KolayuyumGiriş yap

67 Basın İlân Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanun Uyarınca Yayınlanacak İlân ve Reklâmlar ile Bunları Yayınlayacak Mevkuteler Hakkında Genel Kurul Kararı

Tür
Resmi Gazete
Atıf
67 Basın İlân Kurumu Teşkiline Dair 195 Sayılı Kanun Uyarınca Yayınlanacak İlân ve Reklâmlar ile Bunları Yayınlayacak Mevkuteler Hakkında Genel Kurul Kararı (R.G. 05.03.1977/15869)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Kapsam ve amaç

Bu karar, 196 sayılı Kanun uyarınca, Basın İlân Kurumu veya Valilikler’in yayınına aracı olmak ödevinde bulunduğu ilân ve reklâmların dağıtım ve yayınlama esasları ile bunları yayınlayacak mevkutelerin vasıflarını ve ödevlerini ve uygulamaya ilişkin sair hususları düzenler.

Madde 2 – İlân ve reklâmlar

Kurumun veya Valiliklerin yayınına aracı olmak ödevinde bulunduğu ilân ve reklamlar şunlardır:

a) Kanun, tüzük veya yönetmelik gereği yayınlanması mecburî olup da reklam niteliği taşımayan ilânlar (özel derneklerinki hariç),

b) Genel ve katma (bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, İktisadî Devlet Teşekkülleri ve sermayesinin yarısından fazlası kamu hukuku tüzel kişilerine ait bulunan kuruluşların veya bunların % 50'den fazla sermaye payı olan iştiraklerinin reklam niteliği taşımayan ilâhları,

c) Yukarıda (b) bendinde anılan dairelere ait hususî ilân ve reklamlar,

d) Kanunla kurulan müesseseler ile bunların iştiraklerine ait hususî ilân ve reklamlar,

e) Yabancı memleketlerdeki gerçek ve tüzel kişilerin doğrudan doğruya verecekleri hususî ilân ve reklamlar.

Madde 3 – Kurum’un ve Valilikler’in ödevi

Basın İlân Kurumu, şubesi bulunan yerlerin belediye sınırları içinde, 2. maddenin (a ve b) bendlerinde belirtilen «resmî ilânlar» ile (c, d ve e) bendlerinde belirtilen «hususî ilân ve reklamlar»ın yayınına aracı olur.

Kurumun aracılık ödevi dışında kalan yerlerde ise Valilikler, münhasıran, 2. maddenin (a ve b) bendlerinde belirtilen resmî ilânların yayınına aracı olurlar.

6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 37. maddesine göre yapılacak tescil ilânları, Kurum’un veya Valiliklerin aracılığından geçirilmez.

Madde 4 – Uygulama alanı ve usûlü

Mevkutelerin yayın yerleri ve nevileri ile ilân ve reklamlara aracılık ödevinin kapsamına göre, özel hükümler, bu kararın 2, 3 ve 4. bölümlerinde toplanmıştır.

Birinci bölümünde yer alan genel hükümler, aksi belirtilmeyeni hallerde diğer bölümlerdeki hükümlerle birlikte uygulanır.

Madde 5 – Mevkute

Basın Kanunu hükümleri dairesinde çıkarılan günlük veya günlük olmayan gazeteler ile belli aralıklarla yayımlanan dergiler bu karara göre, mevkute sayılır.

Ansiklopediler gibi, aralıklarla ve fasiküller halinde yayınlanan ve aktüalitesi olmayan her türlü matbua, adı ne olursa olsun, gazete veya dergi sayılamaz.

Madde 6 – Kısaltmalar

Gereksiz tekrarları önlemek üzere, bu kararda:

a) Basın İlânı Kurumu teşkiline dair 2 Ocak 1901 tarih ve 195 sayılı Kanun yerine «195 sayılı Kanun»,

b) Basın İlân Kurumu yerine «Kurum»,

c) 195 sayılı Kanun’un 53. maddesinde öngörülen Yönetmelik yerine «Kurum Yönetmediği»,

d) Bulunduğu yere göre, ilgili bölümde öngörülen vasıflara sahip bulunan ve yükletilen ödevleri yerine getiren gazete için de «vasıflı gazete»

deyimleri kullanılmıştır.

Madde 7 – Dağıtım ilkesi

İlân ve reklamlar yayınlanmak üzere, bu kararla belirtilen esas ve usullere göre, Kurum veya ilgili Valilikler tarafından, günlük gazetelerle diğer mevkutelere dağıtılır.

2. maddenin (c ve d) bendlerinde anılan dairelere ait ilân ve reklamların dağıtımında, bunların istekleri dikkate alınır.

7201 sayılı Tebligat Kanunu’na tabi ilânların yayım için, tebligatı çıkaran merci 12. maddede sözü geçen listeye dahil bir gazeteyi veya sebebini belirtmek kaydıyla liste dışı bir gazeteyi seçerse, bu isteğe aynen uyulur.

Madde 8 – Yayımlama hakkı

Günlük gazetelerle diğer mevkutelerin, 2. maddede sayılan ilân ve reklamları yayınlama hakkının doğması için:

a) Yayınlandıkları yerlere göre, bu kararın ilgili bölümlerinde öngörülen şart ve vasıfları haiz olmaları,

b) Yazılı olarak, bunları yayınlama talebinde bulunmaları,

c) Kurum Yönetmeliği ve bu kararla yükletilen ödevleri kabul ederek vaktinde yerine getirmeleri

lâzımıdır.

Madde 9 – Yayınlama hakkının düşmesi

Yayınlama hakkına vücut veren unsurlardan herhangi bilinin ihlâli hallinde, bu hak kendiliğinden düşer.

Yayınlama hakkının düştüğü, kontrol kurulu raporlarının veya aylık icmal va rakalarının incelenmesi veya bunların tahkiki ve araştırılması sonucu, Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili Valilikler tarafından tespit olunarak karara bağlanır ve gereken tedbirler alınır.

Düşme kararları, düzenlendiği tarihi takiben en geç yedi gün içerisinde ilgili mevkutelere gönderilir.

Yayınlama hakkının düştüğünü vaktinde ve kendiliğinden bildiren mevkutelere 195 sayılı Kanun’un 49. maddesi hükmü uygulanmaz.

Madde 10 – Düşme kararının sonuçları

Yayınlama hakkı düşen mevkutelere, bu hak yeniden kazanılıncaya kadar ilân ve reklam verilmez.

Bu mevkutelerin yazılı talepleri üzerine yaptırılan kontrolün sonucu olumlu ise, yayınlama hakkına vücut veren unsurların tamamlandığı tespit edilen tarihten geçerli olmak üzere, yayınlama hakkı yeniden doğar. Ancak, yayınlama hakkına vücut veren unsurların tamamlandığı tarih ile yazılı talep tarihi arasındaki süre on günü geçtiği takdirde, yeniden yayınlama hakkı, talep tarihinde doğmuş sayılır.

Yazılı talep tarihi, talebi muhtevi yazımın Kurum veya ilgili valilik evrakına kaydedildiği tarihtir.

Yayınlama hakkının yemden kazanılması halinde, Kurum Genel Müdürlüğü ile Valiliklerin, yayınlama hakkının düştüğüne ve yeniden doğduğuna ilişkin kararlarının birer nüshası, belgeleriyle beraber, 195 sayılı Kanunun 49. maddesine göre işlem yapılmak üzere, bir arada Kurum Yönetim Kuruluna sunulur. Yayınlama hakkının yeniden doğduğuna ilişkin kararların birer nüshası da ilgili mevkutelere tebliğ olunarak, kendilerine ilân ve reklam verilmeye başlanır.

Yönetim Kurulunun anılan 49. maddeye dayanarak ittihaz edeceği karar kesinleştikten sonra, tespit edilen süreye göre, ilân ve reklam kesme cezası uygulanır.

Madde 11 – Düşme kararına itiraz

Düşme kararı kendilerine tebliğ edilen mevkuteler, en geç on gün içerisinde kararı veren mercie ve bunların önceki kararlarında ısrar etmeleri halinde, yine en geç son gün içerisinde, Kurum Yönetim Kuruluna itiraz edebilirler.

Yönetim Kurulu itirazı reddederse, ilgili mevkuteler, prensip kararı verilmesini gerektiren hallerde, 195 sayılı Kanunun 38. maddesi uyarınca, Genel Kurula müracaat edebilirler.

Yönetim Kurulu, itirazı haklı bulursa ve anılan Kanunun 49. maddesi hükmünün uygulanmasına mahal olmadığını kararlaştırılsa veya Genel Kurulun prensip kararı ilgili mevkutenin lehinde ise, yayınlama hakkı kesintiye uğramamış sayılır ve gerekli telafi işlemi uygulanır.

Madde 12 – Gazeteler listesi

Kurum Genel Müdürlüğü ve ilgili Valilikler, her ayın son günü, ilân ve reklam verilebilecek olan günlük gazete ve diğer mevkutelerin isimleri ile nev’ini, sayfa sayısını, yüzölçümünü, aylık tirajını, günlük fiilî satış ortalamasını ve gerekli görülen sair bilgileri kapsayan birer liste hazırlamakla yükümlüdür.

Hakkında ilân ve reklam kesme cezası uygulanan her mevkutenin, hangi tarihten itibaren ilân ve reklam yayınlayabileceği, cezanın sona ereceği aya ait listelerde belirtilir.

Bu listeler, Hükümet ve Kurum şubeleri ile diğer ilgililere gönderilir.

Madde 13 – Listeye alınmamaktan doğan ihtilâflar

Gazeteler listesine alınmayan mevkuteler ile Kurum Genel Müdürlüğü veya Valilikler arasında çıkan ihtilâflar, Kurum Yönetim Kurulunca bir hafta içerisinde karara bağlanır.

Yönetim Kurulu lüzum görür veya Genel Müdürlük veya Vali veya ilgili mevkute talep ederse, prensip kararı verilmesi için, konu 195 sayılı Kanunun 37. maddesi uyarınca Genel Kurula intikâl ettirilir. Verilecek Genel Kurul kararı kesindir.

Yönetim Kurulu kararı veya Genel Kurulun ittihaz edeceği prensip karan gerektirirse, Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili Valilik tarafından, yerine göre, telâfi veya mahsup işlemi uygulanır.

Madde 14 – Mahsup ve telâfi işlemleri

Mevkutelerin, haksız veya fazla olarak yayınlandıkları resmi ilânlar «mahsup», yayınlama hakkı bulunmasına rağmen yayınlamaktan mahrum kaldıkları resmî ilânlar ise, «telâfi» edilir.

Mahsup ve telâfi işlemleri, gazetelerin, mağduriyetini önlemek üzere, ilgili gazetenin bu işlemlere ilişkin karar tarihindeki aylık resmî ilân kontenjanının yarısı üzerinden ve müteakip aylarda yapılır.

Madde 15 – Aylık kontenjan

Belli bir yerde bir ay içinde yayınlanması muhtemel resmî ilânların, o yerde çıkan gazetelerden her birine hangi miktar veya miktarlarda dağıtılacağına esas teşkil eden ölçüye, aylık kontenjan adı verilir.

Aylık resmî ilân kontenjanının tespitinde ana kriter, gazetelerin yüzölçümüdür.

Bir yerde Kurum şubesi bulunup bulunmadığına göre, gazetelerin fiili satışları, kullandıkları puntolar, bir ay içindeki çıkış sayıları gibi unsurlar da, kontenjan tespitinde dikkate alınır.

Madde 16 – Genel olarak

Günlük gazetelerin 2. maddede sayılan ilân ve reklâmları yayınla yabilmeleri için, genel olarak, aşağıdaki maddelerde 'gösterilen (münderecat, yüzölçümü, kadro, fiilî satış, en az yayın hayatı süresi ve diğer) vasıfları haiz olmaları lâzımdır.

Günlük gazete yayınlanan yerlerde mahallî idareler tarafından çıkarılan gazetelere, bunlar günlük de olsalar, resmî ilân verilmez.

Madde 17 – Münderecat

Günlük gazetelerle diğer mevkutelerin münderecatı, yayınlandıkları yerlere göre, ilgili bölümlerde ayrı ayrı gösterilmiştir.

Şu kadar ki, yayın yerlerine bakılmaksızın, gazetelerde yer alacak ilân, reklam, aynı mahiyetteki resim, yazı ve benzeri hazır kalıpların, yüzölçümü 1,35 metrekare den az olmayan mevkutelerde bu yüzölçümünün yarısını, daha az olanlarda ise kendilerine ait yüzölçümünün üçte birini geçmemesi ve her sayıda her sayfanın yeniden dizilip tertiplenmiş olarak yayın yerlerindeki matbaalarda basılması lâzımdır.

Yukarıda sözü geçen hazır kalıpların her sayıda değiştirilmesi asildir. Ancak, genel konulara ait başlık klişeleri, gazete hakkındaki bilgiler ve benzerlerinin sürekli olarak kullanılması caizdir. Buna mukabil TRT programları, nöbetçi eczaneler, eğlence yerleri gibi konulara ilişkin diğer hazır kalıpların mahiyetlerinin gerektirdiği ölçüde aktüel olması şarttır.

Asgarî yüzölçümünden, hazır kalıplar için kullanılabilecek azamî kısım çıktıktan sonra kalan yerler, gazetelerin nev'ilerine göre kendi zorunlu münderecatına ayrılır.

Madde 18 – Münderecatta benzerlik

Değişik ad ile dâhi olsa, aynı veya ayrı yerlerde yayınlanan iki veya daha çok gazetede benzeri yaza, resim veya roman gibi malzemeden devamlı olarak yararlanıldığı takdirde, bu gazetelerden yalnız birine ilân ve reklâm verilebilir.

Bu tür gazetelerin sahibi aynı kimse ise, ilân, ve reklam verilecek gazeteyi kendisi seçer. Sahipleri başka kimseler ise, yayınlama hakkı, yayın süresi daha fazla olan gazeteye ait olur.

Ortak olarak yararlanılan malzemenin kullanma hakkının kendisine ait olduğunu iddia eden gazete, bu hususu ispat ile yükümlüdür.

Madde 19 – Yüzölçümü

Mevkutelerin sayfa sayı ve ölçüsünün tespitinde, normal olarak yayınlanmış bulunan bir nüshasının sayfalarının yüzölçümü toplamı esas alınır.

Resmî ilân yayınlayabilmesi için, gazetelerin asgarî yüzölçümü, ilgili bölümlerde gösterilmiştir.

Madde 20 – Kadro

Gazeteler, gazete yayınından beklenen amacı gerçekleştirecek sayıda ve çalışma mevzuatı esaslarına uygun olarak kendileriyle sözleşmeler yapılıp ücret ödenen, sigorta primleri ile vergileri ödenmiş veya üç ay içinde ödenmek şartı ide tahakkukları yaptırılmış olan ve fiilen çalışan fikir işçisi kadrosu bulundurmak zorundadırlar.

Asgarî kadroya dahil edileceklerin, gazetelerin yayınlandığı mahalde ikamet etmeleri lâzımdır. Bunların sayıları, görev ve unvanları ile nitelikleri ve sair hususlar, gazetelerin yayın yerleri esas alınarak ayrı ayrı tespit edilmiştir.

Madde 21 – Birden fazla gazetede çalışanlar

Birden fazla gazetede çalışan fikir işçileri, bunlardan yalnız birinin asgarî kadrosunda yer alabilir.

Birden fazla gazete, aynı fikir işçisini kendi asgarî kadrosunda gösterdiği takdirde, düzenleme tarihi eski olan sözleşme geçerli sayılır. Aksini iddia eden gazete, bu hususu ispat ile yükümlüdür.

Madde 22 – Gazete sahipliği

Gazete sahipleri, kendi gazetelerinin veya başka gazetelerin asgarî kadrosunda yer alamazlar.

Madde 23 – Fiilî satış ve ortalaması

Günlük gazetelerin, yayınlandıkları yerlerdeki bellibaşlı bayilerde günü gününe ve ötedenberi bilinen zamanda satışa çıkarılmaları, fiilen ve teker teker satılmaları ve bu cihetin, ay sonlarında gazeteler tarafından düzenlenecek icmal varakaları ve bayiler tarafından verilecek beyannamelerle Kurum Genel Müdürlüğüne veya Valiliklere bildirilmek suretiyle tevsik olunması şarttır.

Basının gelişimine göre, gerekli görülen yerlerde günlük fiilî satışın tabanı tespit edilmiştir.

12. maddenin birinci fıkrasında sözü geçen günlük fiilî satış ortalaması, bir ay boyunca bayilere verilen gazeteler toplamından iadeler düşülüp ilgili gazetenin bir ay zarfında yayınlandığı gün sayısına bölündükten sonra elde edilen sayıya, bedeli tahsil edilmiş aboneler eklenerek bulunur. Bu işlem, en geç ertesi ayın yirminci gününe kadar tamamlanır.

Günlük fiilî satış ortalamasının hesabında:

a) Vergi Usul Kanununa göre deftere tabi olmayan bayiler aracılığıyla yapılan satışlar,

b) Hakikî şahıslar ile her türlü müesseselerin, teşekküllerin ve bunların şubelerinin birden fazla olan aboneleri,

c) Birden fazla abone olma hakkı tanınmayan (b) bendindeki kişilere veya kuruluşlara yapılan toplu satışlar

dikkate alınmaz.

Madde 24 – En az yayın hayatı süresi (bekleme süresi)

İlân ve reklam yayınlama isteğinde bulunan gazetelerin, yayınlandıkları yerlere göre, tespit edilen sürede yayın hayatını doldurmuş olmaları şarttır. Bekleme süreleri, ilgili bölümlerde gösterilmiştir.

5953 sayılı Kanunun 20. maddesinin şeker ve kurban bayramlarında gazete çıkarma hakkı tanıdığı meslek kuruluşlarından, kamu hizmetlerine yararlı olduğu Bakanlar Kurulunca kabul edilmiş olanların yayınlayacakları gazetelerden yalnız birinin bekleme süresi üç aydır.

Bekleme süresinin başlangıcı, ilân ve reklam yayınlama isteğinin yazılı olarak bildirildiği tarihtir.

Bekleme süresi içinde bulunan gazetelerin:

a) Her gün aralıksız ve ilk iki ay için fiilî satış şartı hariç olmak üzere, aranılan bütün vasıflara sahip olarak yayınlanmaları ve yükletilen ödevleri yerine getirmeleri,

b) Her gün ikişer nüshalarını, Kurumun şubesi bulunan yerlerde Kurum Genel Müdürlüğüne gönderilmek üzere, o yerdeki şubesine; diğer yerlerde ilgili Valiliğe makbuz mukabilinde tevdi etmeleri

lâzımdır.

Şu kadar ki, bu gazeteler hakkında 32. maddenin üçüncü fıkrası hükmü, takvim yılı yerine bekleme süresi esas alınmak kaydıyle uygulanır.

Madde 25 – Yeniden bekleme süresi

Bekleme süresi içinde bulunan gazetelerin ara denetlemeleri, duyulan ihtiyaca göre doğrudan doğruya; bekleme süresi sonundaki denetlemeleri ise, ilgili gazetelerin yazılı talepleri üzerine; Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili Valiliklerce yaptırılır.

Bu denetlemelerde, 24. maddenin 4. fıkrasında öngörülen şartlardan herhangi birinin ihlâl edildiği anlaşılırsa, yeni bekleme süresi, söz konusu şartların eksiksiz olarak yerine getirildiğinin tespit edildiği tarihten başlar.

Madde 26 – Dizgi ve baskı tekniği

Prova tezgâhlarında veya teksir makinelerinde basılan gazetelere resmî ilân verilmez.

Makine ile dizilip, rulo kâğıt işleyen makinelerde basılan gazetelerin yayınlandığı yerlerde, diğer gazetelerin de aynı şekilde dizilip basılması şarttır. Ticaret ve Meslek gazeteleri ile yabancı dilde yayınlanan gazeteler, düz makinede de basılabilir.

Makine ile dizilen ve yüzölçümü 0,90 metrekare veya daha fazla olan gazete yayınlanan yerlerde, diğer gazetelerin yüzölçümü 0,90 metrekareden az olamaz.

Rulo kâğıt işleyen makinelerin mahdut olduğu yerlerde, birinci fıkrada öngö rülen şartın uygulama imkânı gözönünde tutulur.

Madde 27 – Resmî İlân başlıkları

Resmi ilân başlıklarının 24 puntoyu geçmemesi ve ilân metninin yüzölçümü ile mütenasip olması şarttır.

Başlık ile ilân metni arasındaki boşluk ve ilân çerçevesi, basında yerleşmiş teamüle uygun olur.

Birinci ve ikinci fıkra hükümlerine aykırı tertipler dolayısıyla meydana gelen fazla ölçümler, fatura tanziminde nazara alınamaz.

Madde 28 – Diğer vasıflar

Gazetelerin ve öteki mevkutelerin haiz olması gerekli diğer vasıfları ilgili bölümlerde ayrı ayrı belirtilmiştir.

Madde 29 – Genel olarak

Günlük gazetelerin 2. maddede sayılan ilân ve reklamları yayınlayabilmeleri için:

a) Basıldıkları matbaaların, kâğıt aldıkları satıcıların ve gazeteyi dağıtıp satan bayilerin yaptırılacak kontrollara her an açık tutulmasını sağlayacak tedbirleri almış olmaları,

b) Noterlikten onaylanmış olarak müteakip maddede gösterilen defterleri tutmaları, kayıtlarını günü gününe işlemeleri ve kontrol kurullarının her isteğinde bunları hazır bulundurmaları,

c) Kurum Yönetmeliği ile bu Kararda öngörülen diğer ödevleri yerine getirmeleri

şarttır.

Madde 30 – Tutulacak defterler

Gazetelerin tutmak zorunda oldukları defterler ile bunların münderecatı aşağıda açıklanmıştır:

a) Kâğıt Ambar Defteri: Bu defter, gazete ihtiyacı için satın alınan kâğıtların giriş işlemleri ile her nüsha için kullanılan kâğıtların çıkış işlemlerini tespite yarayacak bilgileri ihtiva eder. Ancak, İstanbul, Ankara ve İzmir’de yayınlanan gazetelerin SEKA Genel Müdürlüğü veya ona bağlı kuruluşlar dışından sağladıkları kâğıtlar bu defter kayıtlarında dikkate alınmaz.

b) Baskı Defteri: Gazetenin basıldığı matbaanın kanunen sorumlu yöneticisi ile baskıyı yapan makinistin imzalarını taşıyan ve gazetenin her gün kaç nüsha basıldığını göstermeye yarayan belgelerin kaydedildiği defterdir.

c) Bayi ve İade Defteri: Gazetenin her gün bayilere ne kadar dağıtıldığını ve iadelerini göstermeye yarar.

d) Abone Defteri: Abonelerin ad ve adresleriyle birlikte abone makbuzlarının tarih ve numaralarını, abonenin başlangıç ve bitiş tarihlerini ve tahsilatını gösteren yevmiye defterinin madde numaralarım kaydetmeye yarar.

Madde 31 – İcmal varakaları

Gazeteler, her ayın son günü esas alınmak kaydıyla, düzenleyecekleri icmal varakalarını, müteakip ayın en geç yirminci günü ele geçecek şekilde, Kurum şubelerinin bulunduğu yerlerde Kurum Genel Müdürlüğüne, diğer yerlerde ilgili Valiliklere göndermek zorundadırlar.

İcmal varakaları, ait olduğu aydaki kâğıt sarfiyatım, baskı miktarını, satış ve iadeleri, abone miktarını, fikir işçisi kadrosunu ve bunlara ait ücret ödemelerini, vergi ve sigorta primleriyle ilgili tahakkuk ve tediye işlemlerine ait makbuz tarih ve numaralarım kapsayacak şekilde düzenlenir.

İcmal varakalarındaki gerçeğe aykırı veya yanıltıcı beyanların tespiti, yayınlama hakkının düşmesine yol açmasa dahi, ilgili mevkuteler hakkında; 10. maddenin dördüncü fıkrası kıyasen, beşinci fıkrası aynen uygulanmak suretiyle, 195 sayılı Kanun’un 49. maddesine göre işlem yapılır.

İcmal varakalarının şeklini ve bunlara bağlanması gerekli belgelerin veya fotokopilerinin nelerden ibaret olacağını tespite Kurum Genel Müdürlüğü ile Valilikler yetkilidir.

Madde 32 – Yayında süreklilik

Gazeteler, kanunî kısıntılar dışında yayın hayatım aralıksız olarak devam ettirmek zorundadırlar.

Basın Kanunu hükümlerine göre verdikleri beyannamede tasrih edildiği takdirde, o günlere mahsus olmak üzere, haftada bir gün çıkmayabilirler.

Gününde yayınlanmayan nüshalarını bilâhare basan veya kendi kusuru veya giderilmesi kendi elinde bulunan sebeplerle yayınlarına bir takvim yılı içinde üç günden fazla ara veren gazetelerin, ilân ve reklam yayınlama hakkı düşer. Bunlar, ayni adla yayınlarını devam ettirseler bile, yeni yayınlanan ve henüz ilân ve reklam yayınlama hakkı doğmamış bir gazeteye uygulanan şart ve işlemlere tabi olurlar.

Grev sebebiyle yayınlarına bir ay veya daha fazla süre ara vermek zorunda kalan gazeteler, grev halinin sona erdiği tarihten itibaren en çok yirmi gün içinde yeniden yayınlandıkları takdirde, bunların yayınlama hakkı devam eder. Ancak, bir aylık süre için asgarî fiilî satış şartı hariç olmak üzere, aranan diğer vasıflara sahip olmaları ve bütün ödevleri yerine getirmeleri lâzımdır.

Grev sebebiyle yayınlarına bir aydan daha az süre ara vermek zorunda kalan gazetelerin yukarıdaki fıkra hükmünden yararlanabilmeleri; söz konusu yirmi günlük sürenin en çok on günü, asgarî fiilî satış şartına ilişkin sürenin de en çok grev süresini geçmemiş olmasına bağlıdır.

Madde 33 – Nev’i veya ad değişikliği ve yeni yayın

Nevilerini veya adlarını değiştiren gazeteler ile üç aylık bekleme süresine tabi olarak ilân ve reklam yayınlama hakkı kazanıp da bilâhare daha fazla bekleme süresine tabi teşekkül veya kişilere devredilen gazeteler «yeni yayın» sayılır.

En az beş yıl süre ile resmî ilân yayınlamış olan siyasî ve ticarî gazeteler, bir defaya mahsus olmak üzere nev’ilerini değiştirdikleri takdirde, üç aylık bekleme süresine tabi tutulurlar. Şu kadar ki, değişiklik kontenjan yükseltilmesini gerektirecek ise, gazetenin son altı ay içerisinde ilân ve reklam yayınlama hakkının düşmemiş olması şarttır ve üç aylık bekleme süresince eski kontenjanı aynen devam eder.

Yönetim Kurulu, yapacağı tahkikat sonucu, haklı olduğuna kanaat getirdiği takdirde, bir defaya mahsus olmak üzere, daha önce ad değiştirmemiş gazetelerin, bekleme süresine tabi olmaksızın ad değiştirmesine karar verir.

Yönetim Kurulunca, nev’i veya ad değişikliği taleplerinin kabul edildiğinin gazeteye tebliğinden itibaren en geç bir ay içerisinde, bu değişikliği fiilen yapmıyanlar, ikinci ve üçüncü fıkra hükümlerinden yararlanamazlar.

Madde 34 – Fatura tanzimi

Mevkuteler, yayınladıkları resmi ilânlar için 195 sayılı Kanunun 39. maddesi uyarınca yürürlüğe konulan «Resmî İlân Fiyat Tarifesi» nde öngörülen esas ve ölçülere uygun olarak; hususî ilân ve reklamlar için de, anılan kanunun 45. maddesinde öngörülen «Hususî İlân ve Reklâm Tarifesi» ne göre, fatura düzenlemek ödevindedirler.

Belirtilen tarifelere veya bu kararda tespit edilen diğer esaslara aykırı fatura düzenlenmesi sebebiyle, ilgili kanunlar uyarınca müeyyide uygulanması, 195 sayılı Kanunun 49. maddesine göre işlem yapılmasına mani değildir.

Madde 35 – Yıllık kolleksiyon

Gazeteler, kontrol kurullarının talebinde incelemeye imkân vermek üzere, en az bir yıllık kolleksiyonlarını hazır olarak bulundurmak zorundadırlar.

Madde 36 – Diğer ödevler

Gazetelerin ve diğer mevkutelerin yerine getirmesi gereken sair ödevleri, ilgili bölümlerde ayrı ayrı gösterilmiştir.

Madde 37 – Genel olarak

Gazetelerin ilân ve reklam yayınlama hakkının doğup doğmadığını veya gerektiğinde bu hakkın düşüp düşmediğini denetlemek için, «kontrol kurulları» ve bunların düzenleyecekleri raporlara karşı yapılan itirazları incelemek üzere de «geçici kontrol kurulları» teşkil olunur.

Her gazete, yılda en az bir defa denetlenir.

Madde 38 – Kontrol Kurullarının teşkili

Gazetelerin yayınlandıkları yerlere göre Kurum Genel Müdürlüğü veya ilgili Valilikler, ihtiyacı karşılayacak sayıda, kontrol ve geçici kontrol kurulları teşkiline ve bunlara yer ve zaman kaydına tabi olmaksızın, hal icaplarına göre her türlü çalışmayı yaptırmaya yetkilidirler.

Kurulların kaç üyeden meydana geleceği, bunların nitelikleri ve sair hususlar ilgili bölümlerde düzenlenmiştir.

Madde 39 – Üye adaylarının tespiti

Kontrol veya geçici kontrol kullarının üye adayları, her yıl Ocak ayı başında tespit edilir.

Tespit, seçim ve tâyinle olur. Hangi üye adaylarının seçileceği, hangilerinin tâyin edileceği ilgili bölümlerde gösterilmiştir.

Yıl içinde görev yapamayacağı kesinlikle anlaşılan üye adaylarının yerine; aynı usulle yenileri getirilir.

Kontrol kurullarında önceki yıllarda görev alanların, yeniden üye adayı olmaları caizdir.

Madde 40 – Kontrol Kurullarının görevleri ve yetkileri

Kontrol kurullarının ana görevi, genel olarak, bu kararla gazetelere yükletilen ödevlerin yerine getirilip getirilmediğini ve öngörülen vasıfların mevcut olup olmadığını denetlemektir. Bu amaçla yapmaya yetkili oldukları işlerin başlıcaları şunlardır:

a) Gazetelerin baskı sayısına, bayilere dağıtım listesine, satış ve iade miktarlarına ilişkin olarak bilgi toplamak ve matbaa, bayi ve kâğıt satıcılarının çalışmalarını ve kayıtlarını yerinde incelemek,

b) Matbaalarda ani alarak baskı kontrolları yapmak,

c) Gazete kolleksiyonları üzerinde münderecatı kontrol etmek,

d) Denetleme konusu ile ilgili olarak, resmi ve özel teşekküllerden, ticarethanelerden ihtiyaç duyacakları bilgi ve belgeleri istemek,

e) Bekleme süresi içinde bulunan gazetelerin ara denetlemeleri ile nihaî denetlemelerini yapmak,

f) Kurum Yönetmeliğine ve bu karara göre, kendilerine verilen görevlerin ifası için, her türlü araştırma ve incelemeleri yapmak.

Madde 41 – Göreve mâni haller

Kontrol kurullarında görev alan üyeler, aşağıdaki hallerde denetlemelere katılamazlar ve yerlerine, usulüne göre başkaları seçilir:

a) Görevlerini, özürleri sebebiyle yapamayacakları anlaşılanlar,

b) Denetlemeden önce, hakkında vâki husumet beyanı varid görülenler,

c) İlgili bulundukları gazete denetlenecek olanlar.

Madde 42 – Kontrol Kurulu raporları

Kurum Genel Müdürlüğü ve ilgili Valilikler, denetleme maksadına ve ihtiyaca göre, kontrol kurulu raporlarının çerçevesini ve şeklini tesbite yetkilidirler.

Düzenlenecek raporların geçerli sayılması, her kurulda görev alan başkan ve üyelerin tamamının, o denetlemede hazır bulunmasına ve rapora imza koymalarına bağlıdır.

Belirtilen şartların yerine getirilemeyeceği anlaşılan durumlarda, özürlü üyelerin yerine, üye adayları arasından usulüne göre başkaları seçilir.

Madde 43 – Denetleme giderleri

Kontrol veya geçici kontrol kurulu başkan ve üyelerine ödenecek gündelik ve yolluklara ilişkin esaslar ve şartlar, bu maksatla ittihaz olunacak «Genel Kurul Kararı» ile belli edilir.

Re’sen veya istek üzerine yapılan denetlemelerde, giderin nasıl karşılanacağı ilgili bölümlerde gösterilmiştir.

Şu kadar ki, ihbar ve şikâyet üzerine yapılan denetlemelerde, ihbar ve şikâyet doğru çıkarsa, denetleme giderini ilgili gazete, aksi halde ihbar ve şikâyeti yapanlar öder.

Madde 44 – İtirazlar ve çözümü

İlgili gazeteler taralından, kontrol veya geçici kontrol kurullarının:

a) Usul bakımından teşkiline,

b) Düzenledikleri raporların münderecatına,

c) Raporlarına dayanılarak ittihaz olunacak kararlara

karşı yapılacak itirazlar Yönetmeliğin kontrol kurullarına ilişkin hükümleri ile bu kararın 11. maddesindeki usule göre çözüme bağlanır.

Madde 45 – Bu bölümün kapsamı

Kurumun şubesi bulunan yerlerin belediye sınırları içinde çıkan günlük gazetelerin, 2. maddede sayılan ilân ve reklâmları yayınlayabilmeleri için, Birinci Bölümdeki hükümlerle birlikte bu bölümde yer alan hükümlere uymaları lâzımdır.

Kurum’un aracılık ödevi dışında kalmakla beraber, İzmir İlline bağlı Karşıyaka, Bornova, Buca, Gaziemir, Büyük Çiğli, Küçük Çiğli, Kilizman, Yeşilyurt, Balçova, Çınarlı, Örnekköy, Güzelbahçe, Narlıdere, Gültepe ve Çamdibi Belediye sınırları içinde yayınlanan gazeteler ile İstanbul İli hudutları dahilindeki müstakil belediye sınırlan içinde yayınlanan gazeteler, kendi il merkezlerinde yayınlanan gazetelerle aynı hükümlere tabidir.

Madde 46 – Genel olarak

Bu bölümün kapsamına dahil gazetelerde konu ve münderecat, yüzölçümü, kadro, fiilî satış, bekleme süresi ve diğer bakımlardan aranacak vasıflar ile bunlara yükletilecek ödevler müteakip maddelerde gösterilmiştir.

Madde 47 – Konu ve münderecat

Gazetelerde yer alacak haber, yorum, etüd, sair yazı ve benzerlerinin gazetecilik açısından orijinal ve aktüel olması ve değer ifade etmesi asildir.

Ayrıca, konu ve münderecat itibariyle aşağıdaki nevilerden birine dahil ve onun özelliklerine sahip bulunmaları lâzımdır:

a) Siyasî gazeteler: İç ve dış siyasî olaylara, günlük haberlere, ekonomi, kültür, san’at ve siyaset konularına ve bunların yorumlarına yer vermek,

b) Ticaret gazeteleri: Ticaret, endüstri, tarım ve malî işler ile uğraşan iş adamlarının ve teşekküllerin ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte olmak ve ekonomik, mali, sosyal konularla, iş hayatını ilgilendiren iç ve dış haberlere yer vermek,

c) Meslek gazeteleri: Kendilerine konu olarak seçtikleri mesleğin mensup ve teşekküllerinin ihtiyaçlarına ve mesleğin gelişmesine cevap verecek nitelikte olmak,

d) Yabancı dilde yayınlanan günlük gazeteler: (a) bendindeki münderecata sahip bulunmak.

17. maddede sözügeçen zorunlu münderecatın en az yarısının; siyasî gazetelerde iç ve dış olaylara, ticaret gazetelerinde ticarî konulara ve meslek gazetelerinde o meslekle ilgili yazılara ayrılması lâzımdır.

Madde 48 – Nev’ine uygunluk

Gazetelerin 47. maddenin a, b ve c bendlerinde öngörülen nevilerden herhangi birini seçmeleri ve bu nevi'deki münderecatın, asgari yüzölçümünün en az yarısını doldurması şarttır.

Şu kadar ki; İstanbul, Ankara ve İzmir illeri dışındaki Kurum şubelerinin bulunduğu yerlerde çıkan gazeteler, yalnız günlük siyasî gazete nev'inde olabilirler. Münderecat bakımından bunlar hakkında 71. madde hükmü uygulanır.

Madde 49 – İktibasta ölçü ve açıklama

Gazetelerde, iktibas suretiyle yayınlanan haber röportaj ve diğer yazılar, basında yerleşen gelenek ve meslek ahlâkı ölçüsünü geçemez.

Yabancı dilde yayım yapan günlük gazeteler, Türkiye’de çıkan gazetelerden yapacakları iktibaslarda aynı ölçüye uyarlar.

İktibaslarda, iktibasın yapıldığı mevkutelerin adı ve tarihleri açıkça belli edilir.

Madde 50 – Asgarî yüzölçümü

Her sayısındaki sayfalarının yüzölçümü toplamı günlük siyasî ve ticarî gazeteler için 1,35 metrekareden; meslek gazeteleri ile yabancı dilde yayınlanan gazeteler için 0,90 metrekareden daha az olamaz.

Sayfa sayısı, bu şartlar dahilinde serbesttir.

Madde 51 – Asgarî kadro

Gazeteler, nevilerine ve yayınlandıkları yerleri göre, en az aşağıdaki kadroyu bulundurmak zorundadırlar:

a) İstanbul, Ankara ve İzmirde yayınlanan günlük Siyasî gazeteler: 1 Yazı İşleri Müdürü, 1 Sekreter (Yazı İşleri Müdür Yardımcısı), 1 İstihbarat Şefi, 6 Muhabir (ikisi diğer iki şehirde bulunabilir), 2 Musahhih, 1 Foto Muhabiri.

b) İstanbul, Ankara ve İzmirde yayınlanan günlük ticaret gazeteleri: 1 Yazı İsleri Müdürü, 1 Sekreter, 4 Muhabir (biri, diğer iki şehirden birinde bulunabilir), 1 Musahhih.

c) Meslek gazeteleri ve yabancı dilde yayınlanan gazeteler; 1 Yazı işleri Müdürü, 2 Muhabir, 1 Musahhih.

d) Kurumun şubesi bulunan diğer yerlerde yayınlanan günlük gazetler: 1 Yazı İşleri Müdürü, 3 Muhabir, 1 Musahhih.

Madde 52 – Asgarî kadroya alınacaklar

Musahhihler hariç olmak üzere, asgarî kadroya alınacaklarla ilgili şartlar ve nitelikler şunlardır:

a) Basın mesleğinde, Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine veya kamu yayın organlarının haber hizmetlerinde kamu hukuku statüsüne göre, ara vermeden en az iki yıl çalışmış olmak,

b Yukarıdaki bendde öngörülen çalışmayı, tabi oldukları statüye göre, anılan kuruluşlara tevsik ettirmek,

c) Asgarî kadrosunda yer aldıkları gazete ile aralarında ilgili kanunlar ve çalışma mevzuatı essalarına uygun ve yazılı sözleşme yapılmış bulunmak.

Şu kadar ki, fikir işçisi sıfatıyla sarı basın kartı taşıyanlar için, iki yıllık çalışma şartı aranmaz.

İstanbul, Ankara ve İzmir dışındaki Kurum şubelerinin bulunduğu yerlerde yayınlanan gazetelerin asgarî kadrosunda yer alacakların, işten anlayışları ve yeterlikleri kontrol kurulları veya mahalli meslek teşekküllerince tespit olunur ve bunlar hakkında yukardaki a ve b bendleri hükmü uygulanmaz.

Madde 53 – Dizgi ve tertip tekniği

Gazeteler, yazı metinlerini on puntodan küçük harflerle dizdirmek ve satır aralarını şişirmemek zorundadırlar. Mizanpaj tekniği icabı, az miktarda büyük punto kullanılabilir.

İstanbul, Ankara ve İzmir dışında yayınlanan gazetelerin yazı metinlerini on puntoluk harflerle dizdirmeleri caizdir.

Madde 54 – Baskı ve dağıtım

Günlük tirajı, kendileri için tespit edilen asgarî fiilî satış miktarı civarında olan gazetelerin, günlük baskılarını ara vermeden, bir defada ve normal şiire içinde tamamlamaları lâzımdır.

Günlük gazeteler, tarihini taşıdığı gün, yayınlandığı yerlerdeki bayilerde bulunacak şekilde dağıtılır.

Madde 55 – Asgarî fiilî satış

Gazetelerin, nevilerine ve yayın yerlerine göre, başlıca satış organları aracılığıyla her gün en az aşağıdaki fiilî satışı yapmaları veya belirtilen sayıda abonelerinin bulunması lâzımdır.

A. Siyasi Gazeteler:

a) İstanbul’da yayınlanan sabah gazeteleri 5.000, akşam gazeteleri 3.000

b) Ankara ve İzmir’de yayınlanan sabah gazeteleri 3.000, akşam gazeteleri 2.500

c) Diğer şubelerin bulunduğu yerlerde yayınlanan günlük gazeteler 1.000

B. Ticaret Gazeteleri:

Bunların, bayiler eliyle satışlar dışında, bedeli tahsil edilmiş en az 1000’er abonesinin bulunması ve bu miktarın en az 2/3”ünün tüccar, iş adamı veya 47. maddede sözü edilen müesseselere ait olması şarttır.

C. Meslek Gazeteleri ile Yabancı Dilde Yayınlanan Gazeteler:

Bunların, bayiler eliyle yapılan satışları ile bedeli tahsil edilmiş aboneleri toplamı en az 1000 olmalıdır.

Madde 56 – Asgarî iade miktarı

Asgarî fiilî satışın hesabında, iadesiz gösterilen satışlar şayanı kabul değildir. Özellikle, tirajı, şart koşuları asgarî fiilî satış miktarı civarında olan gazetelerin, fiilen ve kayden tespit edilecek iadeleri % 15 den daha az olamaz.

Madde 57 – Bekleme süresi

İstanbul, Ankara ve İzmir İllerinin belediye sınırları içinde yayınlanan gazetelerin bekleme süresi onsekiz ay, öteki şubelerin bulunduğu iller için oniki aydır.

Madde 58 – Abonelerle ilgili hususlar

Abonelerin, asgari fiilî satışın hesabında dikkate alınması için, uyulması gereken esaslar ve şartlar aşağıda gösterilmiştir.

A. Abone Süresi: Gazete, hangi nev’iden olursa olsun, süresi (6) aydan az olan aboneler geçerli değildir.

B. Abone Oranı: Bedeli tahsil edilmiş dahi olsa, siyasi gazetelerin, kendilerine ait asgari fiili satış miktarının % 30’unu aşan aboneleri dikkate alınmaz.

C. Abone Bedeli:

a) Siyasî, mesleki ve yabancı dilde yayınlanan gazetelerin abone bedelleri, günlük satış fiyatı ile abone süresinin çarpımı sonucu bulunacak meblâğdan,

b) Ticaret gazetelerinin yıllık abone bedelleri de 100,- liradan

daha az olamaz.

D. Abone Komisyonu: Ticaret gazeteleri dışındaki gazetelere abone sağlayanlara hiç bir komisyon verilemez. Ticaret gazetelerine abone sağlayanlara verilecek komisyon ise, abone bedelinin % 25'inden fazla olamaz.

E. Abonelere Sevk Zamanı:

a) Siyasi sabah gazeteleri, ticaret gazeteleri, mesleki gazeteler ve yabancı dilde yayınlanan gazetelerin, tarihini taşıdığı gün saat 9.00’a kadar,

b) Akşam gazetelerinin ise, tarihim taşıdığı gün saat 17.00'ye kadar

abonelere sevk edilmek üzere postaya verilmeleri şarttır.

Madde 59 – Abonelerin tahkiki

Asgarî fiili satışın hesabında nazara alınması 54. maddede öngörülen aboneler, kontrol kurulu raporları veya icmal varakaları incelenerek veya başka yollarla ve re’sen Kurum Genel Müdürlüğünce tahkik edilebilir.

Gazeteler, her nüshanın anılan abone sahiplerinin eline geçip geçmediğini tespit için gereken tedbirleri almak ve asgari fiilî satışa etkili olan abone limitini korumakla yükümlüdür.

Konuya ilişkin olarak Kurum Genel Müdürlüğünce yapılacak her türlü tahkikat sonucu, abone miktarının asgarî fiilî satışa etkili olan abone limitinin altına düştüğü veya limitin üstünde kalmakla beraber bu limitin % 15 inin veya daha fazlasının fiilen devanı etmediği tespit edilirse, yayınlama hakkı düşer.

Yayınlama hakkının düştüğü tarih, başka yollarla tespit edilemediği takdirde, geçerli sayılmayan abonelerden başlangıcı en eski olanın tahsilat makbuzu tarihi, düşme tarihi kabul edilir.

Madde 60 – Bilanço esası

Bu bölümün kapsamına dahil, gazetelerin, muhasebelerini Gelir Vergisi Kanunu ile Vergi Usul Kanunu hükümleri dairesinde, bilanço esasına göre düzenlemeleri lâzımdır.

II. Resmi İlânların Dağıtımı

Belgenin devamı (38 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası