KolayuyumGiriş yap

1602 Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu

Tür
Resmi Gazete
Atıf
1602 Askerî Yüksek İdare Mahkemesi Kanunu (R.G. 20.07.1972/14251)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Askeri Yüksek İdare Mahkemesi

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş bağımsız bir yüksek mahkemedir.

Madde 2 – Teşkilât

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin teşkilâtı Milli Savunma Bakanlığı kuruluş ve kadrolarında gösterilir.

Madde 3 – Askeri Yüksek İdare Mahkemesi personeli

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi personeli şunlardır:

a) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan, İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları, üyeler ve Genel Sekreter;

b) Başkanunsözcüsü Başyardımcısı ve kanun, sözcüleri;

c) Genel Sekreterlik ve Sekreterlik personeli;

d) Daire Müdürlüğü, Tasnif ve Yayın Bürosu personeli;

e) Kadroda gösterilen diğer personel.

Madde 4 – Teminat

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Başkanı, İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları ve üyeleri; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi hâkimleri olarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının kendilerine sağladığı teminat altında hizmet görürler.

Madde 5 – Organlar

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin organları şunlardır:

a)Daireler;

b) Daireler Kurulu;

c)Başkanlar Kurulu;

d)Yüksek Disiplin Kurulu;

e) Genel Kurul.

Madde 6 – Genel Sekreterlik ve kalemler

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun, hâkim sınıfından olan üyeleri arasından seçeceği bir üye, Askeri Yüksek idare Mahkemesi Genel Sekreterliği görevini yapar.

Genel Sekreter, İkinci Başkanlığa bağlıdır.

Genel Sekreterliğe yeteri kadar yardımcı personel verilir. Ayrıca Başkanunsözcülüğünde, Daireler Kurulunda ve dairelerde yazı ve sair işlemleri yürütecek birer kalem teşkilâtı kurulur.

Madde 7 – Üyelerin nitelikleri

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin üyeleri; emsaline nazaran hizmetin gerektirdiği üstün bilgi ve tecrübeye sahip;

a) General, amiral ve albay rütbesindeki subaylarla,

b) En az albay rütbesinde birinci sınıf Askeri hâkimler arasından seçilirler.

Madde 5 – Üyelerin seçimi

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Askeri hâkim sınıfından olan üyeleri, Genel Kurul tarafından üye tamsayısının salt çoğunluğu ile her boş yer iğin gösterilecek üç aday arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Hâkim sınıfından olmıyan general ve amiraller ile albaylar Genelkurmay Başkanlığınca her boş yer için gösterilecek üç misli aday arasından Cumhurbaşkanınca seçilir.

Madde 9 – Atanma

8 inci maddeye göre seçilen üyeler arasından, rütbe ve kıdem sırasına göre, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına, İkinci Başkanlığına, Başkanunsözcüiüğüne ve Üyeliklere, Mili Savunma Bakam ve Başbakanın imzalıyacağı ve Cumhurbaşkanının onaylıyacağı kararname ile atama yapılır.

Atamalar Resmi Gazete’de yayınlanır.

Daire üyelerinin en kıdemlileri o Daire Başkanlığı görevini yapar.

İkinci Başkan ile Başkanunsözcüsünün askeri hâkim sınıfından olması şarttır.

Madde 10 – Görev süresi

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Askeri hâkim sınıfından olmıyan üyelerinin görev süresi en az üç yıldır.

Başkanunsözcüsü Başyardımcısı ve Kanunsözcülerinin nitelikleri ve atanmaları

Madde 11 – Başkanunsözcüsü Başyardımcısı ve Kanunsözcülerinin nitelikleri ve atanmaları

Başkanunsözcüsü Başyardımcılığına ve Kanunsözcülüklerine genel atama şartları da dikkate alınarak bu hizmetin gereklerine uygun tecrübe ve nitelikleri haiz askeri hâkimler atanır.

Bu maksatla Başkanunsözcüsü tarafından, boş yerlerin üç katı olarak aday gösterilir.

Bu görevde geçen süreler, hâkimlik hizmetinden sayılır.

Madde 12 – İdare personelinin nitelikleri ve atanmaları

İdari hizmetlerle ilgili görevlerde çalıştırılacak personelin atanmaları, hizmet ihtiyaç ve gereklerine uygun olarak özel kanunlarına göre yapılır.

Madde 13 – Başkanlara ve Başkanunsözcüsüne vekâlet

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığının boşalması, Başkanın izinli olması veya mazereti hallerinde İkinci Başkan; İkinci Başkan da yoksa, en kıdemli Daire Başkanı Başkana vekâlet eder.

İkinci Başkanlığın boşalması veya İkinci Başkanın izinli olması veya mazereti hallerinde, kendisine üyelik sıfatını haiz en kıdemli Askeri hâkim vekâlet eder.

Aynı sebeplerle Daire Başkanlıklarına, o dairenin en kıdemli üyesi vekâlet eder.

Başkanunsözcüsüne, Başkanunsözcüsü Başyardımcısı; Başyardımcının da mazereti hallerinde Kanunsözcülerinden en kıdemlisi vekâlet eder. Ancak bu sıfatla, Genel Kurul ve Yüksek Disiplin Kuruluna katılamaz.

Boşalan Başkan ve üyeliklere bir ay içinde 8 ve 9 uncu maddeler gereğince seçim ve atamalar yapılır.

Madde 14 – Daireler

Askeri Yüksek idare Mahkemesi üç daireye ayrılır.

Her daire, çoğunluk Askeri hâkim sınıfından olmak üzere bir başkan ve 7 üyeden kurulur.

Çoğunluk Askeri hâkim sınıfından olmak üzere dairelerde görüşme sayısı beştir. Kararlar çoğunlukla verilir.

Madde 15 – Üyelerin dairelere ayrılmaları

Üyeler Başkanlar Kurulunun Kararı ile dairelere ayrılırlar ve hizmetin icaplarına göre, daireleri aynı suretle değiştirilebilir.

Dairelerde meydana gelecek noksanlar diğer dairelerden üye alınmak suretiyle tamamlanır. Bu üyeler Başkanlar Kurulunun kararı ile önceden saptanır.

Madde 16 – Daireler Kurulu

Daireler Kurulu, İkinci Başkanın. Başkanlığında, her dairenin başkan ve üyeleri arasından, en kıdemli ikişer askeri hâkim ile Askeri hâkim sınıfından olmıyan en kıdemli birer üye olmak üzere 10 kişiden kurulur.

Üyelerden birinin özürü halinde kendi daire ve statüsünden en kıdemli üye Kurula katılır.

Daireler Kurulunda kararlar oy çokluğu ile verilir.

Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu tarafın oyu geçerli sayılır.

Madde 17 – Başkanlar Kurulu

Başkanlar Kurulu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Başkanı ile İkinci Başkanı ve Daire Başkanlarından kurulur. Başkan, İkinci Başkan ve Daire Başkanlarından birinin katılamamaları halinde, vekilleri toplantılarda bulunur.

Başkanunsözcülüğünü ilgilendiren işler ile Kurulca lüzum görülen diğer işlerin görüşülmesinde, Başkanunsözcüsü veya katılamaması halinde vekili toplantılara katılır ve oy kullanır.

Kararlar oy çokluğu ile verilir.

Oylarda eşitlik halinde, Başkanın bulunduğu tarafın oyu geçerli sayılır.

Madde 18 – Yüksek Disiplin Kurulu

Yüksek Disiplin Kurulu, Askeri Yüksek idare Mahkemesi Başkanı, ikinci Başkanı, Başkanunsözcüsü ve daire başkanlarından kurulur.

Kurulun toplanma yeter sayısı altıdır. Kararlar oy çokluğu ile verilir. Kurula sevk edilenler ile bunlardan daha kıdemsiz olan üyeler görüşmelere katılamaz. Kıdemsiz olanların katılamaması sonucu Kurul üye sayısı üçten az olursa, konu Genel Kurulda incelenir. Genel Kurulun kararı kesindir.

Kurulun yazı işlerini Genel Sekreter yürütür.

Madde 19 – Genel Kurul

Genel Kurul; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları ve üyelerin tamamından kurulur.

Bu kanunun 32 ve 33 üncü maddesi gereğince yapılan toplantılara hakkında soruşturma açılma isteminde bulunan üye katılamaz.

Genel Kurul üye tamsayısının beşte dördü ile toplanır.

Kararlar oy çokluğu ile verilir. Oylarda eşitlik halinde Başkanın bulunduğu tarafın oyu geçerli sayılır.

Kurulun yazı işlerini Genel Sekreter yürütür.

Madde 20 – Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevleri

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi, Türk Ulusu adına, asker kişileri ilgilendiren ve Askeri hizmete ilişkin idari eylem ve işlemlerden doğan uyuşmazlıkların ilk ve son derece mahkemesi olarak yargı denetimini ve diğer kanunlarda gösterilen görevleri yapar.

Bu kanunun uygulanmasında asker kişiden maksat, Türk Silâhlı Kuvvetlerinde görevli bulunan veya hizmetten ayrılmış olan subay, Askeri memur, astsubay, Askeri öğrenci, er ve erbaşlar, uzman, çavuş ve uzman jandarma çavuşlar ile sivil memurlardır.

Madde 21 – İdari uyuşmazlıklar ve davalar

Askeri kişilerle ilgili olan aşağıda yazılı idari uyuşmazlıklar ve davalar doğrudan doğruya ve kesin olarak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde çözümlenir ve karara bağlanır.

a) Yirminci maddede belirtilen asker kişileri ilgilendiren ve Askeri hizmete ilişkin idari eylem ve işlemlerden dolayı; yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından bahsiyle menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılacak iptal davaları, aynı idari eylem ve işlemlerin haklarını ihlâl etmesi halinde açılacak tam yargı davaları, (Disiplin suç ve tecavüzlerinden ötürü disiplin amirlerince verilen cezalar hariç),

b) Adalet mahkemeleri ile Askeri mahkemelerde görülmekte olan bir davada, bu dava ile ilgili Askeri nitelikteki bir idari işlemin anlamı veya şümulünün tayini hususunda çıkacak uyuşmazlıkların halli için mahkeme kararı üzerine açılacak davalar.

Madde 22 – Birinci Dairenin görevleri

Birinci Daire; asker kişilerin atanma, yer değiştirme, nasıp, sicil, kademe ilerletilmesi, terfi, aylık, yolluk ve kanunlardan doğan hak ve menfaatlerine ilişkin uyuşmazlıkları ve davaları çözümler.

Madde 23 – İkinci Dairenin görevleri

İkinci Daire; asker kişilerin emeklilik, maulliyet, istifa, hizmet yükümlülüğü, Askeri akademiler ile diğer Askeri öğrenci ve yedek subay işlemlerine ilişkin uyuşmazlık ve davaları çözümler.

Madde 24 – Üçüncü Dairenin görevleri

Üçüncü Daire,

a) Asker kişileri ilgilendiren ve Askeri hizmete ilişkin idari eylem ve işlemler nedeniyle açılacak tam yargı davalarına,

b) Askeri hizmetin ifası dolayısiyle Askeri görevin kural ve gereklerine uyulmadığı iddia edilerek üçüncü şahıslar tarafından asker kişiler aleyhine şahsi kusur isnadı ile açılacak tam yargı davalarına,

c) Diğer dairelerin görevleri dışında kalan davalara bakar.

Madde 25 – Bir kısım işlerin, diğer dairelere verilmesi

Dairelerin işlerinde, birbirine nazaran nispetsizlik görülürse, Başkanlar Kurulu kararı ile bir dairenin görevine giren işlerden, belirli konulara ilişkin olanlar diğer daireye verilebilir.

Bu husustaki kararlar Aralık ayı başında verilir. Aynı ay içinde Resmi Gazete'de yayınlanır ve yeni takvim yılında uygulanır.

Madde 26 – Daireler Kurulunun görevleri

Daireler Kurulu asker kişilerle ilgili aşağıda yazılı uyuşmazlıklara ve davalara bakar.

a) Birden fazla dairenin görevine taallûk eden davalar;

b) Askeri Yüksek idare Mahkemesinin daireleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıkları;

c) Bakanlar Kurulu kararlarına karşı açılan davalar;

d) Danıştay’dan alınan düşünceler üzerine uygulanan eylem ve işlemler hakkında açılan davalar;

e) Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının veya Başkanunsözcüsünün yahut dairelerin prensibe taallûk eden hususlarda Daireler Kurulunda görüşülmesini uygun gördükleri davalar,

(e) bendinde yazılı olan yetkinin Başkan tarafından kullanılması, davanın açılması sırasında; Başkanunsözcüsü tarafından kullanılması, esas hakkında düşünce verilmeden önce olur.

Bu yetkinin Başkanunsözcüsü tarafından kullanılması halinde, dava dosyası ilgili dairece ayrıca bir karar verilmesine mahal kalmaksızın Daireler Kuruluna tevdi olunur.

Madde 27 – Başkanlar Kurulunun görevleri

Başkanlar Kurulu; bu kanunla görevli kılındığı işler ile Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının Kurulda görüşülmesi uygun gördüğü idari işler hakkında gereğine göre, karar verir veya düşüncesini bildirir.

Başkanlar Kurulu, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının daveti ile toplanır.

Madde 28 – Yüksek Disiplin Kurulunun görevleri ve vereceği disiplin cezaları

Yüksek Disiplin Kurulu, Askeri Yüksek idare Mahkemesi Başkanı, İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları ve üyelerinin hâkimlik ve askerlik vekar ve onuruna dokunan, şahsi haysiyet ve itibarım kıran veya görev gereklerine uymıyan davranışlarından dolayı haklarında disiplin kovuşturması yapar ve eylemin ağırlığına göre;

a) Uyarma,

b) Kınama,

c) Görevden çekilmeye davet,

İşlemlerinden birini uygular.

Madde 29 – Genel Kurulun görevleri

Genel Kurul, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının çağrısı üzerine toplanır,. Görevleri şunlardır:

a) Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin Askeri hâkim sınıfından olan üye adaylarını seçmek,

b) Gerektiğinde uyuşmazlık mahkemesine üye seçmek,

c) Yüksek Disiplin Kurulu kararlarına karşı yapılan itirazları incelemek ve karara bağlamak,

d) Dairelerin veya Daireler Kurulunun kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli sayıldığı takdirde, Başkanunsözcüsünün düşüncesi alındıktan sonra işi incelemek ve gerektiğinde, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar vermek.

İçtihatların birleştirilmesi veya birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi, Başkan, konu ile ilgili daire ve Başkanunsözcüsü tarafından istenebilir.

İçtihatları birleştirme kararları gönderildikleri tarihten itibaren 30 gün içinde Resmi Gazete’de yayınlanır.

Bu kararlara Askeri Yüksek İdare Mahkemesi organları ve idare uymak zorundadır.

e) 91 inci maddede yazılı İçtüzüğü yapmak,

f) Kanunlarda gösterilen diğer görevleri yapmak,

g) 18 inci maddenin 2 nci fıkrasının dördüncü cümlesindeki görevi yerine getirmek.

Madde 30 – Disiplin soruşturması

Yirmisekizinci maddede yazılı eylem ve tutumları haber alan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, konuyu Yüksek Disiplin Kuruluna sevk eder.

Yüksek Disiplin Kurulu lüzum gördüğü takdirde, ilgiliden kıdemli bir üyesini soruşturma yapmakla görevlendirir. Görevlendirilen üye askeri savcıların soruşturma ile ilgili yetkilerine sahiptir.

Bu üye, ilgilinin savunmasını aldıktan sonra yaptığı soruşturma sonucunu bir raporla Kurul Başkanına sunar.

Yüksek Disiplin Kurulu, ilgili hakkında ya soruşturmanın genişletilmesine veya kovuşturmaya yer olmadığına veya 28 inci maddede yazılı disiplin cezalarından birinin uygulanmasına karar verir.

Bu cezalara karşı ilgili, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde Genel Kurula itiraz edebilir. Genel Kurul, kararı onamadığı takdirde, kararı ya kaldırır, ya değiştirir veya soruşturmanın genişletilmesi için dosyayı Yüksek Disiplin Kuruluna gönderir.

Genel Kurulun kararları kesindir.

Madde 31 – Görevden çekilmeye davet cezasının sonucu

Görevden çekilmeye davet edilen:

a) Askeri hâkim sınıfından ise, işlemin kesinleşmesinden itibaren izinli sayılır. Bir ay içinde emekliliğini istemediği veya istifa etmediği takdirde görevinden çekilmiş sayılarak hakkında Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre gerekli işlem yapılmak üzere durumu Milli Savunma Bakanlığına bildirilir.

b) Askeri hâkim sınıfından değil ise, işlemin kesinleşmesinden itibaren üyelik durumu kalkar, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ile ilişiği, kesilir, durumu Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve ilgilinin bağlı bulunduğu kuvvet komutanlığına derhal bildirilir.

Madde 32 – Görevle ilgili suçlar

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ikinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları, üyeleri ve genel sekreterin görevle ilgili suçlarını haber alan Başkan, ilgililer (hakkında kovuşturma açılmasına lüzum olup olmadığına karar verilmek üzere konuyu, Genel Kurula intikal ettirir. (Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının görevle ilgili suçlarına ait ihbar ve şikâyetler, Milli ’Savunma Bakanı tarafından Genel Kurula intikal ettirilir. )

Genel Kurul, önce soruşturma açılmasına yer olup olmadığının belli edilmesi için bir veya üç üyeyi görevlendirir.

Üye veya üyeler incelemelerini yaptıktan sonra kanaatlerini belirtmeksizin durumu bir raporla Genel Kurul Başkanlığına bildirirler.

Bu rapor üzerine Kurulda yapılacak görüşme sonunda, kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği takdirde kararın bir örneği ilgiliye, bir örneği de varsa şikâyette bulunana tebliğ edilmek üzere Başkanlığa sunulur.

Bu karar kesindir.

Soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde gerekli soruşturmayı, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanununa göre yapmak üzere gizli oyla üç üye görevlendirilir. Bu kurula üyelerden en kıdemlisi başkanlık eder. Kurul, Askeri savcıların yetkisine sahiptir.

Soruşturma Kurulu, yaptığı soruşturma sonucunu bir raporla tespit ederek Genel Kurul Başkanına arz eder.

Genel Kurul son soruşturmanın açılmasına katar verdiği takdirde soruşturma dosyası Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığı tarafından Yüce Divana sunulmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir.

İmzasız, adressiz veya takma adla yapılan ihbar ve şikâyetler işleme konulmaz.

Madde 33 – Askeri ve genel yargıya tabi suçlar

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları ve üyelerinin Askeri yargıya tabi suçlarını ¡her ne suretle olursa olsun haber alan Başkan konuyu Genel Kurula intikal ettirir.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanının Askeri yargıya tabi şahsi suçlarına ait ihbar ve şikâyetler Milli Savunma Bakanı tarafından Genel Kurula intikal ettirilir.

Soruşturmanın yapılabilmesi için Genel Kurul gizli oyla kendi arasından üç kişilik bir kurul seçer.

Kurula üyelerden en kıdemlisi Başkanlık eder.

Kurul Askeri savcıların soruşturma yetkisine sahiptir.

Bu Kurul, yapılan ihbar ve şikâyeti kovuşturmaya değer görmez veya yapılan soruşturmayı kamu davasının açılmasını haklı göstermeye yeterli bulmaz ise kovuşturmaya yer olmadığına ve kanuni şartların mevcut olması halinde soruşturmanın geçici olarak tatiline karar verir.

Bu kararlar kesindir.

Kurulca dava açılmasına karar verildiği takdirde bu karar ve soruşturma dosyası Başkanlıkça Askeri Yargıtay Başsavcılığına gönderilir.

Askeri Yargıtay Başsavcısı bir iddianame ile dava dosyasını Askeri Yargıtay Başkanlar Kurulunun belli edeceği Askeri Yargıtay Dairesine verir.

Bu Daireye ve temyiz yolu ile inceleme yapacak Daireler Kuruluna soruşturma yapan veya hükümde bulunan üyeler katılamaz. Bu hallerde Daire veya Daireler Kurulu toplanmazsa noksan üyeler diğer dairelerden tamamlanır.

Hükmü veren Daire, Daireler Kuruluna karşı direnebilir. Direnme üzerine Daireler Kurulunca yeniden verilecek karara uyulması zorunludur.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanı, İkinci Başkanı, Başkanunsözcüsü, Daire Başkanları ve üyelerin genel yargıya tabi şahsi suçlarının kovuşturulmasında Yargıtay Başkan ve üyeleri ile Cumhuriyet Başsavcılarına şahsi suçlarının kovuşturulmasına ilişkin hükümler uygulanır.

Madde 34 – Mecburi idari müracaat

Askeri kişilerin özlük işleri konusunda kesin karar almaya yetkili olmayanlar makamlarca tesis edilmiş idari işlemlerin kaldırılması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması idari dava açmak için belli olan süre içinde, mertebeler yoluyla ve bağlılığına göre yetkili üst makamlardan istenmedikçe Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde iptal davası açılamaz.

Bu takdirde yetkili makamlarca müracaat tarihinden itibaren nihayet doksan gün içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır.

İsteğin reddi üzerine veya yazılı bildirim tarihinden itibaren dava açma süresi işlemeye başlar. Müracaatçıya kayıt tarihi ve sayısını gösterir imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâğıdı verilir.

Madde 35 – İhtiyari müracaat

Kesin işlem yapmaya yetkili makamlarca tesis edilen idari işlemlerin kaldırılması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması; işlemi yapmış olan makamlardan idari dava açmak için belli olan süre içinde istenebilir. Bu müracaat işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.

Doksan gün içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır.

İsteğin reddi üzerine dava açma süresi başlar ve müracaat tarihine kadar geçmiş olan süre de hesaba katılır.

İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir eylem veya işlemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Bu halde yetkili makamlar en çok doksan gün içinde bir cevap verirler.

Bu süre içinde cevap verilmez ise istek reddedilmiş sayılır. İlgililer doksan günün bitiminden itibaren idari dava açma süresi içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açabilirler. Dava açılmayan haller ile davanın doksan günlük süre geçtikten sonra açılması sebebiyle dilekçenin reddi halinde, doksan günlük sürenin bitmesinden sonra cevap verilirse bunun tebliğinden itibaren dava açma süresi yeniden işlemeye başlar.

Müracaatçıya kayıt tarihi ve sayısını gösterir imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâğıdı verilir.

Madde 36 – İdari davaların açılması

Askeri kişilerle ilgili idari eylem ve işlemlere ilişkin idari davalar, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçeler ile açılır. Dilekçeler, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına verilir.

Dilekçelerde:

a) Tarafların ad ve soyadları ile sınıf ve rütbeleri, duhulü, nasbı, adresleri ve unvanları; varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları ile adresleri ve unvanları;

b) Davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı deliller;

c) Davaya konu olan idari eylem ve işlemin yazılı bildirim tarihi;

d) Tazminat davalarında uyuşmazlık konusu miktar gösterilir.

Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur.

Madde 37 – Dilekçelerin verilebileceği diğer yerler

Dilekçeler ile savunmalar ve davalara ilişkin her türlü evrak, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına gönderilmek üzere en yakın amirlere, valilik veya kaymakamlıklara ve yabancı memleketlerde, Askeri ataşeliklere, Türkiye elçiliklerine veya konsolosluklarına da verilebilir.

Madde 38 – Aynı dilekçe ile dava açılabilecek haller

20 nci maddede yazılı idari eylem ve işlemler aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi ve hukuki bakımdan bağlılık varsa, aynı şahsı ilgilendiren birden fazla eylem ve işlemler aleyhine bir dilekçe ile de dava açılabilir.

Madde 39 – Dilekçeler üzerinde uygulanacak işlem

Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına veya 37 nci maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin harç ile posta ücretleri alındıktan sonra defter kayıtları derhal yapılır ve kayıt tarihi ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır.

Davacılara, kayıt tarihi ve sayısını gösterir imzalı ve mühürlü, pulsuz bir alındı kâğıdı verilir.

37 nci maddede yazılı yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde. Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkanlığına taahhütlü olarak gönderilir. Bu yerlerde harç pulları bulunmadığı takdirde bunlara karşılık alınan paraların miktarı ve alındı kâğıdının tarih ve sayısı dilekçelere yazılır.

Madde 40 – Dava açma süresi

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açma süresi her çeşit işlemlerde yazılı bildirim tarihinden, kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde, doksan gündür. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlardaki hükümlere göre ilân yolu ile bildirim yapılan hallerde, özel kanunda aksine hüküm bulunmadıkça süre, son ilân tarihinden itibaren onbeş. gün sonra başlar.

Kanuna göre ilânı gereken düzenleyici ve genel tasarruflara karşı ilân tarihinden itibaren doksan gün içinde dava açılabilir. Ancak, bu tasarrufların kendilerine uygulanması üzerine ilgililer dava açmakta muhtardırlar.

Madde 41 – Görevli olmayan yerlere başvurma

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin görevine giren uyuşmazlıklarda, Askeri, idari ve adli yargı mercilerine açılan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların ve bunlara karşı kanun yolları varsa, süresi içinde olmak şartiyle, bu yollara başvurulması üzerine, verilen kararların tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesine dava açılabilir. Bu mercilere başvurma tarihi, Askeri Yüksek İdare Mahkemesine müracaat tarihi olarak kabul edilir.

Madde 42 – İptal ve tam yargı davaları

İlgililer, haklarını ihlâl eden bir idari işlem dolayısıyla Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davaları ile birlikte açabilecekleri gibi ilk Önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı, icra tarihinden itibaren doksan gün içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 35 inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.

Madde 43 – Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması

İdari eylemlerden hakları ihlâl edilmiş olanların Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl İçinde yetkili makama başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri lâzımdır. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde bu konuda iki işlemin tebliği tarihinden ve doksan gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren doksan gün içinde tam yargı davası açabilirler.

Madde 44 – Dilekçeler üzerinde ilk inceleme

Kaydı yapılan dilekçeler, Genel Sekreterlikçe;

a) Görev,

b) İdari veya yargı mercii tecavüzü,

c) Ehliyet,

d) Husumet,

e) 36 ve 38 inci maddelere uygun olup olmaması,

f) Süre aşımı,

Noktalarından sırası ile incelenir.

Bu noktalardan kanuna aykırı görülmeyenlerin tebligat işleri yapılır.

Kanuna aykırı görülen dilekçeler, karar verilmek üzere görevli Daire veya Daireler Kuruluna havale olunur. Daire veya Daireler Kurulunca kanuna aykırı görülmeyen dilekçelerin, tebligat işlemi için Genel Sekreterliğe iadesine karar verilir.

Madde 45 – İlk inceleme üzerine verilecek karar

Daireler veya Daireler Kuruluna gelen dilekçelerde 44 üncü maddede yazılı noktalardan kanunsuzluk görülürse:

A) (a), (c) ve (f) bentlerinde yazılı hallerde, davanın reddine;

B) (d) bendinde yazılı halde, dava dilekçesinin gerçek hasma

tebliğ edilmesine; (e) bendinde yazılı halde bir defaya mahsus olmak üzere otuz gün içinde 36 ve 38 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlemek veya noksanlan tamamlamak yahut (e) bendinde yazılı halde, ehliyetli şahsın avukat olmayan vekili tarafından açılması takdirinde otuz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasiyle dava açılmak üzere dilekçelerin reddine;

C) (b) bendinde yazılı halde dilekçenin görevli mercie tevdiine karar verilir.

Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde Askeri Yüksek idare Mahkemesine başvurma tarihi merciine başvurma tarihi olarak kabul edilir.

Dilekçelerin 36 ncı maddeye uygun olmamaları dolayısıyle reddi halinde, yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz.

Bu kararlara karşı düzeltme yoluna başvurulabilir. Bu halde otuz günlük süre bu konudaki kararın tebliği tarihinden itibaren işlemeye başlar.

(B) bendi gereğince reddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde, dava reddedilir.

Bu madde uyarınca verilen kararlarla ilgili işlemler Genel Sekreterlikçe yürütülür.

Madde 46 – Tebligat ve cevap verme

Dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örneği, dava edilen tarafa ve bu tarafın vereceği savunma, davacıya tebliğ olunur.

Davacının ikinci dilekçesi dava edilen tarafa ve bu tarafın vereceği ikinci savunma da davacıya tebliğ edilir. Buna karşı davacı cevap veremez. Ancak bu savunmada davacının cevaplandırılmasını gerektiren hususlar bulunduğu, isin görüşülmesi sırasında anlaşılırsa, davacıya bunun için bir mühlet verilir.

Taraflar yapılacak tebliğlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verebilirler. Bu süre ancak haklı sebeplerin bulunması halinde, taraflardan birinin isteği üzerine, görevli daire veya Daireler Kurulu kararı ile altmış günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir. Sürenin geçmesinden sonra yapılan uzatma talepleri kabul edilmez.

Taraflar sürenin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemezler.

Madde 47 – Dava dosyalarının Başkanunsözcülüğüne verilmesi

Dilekçeler ve savunmalar alındıktan veya cevap süreleri geçtikten sonra, dava dosyaları Genel Sekreterlikçe Başkanunsözcülüğüne verilir. Başkanunsözcülüğünün düşüncesi alındıktan sonra dosyalar, görevli Daire veya Daireler Kuruluna Genel Sekreterlik aracılığı ile gönderilir.

Madde 48 – Duruşma

Daireler ve Daireler Kurulunda inceleme, evrak üzerinde yapılır.

İptal davalarında ve miktarı onbin lirayı aşan tam yargı davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.

Daireler ve Daireler Kurulu yukardaki kayıtlarla bağlı olmaksızın duruşma yapılmasına kendiliğinden de karar verebilir.

Davetiyeler duruşma gününden en az otuz gün önce taraflara gönderilir.

Madde 49 – Duruşmalara ilişkin esaslar

Duruşmalar açık olarak yapılır.

Genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hallerde, görevli Daire veya Daireler Kurulu kararı ile duruşmanın bir kısmı veya tamamı gizli olarak yapılır.

Duruşmalarda, ancak tarafların dilekçe ve savunmalarında ileri sürdükleri sebep ve deliller tartışılır.

Duruşmada taraflara ikişer defa söz verilir. Taraflardan yalnız biri gelirse onun açıklamaları dinlenir; hiçbiri gelmezse duruşma açılmaz, inceleme evrak üzerinde yapılır.

Duruşmalarda Kanunsözcüsünün bulunması şarttır. Taraflar dinlendikten, sonra Kanunsözcüsü düşüncesini bildirir. Bundan sonra taraflara son olarak ne diyecekleri sorulur ve duruşmaya son verilir,

Duruşmaları, duruşmaya katılan en kıdemli Askeri hâkim yürütür.

Duruşmanın inzibatını sağlamak Başkana aittir.

Madde 50 – Duruşmalı işlerde Kanunsözcülerinin istekleri

Duruşmalı işlerde, Kanunsözcüleri, keşif, bilirkişi incelemesi veya delil tespiti yapılmasını yahut işlem dosyasının getirilmesini istedikleri takdirde bu istekleri görevli Daire veya Daireler Kurulu tarafından kabul edilmezse, işin esası hakkında ayrıca yazılı olarak düşünce bildirirler.

Madde 51 – Duruşmalı işlerde karar verilmesi

Duruşma yapıldıktan sonra aynı gün, zaruret halinde onbeş gün içinde karar verilmesi lâzımdır.

Ara kararı verilen hallerde bu kararın yerine getirilmesi üzerine dosyalar öncelikle incelenir.

Madde 52 – Dosya dışında inceleme

Daireler veya Daireler Kurulu, bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapabilecekleri gibi, tayin edecekleri süre içinde, lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.

Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde bunun verilecek karar üzerindeki etkisi, görevli daire veya kurulca önceden takdir edilir, ara kararında bu husus ayrıca belirtilir.

Ancak, istenen bilgi ve belgeler Türkiye Cumhuriyetinin güvenliğine ve yüksek menfaatlerine veya Türkiye Cumhuriyetinin güvenliği ve yüksek menfaatleri ile birlikte yabancı devletlere de ilişkin ise, Başbakan, Genelkurmay Başkanı veya ilgili Bakan gerekçesini, bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir.

Şu kadar ki, görevli daire veya kurul veya Kanunsözcüleri tarafından getirtilen veya İdarece gönderilen gizli her türlü belge ve dosyalarla reddi hâkim istemi üzerine reddedilen hâkim tarafından bu hususta verilen cevap, taraf ve vekillerine incelettirilemez.

Madde 53 – Sonradan ibraz olunan evrak ve belgeler

Dilekçeler ve savunmalarla birlikte verilmeyen müspet evrak ve belgeler, bunların vaktinde ibraz edilmelerine imkân bulunmadığına Daire veya Daireler Kurulunca kanaat getirilirse, kabul ve diğer tarafa tebliğ edilir. Bu evrak ve belgeler duruşmada ibraz edilir ve diğer taraf, cevabını hemen verebileceğini beyan eder veya cevap vermeye lüzum görmezse, ayrıca tebliğ yapılmaz.

Madde 54 – Dosyaların İncelenmesi

Daireler ile Daireler Kurulunda, üye raportörün açıklamaları dinlendikten ve Başkanunsözcülüğünün yazılı düşüncesi okunduktan sonra işin görüşülmesine geçilir. Konuların aydınlandığında, daire veya kurul karar verince, meseleler sırası ile oya konulur ve karara bağlanır. Oylar en kıdemsiz üyeden başlanmak üzere sıra ile toplanır.

Göreve ve yargılama usullerine ilişkin meselelerde azlıkta kalanlar, işin esası hakkında oylarını kullanırlar. Azlıkta kalanlar ve muhalefet sebepleri, kararların altına yazılır.

Madde 55 – Tutanaklar

Daireler ve Daireler Kurulunda her dava dosyası için görüşmelere katılan Başkan ve üyeler ile düşünce veren Kanunsözcüsünün ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca dava konusunu ve verilen kararın neticesini, çoğunlukta ve azlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görüşmelere katılanlar tarafından aynı toplantıda imzalanır ve dosyalarında saklanır.

Madde 56 – Danıştay Kanunu ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun tatbik edileceği haller

Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde Danıştay Kanunu ile Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri kıyasen uygulanır.

Madde 57 – Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerinin çekilmesi ve reddi

Davaya bakmakta olan dairenin Başkan ve üyelerinin reddi istenirse, bunlar hariç tutulmak suretiyle, noksanı o daire üyelerinden tamamlanır. Noksan üyeler, o daireden tamamlanamaz ise Başkanlar Kurulu kararı ile diğer dairelerden alınacak üyelerle tamamlanır.

Ret istemi incelenir ve yerinde görülürse işin esası hakkında karar verilir.

Reddedilenler ikiden fazla ise, bu husus Daireler Kurulunda incelenir. Kurulca ret isteği kabul olunduğu takdirde davanın esası hakkında da karar verilir.

Başkan, ve üyelerden ikiden fazlası davaya bakmaktan çekinirlerse, Daireler Kurulunda işin, esası tetkik edilerek kara bağlanır.

Daireler Kurulu Başkanının veya üyelerinden bir kısmının çekilmesi veya reddi halinde noksan üyeler 16 ncı maddenin 2 ncı fıkrası hükmüne göre tamamlanır.

Kanunsözcüleri de sebeplerini bildirerek çekilebilecekleri gibi taraflarca da reddedilebilirler. Bunların çekilme veya ret sebepleri, davaya bakmaya görevli Daire veya Daireler Kurulu tarafından incelenerek karara bağlanır.

Madde 58 – Delillerin tespiti

Taraflar, dava açtıktan sonra bu davalara ilişkin delillerin tespitini ancak Askeri Yüksek İdare Mahkemesinden isteyebilirler.

Görevli daire ve Daireler Kurulu, isteği uygun gördüğü takdirde üyelerden birini bu işle görevlendirebileceği gibi, tespitin mahalli, adli, idari veya Askeri yargı mercilerine yaptırılmasına da karar verebilir. Delillerin tespiti istekleri, ivedilikle karara bağlanır.

Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde görülmekte olan bir dava sebebiyle idari işlemin dayanağını teşkil eden tüzüğün ilgili hükümlerinin kanuna aykırılığı görülür veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddiliği kanısına varılırsa mahkeme;

a) Dava sebebi ile uygulanacak tüzük hükümlerini kanuna aykırı görürse, bu yoldaki gerekçeli kararı veya,

b) Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırsa, tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanıya götüren görüşünü açıklayan kararı,

Dosya muhtevasını mahkemece bu konu ile ilgili görülen tasdikli suretleri ile birlikte Danıştay Başkanlığına gönderir. Danıştay Dava Daireleri Kurulunun bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır.

Danıştay işin kendisine gelişinden itibaren nihayet doksan gün içinde kararını verir.

Bu süre zarfında karar verilmez ise Askeri Yüksek idare Mahkemesi kendi kanısına göre iddiayı çözümleyerek davayı yürütür.

Ancak, Danıştayın kararı esas hakkındaki karar verilinceye kadar gelinse buna uyulması zorunludur.

Madde 59 – Kararlarda bulunacak hususlar

Kararlarda, sırası ile, aşağıdaki, hususlar bulunur:

a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri;

b) Davacının ileri sürdüğü maddi vakıaların dayandığı hukuki sebeplerin özeti ve isteğinin sonucu ile davalının savunmasının özeti;

c) Başkanunsözcülüğünün düşüncesi;

d) Duruşmalı davalarda, duruşma yapılıp yapılmadığı ve yapılmış ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları;

e) Kararın dayandığı kanuni ve hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm;

f) Kararın tarihi ve oy birliği ile veya oy çokluğuyla mı verildiği;

g) Muhakeme masrafları ile vekâlet ücretinin hangi tarafa yükletildiği;

h) Kararı veren Daire veya Daireler Kurulu Başkan ve üyelerinin ad ve soyadları ve imzalan ve varsa ayrışık oyları.

Madde 60 – İlâmlar

Taraflara tebliğ olunacak ilâmlar resmi mühürle mühürlenir ve Daire veya Daireler Kurulu Başkanı veya vekilleri tarafından imzalanır. Bu ilâmlarda muhalefet şerhleri de yazılır.

İlâmların asılları dosyalarında ve tasdikli örnekleri Dairede veya Daireler Kurulunda saklanır.

Tarafların kişilik ve niteliğinde değişiklik Madde 61 - Dava esnasında ölüm veya başka herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar ve gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idare mirasçılar aleyhine takibi yenileninceye kadar dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Yalnız öleni ilgilendiren davalara ait dilekçeler iptal olunur.

Davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamaması halinde, yeni adresini bildirinceye kadar dava dosyası işlemden kaldırılır.

İşlemden kaldırılan dosyalara ait davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilmiş ise, bu kararlar kendiliğinden hükümsüz kalır.

Dosyaların işlemden kaldırılmasına ait kararlar, diğer tarafa tebliğ edilir.

Belgenin devamı (37 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 62 ve sonrası