KolayuyumGiriş yap

Milli Savunma Bakanlığı Hesap Teftiş Yönetmeliği (mülga)

Yönetmelik

Tür
Yönetmelik
Resmi Gazete
15.10.2002 / Sayı 24907
Yürürlük
15.10.2002
Son değişiklik
29.09.2021
Durum
Yürürlükten kalktı (29.09.2021)
Seri
Yürürlükten Kalkan Yönetmelik Hükümleri

BİRİNCİ BÖLÜM — Genel Esaslar

BİRİNCİ KISIM — Amaç, Kapsam, Hukukî Dayanak ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç

Bu Yönetmeliğin amacı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hariç olmak üzere Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesindeki mal saymanlıkları ile diğer teftişe tâbi ünitelerin hesap ve işlemlerinin teftişlerinde izlenecek usul, prensip, rapor ve kayıt sistemlerini saptamaktır.

Madde 2 – Kapsam

Bu Yönetmelik, Teftiş Dairesi Başkanlığının tümünü ve teftişlerle ilgili faaliyetler yönünden Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı hariç olmak üzere Türk Silâhlı Kuvvetlerindeki her çeşit mal saymanlıkları, teftişe tâbi üniteler ile bunların bağlı bulundukları karargâh, birlik ve kurumları kapsar.

Madde 3 – Hukuki Dayanak

Bu Yönetmelik, 31/7/1970 tarihli ve 1325 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı Hakkındaki Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükmüne dayanılarak, düzenlenmiştir.

Madde 4 – Tanımlar

Bu Yönetmelikte geçen;

a) Teftiş Dairesi Başkanlığı: Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesindeki mal saymanlıkları ve teftişe tâbi ünitelerin yıllık hesap ve işlemleri ile bütçe uygulamasına ait işlemlerinin Millî Savunma Bakanı adına teftiş ve denetimini yapmak üzere, belli branşlarda yetişmiş müfettiş, teftiş uzmanı, hesap uzmanı v.b. gibi personeli bünyesinde bulunduran Millî Savunma Bakanlığı Teftiş Dairesi Başkanlığını,

b) Teftiş Kurulu: Rütbe ve nitelikleri Teftiş Dairesi Başkanlığının kadrosunda gösterilen, müfettiş yetki ve niteliğinde bir başkan ve bir başkan yardımcısından meydana gelen ve kıdemlisi Kurulun başkanı olan teşkili,

c) Müfettiş: Teftiş Dairesi Başkanlığınca teftiş konusunda yetiştirilerek nazari ve ameli bilgileri kazanmış, belli bir teftiş veya denetim görevini yapması için yetki verilmiş, Teftiş Dairesi Başkanlığı kadrosunda müfettişlik görev yerine atanmış üst subay veya ihtiyaç duyulduğunda 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi uyarınca Teftiş Uzmanı pozisyonunda sözleşmeli olarak istihdam edilen sivil personeli,

ç) Özel Müfettiş: Hesap müfettişliği görevinde temayüz etmiş personel arasından bu konuda yapılan inha teklifleri de göz önünde bulundurularak seçilen,

Silâhlı Kuvvetler bünyesindeki birilik, kurum, karargâh, ita amirlikleri, saymanlık, birim ve ünitelerin cari ve geçmiş yıllara ait her türlü işlemlerinin yürürlükteki mevzuata uygunluğunu denetleyen, Bakanlık ve/veya Müsteşarlığa yapılacak her türlü ihbar ve şikayetlerin uygun görülenleri ve Bakanlık ve/veya Müsteşarlığın gerekli gördüğü konuların teftiş ve denetlemeleri ile planlı durum ve gerektiğinde hesap teftişleri yapan müfettişleri,

d) Ordu Malı: Türk Silâhlı Kuvvetleri elinde bulunan her çeşit devlet malını,

e) Saymanlık: Mal saymanlığını,

f) Mal Saymanı: Ordu malının alınmasını, saklanmasını, depolanmasını, mevzuata uygun olarak dağıtımını ve harcanmasını sağlamak, bunlara ait hesap ve kayıtları tutmak ve yetkili teftiş kurullarına veya müfettişe hesap vermekle yükümlü olan kişiyi,

g) Sorumlu: Sayman yetki ve hüviyetini haiz olmadan, görevin gerektirdiği şekilde, sayman nam ve hesabına; mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetleri muhafaza eden, kullanan, sarf eden ve kaydında bulunduran, teftişe tâbi ünitelerde hesap tutan, işlemleri yürüten ve yürüttükleri bu işlemler nedeniyle idarî ve adlî kovuşturmalarda hesap vermekle yükümlü olan kişileri,

h) Durum Teftişi: Hesap ve Özel Teftişle ilgili olup, saymanlık ve ünitelerin kayıtlarında gösterilen mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlerin yerinde görülerek bunların yeri, depolama şekli, miktarı ve nitelikleri bakımından kontrol edilmesini,

ı) Hesap Teftişi: Bir evvelki bütçe ve takvim yılından devreden, teftişi yapılan bütçe veya takvim yılında giren, teftişi yapılan bütçe veya takvim yılında çıkan, bir sonraki bütçe veya takvim yılına devreden,mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlerin kayıt ve belgelerinin mevzuata uygun olup olmadığının yıllık teftiş programına göre kontrol edilmesini,

i) Özel Teftiş: Hesap teftişi dışında; ita amirliklerinin, saymanlıkların, ünite ve birim sorumlularının özel müfettişleri ilgilendiren malî ve bütçeleme hizmetleri, lojistik ve personel ile ilgili işlemlerini yıllık teftiş programına bağlı olarak, ayrıca Bakanlığa yapılacak yukarıda açıklanan konulardaki ihbar ve şikayetler ile Bakanlığın gerekli gördüğü konuların mevcut mevzuata göre yürütülüp yürütülmediğinin kontrol edilmesini,

j) Tasfiye Teftişi: Sorumluluğundaki bütün ordu malı, MSYT 310-3 (L-101) Ordu Mal Yönetmeliğinde belirtilen gider (çıktı) belgeleriyle başka mal saymanlıklarına aktarılmış ve kayıtlarındaki malın hesabı sıfıra düşürülmüş bulunan mal saymanlıkları ile muhasebesinin çeşidine göre zimmetindeki kıymetleri; kendisine mahsus gider belgeleri ile başka ünite sorumlularına devir ve teslim ederek, kayıtlardaki kıymetlerin hesabı sıfıra düşürülen ünitelerin teftişini,

k) Teftiş Dosyası: 40 ve 41 inci maddelerde açıklandığı şekilde düzenlenen teftiş sonuç raporunu,

l) Teftiş Sandığı: Hesap teftiş evrakının emniyetle arşive gönderilmesini ve arşivde uzun süre saklanmasını sağlamak amacıyla Teftiş Hizmetleri Yönergesindeki şekil ve ölçülere göre rendelenmiş 2 santimetre kalınlığındaki tahtadan yapılmış ambalaj sandığını,

m) Devir Çizelgesi: Teftişi yapılan yılı izleyen yıla devreden mallarla, teftişi yapılan yıl içerisinde giriş, çıkışlar sonucu mevcudu sıfıra düşmüş malları gösteren çizelgeyi,

n) Borç: Teftiş sonucunda tespit edilen ve kanunî yollarla, 23 üncü Maddede belirtilen mal saymanı birim veya ünite sorumlularından tahsil ve takibi gereken hazine zararları ile ordu evi, askerî gazino, kantin gibi ünitelerin her türlü hesap açıklarını,

o) Borçsuz: Durum ve hesap teftişlerinde, kayıtlarda ve yerinde mevcut olması gereken mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlerin, mevzuata uygun olarak düzenlenmiş kayıt ve belgelerine göre teftiş ve kontrol edilmesi sonucunda noksan bulunmaması halini,

ö) Geçici Borç: Teftişte; sarf, kayıt silme, ikmal bağlantısına veya yetkili makamın emrine uygun olarak başka saymana gönderilmek suretiyle elden çıkarılmış mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlere ait belgelerin o sırada gösterilememesi ve belirli bir süre beklenmesi sonucunda gösterilmesinin mümkün olmaması halinde saymana veya ünite sorumlusuna çıkarılan borcu,

p) Borç Takibi:Borçlu sonuçlanmış bir teftişle ilgili borcun;

1) Teftiş kurulunca, borçlunun yargı bakımından bağlı olduğu komutanlık kanalı ile ait olduğu mahkemeye intikal ettirilmesini,

2) Suç bulunmadığına kanaat getirilen; silah, mühimmat, araç, gereç ile bunlara ait yedek parça ve avadanlık ile temininde güçlük çekilen mallar dışında, toplam değeri MSYT:59-1 Ordu Malı Kayıt Silme Yönetmeliğinin 7 nci maddesi gereğince her yıl Ocak ayı içerisinde Millî Savunma Bakanlığınca yayımlanan (EK-J) “İta Amirleri Kayıt Silme Yetkileri” cetvelinin (D) kodundaki “Daire Başkanlıklarının Yetkisi” kadar değeri geçmeyen borcun, sorumlusu tarafından ödenmemesi halinde hükme bağlanmak üzere adlî makamlara intikal ettirilmesini,

3) Suç bulunmadığına kanaat getirilen; silah, mühimmat, araç, gereç ile bunlara ait yedek parça ve avadanlık ile temininde güçlük çekilen mallar dışında toplam değeri MSYT:59-1 Ordu Malı Kayıt Silme Yönetmeliğinin 7 nci maddesi gereğince her yıl Ocak ayı içerisinde Millî Savunma Bakanlığınca yayımlanan (EK-J) “İta Amirleri Kayıt Silme Yetkileri” cetvelinin (D) kodundaki “Daire Başkanlıklarının Yetkisi” kadar değeri geçmeyen borcun, müfettişlerce sorumlusuna ödettirilmesi ve vezne makbuzunun alınmasına kadar devam eden işlem ile, (1) ve (2) numaralı alt bentler için mahkeme kararının kesinleşmesine kadar Teftiş Dairesi Başkanlığınca ilgili makamlardan bilgi istenmesine dair işlemleri,

r) Adlî İşlemde Borçlu: Teftiş esnasında tespit edilen hazine zararı veya açık konusunun ilgili birlik komutanlığınca adlî makama önceden intikal ettirilmiş olması ve davanın sonuçlanmamış halini,

s) Adlî İşlemde Borçsuz: Durum teftişleri esnasında yapılan sayımlarda tespit edilmiş kayıtlara geçmeyen dikkati çekecek derecedeki fazlalıkların suiistimal sonucu oluştuğu kanaatinin hasıl olması durumunu,

ş) Sıfırlı Kart: Teftişi yapılan bütçe yılından gelecek bütçe yılına sıfır mevcutlu olarak devretmiş olan mallara, para, pul ve kıymetli evraklara ilişkin ikmal maddesi stok kayıt kartlarını,

t) Çift Sıfırlı Kart: Bir önceki bütçe yılından sıfır devirli olan, teftişi alınan yıl içerisinde de işlem görmeyen ve bir sonraki yıla yine sıfır devirli geçen mal, para, pul ve evraka ilişkin ikmal maddesi stok kayıt kartını,

u) Akordeon Kart: Birbirine iliştirilmiş, ön ve arka yüzleri tamamen dolmuş stok kayıt kartları ile yıpranma, mükerrer kart açılması ve benzeri sebeplerle başka kartlara nakilleri yapılan kartları,

ü) Belge Kayıt Kütüğü : Stok durumunu değiştiren veya tespit ve tevsik eden, bütün belgelerin kaydına yarayan ve mal saymanlıklarında kullanılan matbu defter veya bilgisayardan alınan dökümü,

v) Teftiş Hizmetleri Yönergesi: Millî Savunma Bakanlığı Teftiş Hizmetleri Yönergesini,

y) Bir Saymanlık, Birim veya Ünitenin Tasfiyesi; saymanlık, birim veya ünitenin faaliyetine son vermesi ve saymanlık zimmetindeki menkul veya gayrimenkul ordu malını başka bir saymana veya saymanlara, ordu evi, askerî gazino, kantin ve askerî dinlenme kampı gibi ünitelerin, varlık veya borçlarını başka bir üniteye veya ünitelere tamamen devretmesi, zimmet ve sermaye yönünden sıfıra inmesi, satınalma ve muayene komisyonlarında ise, satınalma ve muayene dosyalarından işlemleri devam eden veya yıllara sarî dosyaların başka bir satınalma ve muayene komisyonuna devredilmesi halini,

ifade eder.

Bu Yönetmelikte geçen diğer terimler MSYT 310-3 (L-101) Ordu Mal Yönetmeliği ile bu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılmış özel ikmal talimatlarında ve teftişe tâbi diğer ünitelere ait yönetmelik ve yönergelerde geçen terimlerle eşanlamlıdır.

İKİNCİ KISIM — Teftişle İlgili Yetki ve Sorumluluklar

Madde 5 – Teftiş Yetkisi

Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesindeki mal saymanlıkları ve teftişe tâbi ünitelerin yıllık hesap ve işlemleri ile bütçe uygulamasına ait işlemleri, Millî Savunma Bakanı adına Teftiş Dairesi Başkanlığı Hesap ve Özel Müfettiş Teftiş Kurulları tarafından denetlenir.

Teftiş Dairesi Başkanlığında; Daire Başkanı, Şube Müdürleri, Kısım Amirleri, Plân Program Subayları, müfettiş yetki ve niteliğini taşırlar.

Bu Yönetmelikte Teftiş Kurulları için belirtilen görevler bir başkan ve bir başkan yardımcısından meydana gelen Teftiş Kurulları ile, bu mümkün olmadığı taktirde bir müfettiş tarafından yürütülür.

Müfettişler için Teftiş Dairesi Başkanlığınca tanıtma kartı düzenlenir. Bu kart görev süresince kullanılır. Müfettişin görevinden ayrılması halinde Teftiş Dairesi Başkanlığına iade edilir.

Madde 6 – Teftiş Kurullarına Personel Ataması

Teftiş Dairesi Başkanlığının şubeleri ile Teftiş Kurullarına; mesleğinde temayüz etmiş, sicilleri olumlu personelden bu konuda yapılan inha teklifleri de göz önünde tutularak atama yapılır. 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendi uyarınca Teftiş Uzmanı pozisyonlarında; müfettiş olarak görev yapmış, bu görevi esnasında temayüz etmiş, sicilleri olumlu emekli subaylar ile ihtiyaç duyulduğunda da hukuk fakültesi ile fakültelerin kamu yönetimi, maliye ve işletme bölümü mezunlarından müracaatı uygun görülen ve yapılacak müfettişlik sınavında başarılı olanlar, sözleşmeli sivil personel statüsü ile istihdam edilir.

Madde 7 – Müfettiş Eğitim ve Safhaları

Yeni atanan personelin göreve intibakını sağlamak amacıyla; Teftiş Dairesi Başkanlığınca yapılan planlamaya uygun olarak, esasları Teftiş Hizmetleri Yönergesinde belirtilen bir seri eğitim yapılır.

Bu eğitimi başaramayanlara müfettişlik görevi verilmez.

Madde 8 – Teftiş Edilen Saymanlık, Birim ve Ünitelerin Sorumlulukları

Mal saymanları ile teftişe tâbi ünitelerin sorumluları; her bütçe veya takvim yılının ilk gününden itibaren, bir önceki bütçe veya takvim yılının hesap teftişini saymanlığın kaldırılması halinde en geç üç ay içerisinde yapılacak tasfiye teftişini vermeye hazır bulunmaktan ve bunların bağlı bulundukları komutanlık veya kurum amirlikleri de bu hususu sağlamaktan sorumludurlar.

Madde 9 – Teftiş Verecek Olan Görevliler

Teftiş Kurullarına yıllık hesap teftişini, o anda görevde bulunan sayman veya ünite sorumlusu verir. Hastalık, yurt içi veya yurt dışı görevi sebebiyle o yerde bulunmayan saymanın veya ünite sorumlusunun yerine vekili teftiş verir.

Her sayman veya ünite sorumlusu, devir ve teslim yapmak suretiyle, saymanlık veya ünite sorumluluğu görevini devraldığı tarihten, bu görevi devrettiği tarihe kadar geçen süre içerisindeki işlemlerden sorumludur.

Madde 10 – Teftiş Verme Zorunluluğu

İstenildiği anda hesap vermeye hazır bulunmayan veya bundan kaçınan saymanlar ile ünite sorumluları hakkında müfettişler gerekli idarî ve adlî işlemleri başlatır.

Gerektiğinde; Teftiş Kurulu veya müfettişin talebi veya Teftiş Dairesi Başkanlığının isteği üzerine, yetkili komutan veya kurum amirinin emri ile kurulacak heyet tarafından;

a) Bütün mal, para, pul ve diğer her çeşit değer ve kıymetlerin muhafaza edildiği kasa, depo ve ambarların sayım ve tartısı yapılır.

b) Sayman veya ünite sorumlusunun teftişe tâbi bütün evrakı bir tutanakla tespit edilerek teftişe başlanmak üzere Teftiş Kuruluna verilir.

Madde 11 – Teftiş Programı

Teftişler, Millî Savunma Bakanının onayından geçirilerek yayımlanmış olan Yıllık Teftiş Programına göre yapılır.

a) Tüm birimlerin yıllık hesap ve işlemlerinin müteakip yıl içerisinde alınması esastır. Ancak gerektiğinde kantin (sermayesi büyük olanlar hariç), askerî gazino, fon hesabı tutan birimler, askerî dergi çıkaran birimler ... gibi işlem hacmi küçük birimlerin teftişinin alınması iki yılda bir yapılacak şekilde plânlanabilir.

b) Bu programların uygulanması safhasında, gerektiğinde düzenleyici programların yapılması hususunda Teftiş Dairesi Başkanlığı yetkilidir.

c) Teftiş Dairesi Başkanlığınca hazırlanacak Yıllık Teftiş Programlarında;

1) Teftişi yapacak olan Teftiş Kurulunun numarası, adı ve yeri,

2) Teftişi yapılacak mal saymanlığı veya diğer ünitelerin adları, numaraları ve yerleri,

3) Saymanlık veya diğer ünitelerin teftiş edilecek hesap ve işlemlerinin hangi bütçe veya takvim yılına ait olduğu,

4) İç ve dış teftiş sıra ve süreleri ve bu sürelerin toplamları,

gösterilir.

Bu programın tamamı GİZLİ gizlilik derecesi taşır.

Özel Müfettiş kurullarınca uygulanan Yıllık Teftiş Programları plânlı durum teftişleri olup teftişi alınan birlik/kurumun malî bütçe hizmetleri, saymanlık faaliyetleri, muayene hizmetleri, kimya evleri, satın alma ve tedarik hizmetleri, personel özlük hakları, kantin ve sosyal tesis hizmetleri ile benzeri tüm faaliyetlerini kapsar.

Madde 12 – Teftişlerin Ertelenmesi

Bir saymanlık veya ünitenin hesap teftişi, zorunlu hallerde ancak Millî Savunma Bakanlığının onayı alınmak suretiyle ertelenebilir.

Madde 13 – Durumlarında Değişiklik Yapılan Birimlerin Teftişi

Kaldırılan, hüviyet değiştiren veya yeniden kurulan mal saymanlıkları ile teftişe tâbi diğer ünitelerin adları, yerleri, kaldırılma ve kurulma tarihleri yetkili makamlarca en geç bir ay içerisinde Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilir.

Teftiş Dairesi Başkanlığı buna göre aynı seviyedeki birlik komutanlığı veya kurum amirlikleri ile gerekli yazışmalar yaparak;

a) Kaldırılan saymanlık veya ünitelerin tasfiye teftişinin öncelikle yapılmasını sağlar.

b) Hüviyet değiştiren veya yeni kurulanların yıllık teftiş programlarında gösterilmesini plânlar.

Madde 14 – Yetkisiz Saymanlık ve Üniteler

Birlik veya kurumlarca yetki dışı kurulmuş saymanlığa rastlanıldığında bu husus Millî Savunma Bakanlığınca, Genelkurmay Başkanlığına ve ilgili Kuvvet Komutanlığına bildirilir. Saymanlık tescil edildiği takdirde normal teftişi yaptırılır. Saymanlık tescil edilmez ise uygun zamanda tasfiye teftişinin yapılması plânlanır.

Teftişe tâbi üniteler içinde aynı esaslara göre hareket olunur.

Madde 15 – Seferberlik ve Savaş Halinde Birimlerin Teftişi

Seferberlik ve savaş halinde saymanlık ve ünitelerin teftişlerinin ne suretle yapılacağı Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınmak suretiyle Millî Savunma Bakanlığınca tespit olunur.

Madde 16 – Müfettişe Görev Verme

Teftiş Dairesi Başkanlığının Teftiş Kurullarında görev yapan personeline Millî Savunma Bakanlığının muvafakati alınmadan, nezdinde bulundukları garnizon veya birlik komutanlıkları ile kurum amirliklerince görev verilemez.

Madde 17 – Sonuçlandırılmış Teftişi Müteakip Doğacak Kanunî Sorumluluk

Borçlu veya borçsuz sonuçlandırılmış bir teftişle ilgili olarak ileride hazine zararını gerektiren bir hal meydana çıktığı takdirde, ilgili sayman veya ünite sorumluları hakkında kanunî kovuşturma yapılır.

Sonuçlandırılmış bir teftiş, gerektiğinde Teftiş Dairesi Başkanlığınca diğer bir teftiş kuruluna yaptırılabilir.

Madde 18 – Saymanlıklar Arası Belge Alışverişinde Sorumluluk

İkmal bağlantısına ve zorunlu hallerde yetkili komutanlıklarca verilmiş olan emirlere uygun olarak, saymanlar arasında yapılan mal alış verişinde;

a) Malı alan sayman, gönderme belgesinin bir kopyasını (Kara Kuvvetleri Komutanlığında 4 ncü nüshasını) 15 gün içinde imza ve mühürle onaylayarak malı gönderen saymana ulaştırmaktan sorumludur. Bu süre, iş hacmi fazla olan saymanlıklarda 30 güne kadar uzatılabilir. Bu sürelerin geçirilmesinden saymanın yakın birlik komutanı veya kurum amiri de sorumludur.

b) Teslim alınan mal, miktar ve nitelik yönünden belgelerinde yazılı olandan farklı bulunduğu takdirde, düzenlenecek tutanağın bir nüshası da gönderme belgesinin bir kopyası ile birlikte malı gönderen saymana ulaştırılır. Malın tutanağa göre teslim alındığı gönderme belgesine yazılır.

c) Kuvvetler arası mal alışverişlerinde kullanılan kuruşlu belgeler malı alan kuvvetin saymanı tarafından kesilir ve belgenin 3 ncü nüshası malı veren kuvvetin saymanı tarafından (a) bendinde belirtilen süre içinde onaylanarak iade edilir.

ç) Zamanında onaylanılarak gönderilemeyen belgenin iadesi, malı gönderen ve alan saymanlıkların bağlı bulundukları komutanlık veya kurum amirlikleri arasında yapılacak yazışmalarla sağlanır. Müfettiş , belgeyi zamanında iade etmeyen sayman veya sorumlular hakkında idari kovuşturma yapılmasını saymanın bağlı bulunduğu tugay, tümen, eşidi birlik komutanlıkları ve kurum amirleri veya daha yukarı makamlardan yazı ile talep eder. Bu talep ilgili komutanlıklarca yerine getirilerek müfettişe bilgi verilir.

Madde 19 – Teftiş Eden ve Edilenlerin Çalışma Saatleri

Teftiş Kurulları, teftişini yapmakta oldukları birlik veya kurumlarca uygulanan çalışma saatlerine uymak zorundadır.

Teftişin, programında gösterilen süre içerisinde bitirilebilmesi amacıyla çalışma saatleri dışında çalışmak gerekiyorsa, bu hususun temini için, birlik komutanı veya kurum amirine başvurularak sayman veya diğer ilgililere gerekli emrin verilmesi sağlanır.

Madde 20 – Teftiş Hizmetlerini Kolaylaştırma

Teftiş Kurulunun başvurması halinde, ikâmet yeri ile görev süresince kullanılmak üzere binek aracı, birlik komutanlıkları veya kurum amirliklerince sağlanır. Müfettişler ivedi ve zorunlu hallerde uçakla seyahat edebilirler.

Madde 21 – Teftiş Hizmetlerinin Kontrol Edilmesi

Teftiş Dairesi Başkanlığı, Teftiş Kurullarının gönderecekleri çalışma raporlarından yararlanarak kurulun hareket ve faaliyetlerini takip eder.

Teftiş Dairesi Başkanı, bizzat veya karargâhından görevlendireceği müfettiş subaylar aracılığı ile Teftiş Kurullarının her türlü çalışmalarını yerinde kontrole tâbi tutabilir.

Madde 22 – Yazışmalar

Teftiş Kurul Başkanları ihtiyaç halinde, denetlemeleri ile ilgili konularda; Genelkurmay ve Kuvvet Komutanlık karargâhları, Başbakanlık ve diğer Bakanlıkların merkez teşkilatı, Askeri Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, Sayıştay ve Danıştay Başkanlıkları hariç Kuvvet Komutanlıklarının teşkilat ve bağlıları ve taşradaki sivil makamlarla doğrudan doğruya yazışma yetkisine sahiptirler.

Müfettişlerin hazırlayacakları evrakı her birlik veya kurum, ilgili yerlere göndermekten sorumludur.

İKİNCİ BÖLÜM — Teftiş Uygulamalarına İlişkin Esaslar

BİRİNCİ KISIM — Teftişe Tâbi Birimler ve Bu Birimler ile Müfettişlerin Teftiş Hazırlıkları

Madde 23 – Teftişe Tâbi Birimler

Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesinde bulunan,

a) Ordu evleri , kadrolu ve kadrosuz askerî gazinolar ve sosyal tesisler,

b) Askerî kantinler,

c) T.S.K. Özel eğitim merkezleri,

ç) Satınalma Komisyonları,

d) Muayene Komisyonları,

e) Saymanlıklar,

f) Fon hesapları tutan birimler,

g) Askerî dergi çıkaran şubeler,

h) Rehabilitasyon merkezleri,

ı) Askerî müzeler,

Teftiş Dairesi Başkanlığınca bir program dahilinde teftişe tabi tutulur.

Bunların dışında Millî Savunma Bakanlığınca durum ve hesap teftişi yapılması gerekli görülen Türk Silâhlı Kuvvetleri bünyesindeki birlik, kurum ve kuruluşlar da aynı şekilde teftişe tabi tutulur.

Madde 24 – Saymanlık, Birim ve Üniteler İle Müfettişlerce Yapılacak Teftiş Hazırlıkları

Teftişi vermekle yükümlü olan saymanlık, birim ve ünite sorumluları ile söz konusu birimlerin bağlı olduğu kıt’a komutanları ve kurum amirleri teftiş öncesinde Teftiş Hizmetleri Yönergesi esaslarına göre gerekli hazırlıkları yaparlar.

Teftiş Kurul Başkanı veya müfettiş, teftiş edeceği birimlerle ilgili emirleri ve diğer yazışmaları inceler. Teftiş edeceği birimlere ait teftiş form ve çizelgeleriyle ilgili hazırlıkları yapar. Teftişini alacağı saymanlık birim yada teftişe tâbi ünite sorumlularına en az 15 gün önceden teftişe geleceği gün ve saati bildirir. Ayrıca Teftiş Hizmetleri Yönergesinde belirtilen diğer hazırlıkları yapar.

İKİNCİ KISIM — Teftişlerin Yapılışı

Madde 25 – Teftiş Öncesi Yapılacak İşler

Teftiş Kurulu teftişe başlamadan önce;

a) Konuş yerinin bulunduğu garnizon dışında teftiş alıyorsa, sırasıyla garnizon komutanı, birlik komutanı veya kurum amirini; konuş yerinin bulunduğu garnizonda teftiş alıyorsa, birlik komutanı veya kurum amirini ziyaret eder, görevi ile ilgili bilgi verir.

b) Teftişin yapılacağı zamana ait bütün belgeleri ilgililerden ister.

c) Teftişi vermekle yükümlü sayman, ikmal subayı veya birim sorumlularından genel uygulama hakkında bilgi alır.

ç) Teftişi yapılacak yıl içerisinde tâbii afet, sabotaj, yangın, infilak, çalınma, kaza gibi olaylar sebebiyle ordu malında herhangi bir azalma veya niteliğinde bir değişme olup olmadığını tespit eder.

d) Gerektiğinde ordu malı, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlerin bulunduğu kasa, depo, ambar, kiler gibi yerleri ikmali aksatmayacak şekilde kısa bir süre için mühürleyerek kapalı tutar.

Bu işlemler sırasında;

1) Başka bir saymanlık veya birimden gelen, satıcı veya yükleniciden alınan, fakat belgesi gelmeyen veya belgesi düzenlenmeyen,

2) Başka bir sayman veya üniteye gönderilen,sarf, kayıt silme ve benzeri

sebeplerle elden çıkarılmış olmasına rağmen belgesi düzenlenmeyen,

Ordu malı, para, pul ve diğer her çeşit kıymetlerin bulunup bulunmadığını tespit eder ve (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen hususlara dair sayman, mal sorumlusu, teftişe tâbi ünitelerin sorumlu ve ilgililerinin imzaları ve birlik komutanı veya kurum amirinin onayını kapsayan “Teftişe Başlama Tutanağı”nı düzenler.

Madde 26 – Durum Teftişi

Durum teftişi, genellikle hesap teftişine başlamadan önce yapılmakla beraber, kayıtların doğruluğunun belirlenmesi amacıyla hesap teftişi süresince de yeteri kadar yapılır. Birlik için faydalı olacak ve lojistik destek bakımından görevin etkinliğini artıracak konular üzerinde önemle durulur.

25 inci maddede sıralanan işler tamamlandıktan sonra; kasa, ambar, depo, malzemelik, kiler, ve birlikler üzerindeki mal, para, pul ve diğer her çeşit kıymetten Teftiş Kurulunca sayılması gerekli görülenler, sayman veya sorumlularının önünde sayım, tartı ve ölçümleri yapılarak miktarları belirlenir ve kayıtlarla karşılaştırmaları yapılır. Fazla görülenler irada aldırılır. Adlî işlemi gerektirecek fazlalıklar ve noksanlıklar için gerekli yasal işlemin yapılması amacıyla konu teşkilatında askerî mahkeme veya disiplin mahkemesi bulunan komutanlık veya kurum amirliğine bildirilir.

Sayılan, tartılan veya ölçülen her kalem mal veya diğer maddeler için teftişi yapılan bütçe veya takvim yılını izleyen yıl veya yıllara ait bütün giriş ve çıkışlar, belge ve kayıtlarda kontrol edilir ve sonuçta o gün için kasa, depo, ambar, kiler ve saymanlıkça desteklenen birlik veya kurumlarda bulunması gerekenlerin miktarları mutemet ve mal sorumluları üzerinde bulunanlar da dahil olmak üzere tespit edilerek sayımda bulunan miktarlarla karşılaştırılır.

Durum teftişinde, içinde bulunulan yılın hesaplarında müfettişçe bir açığa rastlanıldığı takdirde; açıkla ilgili malzemenin kayıt kartı ve belgeleri durum teftişinin yapıldığı tarihe kadar incelenir, açık kesinleşince yalnız açıkla ilgili malzemenin kayıt kartı ve belgeleri adli makamlara gönderilmek için alınır. Bu belgelerin yerine onaylı suret ve fotokopileri konur. Konu, Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilerek gerek görülürse o zamana kadar ki faaliyetleriyle ilgili hesap teftişi de alınır.

Durum ve hesap teftişleri sonunda görülen noksanlıklar ve hatalar Teftiş Hizmetleri Yönergesinde gösterilen “Durum ve Hesap Teftiş Raporu”nda belirtilir.

Madde 27 – Hesap Teftişi

Saymanlıkların ve teftişe tabî diğer birimlerin hesap teftişleri aşağıdaki şekilde yapılır.

a) Belge kayıt kütüğünde kayıtlı bulunan giriş ve çıkış belgeleri cinslerine göre tasnif edilerek dosyalar haline getirilir ve kontrol edilir.

b) Mal kayıt kartlarındaki bir evvelki bütçe yılına ait devirler, o yılın teftiş dosyasında bulunan devir çizelgelerindeki miktarlar ile karşılaştırılarak kontrol edilir.

c) Mal kayıt kartlarındaki giriş ve çıkış miktarlarının belgelerindeki miktarlara uygun olup olmadığı kontrol edilir.

ç) Mal kayıt kartlarındaki gelecek bütçe yılına devirler, teftişi yapılan yıl için saymanlıkça hazırlanmış olan devir çizelgesindeki devirler kontrol edilir.

d) Cilt ve takım numarası taşıyan belgeler; (gönderme belgesi, kuruşlu belge, reçete, personel ve yük sevk muhtıraları) için ayrı ayrı olmak üzere bir evvelki bütçe yılından devir, teftişi yapılan bütçe yılında girenler, teftişi yapılan bütçe yılında çıkanlar, gelecek bütçe yılına devri gereken miktarlar tespit olunarak, formu doldurulur.

Hesap teftişi ile ilgili diğer usul ve esaslar Teftiş Hizmetleri Yönergesinde düzenlenir.

Madde 28 – Tasfiye Teftişi ve Hesap Devresi

Tasfiye edilmiş saymanlık, birim veya ünite; konusu ile ilgili faaliyetlerine son verir. Tasfiye edilmiş;

a) Saymanlık ise zimmetini,

b) Ünite ise varlık ve borçlarını,

c) Satınalma ve muayene komisyonu ise işlemi devam eden ve/veya yıllara sari satınalma ve muayene dosyalarını,

emredilen başka bir saymanlık birim veya üniteye devreder. Zimmetinde veya varlığında mal, para, pul ve benzeri kıymet bırakılmaz.

Aynı birliğin emir ve kuruluşunda olan ve birden fazla teknik hizmet sınıfı görevi yapan bir karışık mal saymanlığının, yıl içinde; istihkâm, ordudonatım, levazım gibi birden çok teknik hizmet sınıfı saymanlığına dönüşmesi, saymanlık veya birimlerin yer veya numaralarının değişmesi gibi durumlarda bu saymanlık ve birimlerin tasfiye teftişi için ayrıca teftiş programı hazırlanır ve yayımlanır.

Tasfiye emri almış, konusu ile ilgili faaliyetine son vermiş, tasfiye işine girişmiş, ancak henüz devir işlemini sonuçlandıramamış ve hala zimmetinde veya varlığında mal ve kıymetler ile işlemi devam eden satınalma ve muayene dosyası bulunduran saymanlık birim ve ünite tasfiye olmadığından tasfiye teftişi yapılmaz. Eğer bir hesap devresi tamamlanmış ise normal teftiş yapılır. Tasfiye teftişi ise, tasfiye tamamlandığında saymanlık birim veya ünitenin bağlı olduğu birlik, karargah ve kurumun talebi ile Teftiş Dairesi Başkanlığınca başka bir zamanda yapılır.

Tasfiye teftişi sonucunda hazine zararı tespit edilirse yasal işlem yapılmak üzere adli makamlara bildirilir.

Tasfiye teftişinde hesap devresi, tasfiyenin tamamlandığı tarih ile en son teftişin bitirildiği tarih arasındaki süredir. Tasfiye olmuş saymanlığın tasfiye sonucu yapılan devir çizelgelerindeki bütün malları sıfır devirli olur. Ordu evleri, askerî gazino, kantin ve dinlenme kampları gibi ünitelerin kapanış bilançolarında ve yıllık bilançolarda, tasfiyenin sona erdiği tarihi takip eden gün, devir sermaye sıfır olur. Satınalma ve muayene komisyonlarında, işlemi devam eden ya da yıllara sarî satınalma ve muayene dosyası bırakılmaz.

Tasfiye edilen satınalma ve muayene komisyonunun bir önceki yıla ait hesap teftişi alınır. Müteakiben yıl başından itibaren tasfiye tarihine kadar olan satınalma ve muayene dosyalarının teftişi yapılarak arşive gönderilir.

Kadro teşkilat değişiklikleri nedeni ile sadece saymanlık isim ve teşkillerinde bir değişim veya birleşme söz konusu olduğu ve birlikteki mallar yer değiştirmediği takdirde saymanlıkların teftişi alınırken; stok kayıt kartlarını sıfırlamak amacıyla gönderme (çıktı) belgesi kesilmeden, stok kayıt kartları ve kıymetli belgeler yeni saymanlığa devredilerek kullanıma devam edilir.

Madde 29 – Birikmiş Yılların Hesap Teftişi

Saymanlık, birim veya ünitenin hesap teftişi yılı içinde alınmamış ve sonraki yıllara sarkmış olması halinde, birikmiş yılların tümünün teftişi birlikte alınır.

Birikmiş yılların hesap teftişinde:

a) Teftişi yapılamayan ilk yıldan başlanır.

b) Teftiş, yıl sırasını takip eder.

c) Teftişi alınan her yıl için ayrı hesap teftişi yapılır,son yıldan bir önceki yıla kadar olan teftiş evrakları için bir teftiş sandığı, son yıl için ayrı bir teftiş sandığı hazırlanır.

ç) Son yıldan önceki yıl ve yıllar için;daire nüshası,arşiv nüshası olmak üzere iki teftiş dosyası düzenlenir.

d) Son yıl teftişinde saymanlık, birim veya ünite faaliyetlerini devam ettiriyorsa; daire nüshası, arşiv nüshası, kurul nüshası, birlik nüshası olmak üzere dört teftiş dosyası düzenlenir.

e) Saymanlık birim veya ünitenin faaliyetlerine son verilmiş veya tasfiye edilmişse; daire nüshası ve arşiv nüshası olmak üzere iki teftiş dosyası düzenlenir.

Madde 30 – Devir Çizelgesi

Devir Çizelgesi: Saymanlığın stok kayıt kartlarının normal sırası takip edilerek, teftişi yapılan bütçe yılından gelecek bütçe yılına devretmiş olan mallarla, yine gelecek bütçe yılına sıfır mevcutlu olarak devretmiş olan mallar devir çizelgesine yazılmak suretiyle düzenlenir.

Devir Çizelgesi ; Teftişi verecek olan sayman tarafından, ulaştırma saymanlıkları için 4 nüsha ,diğerleri için 3 nüsha olarak, teftişi yapılacak bütçe yılının bitimini takip eden günlerde ve en geç Ocak ayının ilk yarısında hazırlanması zorunludur .

Saymanlığın bir hesap sorumlusu var ise bir, birden fazla hesap sorumlusu var ise hesap sorumlusu adedi kadar ayrı ayrı devir çizelgesi düzenlenir. Her devir çizelgesine birden başlayarak sıra numarası (ikinci sütuna yazılacak sıra numarası) verilir ve mal grupları için başlıklar açılır.

Devir çizelgesinin son sayfasında son kalem malın altına “.......... bütçe yılı teftişine ibraz edilen bu devir çizelgesi .............. kalem mal ve .......... kalem sıfır devirli malı kapsar” ibaresi yazılıp teftişi veren sayman ve ilgili hesap sorumlusu tarafından imza edilip ve bu imzalar saymanın en yakın birlik komutanı veya kurum amiri tarafından da imza ve mühürle onaylanır.

Çift sıfırlı kartlarının hepsi saymandan alınarak teftiş sandığına konur ve ayrı bir çizelge ile tespit edilir.

Saymanda bırakılan diğer sıfırlı kartlar devir çizelgesinde gösterilir.

Madde 31 – Teftişte Kuruşlu Belge İşlemleri

Teftişi yapılan bütçe yılı içerisinde düzenlenmiş bulunan kuruşlu belgelerin tahakkuk makamından dönen üçüncü nüshaları, kayıt kartı karşılaştırmasından sonra, saymanlık nüshası olan dördüncü nüsha ile birleştirilerek, arşive gönderilmek üzere teftiş sandığına konur. Müfettiş, karşılaştırılmasını istediği kuruşlu belgelerin fotokopilerini bir yazı ile, ilgili tahakkuk memurluğunun bağlı bulunduğu komutanlık veya kurum amirliğine göndererek, mevcut kayıtlarla karşılaştırılması ve bir aykırılık olup olmadığının doğruca Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilmesini ister. Bu yazı ve ekinin bir nüshası teftiş dosyası daire nüshasına, bir nüshası da teftiş dosyası kurul nüshasına konur.

İlgili tahakkuk memurluğunun bağlı bulunduğu komutanlık veya kurum amirliğinden gelen yazı, dairede hesabın ait olduğu teftiş dosyasına konur. Aykırılık varsa gerekli inceleme sonucuna göre işlem yapılır.

Müfettiş gerektiğinde ilgili tahakkuk memurluklarında belge karşılaştırması yapar. Kuruşlu belgelerin mal hesabı yönünden karşılaştırılması istendiğinde, karşılaştırılması istenen kuruşlu belgelerin fotokopileri kullanılmak suretiyle 31 inci maddeye göre işlem yapılır.

Madde 32 – Belge Birleştirilmesi ve Karşılaştırılması

Teftişi yapılan bütçe yılı içerisinde düzenlenmiş bulunan çıktı gönderme belgelerinin bir nüshası, sayman tarafından cilt numarası ve sıra numaralarına göre ayrılmış olarak ve bir dosya halinde Teftiş Kuruluna verilir. Teftiş Kurulu bunları teftişe giren nüshalarıyla kontrol eder. Karşılaştırılmasını istediği gönderme belgelerini, malı alan saymanı teftiş edecek Teftiş Kurullarına gönderir.

Kontrol için kendisine belge gönderilen Teftiş Kurulu,

a) İlgili saymanlığın teftişini henüz yapmamış ise, teftişe gittiğinde belge kayıt kütüğü ve diğer kayıtlardan gerekli kontrolü yapar ve belgeleri kendinde bulunan Teftiş Dosyası Kurul nüshasına koyar. Kontrolde aykırılık görürse durumu belge karşılaştırılmasını isteyen müfettişe ve Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirir.

b) İlgili saymanlığın teftişini yapmış ise, belgeyi müteakip yılın teftişi için o saymanlığa gidildiğinde, karşılaştırılması yapılmak üzere ait olduğu saymanlığın teftiş dosyası kurul nüshasına koyarak Teftiş Kurulunda muhafaza eder ve belgeyi gönderen Teftiş Kuruluna da bilgi verir.

Herhangi bir sebeple müteakip yılda karşılaştırılmasına imkan kalmayan çıktı gönderme belgeleri Daireye gönderilir.

Daireye gönderilen çıktı gönderme belgelerinin kontrolleri, görevlendirilecek müfettişler aracılığı ile arşivdeki teftiş sandıklarından yaptırılır.

Başka isim altında aynı amaçla kullanılan belgelerin bilhassa zor alım silahlarına ait listelerin karşılaştırılması da aynı esaslara uygun olarak yapılır.

Karşılaştırılması istenen gönderme veya istek, gönderme ve alma belgelerinin miktarı, bilhassa şüpheyi çeken kritik mallara ait olmak üzere Teftiş Kurulunca tespit edilir.

ÜÇÜNCÜ KISIM — Teftiş Sonucuna Göre Borçlu / Borçsuz İşlemleri Borcun Ödettirilmesi veya Adlî Makamlara İntikali

Madde 33 – Teftişin Borçsuz Sonuçlanması

Müfettişler tarafından yapılan durum ve hesap teftişleri sonunda;

a) Müfettiş tarafından çıkarılan ve 38 inci maddede belirtilen borçla ilgili ödemelerin yapılması,

b) Herhangi bir hazine zararı ve açık bulunmadığının anlaşılması,

c) Tespit edilen ve suç bulunmadığına kanaat getirilen az miktardaki fazla ordu malları için irada alma işlemi yapılıp, kanuni kovuşturmaya gerek görülmemesi ,

ç) Teftişi yapılan ünitenin bağlı bulunduğu komutanlık veya kurum amirliğince herhangi bir açıktan dolayı sorumlu veya sorumlular mahkemeye intikal ettirilmiş ve haklarında kesinleşmiş karar bulunması,

hallerinde “Borçsuz” sonuçlandırılır. Bu hallerde ödeme makbuzu, irat belgesi yada durumu ortaya koyan kesinleşmiş mahkeme kararından bir suret teftiş dosyasına konur. Teftişi alınan ünitenin teftişi “Borçsuz” kapatılır, teftiş sandığı ve dosyası da “Borçsuz” düzenlenir.

Tâbii afet, yangın, sabotaj, infilak, çalınma, kaza gibi sebeplerle hasara veya kayba uğrayan ordu malı ve diğer maddeler için; sayman ve saymanın bağlı bulunduğu komutanlık veya kurum amirliğince zamanında kanuni işlem yapılması zorunludur.

Sayman ve saymanın bağlı bulunduğu komutanlık veya kurum amirliğince gerekli kanuni işlemin zamanında yapılmaması halinde, müfettiş bunların bağlı bulunduğu bir üst komutanlıktan gerekli kovuşturmanın yapılması isteğinde bulunur.

Madde 34 – Teftiş Esnasında Onay İçin Gönderilen Evrakta Eksiklik Olması

Sayman veya ünite teftişlerinde, ikmal bağlantısına veya yetkili makamın emrine uygun olarak başka saymana göndermek suretiyle elden çıkarılan mal, para ve diğer her çeşit kıymetlere ait gönderme ve kuruşlu belgelerin tasdikli suretleri teftiş sırasında ibraz edilir.İbraz edilmezse müfettişçe:

a) Zamanında onaylanarak gönderilmeyen belgeler hakkında,18 inci maddenin (ç) bendi uygulanır.

b) Kart, belge karşılaştırılması sayman veya ünite sorumlusundaki tasdiksiz belgeler üzerinden yapılır.

c) Tasdikli belgelerle karşılaştırılmak üzere, tasdiksiz belgelerin fotokopi veya suretlerinden birer adet kurul dosyasında saklanır,belgelerin asılları arşive gönderilir.

ç) Teftiş sandığının arşive borçsuz gönderilmesi sağlanır.

Teftişi yapılan sayman, teftişten sonra gelen tasdikli belgeleri müfettişin bağlı bulunduğu kurul merkezine gönderir.

Madde 35 – Teftişin Adlî İşlemde Borçlu Sonuçlanması

Teftiş sırasında teftişi alınan hesap yılına ait tespit edilen hazine zararı veya açık, ilgili birlik komutanlığı ve kurum amirliğince hesap teftişinden önce mahkemeye intikal ettirilmiş ve dava sonuçlanmamış ise, teftiş dosyası “Adlî İşlemde Borçlu”, sandık” Borçlu” şeklinde düzenlenir. Açığın mahkemeye intikal ettirilmesine ait evrak ve belgeler müfettiş tarafından incelenir, gerekirse eksik yapılan işler tamamlattırılır.

Madde 36 – Teftişin Borçlu Sonuçlanması

33, 35, 37 ve 38 inci maddeleri dışında kalan hususlarda ve :

a) Hesap teftişlerinde:

1) Ordu malı ve diğer kıymetler de eksik tespit edilmiş ise,

2) Ordu malının tedariki, depolanması, dağıtımı, sarfı, muhafazası, elden çıkarma ve kayıt silme işlemleri, ilgili mevzuata uygun yapılmamış ve bu sebeple malzemenin miktar ve niteliğinde hazine aleyhine bir değişme meydana gelmiş ise,

3) Çeşitli nedenlerle mallarda ve diğer maddelerde hasar ve zarar meydana gelmiş ise,

4) Yapılan sarfiyatlar veya elden çıkartmaların mevzuata aykırı olması nedeniyle hazine zararı meydana gelmiş ise,

hesabın sayman veya sorumlusuna borç çıkarılarak teftiş dosyası “Borçlu” düzenlenir.

b) Durum teftişlerinde :

İçinde bulunulan yılın hesaplarında bir açıkla karşılaşılmış ise, o zaman dilimine kadarki ünite faaliyetlerinin teftişi yapılarak ayrı bir teftiş dosyası ve sandığı düzenlenir. Teftiş dosyası ve sandık “Borçlu” kapatılarak Arşiv Müdürlüğüne gönderilir ve adli işlem başlatılır. İçinde bulunulan bütçe yılının teftişi müteakip sene alınırken, teftiş sandığı Arşiv Müdürlüğünden istenir ve o yıla ait teftiş dosyası ile birleştirilerek tek dosya ve tek sandık şekline dönüştürülür. Borç devam ediyorsa dosya “Borçlu” düzenlenir.

Madde 37 – Teftişin Adlî İşlemde Borçsuz Sonuçlanması

Teftişlerde fazla olduğu tespit olunan mal ve diğer maddeler , içinde bulunan yılın hesabına dahil edilmek ve sayım düzeltme işlemi yapılmak suretiyle irada aldırılır.

Ünitelerin hesap teftişinde tespit edilen fazla malzemeler için ilgili yönetmelik ve yönergelere göre işlem yapılır.

Yapılan teftişler sırasında suç unsuru bulunduğu kanaati hasıl olan ve dikkati çekecek derecede fazla olan mallar irada aldırılır ve ayrıca konu adlî makamlara intikal ettirilir. Teftiş dosyası “Adlî İşlemde Borçsuz”, sandık “Borçsuz” şeklinde düzenlenir.

Madde 38 – Borcun Ödettirilmesi

Silah, mühimmat, araç, gereç ve bunlara ait yedek parça ve avadanlık ile temininde güçlük çekilen mallar dışında, toplam değeri MSYT:59-1Ordu Malı Kayıt Silme Yönetmeliğinin 7 nci maddesi gereğince her yıl Ocak ayı içerisinde Millî Savunma Bakanlığınca yayımlanan (EK-J) “İta Amirleri Kayıt Silme Yetkileri” cetvelinin (D) kodundaki “Daire Başkanlıklarının Yetkisi” kadar değeri geçmeyen malın her ne suretle olursa olsun, bir suçla ilişkisi bulunmamak kaydıyla elden çıkması halinde, sayman veya ünite sorumlusuna ödettirilir.

Malın ödettirilmesi, bir suçla ilişkisi bulunmamak kaydıyla elden çıktığı tarih ile ödeneceği tarih arasındaki en yüksek rayiç fiyat üzerinden yapılır. Borç, bir defada ve tamamen ödenirse teftiş dosyası “Borçsuz” düzenlenir. Borcun ödenmesine dair yazı, vezne makbuzu ve diğer ilgili evrak teftiş dosyasına konur.

Borç; kantin, ordu evi ve askerî gazino gibi diğer birimlere ait ise, birimin kasa defterine yazılır ve kasasına yatırılır, aynı zamanda o ayın bilançosunda gösterilir.

Borcun ödenmemesi halinde, 39 uncu maddeye uygun olarak düzenlenecek Adli İşlem Dosyası, hükme bağlanmak üzere adlî makamlara intikal ettirilir.

Madde 39 – Borcun Adlî Makamlara İntikali

Adlî kovuşturmayı gerektiren borç için Teftiş Kurulunca düzenlenen adlî işlem dosyasında, duruma göre olayı açıklayan bir yazı ve bu yazıya ek olarak düzenlenen borç tutanağı ve diğer lüzumlu belgeler bulunur.

Bu dosya, sayman veya sorumlusunun bağlı bulunduğu, teşkilinde askerî mahkeme veya disiplin mahkemesi bulunan komutanlık veya kurum amirliğine gönderilir. Ayrıca sayman veya sorumlunun, kuruluşunda bulunduğu birlik komutanlığı veya kurum amirliğine de yazılı olarak bilgi verilir. Bu yazının ekinde borç tutanağı ve diğer belgeler bulunmaz.

Yurtdışı teftişleri sonunda düzenlenen “Borçlu” dosyalar ile birlikte, teftiş sandığı ve içindeki evrakların tamamı, teşkilatında askerî mahkeme veya disiplin mahkemesi bulunan komutanlık veya kurum amirliğine teslim edilir. Teslim tutanağından bir suret dosyaya konur.

Teşkilatında askerî mahkeme veya disiplin mahkemesi bulunan komutanlık veya kurum amirine gönderilen adli işlem dosyalarında; dosya hakkında soruşturma emri verilmesi durumunda:

a) Esas kayıt numarasının,

b) Soruşturma sonuçlandırıldığında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde bu kararın ve bu karara itiraz edilmişse sonucunun,

c) Soruşturma veya yargılama sonucunda; görevsizlik, yetkisizlik, mahkumiyet, beraat, davanın düşmesi, davanın ertelenmesi, davanın reddi veya benzeri bir karar verilmesi halinde bu kararların kesinleşmiş bir suretinin,

ç) Soruşturma veya yargılama sonucunda; borçla ilgili olarak, başka kişilerin de sorumlu görülmesi veya borçla ilgili olarak dosyanın veya ilgili belgelerin takip için bir mercie gönderilmesi hallerinde bu gönderme yazısının bir suretinin,

Teftiş Dairesi Başkanlığına gönderilmesi de ayrıca ilgili komutanlık veya kurum amirinden istenir.

DÖRDÜNCÜ KISIM — Teftiş Dosyalarının Düzenlenmesi, Kayıt İşlemleri, İncelenmesi, Borçlu Dosya Takibi ve Dosyaların Saklanması

Madde 40 – Teftiş Dosyalarının Düzenlenmesi

Bir saymanlık veya ünitenin teftişinde 4 nüsha teftiş dosyası

a) Birincisi, “Teftiş Dosyası Daire Nüshası”,

b) İkincisi, “Teftiş Dosyası Arşiv Nüshası”,

c) Üçüncüsü, “Teftiş Dosyası Kurul Nüshası”,

ç) Dördüncüsü,” Teftiş Dosyası Birlik Nüshası”, adını alır.

Ulaştırma saymanlığının teftişinde ise 5 nüsha teftiş dosyası düzenlenir ve 5 inci nüshası o saymanlığa ait ulaştırma giderlerini yöneten ilgili Kuvvet Komutanlığının yetkili Daire Başkanlığına intikal ettirilmek üzere Teftiş Dairesi Başkanlığına gönderilir.

Tasfiye teftişi yapılan saymanlık veya ünite için, daire nüshası ve arşiv nüshası olmak üzere iki nüsha teftiş dosyası düzenlenir.

Madde 41 – Teftiş Dosyalarının Muhteviyatı

Çeşitli mal saymanlıkları ve ünitelerin teftişlerinde hazırlanacak teftiş dosyası içerisinde bulunması gereken yazı, tutanak, form, çizelge ve diğer belgelerin nelerden ibaret ve kaçar nüsha olacağı ve bunların sıralanış şekli, teftiş ve teftişle ilgili faaliyetlerde kullanılacak örnek formlar, Teftiş Hizmetleri Yönergesinde gösterilir.

Madde 42 – Teftiş Dosyalarının Gönderilmesi

40 ıncı madde gereğince hazırlanan teftiş dosyalarından;

a) Daire nüshası (ulaştırma giderleri mal saymanı için 2 nüsha) teftişi müteakip Teftiş Dairesi Başkanlığına,

b) Arşiv nüshası teftiş sandığının içinde arşive,

c) Kurul nüshası, o saymanlık veya ünitenin müteakip yıl teftişi yapılıncaya kadar Teftiş Kurulunda saklanarak, bilahare gelecek yılın teftişinden sonra teftiş sandığı içerisinde arşive,

ç) Birlik nüshası, teftişten sonra, kuruluşunda bulunduğu komutanlık veya kurum amirliği kanalıyla saymana,

gönderilir.

Saymana gönderilen dosya, gelecek yılın teftişinde saymandan alınarak teftiş sandığına konur.

Madde 43 – Teftiş Dosyalarının Kayıt İşlemleri

Teftiş Dairesi Başkanlığına gönderilen teftiş dosyasının ;

a) Kayıtları yapılır.

b) Dosyanın alındığı Teftiş Kuruluna bildirilir.

c) İncelemesi yapılır.

ç) Dosyada görülen hataların Teftiş Kurulunca düzeltilmesi sağlanır.

d) Ulaştırma saymanlığı için Daireye gönderilen iki nüsha teftiş dosyasından bir nüshası, o saymanlığa ait ulaştırma giderlerini yöneten ilgili Kuvvet Komutanlığına gönderilir.

e) Borçlu dosyanın sonuçlandırılması işlemi takip edilir.

f) Borçsuz Teftiş Dosyası ait olduğu hesabın gelecek bütçe veya takvim yılı teftişi yapıldıktan sonra arşive gönderilir.

g) Borçlu teftiş dosyası ise, ait olduğu hesabın gelecek bütçe veya takvim yılı teftişi ve borçsuza kaldırma işlemi yapıldıktan sonra en geç bir ay içerisinde arşive gönderilir.

Madde 44 – Teftiş Dosyalarının İncelenmesi

Teftiş Dosyalarının incelenmesi aşağıdaki şekilde yapılır.

a) Borçsuz dosyalar :

1) Teftiş Dosyası; form, çizelge ve belgeler listesine göre şekil, biçim ve muhteva açısından incelenir.

2) Belgeler, dosya dizi pusulasına göre kontrol edilir.

3) Durum ve hesap teftişindeki fazlalıkların irada alınıp alınmadığı kontrol edilir.

4) Müfettiş tarafından irada alınan ordu malları ve ödettirilen hazine zararlarıyla ilgili miktarların istatistikî bilgileri tutulur.

5) Gönderme belgesi, kuruşlu belge, sevk muhtırası, akaryakıt çeki, posta pulu, paralı otoyol, köprü geçiş biletleri ve reçete teftiş çizelgeleri incelenir. Saymanlıklarca yılı içerisinde sarf edilenlerin “Sandık Ambalaj Tutanağı”ndaki miktarlarla ve teftiş çizelgeleri ile uygunluğu kontrol edilir.

6) Teftiş Dosyasındaki diğer çizelgelerin ve belgelerin de usulüne uygun tanzim edilip edilmediği kontrol edilir.

7) Yeniden incelemeyi gerektiren hazine ve birim zararı gibi hususlar mevcutsa dosya iade edilerek yeniden inceleme yapılması sağlanır.

b) Borçlu Dosyalar :

1) Borç miktarları ile borçluların kimliklerinin dosya kapak etiketine yazılıp yazılmadığı ve bu miktarların borç tutanaklarındaki miktarlara uygunluğu kontrol edilir.

2) Teftiş sonucu çıkarılan açık miktarları ile borç tutanaklarındaki borç miktarlarının uygunluğu incelenir.

3) Teftiş Kurulunca / Müfettişçe çıkarılan borç “Borç Tutanağı”, “Hesap Döküm Çizelgesi” ve “Gerekçeli Raporun” Teftiş Yönetmeliğine uygunluğu ve zaman aşımına uğratılmadan adlî makamlara intikal ettirilip ettirilmediği kontrol edilir.

4) Birlikler veya kurumlar tarafından mahkemeye intikal ettirilen açıklarda borç tutanaklarında dava safahatının yazılıp yazılmadığı, şayet dava dosya numarası verilmemişse birliğinin / kurumunun, mahkemeye intikal ettirildiğine dair yazısının borç tutanağına eklenip eklenmediği kontrol edilir.

Madde 45 – Borçlu Teftiş Dosyalarının Takibi

Borçlu dosyanın borçsuza kalkması için, borca ait soruşturma veya yargılama sonuçlandırılıncaya kadar dosyanın akıbetinin takibi işlemleri ilgili birlik komutanlıkları veya kurum amirlikleri tarafından yapılır ve sonucu 39 uncu madde gereğince Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilir.

Teftiş Dairesi Başkanlığınca da ilgili birlikler ve adlî makamlarla yazışmalar yapılarak, borçlu dosyanın akıbeti takip edilebilir.

Madde 46 – Teftiş Dairesince Borçlu Dosyaların Borçsuza Kaldırılması

Borçlu Teftiş Dosyası;

a) Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesi halinde borçla ilgili olarak dosyanın veya ilgili belgelerin takip için ilgili mercie gönderme yazısı,

b) Borca ait kesinleşmiş mahkeme kararı,

c) Borç çıkarılan ordu malının veya diğer maddelerin sonradan bulunması halinde, aynı saymanlığın veya bu saymanlık veya ünite tasfiye edilmişse ikmal bağlantısına ve malın durumuna uygun olarak ilgili makamların vereceği emre göre başka bir saymanlığın kaydına alındığına dair bilgileri kapsayan yetkili makamın resmi yazısı, alındığında, “Borçsuz” a kaldırılır.

Teftiş Dairesi Başkanlığı yukarıda (c) bendinde belirtilen irada alınma işlemini yerinde tetkik ve kontrol ettirebilir.

Madde 47 – Teftiş Dosyalarının Saklanması

Hazırlanan dört nüsha Teftiş Dosyasından;

a) “Daire Nüshası”:

1) Dosya “Borçsuz” ise muhafaza edilmek üzere arşiv kısmında saklanır. Ait olduğu hesabın gelecek bütçe veya takvim yılı teftişi yapıldıktan sonra Millî Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğüne gönderilir.

2) Dosya “Borçlu” ise, ait olduğu hesabın gelecek bütçe ve takvim yılı teftişi ve “Borçsuza Kaldırma” işlemi yapıldıktan sonra en geç bir ay içerisinde arşive gönderilir.

b) “Kurul Nüshası”: yıl sonuna kadar teftiş alan kurul tarafından saklanır ve müteakip yılda o birime teftişe gidecek Teftiş Kuruluna teslim edilir. O birimin teftişi alındıktan sonra teftiş sandığı içine konarak arşive gönderilir.

c) “Birlik Nüshası”: müfettiş tarafından Teftiş Dosyası gönderme yazısıyla birlik komutanlığına verilir. Dosya, sayman veya birim sorumlusu tarafından bir sonraki teftişte müfettişe teslim edilmek üzere saklanır.

ç) “Arşiv Nüshası”: Müfettiş tarafından teftiş edilen birimin teftiş sandığına konur ve teftiş sandığı ile birlikte Millî Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğü’ ne gönderilir.

43 üncü maddenin (f) ve (g) bentleri gereğince arşive gönderilen Borçsuz ve Borçtan kaldırılan Teftiş Dosyası Daire nüshalarından;

a) Borçsuz Teftiş Dosyası Daire nüshaları ayrı sandıklar içerisinde ve ayrı bir ambarda iki yıl bekletildikten sonra usulüne uygun olarak yok edilir .

b) Borçtan kaldırılan Teftiş Dosyası Daire nüshaları ait olduğu teftiş sandığına konur.

BEŞİNCİ KISIM — Teftiş Sandıklarının Hazırlanması, Arşive Gönderilmesi ve Saklanması İşlemleri

Madde 48 – Teftiş Sandığının Hazırlanması

Hesap evrakı 4 üncü maddenin (k) bendine göre evrak miktarına uygun olarak yapılan teftiş sandığına yerleştirildikten sonra, içerisinden bir şey çıkarılmayacak şekilde mühürlenir ve gerekirse çemberlenir.

Teftiş sandığının üzerine, Teftiş Hizmetleri Yönergesindeki örneğe uygun şekilde gerekli bilgiler yazılarak arşive gönderilir.

Madde 49 – Teftiş Sandıklarına Numara Verilmesi

Teftiş edilen birime ait hesap evrakı büyük tip bir sandığa sığmayacak miktarda ise, uygun ölçüde birden fazla sandık kullanılır ve sandıklara müfettiş tarafından sandık miktarı ve sıra numarası belli olacak şekilde numara verilir. (1/3, 2/3, 3/3 gibi)

Madde 50 – Teftiş Sandıklarının Düzenlenmesi

Teftiş evrakı, “Sandık Ambalaj Tutanağın”daki sıraya göre sandıklarına yerleştirilir.

Madde 51 – Teftiş Sandıklarının Arşive Gönderilmesi

Teftiş sandığı, Teftiş Kurulunca; ağırlık durumuna göre Posta İşletmesi, Devlet Demir Yolları ambarları ile veya elden Milli Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğüne gönderilir.

Teftiş sandığının Devlet Demir Yolları veya Posta İşletmesi ile arşive sevkinde, Devlet Demir Yolları veya Posta İşletmesine Teftiş Hizmetleri Yönergesi’nde belirtilen değerler kadar değer beyan edilir. Bu değer, yük sevk muhtırasında veya taşıma faturasında belirtilir.

Madde 52 – Teftiş Sandıklarının Saklanması

Arşive gönderilen teftiş sandıkları;

a) Borçlu ve borçsuz olarak, ayrı, ayrı depolarda saklanır. Bu depolarda da borçlu ve borçsuz sandıklar “Teftiş Dairesi Kara, Deniz, Hava Kısımları”nın kayıtlarına uygun olarak gruplandırılır.

b) Teftiş sandığı, ambalaj tutanağına göre borçlu veya borçsuz ambarına konur.

1) Teftiş sandığına verilen ana kayıt numarası “Daire” ve ilgili “Teftiş Kurulu” nüshası ile aynı olur.

2) Kontrolde, sandık muhteviyatı ile sandık ambalaj tutanağında yazılı olanlar farklı bulunursa durum, Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilir.

Madde 53 – Teftiş Sandıklarının Saklanma Süresi ve İmhası

Mal saymanlıklarının ve ünitelerin teftiş hesap evrakından; borçsuz olanlar 10 yıl, borçlu olanlar ise10 yıldan az olmamak kaydıyla kesinleşmiş karar gelinceye kadar arşivde saklanır.

Teftiş hesap evrakından para ve mal muhasebesi konularını ilgilendiren evraklar, kendi özel yönetmelik ve yönergeleri ile Arşiv Yönergesi hükümlerine göre muhafaza edilir.

Borçlu teftiş dosyası borçsuza kaldırıldığında, borçsuzlar ambarına geçirilir.

Millî Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğünce her yıl Mart ayında, bekleme sürelerini tamamlamış bulunan teftiş sandıkları için; sıra numarası, hesabın adı, bütçe veya takvim yılı, arşiv sandık ana kayıt numarası gibi bilgileri içeren üçer nüsha çizelge hazırlanır ve iki nüshası Teftiş Dairesi Başkanlığına gönderilir. Çizelgeler Teftiş Dairesi Başkanlığınca incelenir ve bir nüshası onaylanarak iade edilir.

Saklama sürelerini dolduran teftiş sandıkları muhteviyatından;

a) “GİZLİ” ve daha üst gizlilik derecesi taşıyanlar yakılmak,

b) Diğerleri ise SEKA’ ya gönderilmek,

suretiyle yok edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Özel Müfettişler, Özel Teftişler, Çeşitli ve Son Hükümler

BİRİNCİ KISIM — Özel Müfettişler ve Özel Teftişler

Madde 54 – Özel Teftişlerin Kapsamı

Özel teftiş; Millî Savunma Bakanı / Müsteşarı tarafından gerekli görülen konularda ihbar ve şikayetlerin incelenmesi, değerlendirilmesi ve soruşturulması amacıyla yapılan teftişler ile planlı veya plansız durum teftişleridir. Özel teftişlerin nasıl yapılacağı Teftiş Hizmetleri Yönergesinde ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

Madde 55 – Özel Müfettişlerin Görev, Yetki ve Sorumlulukları

Özel Müfettişler:

a) Teftiş Dairesi Başkanlığında programa alınan 1 nci ve 2 nci derecedeki ita amirlikleriyle saymanlık ve ünitelerin cari ve geçmiş yıllara ait her türlü işlemlerinin yürürlükteki mevzuata uygunluğunu denetler, aykırı bir husus görürse sorumluları hakkında kanuni kovuşturma yapılmasını sağlar.

b) İncelenen evrak, senet ve vesikalarda herhangi bir yolsuzluğun mevcut olduğu kanaatine varırsa, bunların asıllarını alarak, tasdikli birer örnekleri dosyalarında saklanılmak üzere ilgililere verir.

c) Gerektiğinde hesap teftişi görevlerini yapar.

ç) Tahsis edilen ödenekleri, plân program dahilinde en faydalı ve ekonomik bir şekilde sarf ve muhafazasından sorumlu olanları kontrol eder ve denetler.

d) Bakanlığa/Müsteşarlığa yapılacak her türlü ihbar ve şikayetlerle Bakanlığın gerekli gördüğü konularda inceleme, denetleme ve araştırma yapar.

Madde 56 – Özel Teftişlerin Yapılışı

Özel Teftişlerin Yapılışı:

a) Teftişe, bir evvelki teftiş raporunun tetkiki ile başlanır ,

b) Teftiş sonucunda teftiş mahiyetine göre, Teftiş Hizmetleri Yönergesi’ndeki formlardan ilgili olanlar doldurulur. Daha fazla açıklaması gerekli görülen hususlar varsa ayrı bir özel teftiş raporuna yazılır,

c) İhbar üzerine yapılan teftişlerde yalnız o konuya ait rapor düzenlenir, ancak inceleme esnasında başka bir suçun işlenmiş olduğu kanaatine varılırsa, gerekçeli rapor düzenlenerek Millî Savunma Bakanı / Müsteşar’ın onayına sunulur ve onayı müteakip bu suçla ilgili konuda da araştırma yapar.

Madde 57 – Özel Teftiş Sonucunda Dosya Düzenlenmesi

Özel Teftiş Sonucunda: Soruşturma gerektirmeyen durumlarda iki nüsha, soruşturmayı gerektiren durumlarda üç nüsha dosya düzenlenir .Birinci nüsha Kurulda saklanır. İkinci nüsha Teftiş Dairesi Başkanlığına gönderilir. Soruşturmayı gerektiren durumlarda düzenlenen üçüncü nüsha adlî mercilere intikal ettirilmek üzere, yargı bakımından bağlı olduğu komutanlığa verilir.

Teftiş sonucunda, dosya içindeki özel teftiş raporundan bir suret birlik komutanlığına , bir surette bir üst komutanlığa gönderilir.

İKİNCİ KISIM — Çeşitli Hükümler

Madde 58 – Teftişe Müsaade Etme Zorunluluğu

Birlik komutanları ve kurum amirleri özel tanıtma kartlarını taşıyan Bakanlık müfettişlerine, istekleri halinde para ve para gibi işlem gören kıymetli belgeler dahil her türlü belgeyi ve bunların hesaplarını, incelemelerine ve saymalarına müsaade etmek zorundadırlar. Bundan kaçınanlar hakkında bir tutanak düzenlenir ve durum gereği için bir üst komutanlık ile Teftiş Dairesi Başkanlığına bildirilir.

Madde 59 – Teftiş Evrakının Arşivden İstenmesi

Millî Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğünce hesap evrakının / teftiş sandığının tetkiki ve bilirkişi incelemeleri amacıyla savcılıklara, mahkemelere veya diğer tetkike yetkili makamlara gönderilmesi Teftiş Dairesi Başkanlığının izni ile olur.

Gönderilen sandık ve belgelerin en geç 6 ay içerisinde iade edilmemesi halinde Teftiş Dairesi Başkanlığına bilgi verilir.

Sivil makamlara gönderilecek evrak için bu makamlardan posta veya nakliye masrafı istenir.

Madde 60 – Adli Soruşturmada Olan Hesap Evrakının Teftişi

Adli Soruşturmada Olan Hesap Evrakının Teftişi :

a) Teftişi alınacak hesap evrakından bir kısmına veya tamamına mahkemece/savcılıkça el konulması teftişin yapılmasını engellemez. El konulmuş hesap evrakı müfettişçe, ilgili mahkemeden/savcılıktan bir yazı ile talep edilir ve teftiş yapılır.

b) Mahkemece/savcılıkça hesap evrakı verilmediği takdirde Müfettişçe / Kurulca mahkemenin bulunduğu yerde teftiş yapılması sağlanır.

c) Mahkemede/savcılıkta bulunan evraktan başka hesap evrakı var ise, teftişi müteakip bu evrak teftiş dosyaları ile birlikte Arşiv Müdürlüğüne gönderilir. Sandığın sevkine ait belgenin tarih ve numarası mahkemeye bildirilerek mahkemede kalan evrakın, işin bitiminde bu sandığa konulmak üzere Arşiv Müdürlüğüne gönderilmesi talep edilir ve bu konuda Daire Başkanlığı ve Arşiv Müdürlüğüne bilgi verilir.

ç) Hesap evrakının tamamı mahkemede/savcılıkta ise teftişi müteakip hesap teftiş sandığı mahkemede/savcılıkta bırakılır. Mahkeme sonunda, Hesap Teftiş Sandığının Arşiv Müdürlüğüne gönderilmesi sağlanır ve Millî Savunma Bakanlığına bilgi verilir.

d) Mahkeme, teftişi yapılacak saymanlık veya birimlerin bulunduğu garnizonun dışında ise Daire Başkanına bilgi verilmek suretiyle mahkemenin bulunduğu garnizonda teftiş alınır.

Belgenin devamı (11 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası