Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği
- Tür
- Yönetmelik
- Resmi Gazete
- 24.07.1994 / Sayı 22000
- Yürürlük
- 24.07.1994
- Son değişiklik
- 01.01.2024 · R.G. 23.11.2023/32378
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönetmelikler, İmalat Sanayi Mevzuatı, Belediye Mevzuatı
BİRİNCİ KISIM — Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak
Madde 1 – Amaç
Bu yönetmeliğin amacı, 3516 Sayılı "Ölçüler ve Ayar Kanunu" nun 9 uncu maddesinde gösterilen ilk, periyodik ve ani muayenelerle şikayet ve stok muayenelerinin usul ve esaslarının tespiti ve bunların kimler tarafından, ne şekilde ve ne suretle yapılacaklarını ve muayeneye tabi ölçü ve ölçü aletleri sahiplerinin veya bunları kullananların görev ve sorumlulukları ile tabi olacakları yükümlülükleri belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Bu Yönetmelik, uzunluk, alan, hacim, yoğunluk ölçerler (areometreler), hububat muayene aletleri, naklimetreler ile 11/1/1989 tarihli ve 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamına alınacak ölçü ve ölçü aletlerinin ayarlanması, muayenesi ve damgalanmasıyla ilgili işlemleri kapsar.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.1
Madde 3 – Dayanak
Bu yönetmelik 3516 Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'nun 9 uncu maddesi gereğince hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM — Genel Muayene Çeşitleri
Madde 4 – Genel Muayene Çeşitleri
Ölçü ve ölçü aletleri aşağıdaki muayenelere tabi tutulurlar:
1- İlk Muayene,
2- Periyodik Muayene,
3- Ani Muayene,
4- Şikayet Muayenesi,
5- Stok Muayenesi.
Madde 5 – İlk muayene
Son değişiklik: 31.12.2009 · R.G. 27449 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
3516 sayılı Kanununun 2 nci maddesinde belirtilen ölçü aletleri için ilk muayene; yeni yapılan veya parçaların birleştirilmesi suretiyle meydana getirilen ölçü ve ölçü aletlerinin satışa veya kullanılmaya başlanmalarından önce veya ithal edilen ölçü ve ölçü aletlerinin yurda sokulmaları sırasında veya periyodik, ani, şikayet ve stok muayeneleri sonunda damgaları iptal olunan ölçü ve ölçü aletlerinin tamir ve ayarlanmalarından sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yer değiştirmeleri halinde yapılan muayenedir.
Ölçü ve ölçü aletlerinin;
a) Piyasaya arzındaki ilk muayenesi; tip onayına esas teşkil eden teknik düzenlemesinde belirtildiği şekilde, teknik düzenlemesinde belirtilmeyen durumlarda Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatınca veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından,
b) Piyasaya arz edilmiş veya kullanımda olanların periyodik, ani, şikayet veya stok muayeneleri sonunda tamire sevk edilenler ile tamir ettirilenlerden tip onayı değişikliğine sebep vermeyecek tamir ve ayar işlemlerinden sonra veya ayarları bağlı bulundukları yere göre ayarlanmış olan ölçü ve ölçü aletlerinin ise her yer değiştirmeleri halindeki ilk muayeneleri Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı tarafından
yapılır.
Tamir ettirilenlerden tip onayı değişikliğine sebep olanlar için ikinci fıkranın (a) bendine göre işlem yapılır.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-31/12/2009/27449/4) m.1
Madde 6 – Periyodik muayenelerin ilanı, müracaat zamanı ve sorumluluklar
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Bakanlık, periyodik muayene müracaatlarının, ölçü ve ölçü aletlerinin cins ve özelliklerine göre hangi mercilere yapılacağını, her yıl Şubat ayının son gününe kadar Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu kanalıyla radyo ve televizyondan hükümet bildirisi olarak belirli aralıklarla ilan eder.
Ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayenesi, bu Yönetmeliğin 9 uncu ve 11 inci maddelerinde belirtilen sürelerde yapılır. Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır. Damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Periyodik muayene süresinin hesaplanmasında, damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır.
Ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri için ilgililerce, damga süresinin dolduğu yılı izleyen yılın Şubat ayının son gününe kadar, Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı veya Grup Merkezi Belediye Ölçüler ve Ayar Memurluklarına müracaat edilmesi gerekir. Müracaatlar Bakanlık internet sitesi veya e-devlet sistemi üzerinden yapılır.
Şubat ayının son gününün tatile rastlaması halinde müracaat, sonraki ilk iş gününün mesai bitimine kadar yapılabilir. Periyodik muayene için zamanında müracaat etmeyenler hakkında, daha sonra müracaat etmiş olsalar dahi, o ölçü aletinin kullanımda olduğunun tespit edilmesi halinde, damga süresi dolmuş ölçü aleti kullanma fiilinden dolayı, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümlerine göre idari ve cezai işlem uygulanır.
Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu gaz, elektrik ve su sayaçlarında; bu sayaçları dağıtım ağında kullanan dağıtım şirketine veya dağıtımdan sorumlu işletmeye, dağıtım ağı dışında kullanılanlar ile diğer ölçü ve ölçü aletlerinde ise, 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu kapsamında ölçü ve ölçü aletinden sorumlu kullanıcıya aittir.
Periyodik muayene için başvurulan ölçü ve ölçü aletlerinin aynı yıl içerisinde muayenelerinin yapılarak damgalanması gerekir.
Değişik kenar başlığı: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-31/12/2009/27449/4) m.2
Madde 7 – Periyodik muayene müracaat şekli
Son değişiklik: 10.06.2017 · R.G. 30092 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Periyodik muayeneler için bağlı bulunulan Ölçüler ve Ayar Teşkilatı ile Belediye Ölçüler ve Ayar Memurluklarına başvurulur.
Başvuruda ölçü ve ölçü aletinin cinsi, markası, numarası, kapasite bilgilerinin bulunması gerekir.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-10/06/2017/30092) m.1
Madde 8 – Periyodik muayenenin kimler tarafından yapılacağı ve süresi
Son değişiklik: 31.12.2009 · R.G. 27449 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Periyodik muayeneler, Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı ile Grup Merkezi Belediye Ölçüler ve Ayar Memurluklarınca, 9 uncu ve 11 inci maddelerde belirtilen sürelerde yapılır.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-31/12/2009/27449/4) m.3
Madde 9 – Periyodik muayene
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Naklimetre ve hububat muayene aletlerinin periyodik muayenelerinin iki yılda bir yaptırılması zorunludur. Bu ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri ilgililerin müracaatı üzerine Bakanlık Ölçüler ve Ayar Teşkilatı tarafından yapılır.
Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır. Damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Bu Yönetmelik kapsamındaki ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayene süresinin hesaplanmasında damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır. Kalan süre, damgalandığı yılı takip eden yıldan itibaren hesaplanır. Periyodik muayene süresinin bittiği yılı takip eden yılın Şubat ayının son gününe kadar periyodik muayene müracaatında bulunulur.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-15/12/2019/30979) m.2
Madde 10 – Ayar istasyonları muayeneleri
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Elektrik, su ve gaz sayaçları tamir ve ayar istasyonlarının ilk ve periyodik muayeneleri Bakanlık tarafından yapılır.
Elektrik, su ve gaz sayaçları tamir ve ayar istasyonları, muayene edildikleri yıldan başlanarak hesaplanmak üzere üç yılda bir periyodik muayeneye tabi tutulur.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 11 – Belediye'ye ait muayeneler
Son değişiklik: 27.01.2015 · R.G. 29249 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ölçü ve ölçü aletlerinden;
a) Uzunluk ölçüleri (tek parçalı ağaç metreler),
b) Akıcı maddeler için hacim ölçüleri,
c) Kuru taneli maddeler için hacim ölçüleri,
d) 5 kg'a kadar (5 kg dahil) hassas olmayan kütle ölçülerinin,
periyodik muayenelerinin iki yılda bir yaptırılması zorunludur.
Bu ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri ilgililerin müracaatı üzerine Grup Merkezi Belediye Ölçüler ve Ayar Memurluklarınca yapılır.
Periyodik muayeneleri sonucunda uygun bulunan ölçü ve ölçü aletleri, Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalanır. Damganın üzerinde damgalandığı yılın son iki rakamı bulunur. Bu Yönetmelik kapsamındaki ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayene süresinin hesaplanmasında damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır. Kalan süre, damgalandığı yılı takip eden yıldan itibaren hesaplanır. Periyodik muayene süresinin bittiği yılı takip eden yılın Şubat ayının son gününe kadar periyodik muayene müracaatında bulunulur.
Bu hükmün yürürlük tarihi: 01.01.2014
Madde 12 – Periyodik muayene uygulamaları
İlk Muayeneleri yapılmamış ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri yapılmaz.
Madde 13 – Periyodik muayene istisnaları
İlk muayenesi yapılan camdan mamul ölçü aletleri ile kırma ve çelik şerit metreler periyodik muayeneye tabi tutulmazlar.
Madde 14 – Periyodik muayenede resmi işyerleri
Son değişiklik: 12.12.2013 · R.G. 28849 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Diğer taraftan Türkiye Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünde bulunan bütün ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayeneleri, yukarıda anılan kurumlar ve işletmelerin Müdürlük veya Bölge Müdürlüklerinin bağlı oldukları "Bakanlık Ölçüler ve Ayar Taşra Teşkilatı" tarafından yapılır.
Bu hükmün yürürlükten kalkış tarihi: 01.01.2014
Madde 15 – Belediye ölçü ve ayar memurlarının görevleri
Belediye Ölçüler ve Ayar Memurları, Grup Merkezinde periyodik muayene için yapılan müracaatları müracaat sırasına göre deftere kaydederler ve muayene gününü belirleyen bir belge verirler. Bu işlemin gruba bağlı belediyelerde de yapılmasını temin ederler. Merkezdeki muayenelerin tamamlanmasını müteakip gruba bağlı belediyeler için bir gezi programı düzenleyerek bu programı bağlı bulunduğu Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Ölçüler ve Ayar Teşkilatına 31 Mart'a kadar gönderip tasdik ettirdikten sonra programa göre muayeneye başlanarak aynı yıl içerisinde muayenelerin aksatılmadan yerine getirilmesini sağlarlar.
Madde 16 – Yerinde muayene giderleri
Periyodik Muayene için 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yolluklar ile muayenelerde gerekli olan araç ve malzemenin taşıma ücretleri, periyodik muayene yapılmak üzere gidilen yerdeki ölçü ve ölçü aletleri sahiplerince ödenir. (Bunlar belediye, kişi veya kuruluşlardır)
Madde 17 – Ani muayene
Bakanlık Merkez, Taşra Ölçüler ve Ayar kuruluşları memurlarının görecekleri lüzum veya ihbar üzerine ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde habersizce yapılan muayenedir.
Ani Muayene ticaret işlerini aksatmayacak tarzda ve Bakanlığın talimatı doğrultusunda yapılır.
Merkez hudutları dışında ansızın yapılacak muayeneler, Taşra Teşkilatınca ve Belediye ölçü ve ayar memurları tarafından yapılır.
Madde 18 – Şikayet muayenesi
Son değişiklik: 10.06.2017 · R.G. 30092 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ölçü ve ölçü aletlerinin doğru çalışıp çalışmadığının tespit edilmesi için, ölçü ve ölçü aleti sahibi veya diğer bir kişi veya kuruluşun başvurusu üzerine yapılan muayenedir.
Şikayet konusu olan ölçü ve ölçü aletinin durumunda hiçbir değişiklik yapılmadan en kısa sürede muayenenin yapılması ve neticenin bir raporla müracaat eden kişi veya ilgili kuruluşa bildirilmesi gerekir. Ancak, taşınamayacak olan bir şikayetli ölçü ve ölçü aletinin muayenesinin yerinde yapılması gerekir.
Değişik fıkra: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-10/06/2017/30092) m.2
Madde 19 – Stok muayenesi
İlk muayenede damgasını taşıdıkları halde satılmayıp depo atelye, imal ve satış yerlerinde veya kullanılmasına ihtiyaç duyulmayarak stok halinde bulundurulan ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik muayene süreleri içinde tekrar tabi tutuldukları bir muayene şeklidir.
Madde 20 – Kontrol ve denetim
"Sanayi ve Ticaret Bakanlığı"nın Ölçüler ve Ayar Taşra Teşkilatı'nın görevli memurları ile Belediye ayar memurları, vazife sınırları dahilindeki yerlerde, ölçüler mevzuatı hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmek için resmi ve özel kuruluşların kullandıkları ölçü aletlerini ve bunlara ait evrak ve kayıtları tetkik ve kontrole yetkilidirler.
Madde 21 – Muayene yerleri
İlk ve periyodik muayeneler, muayene yerinde yapılır.
Ancak,
a) Gümrüklere gelen ölçü ve ölçü aletleri,
b) Nakledilmesi güç veya masraflı olan ölçü ve ölçü aletleri,
c) Ölçü ve ölçü aleti yapan kuruluşların talebi halinde miktarı fazla olan ölçü ve ölçü aletleri,
Gümrüklerde veya bulundukları yerlerde muayene edilebilirler.
Madde 22 – Hatalı ölçü aletleri
Son değişiklik: 12.12.2013 · R.G. 28849 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ani muayeneler sonucunda hatalı çalıştığı veya ayarının bozuk olduğu tespit edilen ölçü ve ölçü aletlerinin damgaları iptal edilerek; ayarları yapılıncaya kadar kullanılmamaları şartıyla bir telle bağlanıp tamir müsaade fişi ile yetki belgesine sahip tamircilere sevk edilirler. Ayrıca bu ölçü aletleri için ölçü aleti başına uygulanmak üzere, ayarı doğru olmayan ölçü aleti kullanma fiilinden dolayı 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümlerine göre idari ve cezai işlem uygulanır.
Değişik madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-12/12/2013/28849) m.5
Madde 22A – Avrupa Birliği mevzuatından uyumlaştırılan yönetmelikler
Son değişiklik: 31.12.2009 · R.G. 27449 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Avrupa Birliği mevzuatından uyumlaştırılan yönetmelikler kapsamındaki ölçü ve ölçü aletleri için ilgili teknik düzenlemesinde belirtilmeyen hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
Ek kenar başlığı: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-31/12/2009/27449/4) m.8
Madde 22B – Mücbir sebepler
Son değişiklik: 19.07.2012 · R.G. 28358 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ölçü ve ölçü aletlerinin periyodik ve stok muayene müracaatlarını ve/veya söz konusu muayenelerin yapılmasını engelleyecek yangın, deprem, sel gibi mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda bu işlemler Bakan Onayı ile ertelenebilir.
Ek kenar başlığı: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-19/07/2012/28358) m.1
İKİNCİ KISIM — Ölçü ve Ölçü Aletlerinin Muayeneleri, Tamir ve Ayar İstasyonları ile İlgili Esaslar
BİRİNCİ BÖLÜM — Su Sayaçlarının Muayenesi, Tamir ve Ayar İstasyonları ile İlgili Esaslar
Madde 23 – Su sayaçlarının muayeneleri
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Bu yönetmelik, su sayaçlarının muayene ve ayarı ile bu hususta uygulanacak idari hükümleri kapsar.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 24 – Teknik hükümler
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları beş yönden muayene edilir:
a) Tertibat muayenesi,
b) İmalat muayenesi,
c) Dayanıklılık muayenesi,
d) Doğruluk muayenesi,
e) Harekete geçme muayenesi.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 25 – Tertibat muayenesi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Tertibat muayenesinde aşağıdaki hükümler uygulanır:
a) Sayaç, ayar damgası bozulmadan, iç mekanizmaya ve sayma tertibatına el sürülemeyecek şekilde yapılmalıdır.
b) Sayacın kadranı üzerinde:
1) Markası,
2) Ölçme doğruluğu (Hata sınıfı),
3) Anma debisi Qn= ....m³/h,
4) Maksimum debi Qmax =.... m³/h,
5) Basınç kaybı Δ P= ..... Pa (Pascal)
6) İmalat yılı.
c) Kapağı üzerinde:
1) İmalatçının ticari unvanı ve amblemi,
2) Çalışma sıcaklığı sınırları,
3) Standard numarası,
4) Tipi,
5) Seri numarası.
d) Gövdesi üzerinde:
Su akış yönünü gösteren bir ok işareti gibi bilgiler okunaklı bir şekilde belirtilmiş olacaktır.
e) Küçük kuru tip sayaçlarda dondan korunma tertibatı bulunmalıdır. Yaş tip ve sıcak su sayaçları ile su giriş kanalı çapı 40 mm ve daha büyük sayaçlar bu hükmün dışındadır.
f) Sayaçlarda suyun pisliklerini tutmaya yarayan ve tasdik edilmiş tipe göre yerleştirilmiş bir süzgeç bulunması lazımdır. 40 mm giriş çapından büyük sayaçlarla davullu ve voltman sistemi sayaçlarda süzgeç bulunmasına lüzum yoktur.
g) Sayacın sayma düzeni ibreli, döner rakamlı veya dijital göstergeli olabileceği gibi, bu sistemlerin birleşiminden oluşan bir tertibat olabilir. Bu tertibat, sayaç muhafazası içinde bulunabileceği gibi sayaçla sıkıca bağlantılı ayrı bir muhafaza içinde de olabilir.
Kadran plakaları, yüz çizgi ile bölünmüş olanlarda, çizgi aralıkları en az 1 mm; on çizgi ile bölünmüş olanlarda ise en az 3 mm olmalıdır.
Sayacın kadranı, metreküp (m³) veya litre (l) birimlerine göre düzenlenmeli ve metreküpü gösteren ibre veya döner rakamlar siyah-beyaz, litreyi gösterenler ise kırmızı renklerle belirtilmiş olmalıdır. Bütün göstergeleri, yalnız "metreküp" veya "litre" olarak düzenlenmiş kadranlarda renk farkı aranmaz.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 26 – İmalat muayenesi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayaçların gövde ve iç mekanizmasını teşkil eden bütün parçaların yapımında, korozyona sebep olmayacak ve sayacın fonksiyonunu bozmayacak özellikte metal veya alaşımlar ile sentetik ve benzeri maddelerden de faydalanılabilir. Ancak, bu sentetik maddelerin; suyun basınç, korozyon, kimyasal ve mekanik etkilerine dayanıklı olmalıdır.
Sudan etkilenebilecek, ancak kullanılması zorunlu malzemeden yapılan parçaların ayrıca koruyucu bir madde ile kaplanmış olması lazımdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 27 – Dayanıklılık muayenesi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Bu muayenede yer alan sızdırmazlık ve sağlamlık deneyleri, ilk ve yıllık muayeneye tabi sayaçların her partisinden alınacak en az birer numuneye veya gövdesi büyük ölçüde tamire tabi tutulan sayaçlara uygulanır. Bu deneylerin yapılacağı oda sıcaklığı 18 °C ±2 °C olmalıdır. (Sentetik malzeme için 23 °C±2 °C) Deney esnasında filtre yerine takılmış olmalı ve deneyler standard deney tertibatında yapılmalıdır.
a) Sızdırmazlık Deneyi
Bu deney, sayaçlara 15 dakika süre ile 1600 KPa veya 1,6 MPa değerinde basınçlı su uygulamak suretiyle yapılır. Deney sonucunda sayacın gövde vb. bir yerinde su sızıntısı ve terleme görülmemelidir.
b) Sağlamlık Deneyi
Bu deney, sayaçlara 1 dakika süre ile 2 MPa değerinde basınçlı su uygulamak suretiyle yapılır. Deney sonucunda sayaçta kalıcı deformasyon olmamalı ve sayaç düzgün olarak çalışabilmelidir.
1) Ön Kontrol
Sayaç tertibatına bağlandıktan sonra, sayaçtan anma kapasitesine (yüküne) eşit akışla 20 litre - 30 litre su geçirilerek sayaç ve borulardaki hava boşaltılır. Bunun için önce civalı manometre musluğu açılır. Diyafram Ünitesi uygun konuma getirildikten sonra ayar musluğu açılmak suretiyle akış sağlanır. Sayaç göstergesi, muayene için başlangıç noktasına getirilerek akış durdurulduğunda manometrelerin ve rezervuar musluğunun açık iken su düzey göstergesinin sıfırda olması lazımdır. Aksi halde, taksimatlı cetveller aşağı veya yukarı kaydırılmak suretiyle sıfır düzeyi düzenlenmelidir.
Manometrelerin ve rezervuar sıfır düzeylerinin okunmasında, yatay; sayaç göstergesinin okunmasında ise, düşey olarak bakılmalıdır.
Muayene süresince civalı veya seviye taksimatlı manometrelerin, düzenlendikleri düzeyi koruyup korumadıkları sık sık gözden geçirilmeli ve muayeneler sırasında, sayaç bağlama parçalarının, ayar ve sayaç muslukları ile rezervuar musluğunun su sızdırmamasına özellikle dikkat edilmelidir.
2) Kapasite Muayenesi
Bu muayene, yalnız yeni sayaçlar için uygulanır. Her tip ve büyüklükteki sayaçlardan, anma debisinin en az % 5 i oranında kapasitesinden az su geçirmemesi lazımdır.
Kapasite muayenesi, her sayaç için ayrı ayrı uygulanır.
98066 Pa (10000 mm SS) değerinde basınç altında yapılacak debi muayenelerinde, sayaçların geçirecekleri su çizelge 1'de gösterilen miktarlardan az olmamalıdır.
ÇİZELGE 1- Kapasiteler (Debi) Su Girişi anma çapı | Süratli Sayaçlarda | Hacimli (Volümetrik) Sayaçlarda | Flanşlı (Voltman) Sayaçlarda mm | m3/h | m3/h | m3/h 10-12 | 2 | 2 | - 13 | 3 | 3 | - 15-20 | 3 | 5 | - 25 | 7 | 7 | - 30 | 10 | 10 | - 40 | 20 | 20 | 30 50 | 30 | 30 | 40 60 | 35 | 35 | 50 65 | 40 | 40 | 60 70 | 45 | 55 | 70 80 | 50 | 65 | 100 100 | 70 | 100 | 150 125 | 120 | 120 | 240 150 | 150 | 150 | 350 200 | - | - | 620 250 | - | - | 1000 300 | - | - | 1400
Yukarıda gösterilen miktarlardan daha büyük kapasitedeki sayaçların geçirecekleri en az su miktarı Bakanlıkça tespit olunur.
Birleşik (biri büyük, diğeri küçük iki sayaçtan ibaret) sayaçların anma kapasiteleri, büyük sayacınkinden % 20 az olabilir.
Pistonlu sayaçların anma kapasiteleri ise, aynı hacim büyüklüğündeki sayaçlar için tespit edilen miktarın yarısından az olamaz.
Kapasite muayenesi için sayaç, usulüne göre deney tertibatına sıkıca bağlandıktan sonra diyafram ünitesi (1) konumuna getirilerek sayaç ve borulardaki hava boşaltılır ve sırasıyle:
1) Diferansiyel manometrenin cıva çanağı yanındaki üç yönlü musluğun kolu hava boşaltma durumuna (2) getirilir.
2) Bu manometrenin üstünde bulunan ve rezervuara su akıtan ince borunun musluğu açılır.
3) Sayacın giriş ve çıkış yerlerinde bulunan ve diferansiyel manometrenin (+) ve (-) işaretli rakorlarına bağlı iki musluk aynı zamanda ve itina ile açılır.
4) Manometrenin üstündeki musluktan rezervuara akan suda hava kabarcıkları kalmayıncaya kadar su geçirilir ve önce sayacın giriş ve çıkış yerlerindeki musluklar aynı anda, ondan sonra da manometrenin üzerindeki ve ayar musluğu kapatılıp manometrenin üç yönlü musluğu çalışma vaziyetine (3) getirilmek suretiyle deney tertibatı muayeneye hazır hale getirilir.
Muayene için ayar musluğu açılarak sayacın anma debisine yakın bir akış verildikten sonra sayacın her iki ucundaki musluklar aynı zamanda, itina ile açılarak diferansiyel manometrede cıva düzeyi 98066 Pa'ı gösterinceye kadar su akışı, ayar musluğu ile ayarlanır. Bu sırada, diyafram ünitesi göstergesi ile cıvalı manometrede elde edilen değerin çarpımı, sayacın litre olarak debisini verir. Bu miktar anma debisinden az olamaz.
5) Tam (% 100) akış muayenesi
Bu muayene için gerekli akış miktarının tespitinde, sayacın anma debisi litre/h olarak göz önünde bulundurulur ve su giriş anma çapı 40 mm'ye kadar (dahil) olanlarda en az 100 litre su geçirilerek yapılır.
Sayaç deney tertibatına bağlanıp diyafram ünitesi uygun konuma getirildikten sonra yukarıda belirtilen şekilde hava boşaltması yapılarak ayar musluğu kapatılır. Kısa bir süre rezervuardaki suyun boşalması ve su düzeyinin sıfıra inmesi beklenir. Sonra rezervuar musluğu kumanda manivelası indirilerek musluk kapatılır ve sayaç göstergesinin durumu tespit edilip ayar musluğu açılmak suretiyle manometredeki cıva istenilen düzeye çıkarılır. Bu düzey, litre birimine göre sayacın anma debisini, diyafram ünitesinde düzenlemiş pozisyona bölünmesi suretiyle önceden tespit olunur.
Böylece, sayaçtan 100 litre su geçirilerek, ayar musluğu kapatılmak suretiyle akış durdurulur ve rezervuarda biriken miktarı ıskaladan okunur.
Ancak, bütün muayenelerde, muayene süresinin 2 dakikadan kısa sürmemesi gerektiğinden, 5 m³/h ve daha büyük debili sayaçlarda, rezervuar hacmi de dikkate alınmak suretiyle 200 litre veya daha fazla su geçirilmesi lazımdır.
Sayacın hatası aşağıdaki 1 Numaralı formül yardımı ile bulunur:
Bu formülde;
F = Yüzde hata oranı,
V = Sayacın kaydettiği su miktarı,
Vo = Rezervuarda toplanan su miktarıdır.
6) Normal akış (% 5 - % 100 debi) muayenesi
Bu muayene, sayaçların anma debilerinin % 5 - % 100 debileri arasındaki akışlarda yapılır. Bu muayenelerde genellikle aşağıdaki akışlar uygulanır:
1. % 50 akış (1/2 Debi)
2. % 20 akış (1/5 Debi)
3. % 5 akış (1/20 Debi)
Yukarıdaki akış sınırları içinde yapılacak muayenelerde cıvalı veya sulu manometrenin hangi düzeye göre düzenlenmesi gerektiği ise, aşağıdaki 2 Numaralı formül yardımı ile bulunur:
Bu formülde;
H = Cıvalı veya sulu manometrenin düzenleneceği seviye,
K = Sayacın anma debisinin litre cinsinden değerini,
n = Sayaca uygulanacak debi yüzdesini,
s = Diyafram ünitesi konumunu gösterir.
Küçük değerlerde cıvalı manometre yerine sulu manometreden faydalanılır.
Normal akış muayenesinde sayaçlar birer birer muayene edilebileceği gibi, şebeke basıncının yeterli olduğu ve deney tertibatı basınç kaybının, istenilen akışın uygulanmasını engellemediği hallerde seri olarak da muayene edilebilirler.
Bu takdirde, sayaç ve borulardaki havanın boşaltılması için deney tertibatı uygun olmalı ve seri bağlı sayaç oranında fazla su geçirilmesi gereklidir. Sonra, rezervuar musluğu kapatılarak diyafram ünitesi uygun konuma getirildikten ve hangi manometre kullanılacaksa ona ait musluk açıldıktan ve sonuncu sayaçtan başlanmak üzere hepsinin birer birer düzenlenen göstergeleri sıra ile not edildikten sonra ayar musluğu açılmak ve manometre istenilen düzeye ayarlanmak suretiyle gerekli akış uygulanır.
Sayaçların birer birer yapılan muayenelerinde akış, sayaç göstergesine göre durdurulduğu halde seri muayenelerde bu işlem rezervuardaki su düzeyine göre yapılır. Bilahare sayaçların not edilen göstergeleri ile rezervuardaki su miktarı (1) numaralı formüle uygulanma suretiyle her sayacın yüzde debi alanı tespit edilir.
Normal akış sınırları içindeki muayenelerin her birinde de süre 2 dakikadan az olamayacağından, geçirilmesi gereken en az su miktarı buna göre tespit edilir. Ancak, % 5 akışla yapılan muayenelerde genellikle anma debisi 2 m³/h (dahil)e kadar sayaçlarda en az 20, 20 m³/h'e kadar sayaçlarda ise 50 litre su geçirilmelidir.
7) Doğru Göstermeye Başlama Muayenesi
Doğru göstermeye başlama muayenesi, 20 m³/h (dahil)'e kadar süratli sayaçlarda, anma debisinin % 1,5 - % 5 (dahil); hacimli sayaçlarda ise % 1- % 5 (dahil) akışlar arasında yapılır.
Daha büyük debili sayaçlarda bu muayene % 1- % 5 akışlar arasında ve sayaçtan en az 20 litre su geçirilerek yapılır.
8) Ters Akış Muayenesi
Bu muayenedeki hata payları, düz akış muayenesindeki hata payları ile aynı olmalıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 28 – Harekete geçme muayenesi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Harekete geçme muayenesi, sayacın çalışmaya başlayabilmesi için gerekli en az su debisi (akışı) ile yapılır. Bu miktar, yeni sayaçlar için, sayacın sistemine ve büyüklüğüne göre aşağıdaki çizelgede verilen değerlere uygun olmalıdır.
ÇİZELGE 2- Basınç Kaybı ve En Az Debi 98066 Pa basınç kaybı altında sayaç kapasitesi m3/h | Çalışmaya başlama için gerekli en az debi litre/h Süratli Sayaçlar | Hacimli Sayaçlar 2 | 15 | 5 3 | 20 | 6 5 | 25 | 7 7 | 35 | 10 10 | 50 | 12 20 | 80 | 20 30 | 90 | 30 40 | 110 | 50 50 | 135 | - 65 | - | 80 70 | 200 | - 90 | - | 100 100 | 360 | 100 120 | - | 115 150 | 400 | -
Harekete geçme muayenesi yalnız yeni sayaçlara uygulanır.
Çizelge 2'de verilen debileri gösterilmeyen sayaçlar için sonraki değerler dikkate alınır.
Sıcak su sayaçlarının harekete geçme muayenesinde dikkate alınacak debi, aynı debideki soğuk su sayaçları için kabul edilen miktarın iki katıdır.
Flanşlı sayaçlarda harekete geçme muayenesi yapılmaz.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 29 – Hata payları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayaçların hata payları (izin verilen sapmaları) çizelge 3'de verilen değerlere uygun olmalıdır:
ÇİZELGE 3- Sayaçlarda Hata Payları | (1) | (2) | Anma Debisi 20 m3/h'e kadar olan sayaçlar | Anma Debisi 20 m3/h'den büyük olan sayaçlar Sayaçların Ölçme Sistemleri Debi Oranı | Hata Payı | Debi Oranı | Hata Payı Sür'atli sayaçlar | % 1,5 - 5 (Dahil) | ± % 5 | % 1 - 5 (dahil) | ± % 5 | % 5 - 100 " | ± % 2 | % 5 - 100 " | ± % 2 Hacimli sayaçlar | %1 - 5 " | ± % 5 | % 1 - 5 " | ± % 5 | % 5 - 100 " | ± % 2 | % 5 - 100 " | ± % 2 Sıcak Su Sayaçlar (*) | % 3 - 5 " | ± % 5 | % 2 - 5 " | ± % 5 | % 5 - 100 " | ± % 2 | % 5 - 100 " | ± % 2 Pistonlu, atlayarak gösteren sayaçlar | | | % 5'e kadar | ± % 10 | | | % 5 - 100 " | ± % 5 Flanşlı (voltman) ve birleşik sayaçlar | Aşağıda belirtilen debi sınırları içinde ... | ± % 5 Bu sınırların üstündeki akışlarda .... | ± % 2 (*) 20 °C'den yüksek sıcaklıktaki sular için.
Su girişi anma çapı | Hata Payının % 5 olarak alınacağı akışın Başlangıcı | Bitimi mm | m3/h | m3/h 50 | 1,6 | 7 80 | 3 | 20 100 | 4,5 | 35 125 | 5,5 | 55 150 | 7 | 80 200 | 12 | 150 250 | 20 | 250 300 | 35 | 400
Bu çizelgede giriş anma çapları verilmeyen sayaçlar için bir sonraki değerler dikkate alınır.
Birleşik (Kombine) sayaçlarda, tercihen her bir sayaç ayrı ayrı muayeneye tabi tutulmalıdır. Bu takdirde, her sayaç için hata payı yukarıdaki çizelgedeki karşılıklarına göre dikkate alınır. Sayaçların ayrı ayrı muayenelerinin mümkün olamadığı hallerde ise başlangıç ve bitimi aşağıdaki çizelgede gösterilen debi sınırları içinde hata payı ± % 5, bunun üzerindeki debiler için ise ± % 2'dir.
ÇİZELGE 4- Besleme Çapları Hata Payının (İzin verilen sapmanın)± % 5 olarak alınacağı akışın Su girişi anma çapı mm | Başlangıcı m3/h | Bitimi m3/h 50 | 0,11 | 7 80 | 0,14 | 20 100 | 0,2 | 35 125 | 0,2 | 55 150 | 0,2 | 80 200 | 0,6 | 150 250 | 0,9 | 250 300 | 0,9 | 400
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 30 – Yıllık muayeneler
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Damga süreleri sonunda sayaçların, yerlerinden sökülerek ayar istasyonlarında tekrar muayeneye tabi tutulmaları gerekir. Ancak, uzun süre su içinde çalışmış olmaları sebebiyle sayaçların damgalarının koparılması, açılarak temizlenmesi, yağlanması, eskimiş veya bozulmuş parçalarının değiştirilmesi gerekli bulunduğundan, bu muayenelerde ilk muayene kuralları uygulanır.
Yıllık muayeneler, kartoteks, sayaç sicil defteri veya bilgisayardan faydalanılarak, damga sürelerini doldurmuş bulunan sayaçları göstermek üzere su işletmelerince düzenlenip, bağlı bulunduğu Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğüne verilen beyannamelerle takip olunur.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 31 – Damgalama
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Muayeneleri sonunda doğru çalıştıkları tespit edilen sayaçlar, damgası bozulmadan iç tertibatına dokunulması, ayarının değiştirilmesi mümkün olmayacak şekilde, gerekli yerlerinden geçirilmiş bulunan tele takılan mühür, kurşunu sıkılmak suretiyle damgalanır.
Mühür telinin, rutubete ve dolayısıyle paslanmaya karşı dayanıklı cinsten olması lazımdır. Aynı maksat için sağlam ve yeter kalınlıkta naylon ip de kullanılabilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 32 – Şikayet üzerine yapılacak muayene
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayaçların doğru çalışmadığı veya çalışmasından şüphe edildiği hallerde, yapılacak başvuru üzerine sayaçlar yerlerinden söktürülerek Ölçüler ve Ayar Teşkilatı tarafından, aşağıda açıklandığı şekilde, ayar istasyonunda şikâyet muayenesine tabi tutulur:
a) Sayaç, damgası gözden geçirildikten ve hiçbir müdahale yapılmadığı kanaatine de varıldıktan ve nitelikleri ile endeksinin tespitinden sonra deney tertibatına bağlanır.
b) Muayeneler, aşağıdaki sıra ile ve anma debisinin,
% 5'ine tekabül eden debiyle en az | 20 1 - | 50 1 % 20 '' '' '' '' '' '' | 50 1 - | 100 1 % 50 '' '' '' '' '' '' | 50 1 - | 100 1 % 100 " " " '' " | 100 1 - | 100 1
su geçirilmek suretiyle yapılır ve her debide bulunan hata (sapma) tespit edilir. Her muayenede geçirilmesi gereken su miktarı, muayene süresinin 2 dakikadan az olmamasına göre tayin edilir.
Şikayetli sayaçlarda hata payı (sapma miktarı), ilk muayene hata payının iki katı olarak dikkate alınır.
c) Ayar muayenesinden sonra sayaç açılarak, sarfiyatı yanlış kaydetmesine sebep olabilecek bir teknik arıza, kadran dişlerinde numaratör tamburlarında boşa dönme bulunup bulunmadığı araştırılır. Ayrıca şikayetin, endeksin yanlış okunmasından meydana gelip gelmediğini tespit için o sayaca ait son bir yıllık endeks seyrinin, tahakkuk kayıtlarından mutlaka karşılaştırılması lazımdır.
d) Muayene sonuçları bir raporla müracaat sahibine ve ilgili su işletmesine bildirilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 33 – Sayaç ayar memurları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayaçların tamir ve ayar işleriyle uğraşacak kişilerin yetki belgesine sahip bulunmaları lazımdır. Elinde yetki belgesi bulunmayanlar ancak, yetkili ayar memurunun nezaret ve sorumluluğu altında çalıştırılabilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 34 – Ayar istasyonları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları, ancak Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca işletmeye açılmasına izin verilen ayar istasyonlarında tamir ve ayar edilebilirler. Bu yerler, mevsime göre havalandırılması veya ısıtılması kolay ve aydınlık olmalı, muayenenin gerektirdiği işler dışında depo, atölye gibi maksatlarla kullanılmamalıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 35 – Su sayaçları tamir ve ayar istasyonları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçlarının tamir, ayar ve muayeneleri maksadıyla belediyeler, kurumlar, tüzel veya özel kişiler tarafından kurulacak ayar istasyonları muayeneye tabi tutulurlar.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 36 – İstasyonların tesisi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları tamir ve ayar istasyonlarının işletmeye açılmaları ve faaliyetlerinin devamı, 3516 Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu gereğince Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yapılacak yeterlik muayenesinden olumlu sonuç alınması ve ayar istasyonu görevlilerinin bu yönetmelik hükümlerine uymaları şartına bağlıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 37 – İstasyonların onayı
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonu tesisinden önce, ayar masası, rezervuar ve teferruatına ait şema, aydınlatıcı dokümanlar, teknik resim veya fotoğrafların Sanayi ve Ticaret Bakanlığına onaylattırılmış bulunması lazımdır.
Ancak, daha önce kurulmuş ve işletmeye açılmalarına izin verilmiş bulunan ayar istasyonlarından, tip ve konstrüksiyon itibariyle farklılık arzetmeyenler için bu husus aranmaz.
Uluslararası Yasal Metroloji Kuruluşu (OIML) veya Avrupa Topluluğu tarafından onaylandığı belgelenen ayar istasyonlarına ait dokümanlar doğrudan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Ölçüler ve Standardlar Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesi halinde, yapılacak inceleme sonunda onaylanır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 38 – İstasyonların büyüklükleri
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları ayar istasyonları 0-40 ve 50-200 mm su giriş çapındaki sayaçların ayarına mahsus olmak üzere iki boyda yapılır. Bunlardan birinci boydaki ayar istasyonlarının 3m³/h ve daha büyük kapasitedeki 10 sayacın birden seri halde muayenesine elverişli ölçüde yapılmaları mümkündür. İkinci boydaki ayar istasyonlarında ise seri muayene yapılamaz.
Giriş çapı 100 mm den büyük sayaçları ayarlamak üzere tesis olunacak istasyonlar için önceden 3 üncü maddede belirtilen belgelerin ibrazı suretiyle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'ndan izin alınması lazımdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 39 – Ayar istasyonu kısımları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonları aşağıdaki esas ve yardımcı kısımlardan teşekkül eder:
a- Esas Kısımlar
1) Beslenme kaynağı,
2) Ayar masası ve teferruatı,
3) Dik boru ve akış düzenleme sistemi,
4) Civalı ve sulu manometreler,
5) Rezervuar ve teferruatı.
b- Yardımcı Kısımlar
1) Madeni manometre,
2) Dayanıklık muayene cihazı,
3) Çeşitli bağlama rakorları ve avadanlıklar.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 40 – Beslenme kaynağı
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonu şehir şebekesinden, özel bir kaynak veya depodan yahut bunlardan her üçü ile gerek direkt olarak gerekse bir elektropomptan faydalanılmak suretiyle beslenecek şekilde tesis olunabilir. Ancak, bu beslenme kaynakları, verimlerinin en düşük olduğu esnada dahi basınç kaybını asgariye indiren bir irtibat borusu yardımı ile ve en çok akışla yapılacak yeterlik muayenelerinde gerekli suyun en az % 80 nini sağlayabilecek kapasitede olmalıdır. 0-40 mm'lik sayaç ayar istasyonlarını besleyen borular 40 mm; 50-200 mm'lik sayaç ayar istasyonlarında ise 100 mm iç çapından dar olamaz. Ayrıca, bunlar üzerine yerleştirilmiş genel ve serbest akış vanalarının da aynı genişlikte ve en az basınç kaybı meydana getirecek biçimde yapılmış olmaları şarttır.
Bir pompa sistemi ile beslenen masalarda, su basıncında darbeli etki yapmayan tipteki pompaların kullanılması lazımdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 41 – Ayar masası ve teferruatı
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Zeminden 80-100 cm yükseklikte ve yatay olarak kurulması gereken ayar masaları zemine iyice tesbit edilmiş ve beslenme sistemi üzerindeki serbest akış vanası, ayar masasındaki çalışmalar sırasında kolayca kumanda edilebilecek şekilde masa girişine yerleştirilmiş olmalıdır.
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen seri muayene masalarında sayaçların bağlanabilmesi için bir çift ray üzerinde ve masanın uzunluğunca hareket edebilen ve gerektiğinde kolayca çıkartılıp takılabilen ayaklar bulunmalıdır.
Ayrıca masaların, sayaçların sökülüşü sırasında zayi olacak suyu toplamaya mahsus bir küveti bulunmalı ve bu küvet su birikintisine meydan vermeyecek şekilde akıtma kanalı yönünde hafifçe eğik olmalıdır.
Küvetin altına rakor, anahtar ve sair avadanlıkları koymak üzere bir raf yapılabilir.
50-200 mm su giriş çapındaki sayaçların ayarlanması için kurulacak ayar istasyonlarında masa yerine dökme veya dövme demirden mamul, hem üzerine oturtulduğu kanal uzunluğunca kaydırılabilen ve hem de yüksekliği istenilen duruma göre ayarlanabilen bir sehpa bulunmalıdır. Buradaki kanalda su birikmesini önlemek amacıyla yukarıda belirtilen nitelikte olmalıdır.
Ayar masaları, sayaçların özelliğine göre impuls sayarak test yapma imkanı sağlayacak şekilde teçhiz edilebilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 42 – Sıkma düzeni
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
40 mm’ye kadar giriş çapındaki sayaçların ayar ve muayenelerine mahsus istasyonlarda sayaçlar ayar masasına bir sıkma düzeni yardımı ile bağlanır. Bu düzen, masa üzerine yatay olarak yerleştirilmiş içiçe iki silindirden müteşekkildir. Dış silindir dökme demirden; iç çapı 40 mm olan iç silindir ise pirinçten yapılmış olmalı ve bir volan yardımı ile yatay olarak en az 70 mm hareket ettirilebilmelidir. Bu kısım üzerinde, bir hortum vasıtasıyla, diferansiyel manometrenin (basınç kaybı manometresinin) (+) işaretli kanalına bağlanmak için özel bir musluk bulunmalıdır.
50-200 mm'lik ayar istasyonlarında sayaçların bağlanması hareketli dik boru ve flanşlar yardımı ile sağlanır. Sıkma düzeni, hidrolik veya pnömatik sistemle de çalıştırılabilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 43 – Dik boru ve akış düzenleme sistemi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayaçtan geçtikten sonra su, dirsekli dik boruya gelir. Dirsekli kısmından masaya iyice tesbit edilmiş bulunan ve 40 mm iç çapındaki bu borunun başlangıcında, yukarıdaki maddede açıklandığı gibi bir hortum vasıtasiyle diferansiyel manometrenin (-) işaretli kanalına bağlanmış özel bir musluk, dik kısım üzerinde ise bir düzenleyici musluk ve saha musluğu bulunur.
Dik borunun iki dirsekli bir çıkış borusu ile son bulan ucu, muayene ve ayar sırasında sayaçtan geçirilen suyun tamamen rezervuara akışını sağlayacak şekilde yöneltilmiş ve akış durumunu kolaylıkla görmeyi mümkün kılacak kadar rezervuar üst taban düzeyinden (5-10 cm) yüksek olmalıdır.
Çıkış borusu iç çapı, 0-40 mm'lik sayaç ayar masalarında 40; 50-200 mm'lik masalarda 65 mm'dir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 44 – Düzenleyici musluk
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Muayeneler için gerekli görülen su akış düzenini sağlamaya yarayan düzenleyici musluk, özel yapılışlı ve en az basınç kaybı ile maksadı sağlayacak nitelikte olmalıdır. Bu, bir dişli sistemi ile kumanda edilecek şekilde yapılmış olabileceği gibi bir kol yardımı ile kullanılacak biçimde yapılabilir. Ayrıca, çok az akışların kolayca düzenlenebilmesi için ek bir musluk tertibatı ile de donatılmış olması mümkündür.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 45 – Saha musluğu
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Sayacın su geçirme kapasitesini belli sahalara ayıran saha musluğu, 40 mm'ye kadar su giriş çapındaki sayaçların muayenelerine mahsus ayar istasyonlarında 4 sahayı ihtiva etmeli ve ucunda göstergesi bulunan bir manivela kolu yardımı ile istenilen pozisyona getirilebilmelidir. Saha musluğu ıskalasında işaretli sahalar, karşılarındaki miktarlara tekabül etmek üzere aşağıdaki sayılarla gösterilmiş olmalıdır.
Saha Belirtme Sayısı | Her Sahanın Su Geçirme Sınırları litre/saat 1 | 10 - 100 10 | 100 - 1000 100 | 1000 - 10000 200 | 2000 - 20000
Saha musluğu yerine aynı maksat için çıkış borusu ucuna tesbit edilen ve 4 sahayı ihtiva eden bir diskle donatılmış (Bopp und Reuther) ayar masaları da kullanılabilir. Bu tip ayar masalarında diskin 4 ayrı kanalından, muayene için gerekli olanı basit bir manevra ile çıkış borusu karşısına getirilebilmelidir. Genellikle yalnız civalı manometrelerle donatılmış bu tip masalardaki disk üzerinde saha sayıları belirtilmeksizin bunların yerine değişik renkler kullanılmış ise manometre ıskalalarında da her taksimat kolonu aynı renklerle işaretlenmiş ve tekabül ettikleri su geçirme sınırları açıkça gösterilmiş olmalıdır.
40 mm'den büyük su giriş çapındaki ayar masalarında, bu maddenin ilk paragrafında belirtilen saha musluğuna paralel olmak üzere ve dik boru ile dirsekli çıkış borusu arasına (X 1000) işaretli bir flanşın yerleştirilmiş olması lazımdır.
Bir elektronik kumanda ünitesi ile teçhiz edilen ayar masalarında en az dört sahayı içeren dört adet debimetre bulunmalıdır. Bunlardan:
1'incisi | 10-100 | litre/saat | 2'incisi | 100-1000 | litre/saat | 3'üncüsü | 1000-10000 | litre/saat | 4'üncüsü | 2000-20000 | litre/saat | su geçirme kapasiteli olmalıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 46 – Manometreler
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar masalarında, su akışını düzenlemek maksadiyle ve saha musluğu önünde meydana gelen basınçla çalışan sulu ve civalı düzenleyici manometreler bulunur. Bu basıncın, kullanılmak istenilen manometre ile irtibatlandırılması ince madeni bir boru ile sağlanmalıdır.
a) Su manometre genellikle 2-200 litre/h'lik akış düzenlenmesinde kullanılır. Bu manometrede ıskalanın sağ ve sol her iki kolonu da 0-20 üzerinden taksimatlandırılmış ve her kolonun, saha musluğunun hangi pozisyonunda kullanılacağı belirtilmiş olmalıdır. Aşırı akışlarda hava ve su basıncının cam boru üzerindeki etkisini azaltmak üzere sulu manometrenin üst kısmına, rezervuara yöneltilmiş bir tahliye borusunun konulmuş olması gerekir.
b) Civalı manometre, civa çanağı ortalama 1 kg civa alacak şekilde yapılmış ve ıskalanın sağ ve solundaki her iki kolon 0-100 üzerinden taksimatlandırılmış olmalı, keza saha musluğunun hangi pozisyonu ile birlikte kullanılacakları her kolonun üzerinde gösterilmelidir.
Manometrenin ölçme sınırını aşan akışlarda civa taşmasını önlemek üzere üst kısmında küçük bir hazne ve hava tahliye kanalı bulunmalıdır.
c) Diferansiyel (basınç kaybı) manometre ve ortalama 1 kg civa alacak büyüklükte bir civa çanağını havi olmalı ve 12 m su sütunu basıncına denk civa basıncını göstermek üzere 0,12 m'ye göre muntazam aralıklarla taksimatlandırılmış bir ıskalası bulunmalıdır. Bu manometrede 0,10 m'ye tekabül eden uzunluk 760 mm olmalıdır.
d) 50-200 mm’lik su giriş çapındaki sayaçların ayarına mahsus istasyonlarda sulu manometre yerine sadece 0-75 taksimatlı civalı manometre bulunur.
e) Sulu manometresi olmayıp da bütün akışların civalı manometre ile düzenlendiği masalarda, saha musluğunun veya diskinin dört ayrı pozisyonunda da ıskalanın hangi kolonunun dikkate alınacağı açıkça belirtilmiş olmalıdır.
f) Sulu ve civalı manometrelerde ıskalanın (sıfır) çizgisine göre kolayca ayarlanabilmeleri mümkün olmalı ve akış düzenleyici her iki manometrede (sıfır) ayarlarında bir farklılık bulunmamalıdır.
Bir elektronik kumanda ünitesi ile teçhiz edilip saha musluğu yerine debimetre olan ayar istasyonlarında civalı, sulu ve diferansiyel manometre şartı aranmaz.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 47 – Rezervuar (ölçme kazanı) ve teferruatı
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Muayeneler sırasında sayaçlardan geçirilen suyun gerçek hacmini tesbit etmeye yarayan ve tabanına bir boşaltma ventili yerleştirilmiş bulunan rezervuar, şekil ve hacim değiştirmeye karşı yeter kalınlık ve dayanıklıkta demir levhadan yapılmış ve ayrıca sudan etkilenmeyecek bir boya ile içten ve dıştan iyice boyanmış olmalıdır.
Boşaltma ventilinin su sızdırıp sızdırmadığının her zaman ve kolaylıkla kontrolüne imkan verecek yükseklikte olmak üzere beton mesnetlere demir ayaklarla ve gayet sağlam bir şekilde tesbiti gereken rezervuarın çekül durumunun tesbiti için kendi uzunluğunca bir çekülü bulunmalıdır.
Rezervuar içinde biriken suyun miktarını tesbit için, birleşik kaplar prensibine göre yapılmış saydam camdan bir su düzlem göstergesi ile bunun paralelinde olmak ve litre birimine göre taksimatlandırılmış bulunmak şartiyle grave edilmiş pirinçten bir ıskala bulunmalıdır. Iskala çizgileri ve miktar işaretleri kazınmış olarak işlenmeli ve ayrıca boya ile belirtilmelidir.
Rezervuar ıskalalarında beher litreye tekabül eden taksimat aralıkları aşağıda yazılan miktarlardan az olamaz.
120 litre hacminde olanlar için | 12 mm 240 '' '' '' '' | 6 mm 1200 '' '' '' '' | 1 mm 2300 '' '' '' '' | 1 mm 2300 litreden yukarı hacimler '' | 0,5 mm
120-240 litrelik rezervuarlar silindir biçiminde olmalıdır. Daha büyük hacimlerdeki rezervuarların kare veya dikdörtgen prizma şeklinde yapılmaları mümkündür.
Dış görünüşü ile bir rezervuar şeklinde olup da iç kısmı birkaç kompartmanı ihtiva eden ayar istasyonlarında, birbirini tamamlayan birleşik rezervuar bulunduğu takdirde, ikincisine ait su düzlem göstergesi ve ıskalanın (sıfır) yerine birinci rezervuar ıskalasının devamı olarak taksimatlandırılması gerekir.
Rezervuarların gerek tamamı gerekse içindeki suyun herhangi bir düzlemi için hata payı % 0,8'dir.
Elektronik kumanda ünitesi ve seviye sivişleri (otomatik kontrol) bulunan ayar masalarda ölçü kabının dip kısmının düz ve suyun - 0 - seviyesinde bulunma mecburiyeti olmayıp ölçü kabının altı 5°C konik olabilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 48 – Boşaltma ventili
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
İçindeki suyun boşaltılmasını sağlamak üzere rezervuar tabanına bronzdan mamul bir boşaltma ventilinin yerleştirilmiş olması lazımdır. Bir manivela kolu yardımı ile açılıp kapatılması kolaylıkla bağlanabilir şekilde yapılması gereken ventil, rezervuar tamamen dolu olduğu zaman dahi su basıncının etkisi ile kendiliğinden açılmamalı, hiçbir sızıntı ve damlamaya imkan vermemeli ve bu husus her zaman kontrol edilebilmelidir.
Ventil iç çapı, 120-240 litrelik rezervuarlarda 60, daha büyük hacimli rezervuarlarda ise 80 mm'den küçük olmamalı ve rezervuarın kısa sürede boşalmasını sağlayabilmelidir.
Rezervuar boş iken su düzey göstergesi sıfır çizgisini göstermeli ve gerektiğinde ıskala hafifçe aşağı veya yukarı kaydırılmaya elverişli olmalıdır.
Elektronik kumanda ünitesi bulunan ayar masalarında boşaltma sistemi en az 2" çapında bir küresel mekanik vana veya seloneid valf ile boşaltma sağlanabilir. Manivela sistemi şart değildir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 49 – Madeni manometre
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonunun beslenme sistemindeki su basıncını göstermek üzere masa girişine veya istasyonunun uygun bir yerine tesbit edilmiş en az 10 kg/cm² ölçme sahalı madeni bir manometre bulunmalı ve bu manometre şebekedeki veya beslenme sistemindeki basıncın en yüksek seviyesinde dahi, maksat için uygun yapılışta olmalıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 50 – Dayanıklık muayene cihazı
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları ayar istasyonlarında, sayaçların basınca karşı dayanıklıklarını kontrol etmek üzere en az 0- 20 kg/cm² ölçme sahalı manometre ile donatılmış bir dayanıklık muayene cihazı bulunmalıdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 51 – Bağlantı parçaları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonlarında, sayaçların masaya bağlanmalarını temin için yeter miktarda ve değişik çapta bağlama rakorları ve flanşları ile gerekli avadanlıkların bulundurulması lazımdır.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 52 – Teknik muayeneler
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonlarını teşkil eden ünite ve cihazların şekil ve tertibat yönünden bu yönetmelik hükümlerine uygun olup olmadıklarının kontrolünden ayrı olarak saha musluğu ve manometre münasebetlerinin değişik pozisyonlarındaki teorik su akış süreleri ile muayeneler sırasında kronometre ile tesbit edilen fiili sürelerin uygunlukları araştırılmak suretiyle kronomografik muayene metodları uygulanır.
Saha musluğunun her sahası ile sulu ve civalı manometrelerin muhtelif değerlerinde tesbit edilen su akış süresinin teorik süreye nazaran % 5'ten fazla fark göstermemesi lazımdır. Bu, düzenlenen akış miktarında % 5'ten fazla bir değişiklik göstermemek şeklinde de ifade olunabilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 53 – Ayar istasyonlarının yeterlik muayenesi
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Su sayaçları ayar istasyonları gerek yeni kuruluşlarını müteakip, gerekse her yer değiştirilmesi halinde yahut yıllık kontrolleri sonunda faaliyetlerini engelleyecek derecede noksanlıkları veya arızaları tesbit edildiği takdirde bu hususların tamamlanmasından sonra yeniden olmak üzere yeterlik muayenesine tabi tutulurlar.
Bu muayenelerde, ayar istasyonunun tesis olunduğu mahallin havalandırma, ısıtılma ve ışık bakımından da maksada uygun olup olmadığı üzerinde durulur.
Yeterlik muayenesi sonunda olumlu sonuç alınması halinde Bakanlıkça iki nüsha Su Sayaçları Tamir ve Ayar İstasyonları Sicil ve Muayene Kartı düzenlenerek bir tanesi ayar istasyonunda, diğeri Bakanlıkta muhafaza edilir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 54 – Yıllık kontrol
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Ayar istasyonları yeterlik muayenesinin veya bir önceki yıllık kontrolün yapıldığı yıldan sayılmak üzere her üç yılda bir kontrole tabi tutulur. Bunun dışında, 53 üncü maddede belirtildiği gibi her yer değiştirilmesinde veya bir şikayet vukuunda üç senelik süre dolmadan da muayene uygulanabilir ve muayene sonucu sicil ve muayene kartlarına işlenir.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 55 – Çalışmaların durdurulması
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Yeterlik muayenesi veya üç senelik süre sonunda yıllık kontrolü yaptırılmamış olan ayar istasyonlarında sayaçların ayar ve muayenelerine müsaade edilmez.
Ayrıca, gerek yıllık kontrol, gerekse şikayet üzerine yapılacak muayene sonunda çalıştırılmasını engelleyici şekilde arıza veya noksanlıkları tesbit edilen ayar istasyonu sahibine yahut sahibi durumunda bulunan belediye ve müessese yetkililerine keyfiyet bir yazı ile bildirilir ve bu eksiklik veya arızalar giderilip yeniden yapılacak yeterlik muayenesinden olumlu sonuç alınıncaya kadar ayar istasyonunda sayaç ayarlama çalışmaları durdurulur.
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 56 – İstasyon sahiplerinin yükümlülükleri
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
İstasyon Sahiplerinin Yükümlülükleri Şunlardır:
a) Ayar istasyonu sahipleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'na yeterlik talebinde bulundukları istasyonlarla ilgili olarak bu yönetmelikte belirtilen hükümlere uyacaklarına dair Noterlikte düzenlenmiş bir yüklenme senedi vermek ve muayeneler sırasında, görevli memura gereken kolaylığı göstermekle yükümlüdürler.
b) Ayar istasyonlarının yeterlik veya yıllık kontrolleri ile görevlendirilecek memurların, Harcırah Kanunu uyarınca tahakkuk ettirilecek yollukları ile zaruri masrafları istasyon sahipleri tarafından ödenir.
c) Sayaç ayar istasyonu sahipleri, sayaçların tamir, ayar ve muayeneleri ile ilgili hususlarda Bakanlığa karşı sorumlu olmak üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca verilmiş su sayaçları ayar memurluğu yetki belgesine sahip olmakla veya yetki belgesini haiz bir eleman çalıştırmakla zorunludurlar.
Su Sayaçları Ayar İstasyonlarının Muayenelerinde Saha Musluğu ile Civalı ve Sulu Manometrelerin Münasebetlerinin Kontrolü İçin Su Akış Sürelerini Gösterir Çizelge Saha Musluğu Pozisyonu | Yük Oranı | Verim | Manometre Düzeni | Muayenede Normal Geçirilecek Akış Süresi Litre/saat | Civalı | Sulu | Su/litre | (Saniye) 200 | % 100 | 20.000 | 100 | - | 200 | 36 '' | % 80 | 16.000 | 80 | - | 200 | 45 '' | % 60 | 12.000 | 60 | - | 200 | 60 '' | % 40 | 8.000 | 40 | - | 200 | 90 '' | % 20 | 4.000 | 20 | _ | 200 | 180 100 | % 100 | 10.000 | 100 | - | 100 | 36 '' | % 80 | 8.000 | 60 | - | 100 | 45 '' | % 60 | 6.000 | 80 | - | 100 | 60 '' | % 40 | 4.000 | 40 | - | 100 | 90 '' | % 20 | 2.000 | 20 | 20 | 100 | 180 10 | % 100 | 1.000 | 100 | - | 10 | 36 '' | % 80 | 800 | 80 | - | 10 | 45 '' | % 60 | 600 | 60 | - | 10 | 60 '' | % 40 | 400 | 40 | - | 10 | 90 '' | % 20 | 200 | 20 | 20 | 10 | 180 '' | % 10 | 100 | 10 | 10 | 10 | 360 1 | % 100 | 100 | 100 | - | 1 | 36 '' | %100 | 80 | 80 | - | 1 | 45 '' | % 60 | 60 | 60 | - | 1 | 60 '' | % 40 | 40 | 40 | - | 1 | 90 '' | % 20 | 20 | 20 | 20 | 1 | 180 '' | % 10 | 10 | 10 | 10 | 1 | 360
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
İKİNCİ BÖLÜM — Elektrik Sayaçlarının Muayenesi Sayaç Ayar İstasyonlarının Muayenesiyle İlgili Esaslar
Madde 57 – Elektrik sayaçları
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Bağlı bulunduğu devreden geçen elektrik enerjisini ölçmeyi sağlayan bir ölçü aletidir.
Elektrik sayacı üzerinde aşağıdaki bilgileri kapsayan sabit ve silinmez bir etiket bulunmalıdır:
- Fabrika ismi ve markası,
- Fabrika seri numarası ve imal tarihi,
- Sayacın cinsi,
- Anma gerilimi,
- Anma akımı,
- Anma frekansı,
- Aşırı yük kapasitesi,
- Sayaç sabitesi (konstant).
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Madde 58 – Sayaçların sınıflandırılması
Son değişiklik: 01.01.2024 · R.G. 32378 · Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
Elektrik Sayaçları Aşağıdaki Şekilde Sınıflandırılır:
1- Ölçülen Büyüklüğe Göre:
Wh Sayaçları,
Varh Sayaçları,
Ah Sayaçları.
2- Akımın Şekline Göre:
Doğru Akım Sayaçları,
Alternatif Akım Sayaçları
3- Çalışma Prensibine Göre:
Elektronik Sayaçlar,
Elektrokimyasal Sayaçlar,
Kollektörlü Motor Sayaçları,
Endüksiyon motor (Diskli veya Tamburlu) prensibine göre çalışan sayaçlar.
4- İmalat Şekli ve Bağlantılarına Göre:
Tek Fazlı Sayaçlar
3 Fazlı Sayaçlar (3 Fazlı- 4 Telli, 3 Fazlı- 4 Telli 2½ Elemanlı, 3 Fazlı- 3 Telli (Aron) Sayaçlar).
5- Duyarlılık derecelerine Göre:
Etalon (Sabit veya portatif) Sayaçlar,
Normal Sayaçlar (0,5 - 1 ve 2 sınıf sayaçlar)
6- Devreye Bağlama Şekline Göre:
Primer Sayaçlar,
Sekonder Sayaçlar.
7- Yük Durumuna, fonksiyon ve Tarife Şekline Göre:
Normal Sayaçlar,
Demantlı Sayaçlar,
Yazıcı Sayaçlar,
Tek Tarifeli Sayaçlar,
Çok Tarifeli Sayaçlar,
Redüktörlü Sayaçlar.
Kredi Kartlı Elektronik Sayaçlar
Mülga madde: Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (R.G.-23/11/2023/32378) m.4
Belgenin devamı (211 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 59 ve sonrası