202 31/12/1960 Tarihli ve 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Hükümler Eklenmesi ve Bir Kısmı Hükümlerinin Kaldırılması Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 202 31/12/1960 Tarihli ve 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Hükümler Eklenmesi ve Bir Kısmı Hükümlerinin Kaldırılması Hakkında Kanun (R.G. 28.02.1963/11343)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinin 2 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
2. Resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye’de bulunan teşekkül ve teşebbüslere bağlı olup adı geçen daire, müessese, teşekkül ve teşebbüslerin işleri dolayısiyle yabancı memleketlerde oturan Türk vatandaşları (Bu gibilerden, bulundukları memleketlerde elde ettikleri kazanç ve iratları dolayısiyle Gelir Vergisine veya benzeri bir vergiye tabi tutulmuş bulunanlar, mezkûr kazanç ve iratları üzerinden ayrıca vergilendirilmezler.)
Madde 2
Aynı kanunun 4 üncü maddesinin 2 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
2. Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla oturanlar (Geçici ayrılmalar Türkiye'de oturma süresini kesmez.)
Madde 3
Aynı kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının 1 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
1. Ticari kazançlarda: Kazanç sahibinin Türkiye’de iş yerinin olması veya daimî temsilci bulundurması ve kazancın bu yerlerde veya bu temsilciler vasıtasiyle sağlanması (Bu şartları haiz olsalar bile dahi iş merkezi Türkiye'de bulunmayanlardan, ihraç edilmek üzere Türkiye'de satın aldıkları veya imal ettikleri malları Türkiye'de satmaksızın yabancı memleketlere gönderenlerin bu işlerden doğan kazançları Türkiye'de elde edilmiş sayılmaz.
Türkiye’de satmaktan maksat, alıcı veya satıcının veya, her ikisinin Türkiye'de olması veya satış akdinin Türkiye'de inikad eylemesidir. İş merkezinden maksat ise, iş bakımından muamelelerin bilfiil toplandığı ve idare edildiği merkezdir.);
Madde 4
Aynı kanunun 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasının 2 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
2. Temsil edilene ait reklâm giderleri hariç olmak üzere, giderleri devamlı olarak kısmen veya tamamen temsil edilen tarafından ödenenler;
Madde 5
Aynı kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının 1, 2, 3 ve 6 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye aşağıdaki 8 numaralı bent eklenmiştir:
1. Motorlu nakil vasıtası kullanmamak şartiyle gezici olarak veya bir iş yeri açmaksızın perakende ticaret ile iştigal edenler (Halı, kilim, battaniye, mensucat, trikotaj, saat, kıymetli maden ve madeni eşyalar gibi değeri yüksek olan maddeleri perakende olarak satanlarla giyilecek eşya ve bakkaliye maddelerinin pazar takibi suretiyle satışını mûtat meslek haline getirenler hariç);
2. Bir iş yeri açmaksızın gezici olarak ve doğrudan doğruya müstehlike iş yapan hallaç, kalaycı, lehimci, musluk tamircisi, çilingir, ayakkabı tamircisi, kundura boyacısı, berber, nalbant, fotoğrafçı, odun ve kömür kırıcısı, çamaşır yıkayıcısı ve hamallar gibi küçük sanat erbabı (Bu işlerin Gelir ve Kurumlar Vergisi mükeleflerine devamlılık ve bağlılık teşkil etmiyecek şekilde yapılması muaflığı kaldırmaz);
3. Köylerde gezici olarak her türlü sanat ve perakende ticaret işleriyle uğraşanlar ile aynı yerlerde aynı işleri bir iş yeri açmak suretiyle yapanlardan 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları haiz bulunanlar (51 inci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar.);
6. Hariçten işçi almamak, muharrik kuvvet kullanmamak kayıt ve şartı ile oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamulleri, örgü, dantel, her nevi nakış işlerini ve her nevi turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, ip ve urganları dükkân açmaksızın satanlardan 47 nci maddenin 1 ve 3 numaralı bentlerinde ve 48 inci maddede yazılı şartları haiz bulunanlar;
Bu bentte yazılı ev sanatlarını, münhasıran Tarım Bakanlığınca tesbit edilecek orman köylerinde yapanlar da 48 inci maddedeki ölçüler iki misli ile nazara alınır.
8. 60 yaşını doldurmuş olmak ve 47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları haiz bulunmak kaydiyle, küçük sanat erbabı ile gezici surette faaliyette bulunan perakende ticaret erbabı (51 inci madde şümulüne girenler bu muafiyetten faydalanamazlar.)
Madde 6
Aynı kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Aile reisi beyanına tabi zirai gelirlerde işletme büyüklüğü ve yıllık satış tutarları; aile reisi, eş ve küçük çocuklar için toplu olarak nazara alınır.
Ortaklıklarda küçük çiftçi muaflığı, ortaklığın işletme büyüklüğü ve yılık satış tutarı ölçülerine göre tâyin edilir. Ortaklığın birden fazla işletmeye taallûk etmesi veya işletmelerin ayrı ayrı mahallerde bulunması durumu değiştirmez.
52 nci maddede yazılı tek işletmelerde işletme birden fazla ortaklıklara ait olsa bile muaflık ölçüleri bu ortaklıklara ait işletme büyüklüğü ve yıllık satış tutarları toplanmak suretiyle nazara alınır.
Her biri 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı ölçülerin altında kalan birden fazla zirai işletmede ayrı ayrı şahıslarla ortaklığı bulunanların işletme büyüklüğü ve satış ölçülerinin tesbitinde ortaklık payları toplamı nazara alınır.
Gerek şahsi işletmesi gerek dâhil bulunduğu ortaklıklar müstakillen muaflıktan faydalandığı halde, kendisine ait işletmenin ve ortaklıklardaki paylarının toplamı muaflık ölçülerini aşan çiftçiler muaflıktan faydalanamazlar. Payları toplamı muaflık ölçülerini aşmıyan diğer ortakların muaflıkları devam eder.
Yarıcılık ortaklık sayılır.
Madde 7
Aynı kanunun 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Küçük çiftçi muaflığı zirai kazançlara münhasırdır. Bu muaflıktan faydalananlar, diğer kazanç ve iratları üzerinden bu kanun hükümleri gereğince vergiye tabi tutulurlar.
Ticari veya meslekî kazançları dolayısiyle gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlardan zirai faaliyette bulunanlar hakkında 12 ve 13 üncü maddelerde yazılı muaflık ölçülerinin yarısı nazara alınır.”
Madde 8
Aynı kanunun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Küçük çiftçi muaflığını tâyin bakımından, bir takvim yılı için, nazara alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri şunlardır:
1 inci grup: Hububat, afyon ve ayçiçeği ziraatinde ekili arazinin yüz ölçümü toplamı 500 dönümü;
2 nci grup: Bakliyat, çeltik, pamuk, pancar, susam, tütün, kendir ve keten ziraatinde ekili arazinin yüz ölçümü toplamı 200 dönümü;
3 üncü grup: Bostan ve sebze ziraatinde ekili arazinin yüz ölçümü toplamı 100 dönümü;
4 üncü grup: Meyva verebilecek hale gelmiş bağ, incir ve fındık ziraatinde yüz ölçümü toplamı 100 dönümü;
5 inci grup: Meyva verebilecek hale gelmiş antepfıstığı ve zeytinlikler de 1 200 ağacı, narenciyede 600 ağacı;
6 nci grup: Diğer meyva ve mahsül ziraatinde ekili arazinin yüz ölçümü toplamı 80 dönümü (Palamut hariç);
7 nci grup: Büyük baş hayvan sayısı 100 adedi veya küçük baş hayvan sayısı 500 adedi (iş hayvanlar ile iki yaşındaki büyük baş, bir yaşındaki küçük baş hayvanlar ve kümes hayvanlan hariç);
Aşmamak,
Yukarda yazılı ziraat gruplarından, 7 nci grup hariç ikiden fazlasının bir arada yapılması halinde, her bir faaliyet grupunda, bu gruplar için yukarıda belirtilmiş olan ölçülerin üçte ikisi ayrı ayrı aşılmadığı takdirde muaflık devam eder (Ancak her bir faaliyet grupu esas ölçüsünün beşte birinden az ise bu fıkra hükmü uygulanmaz).
Yukarda 4, 5 ve 6 nci grupa giren meyvalı veya meyvasız ağaçlarda meyva ve mahsül verebilecek hale gelme durumunun başlangıcı Tarım ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken tesbit olunur.”
Madde 9
Aynı kanunun 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Küçük çiftçi muaflığından istifade edebilmek için zirai mahsullerin bir takvim yılı içindeki satış bedelleri tutarının 40 000 lirayı geçmemesi şarttır. Bu had, balıkçılar için 50 000 liradır.
Madde 10
Aynı kanunun 19 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Bir vergilendirme döneminde elde edilen sâfi zirai kazançların 5 000 lirası Gelir Vergisinden müstesnadır.
Aile reisi beyanlarından bu istisna, aile reisi, eş ve küçük çocuklarının zirai gelirleri toplamına bir defa olarak tatbik edilir.
Ticari veya meslekî kazancı dolayısiyle gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlar bu istisnadan faydalanmazlar.”
Madde 11
Aynı kanuna aşağıdaki mükerrer 17 nci madde eklenmiştir.
Götürü usulde vergiye tabi serbest meslek erbabından 60 yaşını doldurmuş olanlar, bu kazançlarına münhasır olmak üzere, Gelir Vergisinden muaftırlar.”
Madde 12
Aynı kanunun 18 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Müellif, mütercim, heykeltraş, ressam ve bestekârların ve bunların kanuni mirasçılarının kitap, resim, heykel ve nota halindeki eserlerini satmak veya bu eserler üzerinde mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın 10 000 lirası (Yabancı memleketlerde elde edilen hasılatın ayrıca 40 000 lirası) Gelir Vergisinden müstesnadır.
(Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.)”
Madde 13
Aynı kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gayrimenkul sermaye iratlarında, bir takvim yılı içinde elde edilen toplamı 5 000 lirayı aşmıyan gayrisâfi hasılât Gelir Vergisinden müstesnadır. Elde edilen gayrisâfi hasılatın yıllık toplamının 5 000 lirayı aşması halinde tamamı vergiye tabi tutulur.
Madde 14
Aynı kanunun 23 üncü maddesinin 2 ve 5 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye aşağıdaki 12 ve 13 numaralı bentler eklenmiştir:
2. Çiftçilerin ziraat işlerinde bilfiil çalışan işçilerin ücretleri (Şoför, makinist, bekçi, çoban ve amelebaşı ücretleri dâhil);
5. Mahalle ve köy muhtarları ile köylerin hatip, korucu, imam, bekçi ve benzeri müstahdemleri, çiftçi mallarını koruma bekçileri ile mahalle ve çarşı bekçilerinin ücretleri;
12. Ticari veya meslekî kazançları götürü usulden tesbit edilenlerin yanında iş ve sanat öğrenmek maksadiyle çalışan ve 18 yaşını doldurmamış bulunan hizmet erbabının bu yerlerden aldıkları ücretleri;
13. Ücretleri götürü usulde tesbit edilen hizmet erbabından 60 yaşını doldurmuş bulunanların bu ücretleri;
Madde 15
Aynı kanunun 34 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Aile reisi beyanında indirim, beyan edilen gelire uygulanır.
Aile reisi tarafından kendisinin, eşinin veya çocuklarının geliri dolayısiyle beyanname verilmesine mahal olmadığı ahvalde indirim, vergiye tabi geliri varsa aile reisinin bu gelirine, aile reisinin geliri yoksa eşinin vergiye tabi gelirine, eşinin de gelir: mevcut değilse çocuklardan her hangi birisinin gelirine uygulanır, indirimin bu fıkra hükmüne göre, eş veya çocukların gelirine uygulanması halinde de indirim, aile reisinin durumuna göre tâyin olunur.”
Madde 16
Aynı kanunun ikinci kısmının sonuna aşağıdaki bölüm eklenmiştir:
Madde 17 – Yatırım indirimi
Aynı kanunun 37 nci maddesinin ikinci fıkrasının 5 ve 6 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
5. Kendi nam ve hesaplarına menkul kıymet alım - satımı ile devamlı olarak uğraşanların bu faaliyetlerinden;
6. Satınalınan veya trampa suretiyle iktisap olunan arazinin iktisap tarihinden itibaren 5 yıl içinde parsellenerek bu müddet içinde veya daha sonraki yıllarda kısmen veya tamamen, satılmasından; elde edilen kazançlar.
Madde 18
Aynı kanunun 40 ıncı maddesinin 5 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
5. İşte kullanılan taşıtların giderleri; (Bu taşıtların aynı zamanda zati veya ailevi ihtiyaçlar için de kullanılması halinde giderlerinin yarısı);
Madde 19
Aynı kanunun 46 nci maddesi aşağıdaki şeklide değiştirilmiştir:
47 ve 48 inci maddelerde yazılı şartları topluca haiz olanların ticari ve sınai işlerinden sağladıkları sâfi kazançlar, Maliye Bakanlığınca tanzim edilecek cetvellerde belirtilen iş nevilerine göre ve Vergi Usul Kanunundaki esaslar dairesinde, götürü olarak tesbit olunur.
Bu suretle tesbit olunacak safi kazançlar 8 000 lirayı geçemez.
Mükellefin Vergi Usul Kanununa göre tesbit edilmiş olan derecelerden hangisine gireceği Maliye Bakanlığınca tesbit olunacak esaslar dahilinde vergi dairesi tarafından tâyin edilir.
Aynı işte ortak olarak çalışanlar hakkında 47 nci maddede yazılı iş yerleri gayrisâfi iratları ile 48 inci maddede yazılı iş hacmi ölçüleri toplu olarak, diğer şartlar, ortakların her biri için, ayrı ayrı aranır.
Ortaklarından birisi gerçek usule göre Gelir Vergisine tabi bulunan ortaklıklarda diğer ortakların ticari kazancı da gerçek usulde tesbit olunur.
Âdi ortaklık halinde çalışanlardan aynı zamanda diğer şahsi bir işle de iştigal edenlerin gerçek veya götürü usullerden hangisine göre vergilendireceği şahsi işine ait iş hacmi ve gayrisâfi irat ölçülerine ortaklıklardan hissesine düşen miktarların eklenmesi suretiyle tâyin olunur. Şahsi işin mevcut olmaması halinde muhtelif ortaklıklardaki irat veya iş hacmi ölçülerindeki hisselerin toplanması ile iktifa olunur.
Âdi ortaklıklarda ortakların götürü kazanç hissesi, ortaklığın girdiği sınıf ve dereceye göre bulunan kazanca her ortak için % 3ü nispetinde bir zam yapıldıktan sonra bulunan miktar, ortaklık mukavelesinde yazılı hisse nispetlerine, böyle bir mukavele mevcut değilse eşit olarak ortak sayısına bölünmek suretiyle tesbit olunur.”
Madde 20
Aynı kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasının 3 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
3. Ayrıca ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısiyle gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak.
Madde 21
Aynı kanunun 52 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır.
Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollariyle veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.
Bazı nebat ve hayvan nevilerinde istihsalin doğrudan doğruya arazi üzerinde yapılmaması zirai faaliyetin mahiyetini değiştirmez.
Aşım yaptırmak maksadiyle erkek damızlık beslenmesi, çiftçiye ait her türlü ziraat makina ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması da zirai faaliyetlerden sayılır.
Mahsullerin değerlendirilmeleri maksadiyle ve zirai istihsale müteferri olarak işlenmesi de zirai faaliyete girer. Ancak, bu ameliye, aynı teşebbüsün cüzünü teşkil eden bir işletmede vukua geliyorsa, bu ameliyenin ziraî faaliyet, sayılabilmesi için işletmenin sınai bir müessese ehemmiyet ve genişliğinde olmaması ve faaliyetini, cüz’ünü teşkil ettiği teşebbüsün mahsullerine hasretmesi şarttır.
Satışların dükkân ve mağaza açılarak yapılması halinde, mahsullerin dükkân ve mağazaya gelinceye kadar geçirdikleri safhalar zirai faaliyet sahasında kalır. Çiftçiler tarafından doğrudan doğruya zirai faaliyetleri ile ilgili alım satım işlerinin tedviri için açılan yazıhaneler, faaliyetleri bu mevzua munhasır kalmak şartiyle dükkân ve mağaza sayılmaz.
Yukarda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme, bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (âdi şirketler dâhil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denir.
Kolektif şirketlerle âdi veya eshamlı komandit şirketler zirai faaliyetle iştigal etseler dahi çiftçi sayılmazlar. Zirai faaliyetle iştigal eden kolektif şirketlerin ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortaklarının şirket kârından aldıkları paylar şahsi ticari kazanç hükmündedir.
Bir çiftçiye veya ortaklığa ait olup aynı köy sınırları, içinde veya birbirine bitişik arazi üzerinde bulunan yahut istihsal şartlarına göre birbirine bağlılık ve beraberlik arz eden işletmeler tek işletme sayılır.”
Madde 22
Aynı kanunun 53 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Yıllık hasılat tutan 150 000 liradan aşağı olan çiftçilerin kazançları götürü gider esasına, 150 000 lira veya daha fazla olan çiftçilerin kazançları ise gerçek kazanç usulüne (İşletme veya bi lânço esasına) göre tesbit olunur.
Bu hükmün tatbikinde, aile reisi ile birlikte yaşıyan eş ve velâyet altındaki çocuklara ait işletmeler ile ortaklık halindeki işletmelerde, satış hasılatı tutarı toplu olarak nazara alınır.
Yeni işe başlayanların veya muafiyetten mükellefiyete geçenlerin işe başladıkları veya mükellefiyete geçtikleri yıl içerisindeki kazançları götürü gider usulüne göre tesbit olunur.
Kazançları götürü gider usulüne göre tesbit edilecek çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesine bildirmek şartiyle mütaakıp vergilendirme dönemi başından; yeni işe başlıyanlar, işe başlama tarihinden itibaren gerçek kazanç usulüne geçebilirler. Bu şekilde gerçek kazanç usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.”
Madde 23
Aynı kanunun 54 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Götürü gider usulünde sâfi zirai kazanç, mükellefin beyan edeceği hasılattan götürü olarak hesaplanan gider tutarının indirilmesi suretiyle vergi dairesince tesbit olunur.
Götürü gider usulünde hasılat, 56 ncı maddede yazılı (Bu maddenin 4 ve 5 numaralı bentlerinde yazılı olanlar hariç) unsurlardan terekküp eder.
Bu usulde götürü gider:
1. Vergi Usul Kanununa göre zirai kazanç il komisyonlarınca her bölge için tâyin edilmiş bulunan götürü gider emsallerinin mükellefçe beyan edilen hasılat tutarına uygulanması veya,
2. Mükellefçe, beyan olunan hasılatın elde edilmesi için yapıldığı bildirilen ve 57 nci maddede sayılan (Bu maddenin 10 numaralı bendinde yazılı olanlar hariç) gerçek giderlerin toplanması,
Suretiyle tesbit olunur.
Mükellefler bu usullerden herhangi birisinin kendilerine uygulanmasını seçmekte serbest olup bu seçimi yıllık beyannamelerinde belirtirler. Şu kadarki, yıllık beyannamelerin verilmesinden sonra mükellefler seçtikleri usulden o yıl için dönemezler.
Yıllık beyannamede götürü gider usullerinden hangisinin seçildiği belirtilmediği takdirde mükellef birinci usulü seçmiş sayılır,
Götürü giderlerin yukarıki 1 numaralı bende göre tesbiti halinde; tevsik edilmek ve beyannamede gösterilmek şartiyle, zirai faaliyette kullanılan arazi ve binalarla ilgili kiralar, aynı vergi, resim ve harçlarla işletme için alınan ve işletmeye harcanan borç paraların faizleri hasılattan ayrıca ve gerçek miktarları üzerinden indirilir.
Yukarıki 1 numaralı bentte sözü edilen götürü gider emsalinin tesbitinde, 57 nci maddede gösterilen giderlerden normal, devamlı ve hesabı kabil olanlar (Aynı maddenin 8 numaralı fıkrasının (a), (b) ve (d) bentlerinde yazılı giderler hariç) nazarı itibara alınır.
Zirai kazanç il komisyonlarınca tesbit olunan götürü gider emsalleri % 70 (Dâhil) nispetinden az olamaz.”
Madde 24
Aynı kanunun 55 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Yıllık hasılat tutarı 150 000 lira (dâhil) ile 500 000 lira (dâhil) arasında bulunan çiftçilerin zirai kazançları, zirai işletme hesabı esasına göre tesbit edilir.
Bu esasa göre zirai kazanç hesap dönemi içinde para ile tahsil edilen veya alacak olarak tahakkuk eden hasılât ile, ödenen veya borçlanılan giderler arasındaki müspet farktır.
Yıllık hasılâtlarının tutarı arka arkaya iki hesap döneminde 500 000 lirayı aşanlar mütaakıp hesap dönemi başından itibaren kazançlarını bilanço esasına göre tesbit ederler.
Zirai kazançlarım bilanço esasına göre tesbit edenlerden yıllık hasılatlarının tutarı arka arkaya iki hesap döneminde 500 000 liranın altında kalanlar mütaakıp hesap dönemi başından itibaren kazançlarını zirai işletme hesabı esasına göre tesbit edebilirler.”
Madde 25
Aynı kanunun 56 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Zirai işletme hesabı esasına göre hasılat aşağıda yazılı unsurlardan terekküp eder:
1. Evvelki yıllardan devredilenler de dâhil olmak üzere istihsal olunan, satınalınan veya sair suretlerle elde edilen her türlü zirai mahsullerin, satış bedelleri (Primler, ristrunlar ve benzerleri dâhil);
2. Ziraat makina ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması mukabilinde alınan bedeller;
3. Gider yazılan değerlerin satılması halinde bunların satış bedelleri;
4. Mahsullerin idrakinden evvel veya sonra hasara uğramalarından dolayı alınan sigorta tazminatları;
5. Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller hariç) satılması halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesine göre hesaplanan hasılat.
Zirai mahsullerin, istihsal vasıtaları ile zat, aile veya işletme ihtiyaçlarında kullanılmak üzere istihlâk maddeleri ile değiştirilmesi halinde verilen mahsulün emsal bedeli hasılat sayılır.
Ziraat makina ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai işlerinde çalıştırılması karşılığında herhangi bir zati istihlâk maddesi alınması halinde, alınan istihlâk maddesinin emsal bedeli hasılat sayılır.
İşletmede istihsal edilip de tohum, yem ve sair suretlerle işletmede kullanılan, zirai mahsullerin emsal bedeli hasılât sayılır; bu hasılâtın sene sonunda bir kalemde yazılması caizdir.
Satılmaksızın mütaakıp yıla devredilen mahsulün değeri hasılât meyanını ithal edilmez. Bunlar, nev’i ve miktar itibariyle beyannamede gösterilmekle iktifa olunur.”
Madde 26
Aynı kanunun 57 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Tediye edilen veya borçlanılan meblâğları ihtiva eden giderler aşağıda yazılı unsurlardan terekküp eder.
1. İşletme ile ilgili olarak tohum, gübre, fide, yem, ilâç ve benzeri maddelerin tedariki için yapılan giderler;
2. Satılmak üzere satın alınan hayvanların, zirai mahsullerin ve diğer maddelerin bedelleri;
3. İşletmelerde çalıştırılanlara ücret, prim ve sair namlarla hizmet mukabili yapılan ödemeler;
4. İşçilerin iaşe, tedavi ve ilâç giderleri, sigorta primleri;
5. Zirai tesisat, makina, aletler ve taşıtların çalıştırılması ve bakımı için yapılan giderler (Yakıt, yağ, elektrik, yedek parça vesaire) ve tamir giderleri;
6. Vergi Usul Kanununa göre ayrılan amortismanlar (işletmede kullanılan ve değeri 1 000 lirayı aşmıyan makina, alet ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmıyarak doğrudan doğruya gider kaydolunabilir.)
7. Kira ve ücret mukabili kullanılan istihsal vasıtaları için yapılan ödemeler;
8. Zirai kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderler;
a) İşletme için alınan ve işletme için harcanan borç paraların faizleri;
b) İşletme ile ilgili olmak şartı ile ödenen aynı vergi, resim ve harclar;
c) işletme ile ilgili ve yapılan işin önemi ve genişliği ile mütenasip seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süreye maksur olmak üzere);
d) İşletme ile ilgili olarak ödenen kira bedelleri;
e) Genel mahiyetteki sair giderler;
9. İşletme ile ilgili olmak şartiyle, mukavelenameye veya ilâma veya kanun emrine istinaden Ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar;
10. Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller hariç) satılması halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesine göre hesaplanan zararlar;
11. Aynı zamanda işletmede de kullanılan özel binek otomobillerine ait amortismanların, işletme ve tamir giderlerinin yarısı.
İşletmede istihsal edilip de tohum, yem ve sair suretlerle kullanılan zirai mahsullerin emsal bedelleri masraf yazılır. Bu giderlerin sene sonunda bir kalemde yazılması caizdir.”
Madde 27
Aynı kanunun 58 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
41 inci maddede yazılı giderler hasılâttan indirilemez. (İşletmede istihsal olunan mahsullerden teşebbüs sahibi ile eşi ve velâyet altındaki çocukları tarafından istihlâk edilenler hariç.)
Madde 28
Aynı kanunun 59 uncu maddeni aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Yıllık hasılatının tutan 500 000 lirayı geçenler bilânço esasına göre defter tutmaya mecburdurlar.
Çiftçiler, diledikleri takdirde, işletme hesabı veya götürü gider usulleri yerine bilânço esasına tabi tutulmalarını istiyebllirler.
Yazı ile yapılacak talep, mütaakıp vergilendirme dönemi başından, yeni işe başlıyanlarda ise işe başlama tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bu suretle bilanço esasını kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.
Zirai kazancın bilânço esasına göre tesbitinde, 56, 57 ve 58 inci maddeler hükmü de gözönünde tutularak, ticari kazancın bu husustaki hükümleri uygulanır.”
Madde 29
Aynı kanunun 61 inci maddesinin sonuna aşağıdaki 4 numaralı bent eklenmiştir:
4. Sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler.
Madde 30
Aynı kanunun 64 üncü maddesinin 4 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
4. Gayrimenkul sermaye iradı sahibi yanında çalışanlar;
Madde 31
Aynı kanunun 65 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmî veya meslekî bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin iş verene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
Tahkim işleri dolayısiyle hakemlerin aldıkları ücretler ile kolektif, âdi komandit ve âdi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır.”
Madde 32
Aynı kanunun 67 nci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki birinci fıkrada yazılı şekilde değiştirilmiş ve bu maddenin sonuna aşağıdaki ikinci fıkra hükmü eklenmiştir:
Serbest meslek erbabı, meslekî kazançlarını Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tuttukları «Serbest meslek kazanç defteri» ne istinaden tesbit ederler. (69 uncu madde hükmü mahfuzdur.)
Biletle girilen yerlerde faaliyette bulunan dar mükellefiyete tabi serbest meslek erbabı diledikleri takdirde bilet bedelleri tutarından, bu bedellere dâhil resimler düşüldükten sonra kalan miktarın yarısı sâfi kazanç sayılmak suretiyle vergilendirilirler.
Madde 33
Aynı kanunun 68 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Serbest meslek kazancının tesbitinde aşağıda yazılı giderler hasılattan indirilir:
1. Meslekî faaliyetin icrasına tahsis edilen işyeri kırası (ikametgâhlarının bir kısmını işyeri olarak kullananlar, ikametgâhın tamamı için ödedikleri kira ile ısıtma ve aydınlatma gibi sair masrafların yarısını indirebilirler, işyeri kendi mülkü olanlar kira yerine amortismanı, ikametgâhı kendi mülkü olup bunun bir kısmını işyeri olarak kullananlar amortismanın yarışım gider yazabilirler);
2. Meslekî kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen aydınlatma, ısıtma, telefon, kırtasiye giderleri, müstahdem ücretleri, işyeri ile ilgili aynî vergi, resim ve harclar;
3. Meslekî faaliyetin ifasında başkalarına gördürülen hizmetler için ödenen paralar;
4. Alınan meslek kitapları ve meslek dergileri için ödenen bedeller ve meslekî teşekküllere ödenen aidat;
5. Meslekî faaliyetle ilgili seyahat ve ikamet giderleri (Seyahat maksadının gerektirdiği süre ile sınırlı olmak şartiyle);
6. Meslekin ifasına lüzumlu aletlerin, eczaların ve sair maddelerin tedariki için yapılan giderler;
7. Meslekî faaliyette kullanılan tesisat ve demirbaş eşya için Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortismanlar (Meslekî faaliyette kullanılan ve değeri 1 000 lirayı aşmıyan tesisat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmıyarak doğrudan doğruya gider kaydolunabilir.);
8. Serbest meslek faaliyetleri dolayısiyle emekli sandıklarına ödenen giriş, emeklilik aidatı ve yardım pulları bedelleri (indirilecek emeklilik aidatı, yıllık gayrisâfi kazancın % 5 ini geçemez.);
9. Meslekî faaliyetle ilgili olarak kanun, ilâm ve mukavelenameye göre ödenen tazminatlar;
10. Yukarıdaki bentler dışında kalan, işle ilgili şehir dâhili nakil vasıtaları ücretleri (Özel otomobillerini işlerinde de kullananların yaptıkları giderlerin yarısı), posta, telgraf, mecmua, gazete, işyeri temizliği, asansörcü ve odabaşı ücreti gibi müteferrik giderler (Bu bentte yazılı giderlere karşılık olarak mükellefler diledikleri takdirde 5 000 liradan fazla olmamak üzere gayrisâfi hasılatın % 10 unu götürü olarak gider yazabilirler.)
Sebebi ne olursa olsun para cezaları ve vergi cezaları gider olarak indirilemez.”
Madde 34
Aynı kanunun 69 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Ebeler, sünnetçiler, sağlık memurları, arzuhalciler ve gerçek kazançlarının tesbitinde zorluk bulunmasından dolayı Maliye Bakanlığınca tâyin edilecek olan ve mesleklerinin ifası yüksek tahsili icap ettirmiyen benzeri serbest meslek erbabının sâfi kazançları götürü olarak tesbit olunur.
(Bu madde hükmü borsa ajan ve acentalarına, gümrük komüsyon cularına, dâvavekillerine, müşavirlere, kurumlar ve tüccarlarla serbest meslek erbabının ticari ve meslekî işlerini takip eden muakkiplere ve musiki konseri verenlere şâmil değildir.)”
Madde 35
Aynı kanunun 70 inci maddesinin birinci fıkrasının 6 ve 7 numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, bu maddeye 7 numaralı bentten sonra aşağıdaki 8 numaralı bent eklenmiştir:
6. Telif hakları (Bu hakların, müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.);
7. Gemi ve gemi payları (Motorlu olup olmadıklarına ve tonilâtolarına bakılmaz) ile bilumum motorlu tahmil ve tahliye vasıtaları;
8. Motorlu nakil ve cer vasıtaları ile her türlü motorlu araç, makina ve tesisat.
Madde 36
Aynı kanunun 73 üncü maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedellerinden aşağı olamaz. Bedelsiz olarak başkalarının intifaına bırakılan mal ve hakların emsal kira bedeli, bu mal ve hakların kirası addolunur. Binalarda emsal kira bedeli, yetkili özel mercilerce takdir edilmiş kirası, bu suretle takdir edilmiş kira mevcut değilse, Vergi Usul Kanununa göre taayyün eden gayrisâfi irattır. Arazide emsal kira bedeli, Vergi Usul Kanununa göre taayyün eden vergi değerinin % 10 dur. Diğer mal ve haklarda emsal kira bedeli, bu mal ve hakların, maliyet bedelinin ve bu bedel malûm değilse, Vergi Usul Kanununun servetlerin değerlenmesi hakkındaki hükümlerine göre tâyin olunan değerlerinin % 10 dur.
Madde 37
Aynı kanunun 74 üncü maddesinin birinci fıkrasının 5 ve 10 numaralı bentleriyle üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu maddeye 10 numaralı bentten sonra aşağıdaki 11 numaralı bent eklenmiştir:
5. Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen vergi, resim, harc ve şerefiyelerle kiraya verenler tarafından ödenmiş olmak şartiyle belediyelere ödenen harcamalara iştirak payları (Bu kanuna göre Gelir Vergisinden mahsubu kabul edilen bina, buhran, müdafaa ve arazi vergileri gider olarak indirilmez);
10. Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kira ile oturdukları konutların kira bedeli, (Bu kira, kiraya verilen konutun kira bedelini aştığı takdirde fazlası indirilmez);
11. Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak mukavelenameye, kanuna veya ilâma istinaden ödenen zarar, ziyan ve tazminatlar.
Mükellefler (Hakları kiraya verenler hariç) diledikleri takdirde, yukarıda yazılı giderlere karşılık olmak üzere hasılatlarından % 20 sini götürü olarak indirebilirler. Götürü gider usulünü kabul edenler iki yıl geçmedikçe bu usulden dönemezler.
Madde 38
Aynı kanunun 81 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gayrimenkullerin, hakların ve menkul kıymetlerin satışından, iştirak hisselerinin devir ve temlikinden doğan vergiye tabı kazançlar şunlardır:
1. Satın alınan, inşa edilen veya trampa suretiyle iktisap olunan gayrimenkullerin. (Gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dâhil), gayrimenkul olarak tescil edilen hakların, gemi ve gemi paylarının alım, inşa veya trampa tarihlerinden başlıyarak dört yıl içinde satılmaları, trampa veya istimlâk edilmeleri halinde elde edilen ve bir takvim yılı içinde 10 000 lirayı aşan kazançlar (Kooperatif şirket ortaklarına bu sıfatları dolayısiyle şirketçe tahsis olunan gayrimenkuller, tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.);
2. Satın alınan menkul kıymetlerin iktisap tarihinden başlıyarak bir yıl içinde veya iktisaptan evvel satılmalarından elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 2 000 lirayı aşan kazançlar;
3. Her ne şekil ve suretle olursa olsun; imtiyaz, ihtira, telif, işletme, ticaret unvanı ve alâmeti farika gibi edebî, sınai ve ticari haklarla maden arama ve işletme haklarının satışından, devir ve temlikinden elde edilen ve bir takvim yılındaki tutarı 5 000 lirayı aşan kazançlar (Edebî hakların müellifleri veya bunların kanuni mirasçıları tarafından satılmasından doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.);
4. Ortaklık haklarının veya hisselerinin devir ve temlikinden, faaliyeti durdurulan bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından doğan kazançlar.
1, 2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı hadler aşıldığı takdirde, kazancın bu hadleri aşan kısmı vergiye tabidir.
Sâfi kazanç, satış, devir, temlik veya istimlâk bedelinden, maliyet değerleri ile bu muameleler dolayısiyle yapılan ve satıcının uhdesinde kalan giderlerin indirilmesiyle bulunur. Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller üzerinden amortisman ayrılmışsa bu amortismanların toplamı ayrıca maliyetten düşülür.
Maliyet değeri tesbit edilemiyen gayrimenkuller için bu değer yerine vergi değeri, ticari kazancı bilanço esasına göre tesbit edilen işletmelerde maliyet bedeli yerine son bilançoda yazılı değerler esas tutulur.
Faaliyetine devam eden ticari bir işletmenin kısmen veya tamamen satılmasından veya ticari işletmeye dâhil amortismana tabi iktisadi kıymetlerin, hakların, işletme ve iştirak hisselerinin satış, devir ve temliklerinden veya istimlâk edilmelerinden doğan kazançlar, ticari kazanç sayılır ve bunlara ticari kazanç hakkındaki hükümler uygulanır.”
Madde 39
Aynı kanunun 82 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Aşağıda yazılı kazançlar ârızî kazançtır:
1. Arızî olarak ticari muamelelerin icrasından veya ticari muamelelere tavassuttan elde edilen kazançların,
2. Ticari bir faaliyetin durdurulması için alman paralar, ayınlar ve sağlanan her türlü menfaatlerin,
3. Peştemallıkların, gayrimenkulün tahliyesi veya kiracılık hakkının devri için alınan tazminatların,
1 000 lirayı aşan kısımları;
4. Ârızî olarak yapılan serbest meslek faaliyetleri dolayısiyle tahsil edilen hasılatın yıllık toplamının 1 000 lirayı aşan kısmı.
Ârızî kazançların sâfi miktarı aşağıdaki şekilde tesbit olunur:
1. Alım satım işlerinde: Malın satış bedelinden, maliyet bedeli ve satış dolayısiyle yapılan giderler indirilir;
2. Tavassut ve diğer ticari hizmet işlerinde, tavassut veya hizmet karşılığında alınan paralardan veya sağlanan menfaat değerlerinden bu iş dolayısiyle yapılan giderler indirilir;
3. Ticari bir faaliyetin durdurulması için alınan paralarla ayıranların ve sağlanan menfaatlerin değerleri, peştemallıkların ve tahliye ve devir tazminatlarının tutarları, bunların sâfi miktarı sayılır. (Bu gelirleri elde edenler tarafından bu münasebetle ödenmiş giderler varsa tevsik edilmek şartiyle bu giderler nazara alınır).
4. Dar mükellefiyete tabi olanların yabancı memleketlere ârızî olarak yaptıkları ulaştırma işlerinden elde ettikleri kazançlar 45 inci maddedeki esaslara göre tesbit edilir:
5. Serbest meslek faaliyeti dolayısiyle tahsil edilen hasılattan bu faaliyet dolayısiyle yapılan giderler indirilir.”
Madde 40
Aynı kanunun 85 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Mükellefler, ikinci maddede yazılı kaynaklardan bir takvim yılı içinde elde ettikleri kazanç ve iratları (Götürü usulde tesbit edilen kazanç ve ücretler dâhil) için bu kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname vermeye ve bu kazanç ve iratları yıllık beyannamelerinde toplamaya mecburdurlar.
İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar için beyanname verilmez (En az geçim indirimi istisnadan madut değildir.)
Tacirlerle çiftçiler ve serbest meslek erbabı ticari, zirai ve meslekî faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verirler. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye devrelerine şâmil olmak üzere kolektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanır.
Yabancı memleketlerde elde edilen kazanç ve iratlar:
1. Mükellefin bunları Türkiye’de hesaplarına intikal ettirdiği yılda;
2. Türkiye'de hesaplara intikal ettirilmemesinin mükellefin iradesi dışındaki sebeplerden ileri geldiği tevsik olunan hallerde, mükellefin bunlara tasarruf edebildiği yılda;
Elde edilmiş sayılır.”
Madde 41
Aynı kanunun 86 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Aşağıda yazılı hallerde gelir toplanmaz ve yıllık beyanname verilmez:
a) Tam mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;
1. Ücretlerden;
2. Götürü usulde tesbit edilen ticarî veya meslekî kazançlardan veya bu kazançlarla ücretlerden;
(Münhasıran götürü gider usulüne göre tesbit edilen zirai kazancı dolayısiyle yıllık beyanname verenler 1 ve 2 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücretlerini bu beyannamede toplamazlar.)
b) Dar mükellefiyette vergiye tabi gelir sadece;
1. Ücretlerden;
2. Serbest meslek kazançlarından;
3. Menkul sermaye iratlarından;
4. Gayrimenkullerin ve hakların satışından, ortaklık hisselerinin devir ve temlikinden elde edilen kazançlardan;
5. Arızî kazançlardan;
Veya bunların bir kaçından ibaret ise,”
Madde 42
Aynı kanunun 87 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Tam mükellefiyette, vergiye tabi yıllık gayrisâfi kazanç ve iratlarının toplamı 10 000 lirayı aşmıyan mükelleflerin bu kazanç ve iratlarından tevkif yolu ile vergisi kesilmiş bulunanları beyannameye ithal etmeleri ihtiyaridir.
Ücretler, götürü usulde tesbit olunan ticari ve meslekî kazançlar ile kazanç ve İratların istisna hadleri içinde kalan kısımları 10 000 liralık haddin hesabında nazara alınmaz.
Ticari, zirai veya meslekî kazançlarını yıllık beyanname ile bildirmek mecburiyetinde olanlar (Götürü gider usulüne göre tesbit edilen zirai kazançları için beyanname verenler hariç) yukarda yazılı ihtiyari toplama hakkından faydalanamazlar.
86 ıncı madde mucibince ücretleri dolayısiyle yıllık beyanname vermiycek olanlardan bu Ücretlerinin tamamı üzerinden tevkif suretiyle vergi ödemiş bulunanlar, mezkûr ücretleri için yıllık beyanname verebilirler.
Geliri telif ve patent haklarının kiralanmasından ibaret olup da, bu gelirin tamamı üzerinden tevkif suretiyle Gelir Vergisi ödemiş olan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için yıllık beyanname vermeleri ihtiyarîdir.”
Madde 43
Aynı kanunun 88 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gelirin (Aile reisi beyanlarında eş ve çocukların geliri dâhil) toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hâsıl olan zararlar (54 üncü maddeye göre hesaplanan gider fazlalığından doğanlar dâhil, 81 inci maddede yazılı muamelelerden doğanlar hariç), diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsubedilir.
Bu mahsup neticesinde kapatılamıyan zarar kısmı, mütaakıp yılların gelirinden indirilir. Arka arkaya beş yıl içinde mahsubedilemiyen zarar bakiyesi mütaakıp yıllara naklolunamaz.
Menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç, sermayede vukua gelen eksilmeler zarar addolunmaz.”
Madde 44
Aynı kanunun 89 uncu maddesinin 2 numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
2. Genel bütçeye dâhil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idareleri ile belediyelere, köylere ve kamu menfaatlerine yararlı demeklere makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar (Bir takvim yılı içinde yapılan bağış ve yardımların toplamı o yıla ait beyan edilecek gelirin % 5 ini aşarsa fazlası indirilmez. Bağış ve yardımın nakden yapılmaması halinde, bağışlanan veya yardımın konusunu teşkil eden mal veya hakkın mevcutsa mukayyet değeri, bu değer mevcut değilse Vergi Usul Kanunu hükümleri dairesinde takdir komisyonlarınca tesbit edilecek değer esas alınır.)
Madde 45
Aynı kanunun 90 ıncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gelir Vergisi ile diğer şahsi vergiler ve her ne şekilde olursa olsun vergi cezaları ve para cezaları, Âmme Alacaklarının Tahsili Usulü hakkındaki Kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler Gelir Vergisinin matrahından ve gelir unsurlarından indirilmez.”
Madde 46
Aynı kanunun 92 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Bir takvim yılma ait beyanname ertesi yılın Mart ayı içinde:
1. Tam mükellefiyete, vergiyi tarha yetkili vergi dairesine;
2. Dar mükellefiyette, Türkiye’de vergi muhatabı mevcutsa, onun Türkiye’de oturduğu yerin, Türkiye’de vergi muhatabı yoksa iş yerinin (İş yeri birden fazla ise, bu iş yerlerinden herhangi birisinin) bulunduğu mahal vergi dairesine verilir veya taahhütlü olarak posta ile gönderilir.
Takvim yılı içinde memleketi terk edenlerin beyannameleri memleketi terke takaddüm eden 15 gün, ölüm halinde, ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilir.”
Madde 47
Aynı kanunun 93 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Tam mükellefiyette, eşlerin ve velâyet altındaki çocukların yıllık beyanname ile bildirilmesi icabeden gelirleri (Medeni Kanunun cevaz verdiği hallere münhasır olmak üzere, ayrı yaşıyan eşlerin gelirleri hariç) aşağıdaki esaslara göre aile reisi tarafından tek beyanname ile bildirilir.
1. Eşlerin ve çocukların her birinin geliri beyannamede ayrı gösterilir
2. Geliri olan eşler beyannameyi ayrıca imzalarlar.
3. Beyannamede gösterilen bütün gelirler birleştirilmek suretiyle toplam yapılır ve bu toplanı üzerinden vergi aile reisi namına tarh olunur.
Eşlerin her biri yalnız kendi gelirine isabet eden vergi kısmından veya bunlara tekabül eden cezalardan sorumludur. Verginin eşlere isabet eden kısımları, bunların aile geliri içindeki hisseleri nispetinde hesaplanır.
Anonim ve limited şirketlerden alınan kâr hisseleri ile komanditerlerin komandit şirketlerden aldıkları kâr hisseleri hariç olmak üzere, eşlerin ve çocukların aşağıda yazılı iratları hakkında yukarıki hükümler uygulanmaz:
1. Karı koca arasında mal ayrılığı usulünün cari bulunması halinde, karının, evlenmeden evvel mevcut veya evlilik esnasında miras veya vasiyet yoliyle iktisap ettiği mallardan dolayı sağladığı menkul ve gayrimenkul sermaye iratları (Evlenmeden evvel kocadan veya kocasının yardımı ile başkalarından iktisap edilen mal ve hakların iratları hariç);
2. Çocukların üçüncü bir şahıstan miras veya vasiyet yoliyle iktisap ettikleri mallardan dolayı sağladıkları menkul ve gayrimenkul sermaye iratları;
3. Karı ve çocukların 1/1/1947 tarihinden evvel iktisap ettikleri mallardan dolayı sağladıkları menkul ve gayrimenkul sermaye iratları.
Bu madde hükmünün uygulanmasında; aile reisi, eşler için koca, çocuklar için baba, baba ölmüş veya velayeti nez’edilmişse anadır.
Çocukluk hali, bu kanunun 33 üncü maddesi hükmüne göre tâyin olunur.”
Madde 48
Aynı kanunun 94 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, dernekler, tesis ve vakıflar, demek tesis ve vakıfların iktisadi işletmeleri, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tesbit eden çiftçiler:
1. Hizmet erbabına ödenen ücretlerden (İstisnadan faydalanan ücretler hariç);
2. 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (İstisnadan faydalananlar hariç);
3. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısiyle bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (18 inci ve 69 uncu maddelerde yazılı olanlara ve noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
4. 42 nci madde şümulüne giren işler dolayısiyle bu işleri yapanlara (Kurumlar dâhil) ödenen istihkak beedllerinden:
5. Dar mükellefiyete tabi olanlara, telif ve patent haklarının satışı veya kiralanması dolayısiyle yapılan ödemelerden;
İstihkak sahiplerinin Gelir Vergilerine mahsuben (Avans olarak ödenenler dâhil) tevkifat yapmaya mecburdurlar.
Tüccar, serbest meslek erbabı ve çiftçilerin yukardaki hükümlere göre yapacakları tevkifat, ticari, meslekî ve zirai işleri ile ilgili ödemelerine münhasırdır.
Tevkifi gereken verginin tediye yapan tarafından deruhde edilmesi halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile tediyeyi yapanın yüklendiği verginin toplamı üzerinden hesaplanır.”
Madde 49
Aynı kanunun 96 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Aşağıda 1 ve 2 numaralı fıkralarda yazılı dağıtılmış veya dağıtılabilir sayılan menkul sermaye iratları bu fıkralarda belirtilen esaslar dahilinde vergi tevkifatına tabidir.
1. Dağıtılmış sayılan menkul sermaye iratlarında vergi tevkifatı:
a) Tahvilât faizleri ile mevduat faizlerinin istisna haddini aşan kısımları;
b) Âdi komandit şirketlerde, komanditlerin kâr hisseleri;
c) Sermaye şirketleri ile kazanç dağıtan kooperatif şirketlerde, temettü ve kâr hisseleri;
İstihkak sahibi gerçek kişilere nakden veya hesaben ödendiği anda dağıtılmış ve istihkak sahipleri bakımından elde edilmiş sayılarak, bu sırada ödemeyi yapan tarafından vergi tevkifatına tabi tutulur.
Bu fıkrada sözü edilen hesaben ödeme, iratları ödiyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve muameleleri ifade eder.
2. Dağıtılabilir sayılan menkul sermaye iratlarında vergi tevkifatı;
Sermaye şirketleri ile âdi komandit ve kazanç dağıtan kooperatif şirketlerin malî bilânçolarına göre tahassül eden sâfi kazançlarının aşağıdaki (A) ve (B) bentlerinde yazılı indirim ve ilâveler yapıldıktan sonra kalan miktarı dağıtılabilir menkul sermaye iradı sayılır ve âdi komandit şirketlerde komanditerlerin Gelir Vergisi, diğer şirketlerde şirketlerin Kurumlar Vergisi beyannamelerinin verileceği süre içinde bu şirketler tarafından vergi tevkifatına tabi tutulur.
A) Şirketlerin kazancından yapılacak indirimler:
a) Gelir Vergisi tevkifatına tabi şirket kazancı dolayısiyle ödenmiş olan veya henüz ödenmemiş olmakla beraber şirket için borçolarak tahakkuk eden Kurumlar Vergisi;
b) Ticaret Kanunu ve özel kanunlardaki mecburiyete dayanılarak o yıl kazancından ayrılmış olan her çeşit ihtiyat akçeleri ve provizyonlar;
c) Genel bütçeye dâhil dairelere, katma bütçeli idarelere, il özel idareleri ile belediyelere, köylere ve kamu menfaatlerine yararlı derneklere makbuz karşılığında yapılan bağış ve yardımlar. (Kurum kazancından bu neviden bir indirim yapılmışsa bu miktar hariç);
d) Ödenmiş olan vergi ve para cezalan ile âmme alacaklarının tahsil usulü hakkındaki kanun hükümlerine göre ödenen cezalar, gecikme zamları ve faizler;
e) Şirketlerin, malî bilânçolarına göre tahassul edip kurumlar veya Gelir Vergisi Kanunlarının alâkalı hükümleri muvacehesinde fiilen mahsubu yapılamamış geçmiş yıllar zararları;
f) Şirketlerin gerçek kişi olmıyan ortaklarına ait kazanç hisseleri;
g) Bu fıkraya (2 numaralı fıkra) göre vergi tevkifatı yapılmazdan evvel şirket ortaklarına dağıtılmış olup üzerinden Gelir Vergisi kesilmiş bulunan kâr hisseleri.
B) Şirketlerin kazancına yapılacak ilâveler:
a) Gelir ve Kurumlar Vergilerinden istisna edilmiş olan menkul kıymet faiz ve temettüleri;
b) Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan iştirak kazançları.
Adi komandit şirketlerin dağıtılabilir kazançlarının teshirinde, (A) ve (B) bentlerinde gösterilen indirim ve ilâvelerin yapılmasından sonra bulunan miktardan komandite ortakların hissesine isabet eden kâr hisseleri ayrıca düşülür.
2 numaralı fıkraya göre vergi tevkifatına tabi tutulmuş bulunan şirket kazançlarının sonradan ortaklara dağıtılması halinde, 1 numaralı fıkraya göre ayrıca Gelir Vergisi tevkifatı yapılmaz ortaklar, şirketçe kesilmiş olan bu vergileri, iratların kendilerine intikal ettiği döneme müteallik yıllık beyannameleri üzerinden ödeyecekleri Gelir Vergisinden mahsup ederler ve mahsup fazlası varsa umumi hükümler dairesinde hak sahiplerine iade olunur.
2 numaralı fıkranın (f) bendi hilâfına gerçek kişi olmıyan ortakların kazanç hisselerinden bu fıkraya göre Gelir Vergisi kesilmiş olması halinde, kesilen bu vergiler, istihkak sahibi ortakların yazılı talepleri üzerine Vergi Usul Kanunu hükümleri dairesinde, terkin ve kendilerine iade olunur.”
Madde 50
Aynı kanunun 101 nci maddesinin sonuna aşağıdaki hüküm eklenmiştir:
Geliri, telif ve patent haklarının satışından ibaret olan ve tamamı üzerinden tevkif suretiyle Gelir Vergisi ödemiş bulunan dar mükellefiyete tabi kimselerin bu gelirleri için münferit beyanname vermeleri İhtiyaridir.
Madde 51
Aynı kanunun 103 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gelir Vergisi aşağıdaki nisbetlerde alınır:
Gelir dilimleri | Vergi nisbeti % | | İlk Sonra gelen | 2500 | lira | için | 10 » » | 2500 | » | » | 15 » » | 5000 | » | » | 20 » » | 15000 | » | » | 25 » » | 30000 | » | » | 35 » » | 60000 | » | » | 45 » » | 150000 | » | » | 55 » » | 225000 | » | » | 60 » » | 225000 | » | » | 65 » » | 285000 | » | » | 68
1 000 000 Lira ve daha fazla matrahlara % 60 nisbeti uygulanır.”
Madde 52
Aynı kanunun 105 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gelir Vergisi tevkifatının nispeti; 94 üncü maddenin 4 numaralı bendinde sözü edilen istihkaklarda % 3 ve 5 numaralı bentlerinde yer alan ödemelerde % 15, 96 ncı maddede zikrolunan iratlarda % 20 dir.”
Madde 53
Aynı kanunun 109 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Gelir Vergisi;
1. Beyanname verilmesi icabeden hallerde, beyannamenin verildiği günde; beyanname posta ile gönderilmişse, vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi takibeden yedi gün içinde;
2. Götürü usulde tesbit edilen ücretlerde, hizmetin ifa olunduğu bütçe yılının ikinci ayında, bütçe yılı İçinde işe başlanması halinde, ise başlama tarihinden itibaren bir ay içinde;
3. Götürü usulde tesbit edilen ticaret ve serbest meslek kazançlarında, ticari ve meslekî faaliyetin icra olunduğu takvim yılından sonra gelen bütçe yılının ikinci ayında,
Tarh edilir.
2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahiplerinden bu bentlerde belirtilen tarh zamanlarının hitamından evvel memleketi terk edenlerin vergileri memleketi terke tekaddüm eden 15 gün içinde tarh olunur.
2 ve 3 numaralı bentlerde yazılı kazanç ve ücret sahipleri, tarh zamanlarında, vergi karnelerini bağlı oldukları vergi dairelerine ihraz ederek, vergilerini tarh ettirmeye mecburdurlar.”
Madde 54
Aynı kanunun 110 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
1. Bütçe yılı içinde işe başlıyan götürü ücret sahiplerinin matrahı, yıllık götürü matrahtan, işe başlama ayı hariç tutulmak suretiyle, o yılın sonuna kadarki aylara isabet eden miktardır.
Bütçe yılının birinci yarısı içinde işini bırakan götürü ücret sahiplerinden, keyfiyeti bütçe yılının ikinci yarısı girmeden haber verenlerin ikinci taksite isabet eden vergileri terkin olunur.
2. Takvim yılı içinde işe başlıyan veya işi bırakan götürü ticaret ve serbest meslek kazancı sahiplerinin vergi matrahı, yıllık götürü matrahtan işe başlanılan ay hariç tutulmak ve işin bırakıldığı ay tam sayılmak suretiyle, çalışılan aylara isabet eden miktardır.”
Madde 55
Aynı kanunun 111 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Yapılan vergi incelemelerinde, satışlarının % 50 den fazlası perakende olan ticaret erbabı ile yaptıkları imalatın % 50 sinden fazlasını perakende olarak satan imalâtçıların, otel, pansiyon, bar, gazino, lokanta, kahvehane, kır bahçesi, plâj ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerin ve her nevi taşıma işleriyle iştigal edenlerin gösterdikleri gayrisâfi kazançlar; Vergi Usul Kanununa göre tesbit edilen ortalama kâr hadlerinin, perakendecilerle imalâtçılarda perakende satılan emtianın, maliyet bedeline, bunlar dışında kalanlarda işletme giderlerini tatbiki neticesinde bulunacak miktarlara nazaran açık bir şekilde düşük bulunduğu takdirde, beyan edilen bu kazançların yerine takdir komisyonlarınca tesbit edilecek kazançlar esas tutulur.
Komisyonca kazanç takdiri yoluna gidilebilmesi için:
1. Düşüklüğün, mükellef tarafından haklı sebeplerle izah olunamaması;
2. Düşüklük sebeplerinin inceleme ile meydana çıkarılmamış bulunması;
Şarttır.
Komisyonca takdir olunacak kazançlar, ortalama kâr hadlerinin tüccar ve imalâtçıların perakende satışları için, perakende satılan emtianın maliyet bedeline; bunlar dışında kalanlarda işletme giderlerine uygulanması suretiyle elde edilecek miktardan fazla olamaz.
Bu maddede sözü edilen işletme giderlerinin nelerden ibaret olduğu Maliye Bakanlığınca tesbit ve ilân olunur.
Yukarıdaki hükümlerde yer alan «Perakende satış» tan maksat; satışı yapılan madde ve malzemenin, aynen veya işlendikten sonra satışını yapan kimseler dışındakilere satılmasıdır.”
Madde 56
Aynı kanunun 112 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Zirai kazançlarını, gerçek usullere veya 54 üncü maddenin 2 numaralı bendine göre tesbit edenlerin beyan ettikleri hasılat ve giderleri, mezkûr kazançlarını 54 üncü maddenin 1 numaralı bendine göre tesbit edenlerin beyan ettikleri hasılatları; Vergi Usul Kanunu hükümleri mucibince yapılan ekim ve sayım beyanları (Bu konuda idarece bir inceleme yapılmışsa ayrıca, bu inceleme neticeleri) nazara alınarak aynı kanunda sözü edilen zirai kazanç ölçüleri esas tutulmak suretiyle hesaplanacak hasılat veya giderlere nazaran açık bir surette farklı bulunduğu takdirde bu hasılat ve giderler yerine takdir komisyonlarınca tâyin olunan miktarlar vergi tarhına esas alınır.
Komisyonca kazanç takdiri yolunda gidilebilmesi için;
1. Düşüldüğün mükellef tarafından haklı sebeplerle izah olunamaması,
2. Düşüklük sebeplerinin inceleme ile meydana çıkarılmamış bulunması, şarttır.
Bu maddeye göre takdir komisyonunca takdir edilecek hasılat veya giderler mükellefin beyanından az olamaz.
Komisyonlar takdirlerin icrası arasında yürürlükte bulunan zirai kazanç ölçülerine istinat etmeye mecburdurlar. Hâdisenin arz ettiği hususiyete binaen, cetvellerde yazılı hadlerden gayri hadlere ve bu meyanda Devlet istatistiklerine istinat edilmesi zarureti hasıl olduğu takdirde, komisyonlar kararlarında bu durumun mucip sebeplerini belirtmeye ve tevsike mecburdurlar.”
Madde 57
Aynı kanunun 114 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Ancak; dar mükellefiyete tabi olanlarla, beyan edilecek gelirleri; ücretten, götürü usulde tesbit edilen ticari ve mesleki kazançlardan, götürü gider usulüne göre tesbit olunan zirai kazançlardan, gayrimenkul sermaye iratlarından, mevduat faizlerinden ve yıllık gayrisâfi tutarı 5 000 lirayı aşmıyan mevduat faizleri dışında kalan menkul sermaye iradından, sair kazanç ve iratlardan veya bunların bir kaçından veya hepsinden ibaret olanlar servet beyanına tabi değildirler.
Madde 58
Aynı kanunun 115 inci maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra eklenmiştir:
Mükelleflerce yapılmış servet beyanları, ilk defa servet beyannamesi vermeye mecbur oldukları yıldan evvelki devrelerle ilgili hiçbir muameleye mesnet teşkil etmez.
Madde 59
Aynı kanunun 117 nci maddesinin, matlabı ve birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Yıllık beyanname ile bildirilen gelirler üzerinden tahakkuk ettirilen Gelir Vergisi, biri Mart, diğeri Eylül ayında; götürü usulde tesbit edilen ticari kazançlarla serbest meslek kazançları üzerinden tahakkuk ettirilen gelir vergileri ise, biri Nisan diğeri Ekim ayında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir.”
Madde 60
Aynı kanunun 118 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Götürü usulde tesbit edilen, ücretlerin vergisi:
1. Öteden beri işe devam edenlerde, yıllık verginin yarısı bütçe alının ikinci, diğer yarısı sekizinci ayında;
2. Bütçe yılının birinci yarısı içinde işe başlıyanlarda, yıllık verginin yarısı verginin karneye yazıldığı ayda; diğer yarısı bütçe yılının sekizinci ayında;
3. Bütçe yılının ikinci yarısı içinde işe başlıyanlarda, verginin karneye yazıldığı ayda; ödenir.”
Belgenin devamı (17 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası