7397 Sigorta Şirketlerinin Murakabesi Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 7397 Sigorta Şirketlerinin Murakabesi Hakkında Kanun (R.G. 30.12.1959/10394)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Kanunim şümulü
Sigorta şirketleri ve istihsal organları bu kanun hükümleri dairesinde Ticaret Vekâleti tarafından murakabe olunur.
Sosyal sigorta müesseseleri kentli hususi kanunlarına tabidir.
Madde 2 – Sigorta muameleleri yapabilecek şirketler
Bu kanun hükümleri mucibince sigorta muameleleri yapabilmek için şirket nev’inin anonim veya karşılıklı sigorta «mütüel» olması lâzımdır.
Anonim şirket halinde kurulanların ödenmiş asgari sermayesi 1 000 000 lira olacaktır.
Karşılıklı sigorta şirketleri kooperatif esasına göre kurulur. Bunların asgari ortak adedi yüz kişi olup; tabi olacakları sair şartlar Ticaret Vekâleti tarafından tanzim kılınacak nizamnamede gösterilir.
Karşılıklı sigorta şirketlerinin tatbik edecekleri tarife ayarlamaları Ticaret Vekâletince tasdik olunur.
Yabancı sigorta şirketlerinin, Türkiye’de faaliyette bulunabilmek için tâbiiyetlerini taşıdıkları memleket kanunlarına göre anonim veya kooperatif şirket muadili bir statüye sahip olmaları mecburidir.
Madde 3 – Sigorta şirketlerine ruhsat verilmesinde aranan şartlar
Sigorta şirketleri muameleye başlamak için :
a) 2 nci madde hükümlerinin yerine getirildiğini,
b) Bu kanun hükümleri dairesinde tevdii icabeden sabit teminatın tesis edildiğini,
c) Ferdi ve kolektif hayat sigortalarında kullanılacak vefiyat ve mâlûliyet tablolarını, komütasyon cetvellerini, sâfi prim ve tarife primi formül ve cetvellerini, tenzil, iştira ve ikraz muamelelerine mütaallik esaslarını, temettüata iştirak şartı ile akdolunan sigortalarda temettü- atın hesap tarzı ile tevzi suretlerini, rant ve kapital taahhütlerine ait riyazi ihtiyat ve muallâk hasar formülleriyle bu hesaplara tatbik olunacak teknik faiz nispetlerini,
d) Hayat branşı dışında kalan, nakliyat branşında % 25 ve diğerlerinde % 33 1/3 ten aşağı olmamak üzere işliyecek sigorta müddetlerine mahsus olarak bilânço tarihinde prim ihtiyatları ayıracağını ve iştigal edilen her branşa ait konservasyon hadlerini gösterir tablolarını,
Ticaret Vekâletine tevdi ederek ruhsatname almaya ve usulü dairesinde tescil ve ilân ettirmeye mecburdurlar.
Madde 4 – Yabancı şirketlere ruhsatname verilmesinde aranan şartlar
Yabancı sigorta şirketleri ruhsatname alabilmek için 3 üncü maddede yazılı vesikalardan başka :
a) Statülerinin aslı ile tercümelerinin tasdikli ikişer nüshasını,
b) Memleketlerinin sigorta mevzuatına göre kurulmuş bulunduklarını ve icra etmek istedikleri muamelâtı kendi memleketlerinde on seneden beri fiilen ve aynı unvan altında yapmakta bulunduklarını müsbit resmi vesikalar ile son üç senelik bilânçolarını,
c) Türk sigorta şirketlerinin de o memleketlerde çalışabilmelerinin tecviz edildiğini mübeyyin, salâhiyetli makam tarafından verilmiş olan bir vesikayı,
d) Türkiye Umumi Vekilinin hüviyetini mübeyyin salâhiyetti mercilerden alınmış vesika ile, tasdikli vekâletnamesi aslı ve iki nüsha musaddak tercümesini ve yabancı memleket tâbiiyetinde bulunan Umumi Vekilin iflâs etmediğini, emniyeti suiistimal, (dolandırıcılık, hırsızlık, zimmet, ihtilâs ve sahtekârlık suçları ile mahkûm olmadığına dair o memleketin salâhiyetti rnercilerinden alınmış ve Türk sefaret veya konsoloslukları tarafından tasdik edilmiş vesikalarla, Türkiye’de ikamet edenlerden ise mahkûmiyetleri bulunmadığına dair cumhuriyet müddeiumumiliklerinden alınmış vesikayı,
e) Tebligat ve takibata esas olmak üzere kanuni ikametgâh adresini,
Ticaret Vekâletine tevdi etmeye ve bildirmeye mecburdurlar.
Madde 5 – Ruhsatname talebinin kabulü
Ticaret Vekâleti 3 ve 4 üncü maddelerde yazılı vesaıkın tetkiki üzerine ve icabı halinde yapacağı tahkikat neticesine göre, her branş için ayrı ayrı ruhsatname verilmesi hususunda takdir hakkını haizdir.
Madde 6 – Yabancı şirketler için mütekabiliyet esasları
Türkiye’de çalışmakta olan veya çalışmak istiyen yabancı sigorta şirketlerinin mensup oldukları memleketlerde, Türk sigorta şirketlerinin çalışmak istemeleri halinde, o memleketler mevzuatına göre tabi olacakları şartlar, bu kanunun yabancı sigorta şirketleri için vaz’- ettiği şartlardan daha ağır olduğu veya bilâhara ağırlaştığı takdirde, Ticaret Vekâleti bilmukabele alâkalı yabancı sigorta şirketlerinden aynı şartları yerine getirmelerini istiyebilir ve bu talebe uymıyanların ruhsatnamelerini iptal edebilir.
Madde 7 – Umumi vekiller
Yabancı sigorta şirketleri, Türkiye Cumhuriyetinin mer'iyette bulunan veya mer’iyete vaz’edilecek olan kanun, nizamname, kararname, talimatname ve sair mukarrerat hükümleri dairesinde işlerini yürütmek, şirketin kanuni mümessili sıfat ve salâhiyetini haiz ve her türlü muamelelerden mesul olmak üzere bir umumi vekil tâyin edeceklerdir.
Umumi vekilin tâyini keyfiyeti Ticaret Vekâletinin tasvibi ile tekemmül eder.
Yabancı sigorta şirketleri, Türkiye’de yapacakları muamelelere mütaallik bilcümle kayıt, hesap, defterler ile bunlara müteferri vesikaları, hayat sigortalarında karşılık hesapları ve envanter kartlarının aynı veya bordrolarını umumi vekilin faaliyet icra ettiği dairede bulundururlar.
Madde 8 – Umumi vekâletnamenin şümulü
Yabancı sigorta şirketlerinin umumi vekillerine verecekleri vekâletnameler :
a) 7 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı hususları,
b) Sigorta muamelelerinden doğan dâvalarda davacı, dâvalı veya üçüncü şahıs sıfatiyle; dâvayı kabul, dâvadan feragat, sulh ve ibra gibi kanunen salâhiyeti mahsusa itasına mütevakkıf bulunan hususları da ifaya mezun olduklarını,
c) Akdolunacak bilûmum sigorta mukavelanamelerini doğrudan doğruya imza etmeye, hasar bedellerini ve sair tediyatı merkezlerinden sormaksızın ödemeye salâhiyetli bulunduklarını,
d) Türkiye'nin her yerinde acentalar ve tâli acentalar tesis ve tâyin edebileceklerini,
e) Umumi vekilin bulunmadığı ahvalde, kendisinin haiz olduğu hak ve salâhiyetler ile aynı evsafı haiz vekil tâyinine izinli olduklarını,
İhtiva edecektir.
Bu vekâletnameler masrafları şirketçe verilmek suretiyle, Ticaret Vekâleti tarafından ilân olunur.
Madde 9 – İstihsal teşkilatı
Sigorta şirketlerinin memleket içerisinde açacakları şube ve acentalıklar için yeniden ruhsatname almalarına lüzum yoktur
Ancak; umumi, hususi, tâli veya alelıtlak acentalığa tâyin olunacak kimselerin iflâs etmediğine ve emniyeti suiistimal, dolandırılıcılık, hırsızlık, zimmet, ihtilâs ve sahtekârlık suçlariyle mahkûm bulunmadıklarına dair Cumhuriyet Müddeiumumiliklerinden alınmış vesikanın ibraz edilmesi lâzımdır.
Acentalıklara verilecek salâhiyetlerin, hudut ve şümulü muameleye başlamadan önce, şirketlerce mahallinde usulü dairesinde tescil ve ilân olunur.
Madde 10 – Değişikliklerin bildirilmesi
Bu kanunun 3, 4, 7, 8 ve 9 uncu maddelerinde yazılı hususlarda vukua gelecek bilcümle değişikliklerin on beş gün içinde Ticaret Vekâletine bildirilmesi mecburidir.
Ticaret Vekâleti lüzum gördüğü hallerde bu değişikliklerin tescil ve ilânını talebeder.
Madde 11 – Yabancı şirketlerin merkezlerine ait değişikliklerin bildirilmesi
Yabancı sigorta şirketleri, başka bir şirketle birleşmeleri veya faaliyetlerini tatil veyahut iflâs etmeleri hallerinde bunları derhal Ticaret Vekâletine yazı ile bildirmeye mecburdurlar.
Vekâlet bu değişiklikleri tetkik ile icabında haklarında 20 ilâ 24 üncü maddeler hükümlerini tatbik eder.
Madde 12 – Sabit ve mütehavvil teminat
Sigorta şirketleri yapacakları sigorta aletleri dolayısiyle sigortalılarına vâki taahhütlerine karşılık olmak üzere Ticaret Vekâleti emrine biri sabit diğeri mütehavvil iki nevi teminat göstermeye mecburdurlar.
I - Sabit teminat :
Yangın branşı için 75 000
Hayat branşı için 75 000
Nakliyat branşı için 50 000
Kaza branşı için 100 000 liradır.
Ticaret Vekâletince hazırlanacak nizamnamede bu branşlardan her birine giren sigorta nevileri tadat olunur. Bu tadat dışında kalan her müstakil branş için tesisi icabeden sabit teminat 25 000 liradan ibarettir.
Şu kadar ki, yalnız bir branşta çalışmak istiyen sigorta şirketlerinin verecekleri sabit teminat miktarı 150 000, yalnız iki branşta çalışmak istiyen şirketlerin 200 000, yalnız üç branşta çalışmak istiyen şirketlerin 250 000 liradır.
II - Mütehavvil teminat :
a) Hayat branşı için, alâkalı şirketin Türkiye dâhilinde akdetmiş olduğu hayat sigortalarının sâfi primleri üzerinden her hesap senesi sonunda, tesis etmiş bulunacağı riyazi ihtiyatlar baliğinden, hayat poliçeleri üzerine yapılmış olan ikrazlar ile riyazi hesabında senelik olarak nazarı itibara alınmış primlerin henüz vâdesi gelmemiş kısımları çıkarıldıktan sonra kalan bakiye ile hayat muallâk tazminatları ve tahakuk etmiş temettü hisseleri yekûnudur.
Cari sene içerisinde akdedilen ve istisnai ehemmiyet arz eden hayat sigortaları dolayısiyle Ticaret Vekâleti her zaman hayat mütehavvil teminatının itmamım sigorta şirketlerinden talep edebilir.
b) Diğer sigorta branşları için, şirketin son hesap senesi zarfında Türkiye’de akdetmiş olduğu sigortalardan fesih ve iptal edilenlere ait olanları çıkarıldıktan sonra kalan primler baliğinin yüzde beşidir.
Ancak, hayat branş: hariç, her branş için yatrılacak mütehavviil teminat o branş için tesis edilmiş olan sabit teminatın yüzde ellisinden az olamaz.
Mütehavviil teminat akçelerinin hesabında primlerin müteahhit reassürörler beyninde tevzi edilmiş olması nazarı itibara alınmaz.
Ticaret Vekâleti lüzum gördüğü hallerde hayat branşı hariç bu nispeti dört misline kadar artırarak altı ay içinde teminatın tamamlanmasını talep edebilir.
Madde 13 – Teminat karşılıklarının tesisi
Sigorta şirketleri mütehavvil teminat karşılıklarını, en geç hesap senesini takip eden beşinci ayın sonuna kadar tesis veya ikmale mecburdurlar. Ticaret Vekâletince yaptırılacak tetkikler neticesinde mütehavvil teminat karşılıklarında her hangi bir noksanlık tesbit olunduğu takdirde, alâkalı şirket keyfiyetin kendisine vekâletçe tebliğinden itibaren bir ay içinde bu noksanlığı ikmale mecburdur. Vekâlet lüzum gördüğü takdirde bu müddeti uzatabilir.
Tesis edilen karşılıkların tutarı, ayrılması gereken mütehavvil teminat miktarından fazla ise, fiyat temevvücat marjı olarak vekâletçe tesbit edilecek nispete tekabül eden miktar düşüldükten sonra, fazlası Ticaret Vekâletince verilecek İzinle serbest bırakılır.
Madde 14 – Teminat akçelerinin kullanılması
Teminat akçeleri hangi branş için tesis edilmiş ise evvelemirde bu kısım için teminat olarak kullanılır.
Fesih, tasfiye ve iflâs halinde her sigorta branşı alacaklılarının o branş teminatı üzerindeki rüçhan hakkı mahfuz olmak kaydiyle teminat akçelerinin bakiyelerinden hâsıl olan yekûn kül halinde açık kalacak sigorta taahhüt ve vecibelerinin garameten karşılığıdır.
Teminat akçeleri, şirketin sigorta taahhüt ve vecibeleri tamamen ifa edilmedikçe, başka alacaklar için karşılık tutulamıyacağı ve haczedilemiyeceği gibi, yabancı bir memlekette açılacak iflâs masasına da sokulamaz.
Bilûmum sigorta taahhüt ve vecibelerini tamamen ifa ettiği tesbit olunan sigorta şirketlerinin teminat akçeleri tasfiye bittikten, sonra Vekâletçe serbest bırakılır.
Her hangi bir branş üzerindeki faaliyetin ihtiyari olarak tatili halinde, o branşa ait bütün taahhüt ve vecibeler tasfiye edilmek ve 20 ncı maddede derpiş edilen hal vârid olmamak şartı ile o branş için taviz edilmiş bulunan teminat akçeleri Vekâletçe iade edilir.
Madde 15 – Teminat akçelerinin yatırım nevileri
Sabit ve mütehavvil teminat akçeleri ancak aşağıdaki kıymetlere yatırılabilir.
a) Türk lirası olarak nakden tevdiat,
b) Devlet iç ve dış istikraz tahvilleriyle amortisman ve kredi sandığı tahvilleri,
c) Sermayesi tamamen veya kısmen Devlete ait teşekküllerle, belediyelerin ve Ticaret Vekâletinin tesbit ve kabul edeceği şekil ve miktarda Türk şirketlerinin borsada kote edilmiş olan tahvilleriyle hisse senetleri,
d) Türkiye'deki gayrimenkuller,
e) Gayrimenkullerin muhammen satış kıymetlerinin yüzde ellisini aşmamak üzere ipotek mukabili ikrazlar,
Şu kadar ki, gayrimenkullerle ipotek mukabili ikrazat olarak gösterilecek teminat karşılıkları, sabit ve mütehavvil teminat tutarının yarısını geçemez.
Madde 16 – Teminat akçeleri karşılığı menkul kıymetlerin blokajı
Sabit ve mütehavvil teminat karşılığı olmak üzere gösterilecek kıymetlerden, Türk lirası olarak nakden yapılacak tevdiat ile menkul kıymetlerin, Ticaret Vekâleti emrine bloke olarak Vekâletin göstereceği millî bankalardan birine yatırılması lâzımdır.
Ticaret Vekâletince karşılık olarak kabul edilecek kıymetler, sigorta şirketlerine ve millî bankalara bildirilir. Teminat karşılığı olarak gösterilen esham ve tahvilâtın kıymetleri, bidayeten bankaya tevdi edildikleri tarihe takaddüm eden son muamele gününün ve mütaakiben Haziran ve Aralık ayları sonunda borsadaki son muamele gününün kapanış fiyatlarına göre tesbit olunur.
Ticaret Vekâleti bloke edilen kıymetler için her zaman yeniden takdiri kıymet yapılmasını talep edebilir.
Bu kıymetlerde vâki tenezzüllere tekabül eden farklar, alâkalı şirketçe bir ay zarfında ikmal olunur.
Bu madde hükmüne göre, millî bankalara yapılacak tevdiat mukabilinde iki nüsha olarak tanzim edilecek makbuzlardan bir nüshası bankalar tarafından Ticaret Vekâletine gönderilir. Bu tevdiat, Ticaret Vekâletinin emir ve müsaadesi olmaksızın hiçbir suretle iade olunamaz.
Ancak; milli bankalardan, bloke edilmiş olan menkul kıymetlerin (Nakit dâhil) kısmen veya tamamen değiştirilmesi veya satılması alâkadar sigorta şirketi tarafından talep edildiği takdirde, müstevdi banka bu muameleleri Ticaret Vekâletinden müsaade almaksızın yapmaya mezundur.
Şu kadar ki, değiştirilen veya satılan menkul kıymetler yerine muamele tarihinde muteber listede yazılı muadil kıymette, diğer kıymetlerin veya bu miktara tekabül eden nakdin yatırılması ve keyfiyetin âzami üç gün zarfında Ticaret Vekâletine banka tarafından bildirilerek yeni makbuzun gönderilmesi şarttır.
Madde 17 – Teminat akçeleri karşılığı gayrimenkullarla blokajı
Sabit ve mütehavvil teminat karşılığı olmak üzere gösterilecek gayrimenkuller, teminat gösterilecekleri miktar için, Ticaret Vekâleti lehine birinci derecede ve sırada ipotek edilir ve ipotek akdini mutazammın bulunan tapu sicil sureti tevdi olunur.
Teminat gösterilen gayrimenkulun kıymetine Ticaret Vekâletince itiraz edildiği takdirde, alâkalı şirket bu kıymeti, gayrimenkulün bulunduğu mahalde ticaret dâvalarım görmekle vazifeli mahkeme marifetiyle takdir ettirir.
Mahkeme, basit usule göre bu talebi tetkik ve karara bağlar.
Teminat gösterilen gayrimenkulün kıymetinde tahavvül olduğu takdirde şirket isterse, gayrimenkulün kıymetini ikinci fıkra hükmüne göre yeniden takdir ettirebilir. Sabit ve mütehavvil teminat karşılığı gösterilen gayrimenkuller takdir edilen kıymetlerinin ancak yüzde sekseni nispetinde karşılık gösterilebilir.
Kıymet takdiri masrafları alâkalı şirkete aittir.
Takdir edilen kıymetler, gayrimenkullerin vergiye matrah teşkil eden kıymetleri üzerine tesir icra etmez.
Kıymet tahayyüllerinden dolayı teminat karşılıklarında husule gelebilecek noksanlar, alâkalı şirketçe yeni kıymetin tebliğinden itibaren bir ay içinde ikmal olunur.
Kıymette vâki olan değişiklik, karşılıklarda fazlalık husule getirirse, fark Vekâletçe serbest bırakılır.
Madde 18 – Riyazi ihtiyatların serbest bırakılması
Hesap senesi içinde, hayat branşındaki tahsilatını tecavüz edecek surette bu branşta sigortalılara tediye yapmak mecburiyetinde kalan şirketlerin mezkûr branşa ait riyazi ihtiyat akçeleri karşılıklarından, mütecaviz miktar dâhilinde Ticaret Vekâletince tensip edilecek kısım serbest bırakılır.
Madde 19 – İstihkak sahiplerince aranmıyan paralar
Sigorta şirketlerince ödenmesi lâzım gelipde, istihkak sahiplerince aranmıyan her türlü tazminat, prim iadeleri ve saire- den mütevellit paralar, vacibüttediye oldukları tarihten itibaren on sene geçtikten sonra onuncu seneyi takip eden takvim yılı başından itibaren altı ay içinde sahiplerinin İsim ve hüviyetleri ve malûm olan adresleri ve haklarının faizleriyle birlikte baliğ olduğu miktarlar gösterilerek tanzim olunacak bir cetvel ile, Maliye Vekâleti emrine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına tevdi olunur.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bu paraları, tevdi tarihinden itibaren iki sene müddetle muhafaza ve bu müddet zarfında sahip ve vârislerini tahkike çalışmakla beraber, her takvim senesi sonunda, sahiplerine tebligat icra veya gazetelerle sahip ve vârislerinin bankaya müracaatlarını ilân eder. İki senenin sonunda hak sahipleri bulunmıyan paralar Devlete intikal eder.
Madde 20 – Islâh tedbirleri
Sigorta şirketlerinin durumu sigortalıların ve diğer alacaklıların haklarını karşılayabilmek bakımından kâfi teminat arz etmediği takdirde, Ticaret Vekâleti durumun düzeltilmesini temin için gerekli tedbirlerin alınması hakkında şirkete münasip bir mehil verir ve bu maksatla :
a) Salâhiyetli şirket organ veya organlarını fevkalâde toplantıya çağırabilir.
b) Mütehavvil teminatın ikmaline mahsus mehli uzatabilir.
c) Hayat sigorta poliçelerine mütaallik ikraz ve iştiraları ve riyazi ihtiyattan tediyeleri durdurabilir.
Madde 21 – Tasfiye
Durumu, 20 nci maddede derpiş olunan tedbirlere rağmen sigortalıların ve diğer alacaklıların haklarını kaışılayabilmek bakımından kâfi teminat arz etmemekte devam eden şirketler hakkında, Ticaret Vekâleti yeni sigorta muamelesi yapmaktan men kararı verebileceği gibi fesihlerine hükmolunmak üzere salahiyetli mahkemeye de müracaat edebilir.
Sigortalılar, teminat akçeleri ile karşılanmamış olan alacaklarının şirket serbest aktifinden istifasında, iflâs masasına üçüncü sırada iştirak ederler.
Madde 22 – Tasfiye ve iflâs merasimi
Faaliyetine nihayet veren veya ruhsatnamesi geri alınan veyahut infisah veya iflâs eden şirketlerin bu durumları Ticaret Vekâletince biri Resmî Gazete'de olmak üzere, üç gazetede on beşer gün fasıla ile dört defa ilân olunur.
Sigorta şirketleri, tasfiye ve iflâs muamelelerinin cereyanı sırasında müracaat etmiyen hak sahiplerini veya mirasçı bırakmadan ölenlere ait sigorta poliçelerini gösteren bir cetvel tanzim ederek Ticaret Vekâletine tevdi ederler. Şirketler hak sahiplerine ödemeye mecbur bulundukları mebaliği; sahipleri zuhurunda kendilerine verilmek üzere. Ticaret Vekâletince gösterilecek bir millî bankaya yatırırlar. 19 uncu madde hükümleri bu paralar hakkında da tatbik olunur.
Tasfiye halinde en son ilân tarihinden itibaren bir sene geçtikten sonra sabit ve mütehavvil teminat akçeleri bütün vecibelerin ifa edildiğinin tevsiki suretiyle alâkadarlara iade olunur.
Madde 23 – İflâs halinde hayat portföyünün devri ve teminat akçelerinin itmamı
Bîr sigorta şirketinin iflâsı halinde, hayat sigorta portföyünün bütün hak ve vecibeleriyle devrini kabul eden bir veya bir kaç şirket bulunduğu takdirde, tasfiye neticesi beklenmeksizin Ticaret Vekâletinin izin ve muvafakati ile devir yapılır.
Bu suretle devrolunan sigortaların mütehavvil teminat akçelerinin karşılıkları da birlikte devredilir veya devralan şirket tarafından tesis olunur. Mutehavvil teminat akçeleri, devralınan portföylerin devri tarihindeki taahhütlerini karşılıyamıyacak durumda ise, farkı devreden şirketin bu branşa ait sabit teminat akçelerinden itmam olunur.
Madde 24 – Portföy devirleri
Sigorta şirketleri malik oldukları sigorta portföylerini, kısmen veya tamamen Ticaret Vekâletinin tasvibi ile Türkiye'deki diğer bir veya birkaç sigorta şirketine devredebilirler.
Devir talebinin birer hafta fasıla ile ve biri Resmi Gazete'de olmak üzere en az iki gazete ile dört defa ilân olunması ve devredilecek hayat portföyü ise sigortalıların ayrıca devreden şirketçe yazılacak taahhütlü birer mektupla haberdar edilmeleri şarttır.
Alâkalılar son ilân tarihinden itibaren iki ay içinde devir keyfiyetine, Ticaret Vekâleti nezdinde itiraz edebilirler. Ticaret Vekâleti son ilân tarihinden itibaren iki aylık müddet geçtikten ve sigortalıların itirazlarını tetkik ederek devir keyfiyetinin sigortalıların menfaatlerini muhil olmadığına kanaat getirdikten sonra devre muvafakat eder. Devredilecek "portföylere ait mütehavvil teminat akçelerinin karşılıkları da birlikte devredilir veya devralan şirketler tarafından tesis olunur.
Madde 25 – Risturn ve iskonto memnuiyeti
Sigorta şirketleriyle bilûmum sigorta istihsal organları, tanzim edilecek poliçe, tecditname, temditname, zeyliname ve sair muameleler dolayısiyle sigortalılara veya sigorta emrini verenlere, doğrudan doğruya veya dolayısiyle her ne şekilde olursa olsun risturn ve iskonto yapamıyacakları gibi bu mahiyette telâkki edilecek terk, tenzil ve ödemeler de de bulunamaz, bu gibi menfatler sağlayamaz ve vekâletçe tesbit olunacak mehillerden fazla ödeme mehli veremezler.
Sigorta istihsalciliğini meslek ittihaz etmiyen ve bu mevzu ile bilfiil uğraşmayan hakiki ve hükmî şahıslara (Bankalar hariç) sigorta İstihsal organı vasfım vererek komisyon ödemek birinci fıkra hükmüne aykırı hareket sayılır.
Madde 26 – Âzami komüsyon hadleri ve ödeme mehilleri
Sigorta şirketlerinin istihsal organlarına, bu organların durumlarına göre verebilecekleri komüsyonların âzami nispetleriyle prim tahsil ve ödeme mehilleri, Ticaret Vekâletince tesbit olunur.
Bu nispetler veya mehiller fevkinde muamele ifası memnudur. Vekâletçe bu suretle tesbit olunan nispetlerde komüsyonlardan gayri şirketlerin istihsal organlarına, rapel, sürkomüsyon, sürrapel, tahsisat, maktu aidat, maaş, ikramiye, vergi, kira ve idare masrafları karşılığı, alacaklarından bonifikasyon ve sair her ne nam ve şekilde olursa olsun ödemelerde ve tavizde bulunmaları, menfaat temin etmeleri, Vekâletçe tesbit edilen nispetler fevkinde komüsyon ödeme sayılır.
Hayat sigortaları istihsali için yapılacak seyahatlar dolayısiyle, istihsal organlarına ödenebilecek masraf karşılıklariyle yeni tesis olunacak acentalıklara ilk sene için ödenebilecek tesis masrafları miktarları Ticaret Vekâletince tesbit olunur ve bunlar, kabul olunan hadler dâhilinde birinci fıkraya göre tesbit edilen nispetler fevkinde komüsyon ödeme sayılmaz.
Bu maddeye aykırı muameleler ve mukavele hükümleri bâtıldır.
Madde 27 – İstihsal organları nezdindeki şirket matlubatı
İstihsal organlarının yaptıkları sigorta tahsilâtı, emanet para hükmünde olup mukavelelerimle yazılı ödeme mehilleri ve bir mehil tâyin edilmemiş olduğu hallerde 26 ncı maddeye göre Ticaret Vekâletince tesbit edilecek ödeme mehilleri içerisinde alâkalı sigorta şirketine ödenir.
Madde 28 – Umumi şartlarla tarife talimatı
Sigorta umumi şartları ve tarifeleriyle bunlara alt talimat Ticaret Vekâletince tanzim veya tasdik olunur. Sigorta şirketleri gerek bu şartların ve gerekse tarife ve talimatların dışında muamele yapamazlar.
Hayat sigorta kombinezon ve tarifeleri alâkalı şirketlerce tanzim ve Vekâletin tasdiki ile tekemmül eder.
Ticaret Vekâleti ihtiyaç halinde dilediği sigorta branşlarında sigorta şirketlerini, tarifelerini tanzim ve tatbikte serbest bırakabilir ve bu serbestiyi kaldırabilir.
Madde 29 – Türkiye'de yaptırılması, mecburi sigortalar
Türkiye'de ikamet eden veya çalışan hakikî ve hükmî her şahıs, bilûmum sigortalarını ancak Türkiye’de faaliyette bulunan ruhsatlı sigorta şirketlerine ve Türkiye’de yaptırabilir.
Ticaret Vekâletince tesbit ve tâyin edilecek esaslara göre ithalât ve ihracat mevzuu nakliyat sigortalariyle hayat sigortaları ve dış memleketlere seyahat edenlerin orada yaptıracakları bedeni kaza ve otomobil sigortaları memleket dışında da akdedilebilir.
Türkiye’de faaliyette bulunan ruhsatlı sigorta şirketlerine Türkiye'de yaptırılacak her nevi hayat sigortalarının Türk lirası üzerinden yaptırılması mecburidir.
Madde 30 – Murakabe teşkilâtı ve aidatı
Ticaret Vekâleti sigorta şirketlerinin ve istihsal organlarının bilûmum muamelâtını, murakabe kurulu ve icabında Teftiş Heyeti marifetiyle teftiş ve murakabe eder.
Murakabe kurulunu teşkil edecek zevatın tâyin ve intihap şartlariyle, vazife, salâhiyet ve mesuliyetleri Ticaret Vekâletince hazırlanacak nizamnamede gösterilir.
Murakabe Kurulunun masraflarına karşılık olarak sigorta şirketlerinden senelik prim tahakkukatından, iptaller tenzil edildikten sonra kalan sâfi primler tutarının binde üçünü geçmemek üzere aidat alınır.
Murakabe aidatı Ticaret Vekâleti emrine, tâyin edeceği bir bankada tesis edilecek fon hesabına yatırılır. Bu fondan tediye edilecek ücretler için 3656 ve 3659 sayılı kanun hükümleri tatbik olunmaz. Her beş sene de bir fonda teraküm edecek bakiye Maliye Vekâleti emrine yatırılarak bütçeye irat kaydolunur. Bu fon her hangi bir sebep ve vesile ile başka bir tarz ve maksat için kullanılamaz.
Madde 31 – Faaliyet raporu
Murakabe Kurulu tarafından, murakabeye tabi bulunan bilûmum sigorta şirketlerinin faaliyet neticeleri hakkında her sene bir rapor hazırlanır. Vekâlet bu raporu kısmen veya tamamen neşredebilir.
Madde 32 – Malûmat verilmesi ve ibraz mükellefiyeti
Sigorta şirketleri ve istihsal organları işbu kanunun sureti tatbik ve murakabesiyle alâkalı olarak Ticaret Vekâletince istenilecek - hayat sigortalarının ve müntefilerinin isimlerinden başka - her türlü malûmatı vermeye ve salâhiyetli murakabe elemanlarına talep edecekleri bütün hesap, kayıt, defter ve vesikaları ibraza mecburdurlar.
Madde 33 – Sigorta tetkik kurulu
Ticaret Vekâletince, İç Ticaret Umum Müdürünün riyaseti altında vekâlet mümessilleriyle, sigortacılık sahasında, tanınmış ilim ve iş adamlarından teşekkül etmek ve adedi yediden az ve on beşten fazla olmamak üzere bir Sigorta Tetkik Kurulu teşkil edilir.
Madde 34 – Tarife komiteleri
Ticaret Vekâleti, sigorta umumi ve hususi şartları ve tarifeleriyle bunlara ait talimatı tanzim veya tatbikat sırasında görülecek lüzum ve ihtiyaca göre tadilinde istişari mütalâası alınmak üzere Ticaret Vekâletinin bir temsilcisinin dâhil bulunduğu, sigorta mevzuunda ihtisası olan azalardan müteşekkil beşer kişilik lüzumu kadar Tarife Komitesi kurabilir.
Madde 35 – Tetkik kurulu ve tarife komitesi talimatnamesi
Sigorta Tetkik Kurulu ile Tarife Komitelerinin vazife ve sılâhiyetlerini ve çalışma şekillerini, Ticaret Vekâleti bir talimatname ile tâyin eder.
Madde 36 – Sigorta şirketleri birliği
Bu kanunun meriyete vaz’ı tarihinden itibaren üç ay içinde sigortacılık meslekinin inkişafı, sigorta şirketleri arasında tesanüt temini ve haksız rekabeti bertaraf edecek tedbirleri ittihaz ve tatbik etmek maksadiyle hükmi şahsiyeti haiz bir sigorta ve reassürans şirketleri birliği kurulur.
Birliğin ana nizamnamesi Ticaret Vekâletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetinin kararı ile mer'iyete vazedilir,
Türkiye’de faaliyette bulunan bütün sigorta ve reassürans şirketleri bu Birliğe âza olmakla mükelleftirler.
Sigorta ve reassürans şirketi eri bu mükellefiyetleri kuruluşları tarihinden itibaren üç ay içinde yerine getirirler.
Sigorta ve reassürans şirketleri birlik nizamnamesi hükümlerine riayet ve birliğin salâhiyetli organlarının alacağı kararları tatbike mecburdurlar.
Sigorta ve reassürans şirketleri birliğinin masrafları her takvim yılı başında âza şirketler arasında ana nizamname mucibince tesbit olunacak rey adedine göre mütenasiben taksim edilir. Sigorta ve reassürans şirketleri kendilerine isabet eden masraf hisselerini her sene Şubat ayı sonuna kadar Birlikçe tâyin olunacak bir banka nezdinde açılacak hususi bir hesaba yatırmaya mecburdurlar.
Madde 37 – Sigorta prodüktörleri
Her hangi bir sigorta şirketinde doğrudan doğruya memur ve müstahdem bulunmıyan (Mutavassıt sıfatiyle) muhtelif sigorta branşları hakkında sigorta olmak istiyenlere malûmat vererek sigorta mukavelesinin şartlarını müzakere ve tehlikenin mahiyet ve hususiyetlerine göre sigorta teklifnamesini ihzar salâhiyetini haiz ve teşebbüslerinin neticesi olarak komüsyon almak suretiyle iş temin eden hakiki ve hükmi şahıslara sigorta prodüktörü denir.
Prodüktörlerin vasıfları, çalışma şekil ve şartları ve tabi olacakları murakabe esasları Ticaret Vekâletince hazırlanacak Talimatname ile tesbit olunur.
Sigorta prodüktörlerinin meslek teşekküllerine ve meslek teşekküllerinin de Ticaret Vekâletinin göstereceği lüzum üzerine bir federasyona bağlanmaları mecburidir. Bu teşekküllere ve federasyona ait nizamname Ticaret Vekâletince tasdik olunur.
Bilûmum sigorta prodüktörleri Ticaret Vekâletince tâyin edilecek defterleri tutmaya ve 3.000 liradan az olmamak üzere Vekâlet tarafından tâyin edilecek teminat akçelerini çalıştıkları sigorta şirketlerine tevdi etmeye mecburdurlar.
Teminat akçesi tevdi etmemiş sigorta prodüktörü istihdam edilmesi memnudur.
Madde 38 – Sigorta eksperleri
Sigorta mevzuunda vâkı zıya ve hasarları, sebep ve mahiyetleri itibariyle tesbit ve bunların miktarını tâyin ile diğer hususat ve muamelâtı mutat meslek halinde ifaedenlere sigorta eksperi denir.
Sigorta eksperlerinin vasıfları, çalışma şekil ve şartları ve tâbi olacakları murakabe esasları, Ticaret Vekâletince hazırlanacak Talimatname ile tesbit ve meslek cemiyetlerine ait nizamname mezkur vekâletçe tasdik olunur.
Madde 39 – Tip bilânço, kâr ve zarar hesapları ve neşir ve ilân mükellefiyeti
Sigorta şirketlerinin bilânço, kâr ve zarar hesaplariyle birlikte vekâlete göndermeleri icabeden müfredat cetvellerini ve bilanço ve kâr, zarar hesaplarının neşir ve ilân edilecek tiplerini Ticaret Vekâleti, Maliye Vekâletinin de mütalâasını alarak tesbit eder. Sigorta şirketleri, her takvim yılı sonunda bilânço, kâr ve zarar hesaplarını tesbit olunun formüle uygun olarak tanzim etmeye ve riyazi ihtiyat hesaplarını bir aktüere tasdik ettirmeye ve umumi heyetlerinin bunları tasdiki tarihinden itibaren bir ay içinde ikişer nüshasını Ticaret Vekâleti ile Maliye Vekâletine göndermeye ve bilânço, kâr ve zarar hesaplarını aynı müddet zarfında en az iki gazete ile neşir ve ilân etmeye mecburdurlar.
Yabancı sigorta şirketleri Türkiye’deki muamelelerine ait bilanço, kâr ve zarar hesaplarına ilâveten merkezlerine ait bilânço ve kâr ve zarar hesaplarını da Ticaret Vekâletine tevdie ve Türkiye muamelâtına alt olanların; yukarıdaki esaslar dairesinde neşir ve ilâna mecburdurlar.
Neşir ve ilânlar sigorta şirketlerinin Türkiye dâhilindeki merkezlerinin bulunduğu mahal gazeteleri ile yapılır.
Madde 40 – Tabiiyet şartı
Sigorta şirketlerinin memur ve müstahdemleri ve istihsal organları ve hasar ve sair işlerinde çalıştıracaklar, eksperler Türk vatandaşı olacak, ancak Ticaret Vekâletinden izin almak suretiyle yabancı tebaasından memur ve mütehassıs istihdam edilebilecektir.
Yabancı sigorta şirketlerinin umumi vekilleri, yabancı devlet tâbiiyetinde olabilir.
Madde 41 – Sigorta şirketlerinin faaliyet sahası
Sigorta şirketleri bizzat iştigal mevzulariyle alâkası olmıyan taahhüt ve muamelelere girişemezler.
Madde 42 – Cezai müeyyideler
3 üncü maddedeki mecburiyete aykırı olarak ruhsatname almaksızın sigorta muameleleri yapanlar üç aydan bir seneye kadar hapis ve 5 000 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasiyle cezalandırılırlar.
Ruhsat alıp da usulü dairesinde tescil ve ilân ettirmeksizin sigorta muameleleri yapanlara, 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 43
7 nci maddenin son fıkrasiyle 11 inci maddedeki mecburiyetlere riayet etmiyenler 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.
Madde 44
10 uncu maddedeki değişikliklerin bildirilmesi mecburiyetini yerine getirmiyenlere, 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 45
12 nci maddeye aykırı olarak sabit ve mütehavvil teminat akçesi tesis etmiyenlere veya mezkûr teminatları kasten noksan hesap veya tesis edenlere altı aydan üç seneye kadar hapis veya 10 000 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezası veya bunların her ikisi birden hükmolunur.
Madde 46
13, 16 ve 17 nci maddelerdeki mecburiyetlere riayet etmiyenler 2 000 liradan 10 000 liraya kadar ağır para cezasiyle cezalandırılırlar.
Aynı fiilin tekerrürü halinde hükmolunacak para cezası 10 000 liradan aşağı olamaz.
Madde 47
19 uncu madde hükümlerine aykırı hareket edenlere, 1 000 liradan 10 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Aynı fiilin tekerrürü halinde, alınacak para cezası evvelkinin iki mislinden aşağı olamaz.
Madde 48
25 ve 26 ncı maddelere aykırı hareket edenlere 5 000 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur.
Bu fiilin tekerrürü halinde hükmolunacak ağır para cezası evvelce verilen ağır para cezasının iki mislinden aşağı olamaz.
Sigorta şirketleri namına muamele yaparak tahsil ettikleri paralar üzerinde emniyeti suiistimal eden istihsal organları hakkında Türk Ceza Kanununun 510 uncu maddesi tatbik olunur.
Madde 49
28 inci maddedeki memnuiyetlere muhalif hareket edenlere, 1 000 liradan 10 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Tekerrürü halinde verilecek ceza evvelkinin iki mislinden aşağı olamaz.
Madde 50
29 uncu madde hükmüne aykırı hareket edenlere 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur. Ancak hükmolunacak para cezası tahsil olunan primin on mislinden az olamaz.
Madde 51
Sigorta şirketlerinin itibarını kırabilecek veya şöhretine zarar verebilecek bir hususu isnadeden veya bu yolda asılsız haberler yayanlar bir aydan üç aya kadar hapis, 500 liradan 2 000 liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.
Bu fiilin Basın Kanununda yazılı neşir vasıtalarından biri ile veya radyo ile işlenmesi halinde iki aydan altı aya kadar hapis ve 2 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 52
Bu kanunun tatbikini murakabe vazifesi ile mükellef olanlar ile bu teşkilâtta çalışan diğer memurlardan, vazifeleri dolayısiyle ifşasında zarar melhuz olan (bir sırra vâkıf olup da meşru bir sebebe müstenit olmaksızın o sırrı salâhiyetli mercilerden gayrisine ifşa edenler hakkında Türk Ceza Kanununun 198 inci maddesi tatbik edilir ve muvakkaten memuriyetten mahrumiyetlerine de karar verilir.
Madde 53
32 nci madede yazılı mecburiyetle 41 inci maddedeki memnuiyete riayet etmiyenler 1.000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezasına mahkûm edilirler.
Murakabe ve teftişle vazifelilere mümanaat edenlere veya yapacakları tetkikatı kasden yanlış yola sevk edenlere, yukardaki cezadan başka, ayrıca bir aydan bir seneye kadar hapis cezası hükmolunur.
Madde 54
2, 36, 37 ve 38 inci maddelerde geçen nizamname hükümlerine aykırı hareket edenlere 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 55
39 uncu maddedeki mecburiyetleri yerine getirmiyenlerle, 40 ıncı maddeye aykırı hareket edenlere 1 000 liradan 5 000 liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 56 - 45, 46 ve 48 inci maddelerde yazılı fiillerin üçüncü defa işlenmesi halinde Ticaret Vekâletinin talebi ile sigorta şirketinin ruhsatnamesi mahkeme kararı ile istirdat olunur. Ruhsatnamenin istisnası halinde bu kanun hükümlerine göre şirketin tasfiyesine gidilir.
Mükerrir istihsal organı ise icrayı faaliyetten menolunur.
Madde 57
Bu kanunda yazılı cürümlerin mesulleri şahsım tâyin edilmemiş bulunan hallerde, cezai mesuliyet, (bu kanunun hükmünü yerine getirmekle mükellef olan idare meclisi reis ve âzalıklarından ve imzalariyle şirketi ilzama salahiyetli müdür ve memurlardan, cezayı müstelzim fiili işlemiş veya buna iştirak etmiş veya bu hususta emir vermiş olanlara râcidir.
Madde 58
Bu kanunda yazılı suçlardan dolayı tahkikat Ticaret Vekâletince yapılarak keyfiyet bir müzekkere ile .Cumhuriyet Müddeiumumiliğine bildirilir. Bu müzekkere ile Ticaret Vekâleti müdahil sıfatını iktisabeder.
Cumhuriyet Müddeiumumiliğince ademi takip kararı verildiği takdirde Ticaret Vekâletince itiraz edilebilir.
Kanuna aykırı fiillere, ihbar veya sair suretle ıttıla kesbeden Cumhuriyet Müddeiumumiliği işin takibi için keyfiyeti Ticaret Vekâletine intikal ettirir. Tehirinde mazarrat umulan hallerde Cumhuriyet Müddelumumisi gerekli tedbirleri almaya salahiyetlidir.
Vekâletçe yapılan tahkikat sonunda evrak Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi olunur.
Madde 59 – Müteferrik hükümler
Türkiye'de faaliyette bulunan sigorta şirketlerinin sermaye ve ihtiyat akçelerine göre Türkiye'de akdettiği her nevi sigorta miktarları üzerinden Ticaret Vekâletince musaddak cetveller mucibince kendi üzerlerinde muhafaza edebilecekleri kısımdan mütebakisini kısmen veya tamamen mükerrer sigorta mecburiyetine tâbi tutmaya İcra Vekilleri Heyeti salâhiyettardır.
Madde 60
Münhasıran reassürans muamelâtı ile iştigal eden şirketlerin Türkiye'de faaliyette bulunabilmeleri için anonim şirket halinde kurulmuş olmaları ve an az 1 000 000 lira ödenmiş sermayesi bulunması ve bu kanunun 3, 4, 5, 36 ve 39 uncu maddeleri hükümlere tâbi olmaları şarttır.
Reassürans şirketleri 12 nci maddenin 1 inci fıkrasındaki sabit teminat akçesini de tesis etmekle mükelleftir. Ticaret Vekâleti tesis edilecek bu teminat akçesini bir misline kadar artırabilir.
Madde 61
Heyeti Vekilece kabul olunacak fevkalâde hallerde Ticaret Vekâleti umumi menfaat ve sigortalıların lehine lüzumlu göreceği sair tedbirleri de almaya yetkilidir.
Madde 62
30 uncu maddenin ikinci fıkrası hükümlerine muhalif olarak murakabe kurulu aidatını zamanında ödemiyen sigorta şirketlerinden tahakkuk eden aidat borçları yüzde on fazlasiyle Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Halımdaki Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Belgenin devamı (8 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 63 ve sonrası