak, kredi zararının gerçekleşme imkânı çok düşük olsa dahi işletme, bir kredi zararının gerçekleşme imkânı ile gerçekleşmeme imkânını dikkate alarak kredi zararının gerçekleşme olasılığını veya riskini değerlendirir.

5.5.19 Beklenen kredi zararları ölçülürken dikkate alınacak azami süre, işletmenin kredi riskine maruz kaldığı (uzatma seçenekleri dâhil olmak üzere) azami sözleşme süresidir. Normal iş uygulamasıyla tutarlı olsa dahi söz konusu süreden daha uzun olan bir süre azami süre olarak kabul edilemez.

5.5.20 Ancak, bazı finansal araçlar bir krediyi ve kullanılmamış bir taahhüt bileşenini birlikte içerir ve işletmenin geri ödemeyi talep etme ve kullanılmamış taahhüdü iptal etme imkânı; işletmenin kredi zararlarına maruz kalma süresini, sözleşmeye bağlı bildirim süresiyle sınırlandırmaz. Yalnızca bu tür finansal araçlara mahsus olmak üzere, işletme, beklenen kredi zararlarını, kredi riskine maruz kaldığı ve beklenen kredi zararlarının kredi riski yönetimiyle azaltılamayacağı dönem boyunca, bu dönem sözleşme süresini aşsa dahi, ölçer.

5.6 Finansal Varlıkların Yeniden Sınıflandırılması

5.6.1 Finansal varlıkların 4.4.1 paragrafı uyarınca yeniden sınıflandırılması, yeniden sınıflandırma tarihinden itibaren ileriye yönelik olarak uygulanır. Bu tür durumlarda, daha önce finansal tablolara alınmış olan kazanç, kayıp (değer düşüklüğü kazanç ya da kayıpları dâhil) veya faizler için herhangi düzeltme yapılmaz. 5.6.2 - 5.6.7 paragraflarında yeniden sınıflandırmaya ilişkin hükümler düzenlenmektedir.

5.6.2 İtfa edilmiş maliyetinden ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülmeye başlanması durumunda, varlığın yeniden sınıflandırma tarihindeki gerçeğe uygun değeri ölçülür. Finansal varlığın önceki itfa edilmiş maliyeti ile gerçeğe uygun değeri arasındaki farktan kaynaklanan kazanç ya da kayıp, kâr veya zarara yansıtılır.

5.6.3 Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda itfa edilmiş maliyetinden ölçülmeye başlanması durumunda, varlığın yeniden sınıflandırma tarihindeki gerçeğe uygun değeri yeni brüt defter değeri olur (B5.6.2 paragrafı yeniden sınıflandırma tarihinde etkin faiz oranı ve zarar karşılığının belirlenmesine ilişkin ilave hususları düzenlemektedir).

5.6.4 İtfa edilmiş maliyetinden ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmeye başlanması durumunda, varlığın yeniden sınıflandırma tarihindeki gerçeğe uygun değeri ölçülür. Finansal varlığın önceki itfa edilmiş maliyeti ile gerçeğe uygun değeri arasındaki farktan kaynaklanan kazanç ya da kayıp, diğer kapsamlı gelire yansıtılır. Etkin faiz oranı ve beklenen kredi zararlarının ölçümü, yeniden sınıflandırma sonucunda düzeltilmez (bakınız: B5.6.1 paragrafı).

5.6.5 Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda itfa edilmiş maliyetinden ölçülmeye başlanması durumunda, finansal varlık yeniden sınıflandırma tarihindeki gerçeğe uygun değeri üzerinden yeniden sınıflandırılır. Ancak, diğer kapsamlı gelire daha önce yansıtılan toplam kazanç ya da kayıp özkaynaktan çıkarılır ve finansal varlığın yeniden sınıflandırma tarihindeki gerçeğe uygun değeri düzeltilir. Sonuç olarak, finansal varlık yeniden sınıflandırma tarihinde, başlangıçtan beri itfa edilmiş maliyetinden ölçülüyormuş gibi ölçülür. Bu düzeltme diğer kapsamlı geliri etkilemekle birlikte kâr veya zararı etkilemez, dolayısıyla yeniden sınıflandırma düzeltmesi değildir (bakınız: TMS 1 Finansal Tabloların Sunumu). Etkin faiz oranı ve beklenen kredi zararlarının ölçümü, yeniden sınıflandırma sonucunda düzeltilmez (bakınız: B5.6.1 paragrafı).

5.6.6 Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmeye başlanması durumunda, finansal varlık gerçeğe uygun değerinden ölçülmeye devam edilir (B5.6.2 paragrafı yeniden sınıflandırma tarihinde etkin faiz oranı ve zarar karşılığının belirlenmesine ilişkin ilave hususları düzenlemektedir.).

5.6.7 Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen bir finansal varlığın yeniden sınıflandırılması sonucunda gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülmeye başlanması durumunda, ilgili finansal varlık gerçeğe uygun değerinden ölçülmeye devam edilir. Daha önce diğer kapsamlı gelire yansıtılan toplam kazanç ya da kayıp, yeniden sınıflandırma tarihinde yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) özkaynaktan çıkarılarak kâr veya zarara yansıtılır.

5.7 Kazanç ve Kayıplar

5.7.1 Gerçeğe uygun değerle ölçülen bir finansal varlıktan ya da finansal yükümlülükten kaynaklanan kazanç veya kayıplar aşağıdaki durumlar dışında kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır:

(a) Finansal varlık veya yükümlülük korunma ilişkisinin parçasıdır (bakınız: 6.5.8 - 6.5.14 paragrafları ve uygun olması durumunda, bir portföyün faiz oranı riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi için TMS 39’un 89 - 94 paragrafları),

(b) Finansal varlık özkaynak aracına yapılan bir yatırımdır ve işletme bu yatırıma ilişkin kazanç veya kayıpları 5.7.5 paragrafına göre diğer kapsamlı gelirde sunmayı seçmiştir,

(c) Finansal yükümlülük gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanmaktadır ve bu yükümlülüğün kredi riskinde meydana gelen değişimlerin etkisinin, 5.7.7 paragrafına göre diğer kapsamlı gelirde sunulması gerekmektedir veya

(d) Finansal varlık, 4.1.2A paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmektedir ve 5.7.10 paragrafına göre gerçeğe uygun değerde meydana gelen bazı değişikliklerin diğer kapsamlı gelire yansıtılması gerekmektedir.

5.7.1A Temettüler yalnızca aşağıdaki durumlarda kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır:

(a) İşletmenin temettü alma hakkının doğmuş olması,

(b) Temettüye ilişkin ekonomik yararların işletmeye girişinin muhtemel olması ve

(c) Temettü tutarının güvenilir bir şekilde ölçülebiliyor olması.

5.7.2 İtfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen ve korunma ilişkisinin bir parçası olmayan (bakınız: 6.5.8 - 6.5.14 paragrafları ve uygun olması durumunda, bir portföyün faiz oranı riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi için TMS 39’un 89 - 94 paragrafları) bir finansal varlıktan kaynaklanan kazanç veya kayıplar; finansal varlık finansal tablo dışı bırakıldığında, 5.6.2 paragrafına göre yeniden sınıflandırıldığında, itfa yoluyla veya değer düşüklüğü kazanç ya da kayıplarını finansal tablolara almak için kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır. Finansal varlıkların, itfa edilmiş maliyetinden ölçülen finansal varlık kategorisi dışında yeniden sınıflandırılması durumunda 5.6.2 ve 5.6.4 paragrafları uygulanır. İtfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen ve korunma ilişkisinin bir parçası olmayan (bakınız: 6.5.8 - 6.5.14 paragrafları ve uygun olması durumunda, bir portföyün faiz oranı riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi için TMS 39’un 89-94’üncü paragrafları) bir finansal yükümlülükten kaynaklanan kazanç veya kayıplar; finansal yükümlülük finansal tablo dışı bırakıldığında ve itfa yoluyla kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır (B5.7.2 paragrafı kur farkı kazanç ya da kayıplarına ilişkin hususları düzenlemektedir).

5.7.3 Bir korunma ilişkisinde korunan finansal varlıklardan ve finansal yükümlülüklerden kaynaklanan kazanç veya kayıp; 6.5.8 - 6.5.14 paragraflarına göre ve -uygun olması durumunda- bir portföyün faiz riskinden korunmasına ilişkin gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi açısından TMS 39’un 89 - 94paragraflarına göre finansal tablolara alınır.

5.7.4 İşletmenin finansal varlıkları teslim tarihi yöntemiyle finansal tablolara alması durumunda (bakınız: 3.1.2, B3.1.3 ve B3.1.6 paragrafları), itfa edilmiş maliyetinden ölçülen finansal varlıklar açısından, elde edilecek olan varlığın işlem tarihi ile teslim tarihi arasındaki sürede gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişiklikler finansal tablolara alınmaz. Ancak, gerçeğe uygun değeri üzerinden ölçülen varlıklar açısından, gerçeğe uygun değerde meydana gelen bu tür değişiklikler, 5.7.1 paragrafına uygun olduğu sürece kâr veya zarar olarak ya da diğer kapsamlı gelire yansıtılarak finansal tablolara alınır. Değer düşüklüğü hükümlerinin uygulanması açısından işlem tarihi ilk defa finansal tablolara alma tarihi olarak dikkate alınır.

Özkaynak Araçlarına Yapılan Yatırımlar

5.7.5 İlk defa finansal tablolara almada işletme, ticari amaçla elde tutulmayan veya TFRS 3’ün uygulandığı bir işletme birleşmesinde edinen işletmenin finansal tablolarına aldığı bir şarta bağlı bedel niteliğinde olmayan, bu Standart kapsamındaki bir özkaynak aracına yapılan yatırımın gerçeğe uygun değerindeki sonraki değişikliklerin diğer kapsamlı gelirde sunulması konusunda, geri dönülemeyecek bir tercihte bulunulabilir (B5.7.3 paragrafı kur farkı kazanç ya da kayıplarına ilişkin hususları düzenlemektedir).

5.7.6 5.7.5 paragrafında açıklanan tercihin yapılması durumunda, söz konusu yatırımdan elde edilen temettüler, 5.7.1A paragrafına göre kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır.

Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Tanımlanan Yükümlülükler

5.7.7 4.2.2 veya 4.3.5 paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanan bir finansal yükümlülükten kaynaklanan kazanç veya kayıplar aşağıdaki şekilde sunulur:

(a) Finansal yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişikliğin söz konusu yükümlülüğün kredi riskinde meydana gelen değişikliklerle ilişkilendirilebilen kısmı, diğer kapsamlı gelirde sunulur (bakınız: B5.7.13 - B5.7.20 paragrafları) ve

(b) Söz konusu yükümlülüğün gerçeğe uygun değerinde meydana gelen değişiklikten geriye kalan tutar, kâr veya zararda sunulur.

Ancak söz konusu sunumların gerçekleştirilebilmesi için, (a) bendinde tanımlanan yükümlülüğün kredi riskinde meydana gelen değişikliklerin muhasebeleştirme yönteminin, kâr veya zararda muhasebe uyumsuzluğu yaratmaması ya da muhasebe uyumsuzluğunu artırmaması gerekir (bu durumda 5.7.8 paragrafı uygulanır). B5.7.5 - B5.7.7 ile B5.7.10 - B5.7.12 paragraflarında, muhasebe uyumsuzluğunun yaratılıp yaratılmadığı ya da artıp artmadığı hususunda açıklayıcı hükümler yer alır.

5.7.8 5.7.7 paragrafındaki hükümlerin, kâr veya zararda muhasebe uyumsuzluğu yaratması ya da muhasebe uyumsuzluğunu artırması durumunda, söz konusu yükümlülüğe ilişkin bütün kazanç veya kayıplar (söz konusu yükümlülüğün kredi riskinde meydana gelen değişikliklerin etkileri de dâhil olmak üzere) kâr ya da zararda muhasebeleştirilir

5.7.9 5.7.7 ve 5.7.8 paragraflarındaki hükümlere bağlı kalınmaksızın, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanan kredi taahhütleri ile finansal teminat sözleşmelerine ilişkin bütün kazanç ve kayıplar kâr veya zararda sunulur.

Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılarak Ölçülen Varlıklar

5.7.10 4.1.2A paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen bir finansal varlıktan kaynaklanan kazanç veya kayıplardan, değer düşüklüğü kazanç ya da kayıpları (bakınız: Bölüm 5.5) ile kur farkı kazanç veya kayıpları (bakınız: B.5.7.2 - B.5.7.2A paragrafları) dışında kalanlar, finansal varlık finansal tablo dışı bırakılıncaya ya da yeniden sınıflandırılıncaya kadar diğer kapsamlı gelire yansıtılır. Finansal varlık yeniden sınıflandırıldığında, daha önce diğer kapsamlı gelire yansıtılan toplam kazanç ya da kayıp, yeniden sınıflandırma tarihinde yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) özkaynaktan çıkarılarak kâr veya zarara yansıtılır. Gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen finansal varlığın yeniden sınıflandırılması durumunda, işletme daha önce diğer kapsamlı gelire yansıttığı toplam kazanç ya da kaybı 5.6.5 ve 5.6.7 paragraflarına göre finansal tablolara alır. Etkin faiz yöntemi kullanılarak hesaplanan faiz, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır.

5.7.11 5.7.10 paragrafında açıklandığı üzere, bir finansal varlığın 4.1.2A paragrafına göre gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmesi durumunda kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınan tutar, finansal varlık itfa edilmiş maliyetinden ölçülmüş olsaydı kâr veya zarara yansıtılacak olan tutarla aynıdır.

Bölüm 6 Korunma Muhasebesi

6.1 Korunma Muhasebesinin Amacı ve Kapsamı

6.1.1 Korunma muhasebesinin amacı; kâr veya zararı (veya 5.7.5 paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimlerinin diğer kapsamlı gelirde sunulması tercih edilen özkaynak aracı yatırımları söz konusu olduğunda, diğer kapsamlı geliri) etkileyebilecek belirli riskleri yönetmek için uygun finansal araçlar kullanılarak gerçekleştirilen risk yönetimi faaliyetlerinin etkisinin finansal tablolarda sunulmasıdır. Bu yaklaşım, korunma araçlarının amacının ve etkisinin anlaşılmasını sağlamak için korunma muhasebesi uygulanan araçların içeriğini aktarmayı amaçlamaktadır.

6.1.2 İşletme, 6.2.1-6.3.7 ve B6.2.1- B6.3.25 paragrafları uyarınca korunma aracı ile korunan kalem arasında bir korunma ilişkisi tanımlamayı seçebilir. Gerekli kıstasları karşılayan korunma ilişkileri için işletme, korunan kalemden ve korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kayıpları 6.5.1-6.5.14 ve B6.5.1-B6.5.28 paragraflarına göre muhasebeleştirir. Korunan kalemin bir kalem grubu olması durumunda işletme, 6.6.1-6.6.6 ve B6.6.1-B6.6.16 paragraflarındaki ilave hükümleri uygular.

6.1.3 Finansal varlıklardan veya finansal yükümlülüklerden oluşan bir portföye ilişkin faiz riskine karşı yapılan gerçeğe uygun değer değişiminden korunma işlemi için (sadece bu tür bir korunma işlemi için) işletme, bu Standarttaki korunma muhasebesi hükümleri yerine TMS 39’daki hükümleri uygulayabilir. Bu durumda işletme, bir portföyün faiz riskine karşı korunması için uygulanan gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesine ilişkin özel hükümleri de uygular ve portföyün parasal tutarının bir kısmını korunan kalem olarak tanımlar (bakınız: TMS 39 81A, 89A ve UR 114 - UR 132 paragrafları).

6.2 Korunma Araçları

Korunma Araçlarının Niteliği

6.2.1 Bazı satılan opsiyonlar dışında (bakınız: B6.2.4 paragrafı), gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bir türev araç, korunma aracı olarak tanımlanabilir.

6.2.2 Gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen türev olmayan bir finansal varlık veya finansal yükümlülük, korunma aracı olarak tanımlanabilir. Ancak bunun için türev olmayan finansal yükümlülüğün, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanan ve gerçeğe uygun değer değişimlerinin kredi riskindeki değişimlerle ilişkilendirilen kısmının 5.7.7 paragrafı uyarınca diğer kapsamlı gelirde sunulan bir finansal yükümlülük olmaması gerekir. Döviz kuru riskinden korunma işleminde, türev olmayan bir finansal varlık veya finansal yükümlülüğün döviz kuru riski bileşeni, bu bileşenin 5.7.5 paragrafı uyarınca işletmenin gerçeğe uygun değer değişimlerini diğer kapsamlı gelirde sunmayı tercih ettiği özkaynak aracı yatırımı olmaması şartıyla, korunma aracı olarak tanımlanabilir.

6.2.3 Korunma muhasebesinin amaçları açısından, sadece raporlayan işletme dışındaki (diğer bir ifadeyle raporlamaya konu olan grup veya bireysel işletme dışındaki) bir tarafla yapılan sözleşmeler korunma aracı olarak tanımlanabilir.

Korunma Araçlarının Tanımlanması

6.2.4 Bir araç, bir bütün halinde korunma aracı olarak tanımlanmalıdır. Bunun istisnaları aşağıdadır:

(a) Bir opsiyon sözleşmesinin gerçek değeri ile zaman değerinin ayrıştırılması ve opsiyonun zaman değerindeki değişimlerden ziyade sadece gerçek değerindeki değişimlerin korunma aracı olarak tanımlanması (bakınız: 6.5.15 ve B6.5.29-B6.5.33 paragrafları),

(b) Bir forward sözleşmesinin forward bileşeni ile spot bileşeninin ayrıştırılması ve forward sözleşmesinin forward bileşeninden ziyade yalnızca spot bileşenindeki değer değişiminin korunma aracı olarak tanımlanması. Benzer şekilde bir finansal aracın korunma aracı olarak tanımlanmasında döviz bazlı fark finansal araçtan ayrıştırılabilir ve bu fark tanımlamanın dışında tutulabilir (bakınız: 6.5.16 ve B6.5.34-B6.5.39 paragrafları) ve

(c) Bir korunma ilişkisinde korunma aracının tamamı yerine belirli bir kısmı, örneğin nominal değerin yüzde 50’si, korunma aracı olarak tanımlanabilir. Ancak, korunma aracının geçerli olduğu sürenin sadece bir kısmında meydana gelen gerçeğe uygun değer değişimi için bir korunma aracı tanımlanamaz.

6.2.5 İşletme aşağıdakilerin herhangi bir bileşimini değerlendirebilir ve bunları birlikte korunma aracı olarak tanımlayabilir (bazı korunma araçlarından kaynaklanan risk veya risklerin, diğer araçlardan kaynaklanan risk veya riskleri netleştirdiği durumlar dâhil):

(a) Türev ürünler veya bunların belirli bir kısmı ve

(b) Türev olmayan ürünler veya bunların belirli bir kısmı.

6.2.6 Ancak satılan bir opsiyon ile satın alınan bir opsiyonun bileşimi olan bir türev aracın (örneğin faiz aralığı) tanımlanma tarihinde esasında net satılan bir opsiyon olması durumunda (bu opsiyon B6.2.4 paragrafında belirtilen nitelikleri sağlamadıkça), bu türev araç korunma aracı niteliği taşımaz. Ancak, iki veya daha fazla aracın (veya bunların belli bir kısmının) bileşiminin tanımlanma tarihinde esasında net satılan bir opsiyon olmaması durumunda (bu opsiyon B6.2.4 paragrafında belirtilen nitelikleri sağlamadıkça), bu araçlar birlikte korunma aracı olarak tanımlanabilir.

6.3 Korunan Kalemler

Korunan Kalemlerin Niteliği

6.3.1 Korunan bir kalem; finansal tablolara alınmış bir varlık veya yükümlülük, finansal tablolara alınmamış bir kesin taahhüt, bir tahmini işlem veya yurtdışı işletmedeki bir net yatırım olabilir. Korunan kalem:

(a) Tek bir kalem veya

(b) Kalem grubu (6.6.1-6.6.6 ve B6.6.1-B6.6.16 paragraflarına göre)

olabilir.

Korunan kalem aynı zamanda bir kalemin veya kalem grubunun bir unsuru olabilir (bakınız: 6.3.7 ve B6.3.7-B6.3.25 paragraflar).

6.3.2 Korunan kalem, güvenilir bir şekilde ölçülebilmelidir.

6.3.3 Korunan kalem bir tahmini işlemse (veya bunun bir unsuruysa), bu işlemin gerçekleşme ihtimali yüksek olmalıdır.

6.3.4 6.3.1 paragrafı uyarınca korunan kalem niteliğini sağlayan bir riskin ve bir türev ürünün bileşiminden oluşan toplam risk, korunan kalem olarak tanımlanabilir (bakınız: B6.3.3-B6.3.4 paragrafları). Bu tanımlama, toplam riskin gerçekleşme ihtimalinin yüksek olması ve gerçekleşerek tahmine dayalı olma özelliğinin ortadan kalkması ve korunan kalem olmaya elverişli olması durumunda toplam riske ilişkin bir tahmini işlemi de (diğer bir deyişle bir risk ve bir türev ürün oluşturan, taahhüt edilmemiş ancak tahmin edilen gelecekteki işlemler) içerir.

6.3.5 Korunma muhasebesinin amaçları açısından, yalnızca varlıklar, yükümlülükler, kesin taahhütler veya raporlayan işletme dışındaki bir tarafla yapılan gerçekleşme ihtimali yüksek tahmini işlemler korunan kalem olarak tanımlanabilir. Korunma muhasebesi, aynı grup içindeki işletmeler arasında gerçekleştirilen işlemler için sadece bu işletmelerin ayrı veya bireysel finansal tablolarında uygulanabilmekle birlikte grubun konsolide finansal tablolarında uygulanamaz. Ancak korunma muhasebesi, TFRS 10’da tanımlanan yatırım işletmesinin, kendisi ile gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bağlı ortaklığı arasında gerçekleşen ve elimine edilmeyecek olan işlemlerin yer aldığı konsolide finansal tablolarında uygulanabilir.

6.3.6 Bununla birlikte 6.3.5 paragrafına istisna olarak, grup içi parasal bir kaleme ilişkin döviz kuru riskinin (örneğin, iki bağlı ortaklık arasındaki borçlar/alacaklar), TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri uyarınca konsolidasyon işlemi sırasında tam olarak elimine edilmeyen döviz kuru kazanç veya kayıplarına sebep olması durumunda, söz konusu döviz kuru riski konsolide finansal tablolarda korunan kalem niteliği taşıyabilir. TMS 21’e göre grup içi parasal işlemin, ağırlıkla kullanılan para birimleri farklı olan iki grup şirketi arasında gerçekleşmesi halinde, söz konusu işlemlerden kaynaklanan yabancı para kâr ve zararları, konsolidasyon işlemleri sırasında tam olarak elimine edilmez. Buna ek olarak, gerçekleşme ihtimali yüksek grup içi bir tahmini işlemin, işletmenin ağırlıkla kullanılan para biriminden farklı bir para birimiyle gerçekleştirilmiş olması ve döviz kuru riskinin konsolide kâr veya zararı etkileyecek nitelikte olması şartıyla bu işleme ilişkin döviz kuru riski, konsolide finansal tablolarda korunan kalem niteliği taşıyabilir.

Korunan Kalemlerin Tanımlanması

6.3.7 İşletme bir kalemin tamamını veya bir bileşenini, bir korunma ilişkisinde korunan kalem olarak tanımlayabilir. Kalemin tamamı, kalemin nakit akışlarındaki veya gerçeğe uygun değerindeki tüm değişimleri içerir. Kalemin bir bileşeni ise, kalemin gerçeğe uygun değerindeki veya nakit akışlarındaki değişimin tamamından daha azını içerir. Bu durumda işletme yalnızca aşağıdaki bileşen türlerini (bunların birleşimleri de dâhil) korunan kalem olarak tanımlayabilir:

(a) Belirli bir piyasa yapısı bağlamında değerlendirildiğinde, risk bileşeninin ayrı olarak belirlenebilir ve güvenilir şekilde ölçülebilir olması kaydıyla, bir kalemin sadece gerçeğe uygun değerinde veya nakit akışlarında meydana gelen ve belirli risk veya risklerle (risk bileşeniyle) ilişkilendirilebilen değişimler (bakınız: B6.3.8-B6.3.15 paragrafları). Risk bileşenleri, korunan kalemin nakit akışlarında veya gerçeğe uygun değerinde, sadece belirli bir fiyatın veya diğer bir değişkenin altında veya üstünde gerçekleşecek değişimlerinin tanımlanmasını içerir (tek taraflı risk).

(b) Seçilmiş bir veya daha fazla sözleşmeye bağlı nakit akışları.

(c) Bir nominal tutarın bileşenleri, diğer bir ifadeyle bir kaleme ilişkin tutarın belirli bir kısmı (bakınız: B6.3.16-B6.3.20 paragrafları).

6.4 Korunma Muhasebesi için Gerekli Kıstaslar

6.4.1 Bir korunma ilişkisine, sadece aşağıdaki tüm kıstaslar karşılandığında korunma muhasebesi uygulanır:

(a) Korunma ilişkisi sadece uygun korunma araçlarını ve korunan uygun kalemleri içerir.

(b) Korunma ilişkisinin başlangıcında, korunma ilişkisine ve işletmenin korunma işleminde bulunmasına neden olan risk yönetimi amacına ve stratejisine ilişkin resmi bir tanımlama ve belgelendirme bulunur. Bu belgelendirme, korunma aracının, korunan kalemin ve korunulan riskin yapısının belirlenmesi ile korunma ilişkisinin korunulan riske karşı etkin bir koruma sağlayıp sağlamayacağı hususunda (korunma işlemindeki etkinsizlik kaynaklarının analizi ve korunma oranının nasıl belirlendiği dâhil) işletmenin değerlendirmesini içerir.

(c) Korunma ilişkisi, korunma işleminin etkinliğine yönelik aşağıdaki hükümlerin tamamını karşılar:

(i) Korunan kalem ile korunma aracı arasında ekonomik bir ilişki bulunmaktadır (bakınız: B6.4.4-B6.4.6 paragrafları),

(ii) Kredi riski etkisi, söz konusu ekonomik ilişkiden doğan değer değişimlerine baskın değildir (bakınız: B6.4.7-B6.4.8 paragrafları) ve

(iii) Korunma ilişkisinde korunma oranı, işletmenin fiilen koruduğu kalemin miktarı ve işletmenin bu kalemi fiilen korumak için kullandığı korunma aracının miktarına göre hesaplanan orana eşittir. Ancak korunma işlemi, korunan kalem ile korunma aracının ağırlıkları arasında, korunma muhasebesinin amaçlarıyla tutarlı olmayan ve korunma etkinsizliği sonucunu doğuracak bir dengesizliği yansıtmamalıdır (bakınız: B6.4.9-B6.4.11 paragrafları).

6.5 Nitelikleri Sağlayan Korunma İlişkilerinin Muhasebeleştirilmesi

6.5.1 İşletme, 6.4.1 paragrafındaki gerekli kıstasları (işletmenin korunma ilişkisini tanımlama kararı dâhil) karşılayan korunma ilişkisine, korunma muhasebesi uygular.

6.5.2 Üç tür korunma ilişkisi vardır:

(a) Gerçeğe uygun değer değişiminden korunma: Finansal tablolara alınmış bir varlık veya yükümlülüğün veya finansal tablolara alınmamış kesin bir taahhüdün veya bu kalemlerin bir bileşeninin gerçeğe uygun değerinde meydana gelebilecek, belirli bir risk ile ilişkilendirilebilen ve kâr veya zararı etkileyebilecek değişikliklere karşı gerçekleştirilen korunma işlemidir.

(b) Nakit akış değişkenliğinden korunma: Finansal tablolara alınmış bir varlık veya yükümlülüğün tamamının veya bir bileşeninin (örneğin, değişken faizli borçların gelecekteki faiz ödemelerinin tamamının veya bir kısmının) veya gerçekleşme ihtimali yüksek bir tahmini işlemin nakit akışında meydana gelebilecek, belirli bir riskle ilişkilendirilebilen ve kâr veya zararı etkileyebilecek değişkenliklere karşı gerçekleştirilen korunma işlemidir.

(c) TMS 21’de tanımlanan yurtdışı işletmedeki net yatırım riskinden korunma.

6.5.3 5.7.5 paragrafı uyarınca, korunan kalemin işletmenin gerçeğe uygun değer değişimlerini diğer kapsamlı gelirde sunmayı tercih ettiği özkaynak aracı olması durumunda, 6.5.2(a) paragrafındaki korunma sağlanan risk, diğer kapsamlı geliri etkileyebilecek nitelikte olmalıdır. Sadece böyle bir durum söz konusu olduğunda, finansal tablolara alınan korunma etkinsizliği diğer kapsamlı gelirde sunulur.

6.5.4 Bir kesin taahhüde ilişkin döviz kuru riskinden korunma işlemi, gerçeğe uygun değer değişiminden korunma veya nakit akış değişkenliğinden korunma işlemi olarak muhasebeleştirilebilir.

6.5.5 Korunma ilişkisi, korunma oranıyla ilgili olan korunma etkinliği hükmünü (bakınız: 6.4.1(c)(iii) paragrafı) artık karşılamıyor ancak söz konusu korunma ilişkisi için tanımlanan risk yönetimi amacı aynı kalıyorsa, işletme korunma ilişkisinin gerekli kıstasları karşılaması amacıyla korunma oranını düzeltir (bu durum bu Standartta “yeniden dengeleme” olarak ifade edilmektedir-bakınız: B6.5.7- B6.5.21 paragrafları).

6.5.6 İşletme, sadece korunma ilişkisinin (veya bir parçasının) gerekli kıstasları artık karşılamaması durumunda (yeniden dengelemeyi dikkate aldıktan sonra), ileriye yönelik olarak korunma muhasebesine son verir. Bu durum, korunma aracının süresinin dolduğu veya satıldığı, feshedildiği veya kullanıldığı durumlarda da geçerlidir. Bu açıdan, korunma aracının başka bir korunma aracı ile değiştirilmesinin veya yenilenmesinin işletmenin belgelendirilmiş riskten korunma stratejisinin bir parçası olması veya bu belgelendirmeyle uyumlu olması durumunda, bu değiştirilme veya yenilenme korunma aracının süresinin dolması ya da sonlandırılması olarak kabul edilmez. İlaveten, bu amaçla aşağıdaki durumlarda korunma aracının süresinin dolması ya da sonlandırılması söz konusu değildir:

(a) Mevcut veya yeni yürürlüğe giren mevzuat hükümleri sonucunda, korunma aracının taraflarının, bir veya daha fazla takas kuruluşunun her bir tarafın yeni karşı tarafı haline gelmesi konusunda anlaşmaya varmaları. Bu amaçla, takas kuruluşu, merkezi bir kuruluş (“takas kurumu” veya “takas organı” gibi) veya merkezi bir kuruluş adına takasın gerçekleştirilmesi amacıyla karşı taraf olarak hareket eden, takas kurumunun bir üyesi ya da bu üyenin müşterisi olan işletme veya işletmelerdir. Ancak, korunma aracının taraflarının, başlangıçtaki karşı taraflarını farklı karşı taraflarla yenilemeleri durumunda, bu alt paragraftaki hüküm sadece her bir tarafın, takas işlemini aynı merkezi kuruluşla gerçekleştirmesi halinde karşılanmış olur.

(b) Korunma aracına ilişkin -varsa- diğer değişikliklerin, karşı tarafın yukarıdaki şekilde yenilenmesi için gerekli olanlarla sınırlı olması. Bu tür değişiklikler, korunma aracının (işleminin) başlangıçta takas kuruluşuyla yapılmış olsaydı öngörülecek şartlarla tutarlı olan değişikliklerle sınırlıdır. Bu değişiklikler; teminat hükümlerini, alacak ve borç bakiyelerini netleştirme haklarını ve kesilen masrafları içerir.

Korunma muhasebesine son verilmesi, korunma ilişkisinin tamamını ya da sadece bir kısmını (korunma ilişkisinin kalanı için korunma muhasebesinin devam etmesi durumunda) etkileyebilir.

6.5.7 İşletme:

(a) İtfa edilmiş maliyetle ölçülen bir finansal araç (veya bunun bir bileşeni) niteliğindeki korunan kaleme yönelik gerçeğe uygun değer değişiminden korunmak için uygulanan korunma muhasebesine son vermesi durumunda 6.5.10 paragrafını uygular.

(b) Nakit akış değişkenliğinden korunmak için uygulanan korunma muhasebesine son vermesi durumunda ise 6.5.12 paragrafını uygular.

Gerçeğe Uygun Değer Değişiminden Korunma

6.5.8 Gerçeğe uygun değer değişiminden korunma işlemi 6.4.1 paragrafında yer alan gerekli kıstasları karşıladığı sürece, korunma ilişkisi aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(a) Korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kayıp, kâr veya zarar olarak (veya işletmenin 5.7.5 paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimlerini diğer kapsamlı gelirde sunmayı tercih ettiği özkaynak aracına ilişkin bir korunma söz konusu olduğunda diğer kapsamlı gelir olarak) finansal tablolara alınır.

(b) Korunan kalemden kaynaklanan korunma kazancı veya kaybı, kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır ve (gerekiyorsa) korunan kalemin defter değeri buna göre düzeltilir. Korunan kalemin 4.1.2A paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen bir finansal varlık (veya bunun bir bileşeni) olması durumunda, korunan kalemden kaynaklanan korunma kazancı veya kaybı kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır. Ancak korunan kalemin, işletmenin 5.7.5 paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimlerini diğer kapsamlı gelirde sunmayı tercih ettiği bir özkaynak aracı olması durumunda, söz konusu tutarlar diğer kapsamlı gelire yansıtılır. Korunan kalemin finansal tablolara alınmamış bir kesin taahhüt (veya bunun bir bileşeni) olması durumunda, korunan kalemin gerçeğe uygun değerinde meydana gelen toplam değişim, bir taraftan kâr veya zarar olarak diğer taraftan bir varlık veya bir yükümlülük olarak finansal tablolara alınır.

6.5.9 Gerçeğe uygun değer değişiminden korunma işlemindeki korunan kalemin, bir varlığın edinilmesi veya bir yükümlülüğün üstlenilmesi amacıyla yapılan bir kesin taahhüt (veya bunun bir bileşeni) olması durumunda, işletmenin kesin taahhüdü yerine getirmesinden kaynaklanan varlık veya yükümlülüğün başlangıçtaki defter değeri, finansal durum tablosuna yansıtılmış olan korunan kalemin gerçeğe uygun değerindeki toplam değişimi içerecek şekilde düzeltilir.

6.5.10 Korunan kalemin itfa edilmiş maliyetle ölçülen bir finansal araç (veya bunun bir bileşeni) olması durumunda, 6.5.8(b) paragrafından kaynaklanan herhangi bir düzeltme, kâr veya zararda itfa edilir. İtfa işlemi, bir düzeltme söz konusu olur olmaz başlayabilir. Ancak itfa işlemine en geç korunan kalemin korunmadan kaynaklanan kayıp veya kazançlara göre düzeltilmesine son verilmesinden önce başlanması gerekmektedir. İtfa işleminde, itfa işleminin başladığı tarihte yeniden hesaplanan etkin faiz oranı esas alınır. Bir finansal varlığın (veya bunun bir bileşeninin), korunan kalem olması ve 4.1.2.A paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülmesi durumunda, itfa işlemi benzer şekilde uygulanır ancak bu itfa işlemi defter değerinin düzeltilmesini temsil eden tutar yerine daha önce 6.5.8(b) paragrafı uyarınca muhasebeleştirilmiş olan toplam kazanç veya kaybı temsil eden tutara uygulanır.

Nakit Akış Değişkenliğinden Korunma

6.5.11 Nakit akış değişkenliğinden korunma işlemi 6.4.1 paragrafında yer alan gerekli kıstasları karşıladığı sürece, korunma ilişkisi aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(a) Korunan kalemle ilgili olan özkaynağın ayrı bir bileşeni (nakit akış değişkenliğinden korunma fonu) aşağıdakilerden düşük olanına göre düzeltilir (mutlak değer itibarıyla):

(i) Korunma işleminin başından itibaren korunma aracından kaynaklanan toplam kazanç veya kayıp ve

(ii) Korunma işleminin başından itibaren korunan kalemin gerçeğe uygun değerinde (bugünkü değerinde) meydana gelen toplam değişim (diğer bir ifadeyle korunmaya konu olan gelecekte beklenen nakit akışlarındaki toplam değişimin bugünkü değeri).

(b) Korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kaybın etkin bir korunma sağladığı tespit edilen kısmı (diğer bir ifadeyle (a) bendine göre hesaplanan nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda meydana gelen değişimi karşılayan kısım) diğer kapsamlı gelire yansıtılır.

(c) Korunma aracından kaynaklanan ve geriye kalan herhangi bir kazanç veya kayıp (veya (a) bendine göre hesaplanan nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda meydana gelen değişimi dengelemesi gereken kazanç veya kayıp), kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınması gereken korunma işlemindeki etkin olmayan kısımdır.

(d) (a) bendi uyarınca nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda biriken tutar aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(i) Finansal olmayan bir varlık veya yükümlülüğe ilişkin korunan bir tahmini işlemin; daha sonradan finansal olmayan bir varlık veya yükümlülüğün finansal tablolara alınmasıyla sonuçlanması veya gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi uygulanan kesin bir taahhüde dönüşmesi durumunda, işletme bu tutarı nakit akış değişkenliğinden korunma fonundan çıkarır ve doğrudan varlığın veya yükümlülüğün başlangıç maliyetine veya diğer defter değerine dâhil eder. Bu bir yeniden sınıflandırma düzeltmesi değildir (bakınız: TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu) ve bu yüzden diğer kapsamlı geliri etkilemez.

(ii) (i) alt bendinin kapsamı dışında kalan nakit akış değişkenliğinden korunma işlemlerinde bu tutar, korunan gelecekteki tahmini nakit akışlarının kâr veya zararı etkilediği dönem veya dönemlerde (örneğin faiz gelirinin veya giderinin finansal tablolara alındığı veya tahmini bir satışın gerçekleştiği dönemler), bir yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak nakit akış değişkenliğinden korunma fonundan kâr veya zarara aktarılarak yeniden sınıflandırılır (bakınız: TMS 1).

(iii) Ancak bu tutarın bir zarar olması ve işletmenin bu zararın tümünü veya bir kısmını gelecek bir veya daha fazla dönemde geri kazanamayacağını öngörmesi durumunda, geri kazanılamayacağı öngörülen tutar derhal yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak kâr veya zararda sınıflandırılır (bakınız: TMS 1).

6.5.12 İşletmenin, nakit akış değişkenliğinden korunma işlemi için uygulanan korunma muhasebesine son vermesi durumunda (bakınız: 6.5.6 ve 6.5.7(b) paragrafları) 6.5.11(a) paragrafı uyarınca nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda biriken tutar aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(a) Korunan gelecekteki nakit akışlarının gerçekleşmesinin hala bekleniyor olması durumunda bu tutar, gelecekteki nakit akışları gerçekleşene kadar veya 6.5.11(d)(iii) paragrafı uygulanana kadar nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda kalır. Gelecekteki nakit akışları gerçekleştiğinde ise 6.5.11(d) paragrafı uygulanır.

(b) Korunan gelecekteki nakit akışlarının artık gerçekleşmeyeceği bekleniyorsa bu tutar, derhal bir yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) nakit akış değişkenliğinden korunma fonundan kâr veya zarara aktarılarak yeniden sınıflandırılır. Korunan gelecekteki nakit akışlarının gerçekleşme ihtimali artık yüksek olmasa bile bu nakit akışlarının gerçekleşmesi hâlen bekleniyor olabilir.

Yurtdışı İşletmedeki Net Yatırım Riskinden Korunma

6.5.13 Yurtdışı işletmedeki net yatırım riskinden korunma işlemleri, net yatırımın bir parçası olarak muhasebeleştirilen parasal kalemlere ilişkin korunma işlemleri de dâhil olmak üzere (bakınız: TMS 21), nakit akış değişkenliğinden korunma işlemlerine benzer şekilde muhasebeleştirilir:

(a) Korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kaybın etkin bir korunma sağladığı tespit edilen kısmı diğer kapsamlı gelire yansıtılır (bakınız: 6.5.11 paragrafı) ve

(b) Korunma aracından kaynaklanan kazanç veya kaybın etkin olmayan kısmı ise kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır.

6.5.14 Korunma işleminin etkin olan kısmıyla ilgili olan ve yabancı para çevrim farkı fonunda birikmiş olan korunma aracına ilişkin toplam kazanç veya kayıp, TMS 21’in 48-49 paragrafları uyarınca yurtdışındaki işletmenin tamamen veya kısmen elden çıkarılması sırasında yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak özkaynaklardan çıkarılarak kâr veya zarar içerisinde yeniden sınıflandırılır (bakınız: TMS 1).

Opsiyonların Zaman Değerinin Muhasebeleştirilmesi

6.5.15 İşletme, bir opsiyon sözleşmesinin gerçek değerini ve zaman değerini ayrıştırdığında ve sadece opsiyonun gerçek değerindeki değişimleri korunma aracı olarak tanımladığında (bakınız: 6.2.4(a) paragrafı), opsiyonun zaman değerini aşağıdaki şekilde muhasebeleştirir (bakınız: B6.5.29-B6.5.33 paragrafları):

(a) İşletme, opsiyonun:

(i) Korunan kalemle ilgili bir işleme veya

(ii) Korunan kalemle ilgili bir döneme

ilişkin koruma sağladığını dikkate alarak, korunan kalem türüne göre opsiyonun zaman değerini ayrıştırır (bakınız: B6.5.29 paragrafı).

(b) Korunan kalemle ilgili bir işlemin korunmasına yönelik kullanılan bir opsiyonun zaman değerinin gerçeğe uygun değerindeki değişim, korunan kalemle ilişkili olduğu ölçüde diğer kapsamlı gelire yansıtılır ve özkaynak içerisinde ayrı bir bileşende biriktirilir. Özkaynak içerisinde ayrı bir bileşende birikmiş olan ve opsiyonun zaman değerinden kaynaklanan gerçeğe uygun değerdeki toplam değişim (“tutar”) aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir:

(i) Korunan kalemin daha sonradan; finansal olmayan bir varlık veya yükümlülüğün finansal tablolara alınmasıyla veya gerçeğe uygun değer değişiminden korunma muhasebesi uygulanan finansal olmayan bir varlık veya yükümlülüğe ilişkin bir kesin taahhütle sonuçlanması durumunda işletme bu tutarı, özkaynakta yer aldığı ayrı bileşenden çıkarır ve doğrudan varlığın veya yükümlülüğün başlangıç maliyetine veya diğer defter değerine dâhil eder. Bu işlem bir yeniden sınıflandırma düzeltmesi değildir (bakınız: TMS 1) ve bu yüzden diğer kapsamlı geliri etkilemez.

(ii) (i) alt bendi dışında kalan korunma ilişkilerinde bu tutar bir yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak özkaynakta yer aldığı ayrı bileşenden kâr veya zarara aktarılarak yeniden sınıflandırılır (bakınız: TMS 1). Bu işlem, korunma işlemine konu olan gelecekte beklenen nakit akışlarının, kâr veya zararı etkilediği dönem veya dönemlerde gerçekleştirilir (örneğin tahmini bir satış gerçekleştiğinde).

(iii) Ancak bu tutarın tümünün veya bir kısmının gelecek bir veya daha fazla dönemde geri kazanılamayacağının öngörülmesi durumunda, geri kazanılamayacağı öngörülen tutar derhal yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) kâr veya zararda yeniden sınıflandırılır.

(c) Korunan kaleme bir döneme ilişkin korunma sağlayan bir opsiyonun zaman değerinin gerçeğe uygun değerindeki değişim korunan kalemle ilişkili olduğu ölçüde, diğer kapsamlı gelire yansıtılır ve özkaynak içerisinde ayrı bir bileşende biriktirilir. Opsiyonun korunma aracı olarak tanımlandığı tarihteki zaman değeri, korunan kalemle ilişkili olduğu ölçüde, opsiyonun gerçek değerine ilişkin korunma işlemi düzeltmesinin kâr veya zararı (veya korunan kalemin, işletmenin 5.7.5 paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimlerini diğer kapsamlı gelirde sunmayı tercih ettiği özkaynak aracı olması durumunda diğer kapsamlı geliri) etkileyebileceği dönem boyunca sistematik ve oransal olarak itfa edilir. Böylece itfa tutarı her raporlama döneminde, yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) özkaynak içerisindeki ayrı bir bileşenden kâr veya zarara aktarılarak yeniden sınıflandırılır. Ancak korunma aracı olan bir opsiyonun gerçek değerindeki değişimleri içeren bir korunma ilişkisi için uygulanan korunma muhasebesine son verilmesi durumunda, özkaynakta ayrı bir bileşende biriken net tutar (toplam itfa tutarı da dâhil) derhal yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız: TMS 1) kâr veya zararda yeniden sınıflandırılır.

Forward Sözleşmesine ilişkin Forward Unsurunun ve Finansal Araçların Döviz Bazlı Farkının Muhasebeleştirilmesi

6.5.16 Bir forward sözleşmesinin forward unsuru ile spot unsurunun ayrıştırılması ve forward sözleşmesinin yalnızca spot unsurundaki değer değişiminin korunma aracı olarak tanımlanması durumunda veya döviz bazlı farkın finansal araçtan ayrıştırılması ve bunun, korunma aracı olarak tanımlanan finansal araca ilişkin yapılan tanımlamanın dışında tutulması durumunda (bakınız: 6.2.4(b) paragrafı) forward sözleşmesinin forward unsuruna veya döviz bazlı farka, opsiyonun zaman değerine uygulandığı şekilde 6.5.15 paragrafı uygulanabilir. Bu durumda işletme, uygulama rehberindeki B6.5.34-B6.5.39 paragraflarını uygular.

6.6 Bir Kalem Grubunun Korunması

Bir Kalem Grubunun Korunan Kalem Olarak Uygunluğu

6.6.1 Bir kalem grubu (net pozisyon oluşturan bir kalem grubu da dâhil, bakınız: B6.6.1-B6.6.8 paragrafları) sadece aşağıdaki durumlarda korunan bir kalem olmaya uygundur:

(a) Gruptaki her bir kalemin (bileşenleri de dâhil olmak üzere) korunan kalem niteliğinde olması,

(b) Gruptaki kalemlerin, risk yönetimi amaçları bakımından bir grup olarak birlikte yönetilmesi ve

(c) Korunan bir gruptaki kalemlerin nakit akışlarındaki değişkenliğin, grubun bütününün nakit akış değişkenliğiyle yaklaşık olarak orantılı olmasının beklenmediği ve böylece dengeleme riskinin doğduğu durumda:

(i) İşlemin döviz kuru riskinden korunma işlemi olması ve

(ii) Söz konusu net pozisyona ilişkin tanımlamada, tahmini işlemlerin niteliğinin ve hacminin yanı sıra, bu işlemlerin kâr ya da zararı etkilemesinin beklendiği raporlama döneminin de belirlenmesi (bakınız: B6.6.7-B6.6.8).

Bir Nominal Tutarın Bir Bileşeninin Tanımlanması

6.6.2 Uygun bir kalem grubunun belli bir oranı olan bileşen, işletmenin risk yönetim amaçlarıyla tutarlı olduğu sürece, uygun bir korunan kalem niteliğindedir.

6.6.3 Kalem grubunun bir dilimini teşkil eden bileşen (bileşen dilimi) (örneğin en alt dilim) sadece aşağıdaki durumlarda korunma muhasebesi için uygundur:

(a) Bileşen dilimi ayrı olarak belirlenebilir ve güvenilir olarak ölçülebilir,

(b) Risk yönetiminin amacı, bu bileşen diliminin korunmasıdır,

(c) Bileşen diliminin tanımlandığı gruptaki kalemler, aynı korunan riske maruz kalmaktadır (böylece korunan bileşen diliminin ölçümü, bileşen diliminin dâhil olduğu grubun belirli kalemlerinden önemli derecede etkilenmemektedir),

(d) Mevcut kalemlerin (örneğin finansal tablolara alınmamış bir kesin taahhüdün veya finansal tablolara alınmış bir varlığın) korunması işleminde işletme, korunan bileşen diliminin tanımlandığı kalem grubunun bütününü belirleyebilmekte ve izleyebilmektedir (böylece işletme, tanımlanan korunma ilişkilerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin hükümlere uyum sağlayabilir) ve

(e) Gruptaki erken ödeme seçeneği içeren kalemler, nominal bir tutarın bileşenlerine ilişkin hükümleri karşılamaktadır (bakınız: B.6.3.20 paragrafı).

Sunum

6.6.4 Dengeleme riski taşıyan kalem grubunun korunmasında (diğer bir ifadeyle net pozisyonun korunmasında), korunulan riskin, kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda farklı ana hesap kalemlerini etkilemesi durumunda, korunma işleminden kaynaklanan kazanç veya kayıplar, bu tabloda, korunan kalemlerin etkilediği ana hesap kalemlerinden ayrı olarak sunulur. Böylece bu tablodaki korunan kalemin kendisiyle ilişkili olan ana hesap kalemi tutarı (örneğin, hasılat veya satışların maliyeti) etkilenmeden kalır.

6.6.5 Gerçeğe uygun değer değişiminden korunma kapsamında bir grup olarak birlikte korunan varlık ve yükümlülüklere ilişkin kazanç veya kayıplar, 6.5.8(b) paragrafı uyarınca grubu oluşturan kalemlerin her birinin defter değerinde bir düzeltme olarak finansal tablolara alınır.

Sıfır Net Pozisyonlar

6.6.6 Korunan kalemin sıfır net pozisyona sahip bir grup olması durumunda (diğer bir ifadeyle korunan kalemlerin kendi arasında, grup olarak yönetilen riski tamamen dengelemesi durumunda), aşağıdaki durumlar mevcut olduğu sürece, işletmenin söz konusu kalem grubu hakkında korunma aracı içermeyen bir korunma ilişkisi tanımlamasına izin verilir:

(a) Korunma işleminin, sürekli yenilenen bir net riskten korunma stratejisinin parçası olması dolayısıyla, işletmenin zaman içinde düzenli olarak aynı türdeki pozisyonları koruması (örneğin, işlemlerin, işletmenin koruma işlemi uyguladığı zaman dilimi boyunca tekrarlanması durumunda),

(b) Korunan net pozisyon tutarının, sürekli yenilenen net riskten korunma stratejisi boyunca değişmesi ve işletmenin net riskten korunmak için uygun korunma araçları kullanması (diğer bir ifadeyle, net pozisyon sıfır değil ise),

(c) Korunma muhasebesi, normal olarak, net pozisyonun sıfır olmadığı ve bu pozisyonun uygun koruma araçlarıyla korunduğu durumlarda uygulanır ve

(d) Sıfır net pozisyona korunma muhasebesinin uygulanmamasının, tutarsız muhasebe sonuçlarına neden olması (çünkü muhasebeleştirme işlemi, normalde bir net pozisyonun korunması kapsamında finansal tablolara alınacak olan, risk pozisyonlarının dengelenmesini finansal tablolara yansıtamayacaktır).

6.7 Temerrüt Tutarının Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılarak Ölçülmesi Seçeneği

Temerrüt Tutarının Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılarak Tanımlanmasının Uygunluğu

6.7.1 Bir finansal aracın tamamına veya bir kısmına (temerrüt tutarına) ilişkin kredi riskini yönetmek için gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bir kredi türevinin kullanılması halinde aşağıdaki şartların sağlanması durumunda, söz konusu finansal araç (aynı şekilde tamamı veya bir kısmı), gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülen bir finansal araç olarak tanımlanabilir:

(a) Temerrüde düşecek tarafın (örneğin, borç alan veya kredi taahhüdünü elinde bulunduran tarafın), kredi türevindeki referans işletmeyle aynı olması (isim eşleşmesi) ve

(b) Finansal aracın ödenme önceliğiyle, kredi türevi kapsamında teslim edilebilen araçların ödeme önceliğinin aynı olması.

Kredi riski yönetilen finansal aracın bu Standart kapsamında olup olmadığına bakılmaksızın bu tanımlama yapılabilir (örneğin, işletme bu Standardın kapsamı dışındaki kredi taahhütleri için tanımlama yapabilir). İşletme söz konusu finansal aracı, ilk defa finansal tablolara aldığında veya sonrasında ya da bu aracı finansal tablolara almadığı durumda tanımlayabilir. İşletme tanımlamayı eş zamanlı olarak belgelendirir.

Gerçeğe Uygun Değer Değişimi Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Tanımlanan Temerrüt Tutarının Muhasebeleştirilmesi

6.7.2 Bir finansal araç, 6.7.1 paragrafı uyarınca finansal tablolara ilk defa alındıktan sonra - veya finansal tablolara alınmadan- gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülmesi durumunda, tanımlama tarihindeki -varsa- defter değeri ile gerçeğe uygun değeri arasındaki fark derhâl kâr veya zarar olarak finansal tablolara alınır. 4.1.2A paragrafı uyarınca gerçeğe uygun değer değişimi diğer kapsamlı gelire yansıtılarak ölçülen finansal varlıklar için, daha önce diğer kapsamlı gelirde muhasebeleştirilen toplam kazanç veya kayıplar, yeniden sınıflandırma düzeltmesi olarak (bakınız TMS 1), derhal özkaynaktan çıkarılarak kâr veya zararda yeniden sınıflandırılır.

6.7.3 İşletme aşağıdaki durumlarda, kredi riskine neden olan finansal aracı veya bu finansal aracın belirli bir oranını, gerçeğe uygun değer değişimini kâr veya zarara yansıtarak ölçmeye son verir:

(a) 6.7.1 paragrafındaki gerekli kıstasların artık karşılanmaması, örneğin:

(i) Kredi türevinin veya kredi riskine neden olan ilgili finansal aracın süresinin dolması veya satılması, sona ermesi veya ödenmesi ya da

(ii) Finansal aracın kredi riskinin artık kredi türevleri kullanılarak yönetilmemesi. Bu durum örneğin, borçlunun veya kredi taahhüdünü elinde bulunduranın kredi kalitesinin düzelmesi veya işletmenin tabi olduğu sermaye şartlarının değişmesi nedeniyle ortaya çıkabilir.

(b) Kredi riskine neden olan finansal aracın, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülmesinin normalde zorunlu olmaması (diğer bir ifadeyle işletmenin iş modelinin bu zaman zarfında değişmemesi nedeniyle 4.4.1 paragrafı uyarınca yeniden sınıflandırmanın zorunlu olması).

6.7.4 İşletmenin, kredi riskine neden olan finansal aracı veya bu finansal aracın belirli bir kısmını, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtarak ölçmeye son vermesi durumunda, finansal aracın bu ölçüme son verme tarihindeki gerçeğe uygun değeri, finansal aracın yeni defter değeridir. Müteakiben, finansal aracın gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılan olarak tanımlanmasından önce kullanılan ölçüm yöntemi (yeni defter değerinden kaynaklanan itfa da dâhil) uygulanır. Örneğin, başlangıçta itfa edilmiş maliyetinden ölçülmüş olan bir finansal varlık yeniden bu yönteme göre ölçülecektir ve bu varlığın etkin faiz oranı, gerçeğe uygun değer değişimi kâr veya zarara yansıtılarak ölçülmesine son verildiği tarihteki yeni brüt defter değeri esas alınarak yeniden hesaplanacaktır.

6.8 Korunma Muhasebesinin Belirli Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Geçici İstisnalar

6.8.1 İşletme, 6.8.4-6.8.12 paragrafları ile 7.1.8 ve 7.2.26(d) paragraflarını, gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine uygular. Bu paragraflar yalnızca bu tür korunma ilişkileri için geçerlidir. Bir korunma ilişkisi ancak reformun aşağıdaki hususlarda belirsizliklere neden olması halinde gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenir:

(a) Korunulan risk olarak tanımlanan gösterge faiz oranı (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen) ve/veya

(b) Korunan kalemin veya korunma aracının gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı.

6.8.2 6.8.4-6.8.12 paragraflarının uygulanması açısından, “gösterge faiz oranı reformu”, bir gösterge faiz oranının Finansal İstikrar Kurulu’nun Temmuz 2014 tarihli “Başlıca Gösterge Faiz Oranları Reformu”2 raporundaki tavsiyeler sonucunda ortaya çıkan alternatif bir gösterge oranı gibi bir oranla değiştirilmesi de dâhil olmak üzere, bir gösterge faiz oranına ilişkin piyasa genelinde yapılan reformu ifade eder.

2 “Başlıca Gösterge Faiz Oranları Reformu” raporuna http://www.fsb.org/wp-content/uploads/r 140722.pdf adresinden ulaşılabilir.

6.8.3 6.8.4-6.8.12 paragrafları yalnızca bu paragraflarda belirtilen hükümlere ilişkin istisna sağlar. İşletme, gösterge faiz oranı reformundan doğrudan etkilenen tüm korunma ilişkilerine korunma muhasebesinin diğer tüm hükümlerini uygulamaya devam eder.

Nakit Akış Değişkenliğinden Korunmada Gerçekleşme İhtimalinin Yüksek Olmasına İlişkin Hüküm

6.8.4 6.3.3 paragrafı uyarınca bir tahmini işlemin (veya bunun bir unsurunun) gerçekleşme ihtimalinin yüksek olup olmadığının belirlenmesi açısından işletme, korunan nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranının (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

Nakit Akış Değişkenliğinden Korunma Fonunda Biriken Tutarın Yeniden Sınıflandırılması

6.8.5 Korunmaya konu gelecekteki nakit akışlarının gerçekleşmesinin beklenip beklenmediğinin belirlenmesi amacıyla 6.5.12 paragrafındaki hükmün uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranının (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

Korunan Kalem ve Korunma Aracı Arasındaki Ekonomik İlişkinin Değerlendirilmesi

6.8.6 6.4.1(c)(i) ve B6.4.4-B6.4.6 paragraflarındaki hükümlerin uygulanması açısından işletme, korunan nakit akışlarının ve/veya korunulan riskin dayandığı veya korunma aracına ilişkin nakit akışlarının dayandığı gösterge faiz oranının (sözleşmeyle belirlenen veya sözleşmeyle belirlenmeyen), gösterge faiz oranı reformu sonucunda değişmediğini varsayar.

Bir Kalemin Bileşeninin Korunan Kalem Olarak Tanımlanması

6.8.7 6.8.8 paragrafı faiz oranı riskinin sözleşmeyle belirlenmeyen bir gösterge unsurundan korunması işlemine uygulanmadığı sürece işletme, risk bileşeninin ayrı olarak belirlenebilir olmasına ilişkin 6.3.7(a) ve B6.3.8 paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinin başlangıcında uygular.

6.8.8 Korunma aracının ve korunan kalemin sıklıkla değişmesi nedeniyle işletmenin, korunma işleminin belgelendirilmesiyle tutarlı olarak, korunma ilişkisini yeniden düzenlemesi (ilişkiyi sonlandırması ve yeniden başlatması) durumunda (diğer bir ifadeyle işletmenin, hem korunan kalemlerin hem de korunma araçlarının uzun süre aynı kalmadığı dinamik bir süreç kullanması durumunda), işletme risk bileşeninin ayrı olarak belirlenebilir olmasına ilişkin 6.3.7(a) ve B6.3.8 paragraflarında yer alan hükmü yalnızca korunma ilişkisinde bir korunan kalemi ilk tanımladığı sırada uygular. Değerlendirmenin korunma işleminin başlangıcında veya daha sonrasında yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, korunma ilişkisinde ilk kez tanımlandığı sırada değerlendirilmiş olan bir korunan kalem, aynı korunma ilişkisi içinde daha sonra yapılacak herhangi bir yeniden tanımlamada tekrar değerlendirilmez.

Uygulamanın Sonlandırılması

6.8.9 İşletme, 6.8.4 paragrafını aşağıdaki tarihlerden erken olanında bir korunan kaleme uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır:

(a) Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve

(b) Korunan kaleme ilişkin korunma ilişkisi sonlandırıldığında.

6.8.10 İşletme, 6.8.5 paragrafını uygulamayı aşağıdaki tarihlerden erken olanında ileriye yönelik olarak sonlandırır:

(a) Korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı gelecekteki nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve

(b) Sonlandırılan korunma ilişkisiyle ilgili olarak nakit akış değişkenliğinden korunma fonunda biriken tutarın tamamı kâr veya zararda yeniden sınıflandırıldığında.

6.8.11 İşletme, 6.8.6 paragrafını aşağıdaki durumlarda bir korunan kaleme ve bir korunma aracına uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır:

(a) Korunan kalem için, korunulan risk veya korunan kalemin gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında ve

(b) Korunma aracı için, korunma aracının gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizlik ortadan kalktığında.

Korunan kalem ve korunma aracının ait olduğu korunma ilişkisine 6.8.11(a) veya 6.8.11(b) paragrafında belirtilen tarihlerden önce son verilmesi halinde işletme, korunma ilişkisine son verilen tarihte ilgili korunma ilişkisine 6.8.6 paragrafını uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır.

6.8.12 Bir kalemler grubunu korunan kalem olarak veya bir finansal araç bileşimini korunma aracı olarak tanımlarken işletme, korunulan risk ve/veya ilgili kalemin veya finansal aracın gösterge faiz oranına dayalı nakit akışlarının zamanlaması ve tutarı açısından gösterge faiz oranı reformunun yarattığı belirsizliğin ortadan kalkması durumunda, 6.8.9, 6.8.10 veya 6.8.11 paragraflarından ilgili olanı uyarınca 6.8.4-6.8.6 paragraflarını münferit bir kaleme veya bir finansal araca uygulamayı ileriye yönelik olarak sonlandırır.

6.8.13 İşletme 6.8.7 ve 6.8.8 paragraflarını uygulamayı aşağıdaki tarihlerden erken olanında ileriye yönelik olarak sonlandırır:

(a) 6.9.1 paragrafı uygulanarak sözleşmeyle belirlenmeyen risk bileşeninde gösterge faiz oranı reformunun gerektirdiği değişiklikler yapıldığında veya

(b) Sözleşmeyle belirlenmeyen risk bileşeninin tanımlandığı korunma ilişkisi sonlandırıldığında.

6.9 Gösterge Faiz Oranı Reformundan Kaynaklanan İlave Geçici İstisnalar

Belgenin devamı okuyucuda yükleniyor.