İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Görev ve Çalışma Yönergesi
- Tür
- Yönerge
- Tarih
- 25.11.2008
- Yürürlük
- 25.11.2008
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönergeler, Dernekler Mevzuatı
BİRİNCİ KISIM — Genel Hükümler
Madde 1 – Amaç
(1) Bu yönergenin amacı, Dernekler Denetçilerinin çalışma esas ve usulleri ile yapacakları denetim, inceleme ve araştırma işlerine ait hususları belirlemek, 22.09.2004 tarih ve 25591 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Yönetmeliğinde yer alan “Denetçilerin Çalışma Esas ve Usulleri” ile “Denetime İlişkin Esasları”na açıklık ve işlerlik getirmek amacıyla hazırlanmıştır.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçilerinin görev ve çalışma esas ve usulleri ile yapacakları denetim, inceleme ve araştırma işlerine ilişkin hükümleri, bu işler sonucunda düzenleyecekleri raporların şekillerini, içeriklerini ve adetlerini, bunların verileceği makam ve mercileri, kullanacakları kâğıtları, formları ve cetvelleri, haberleşme ve akçalı işlerinde uymaları gereken ilke ve yöntemleri, görevlerin daha verimli yapılmasını sağlamak bakımından göz önünde bulundurulması gereken temel esasları kapsar.
Madde 3 – Hukuki dayanak
(1) Bu yönerge, 14/02/1985 tarih ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 33 üncü maddesi hükmü ve 22/06/2004 tarih ve 25591 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Yönetmeliği uyarınca hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
(1) Bu yönergede geçen;
a) Bakan: İçişleri Bakanını,
b) Bakanlık: İçişleri Bakanlığını,
c) Başkan: Dernekler Dairesi Başkanını,
ç) Başkanlık: Dernekler Dairesi Başkanlığını,
d) Denetçi: İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri ve Dernekler Denetçi Yardımcılarını,
e) Denetçiler Başkan Yardımcısı: İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Yönetmeliğinin 6 ncı maddesi gereğince, Denetçilerin çalışmalarının düzenlenmesinde Dernekler Dairesi Başkanına yardımcı olmak üzere görevlendirilen Denetçileri,
f) Dernek: 04/11/2004 tarihli ve 5253 sayılı Dernekler Kanunu ile 22/11/2001 tarih ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununa göre kurulan dernek ve şubelerini, derneklerin oluşturdukları federasyon ve federasyonların oluşturdukları konfederasyonlar ile yabancı dernekler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye’deki şube veya temsilciliklerini, 26/03/1987 tarihli ve 3335 sayılı Uluslararası Nitelikteki Teşekküllerin Kurulması Hakkında Kanun kapsamında bulunan birlik, federasyon veya benzeri teşekkülleri,
g) Dernekler Birimi: İllerde il dernekler müdürlüğünü, ilçelerde dernekler büro şefliğini,
ğ) Yönetmelik: İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Yönetmeliğini,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM — Denetçilerin Çalışma Esas ve Usulleri
Madde 5 – Görevlendirme süreleri
(1) Meslekte geçen hizmetleri;
a) 19 yıla kadar olan Denetçiler 8 ay,
b) 20 yıldan fazla olan Denetçiler 6 ay,
Süreyle görev merkezleri dışında görevlendirilebilirler.
(2) Ancak verilmiş olan görevlerin bitirilmesi asıldır.
(3) Dernekler Denetçi Yardımcılarına, yeterlilik sınavının yapılacağı tarihten önceki 1 aylık sürede görev verilmez.
Madde 6 – Denetçilik güvencesi
(1) Denetçiler, görev yaptıkları bakanlık merkez teşkilatı biriminin en üst amirine bağlıdırlar.
(2) Denetçiler, kendi istekleri dışında veya denetim hizmetlerinin gerekleriyle bağdaşmayan sıhhi, ahlaki veya mesleki yetersizlikleri tespit edilmedikçe görevden alınamaz; diğer idari görevlere atanamazlar.
(3) Denetçiler, denetçilik hakları saklı kalmak üzere kendi rızalarıyla, Başkanın teklifi ve Bakanlık Makamının onayı ile Bakanlık merkez teşkilatında geçici olarak görevlendirilebilirler.
Madde 7 – Denetçilerin sorumluluğu
(1) Denetçiler denetim, inceleme ve araştırma görevlerinde yapmaları gereken işlemler ve uymaları gereken kurallar konusunda, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 22/09/2004 tarih ve 25591 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren İçişleri Bakanlığı Dernekler Denetçileri Yönetmeliği ve Dernekler Denetçilerini ilgilendiren diğer mevzuatta belirtilen yetkileri tam olarak kullanmak ve görevlerini eksiksiz yerine getirmekten sorumludurlar.
Madde 8 – Çalışma grupları
(1) Denetçiler, her yıl genel denetim programının düzenlenmesi sırasında Başkanca,
a) Dernek Denetimleri,
b) İnceleme, araştırma ve diğer,
İşlerde çalıştırılmak üzere gruplandırılır.
Madde 9 – Denetçilerin gruplarının ve görevlerinin değiştirilmesi
(1) Başkanlık, Denetçilerin çalışma gruplarını, görev yerlerini ve görevlendirildikleri işleri değiştirebilir.
Madde 10 – Kimlik belgesi
(1) Denetçilere, fotoğraflı ve Bakan tarafından imzalanmış bir kimlik belgesi verilir.
(2) Denetçiler, istenmesi halinde, denetleme, araştırma, inceleme ve diğer görevlere başlandığı sırada, Bakanlık tarafından verilmiş ve görev yetkisine haiz olduğunu gösteren kimlik belgesini ve görev emrini ilgililere gösterirler.
(3) Ancak, denetim onayları ve ekleri ile görev emri ekleri hiçbir surette gösterilmez.
Madde 11 – Mühür
(1) Denetçilere, denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevler ile ilgili hizmetlerde kullanılmak üzere, numaralı bir resmi mühür verilir.
(2) Denetçiler, bunu, başkasının eline geçmeyecek biçimde saklarlar.
Madde 12 – Denetleme, inceleme ve araştırma isteklerinin Başkanlığa iletilmesi
(1) Bakanlıkların, valiliklerin ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim, inceleme ve araştırma istekleri ile doğrudan İçişleri Bakanlığına gönderilen ihbar ve şikâyetler Başkanlıkça incelenir.
(2) İhbar ve şikâyetin mahiyetine göre konunun incelenmesi ya da ilgili derneğin denetlenmesi için Bakan onayı alındıktan sonra Denetçi görevlendirilir. Denetçilerin denetim programının yoğun olması, denetlenmesi istenilen konuların denetim metot ve tekniklerinin kullanılmasını gerektirecek nitelikte olmaması veya Denetçi görevlendirilmesine lüzum görülmemesi halinde, Bakanlığa gönderilen ihbar ve şikâyetler gereği için valiliklere intikal ettirilir.
Madde 13 – Denetçilerin çalışma şekli
(1) Denetçiler, hizmetin gereği göz önünde bulundurularak denetleme, inceleme ve araştırma işlerinde tek başına veya gruplar halinde görevlendirilirler.
Madde 14 – Bakan onayları ve görev emirlerinin verilmesi
(1) Denetlenecek dernek ile ilgili olarak alınacak Bakan onaylarına istinaden görevlendirmeler Başkanlıkça yapılır. Başkanlıkça hazırlanacak görevlendirmelerde, görevlendirilecek Denetçi veya Denetçilerle, denetime başlanacak tarih ve denetim süresi ile birlikte diğer hususlara yer verilir.
(2) Denetlenecek dernek ile ilgili olarak Bakan onayı alındıktan sonra, denetimin yapılacağı yeri ve süresini içeren görev emri Başkan tarafından imzalanır. Gecikmesinde sakınca bulunan veya özellik arz eden durumlar dışında; görev emrinin denetimin başlangıç tarihlerinden en az beş gün önce Denetçilere tebliğ edilmesi ve denetim görevinin haftanın ilk gününden itibaren başlatılması asıldır.
(3) İnceleme ve araştırma görevlerinde ise Bakanlık onayları alındıktan sonra, inceleme ve araştırmanın yapılacağı yeri ve süresini içeren görev emri Başkan tarafından imzalanır.
Madde 15 – Görev yerine hareket ve varış
(1) Görev emrini alan Denetçi, görev emrinde belirtilen tarihte hareket ederek görev yerine ulaşır ve göreve başlar. Görev yerine ulaştığını ve göreve başlandığını aynı gün veya en geç ertesi gün, faks veya Başkanlıkça tespit ve ilan edilen elektronik haberleşme yöntemlerini kullanarak Başkanlığa bildirir.
(2) Müşterek görevlendirmelerde göreve başlama yazısının imza bölümüne tüm Denetçilerin adı ve unvanı yazılır. (EK-1)
(3) Denetçilerin görev yerine farklı illerden veya farklı zamanlarda gelmeleri durumunda göreve başlama yazısı Başkanlığa her Denetçi tarafından ayrı ayrı gönderilir.
Madde 16 – Resmi ziyaretler
(1) Denetçiler görev mahallerine vardıklarında mülkî idare amirini ziyaret ederek bilgi verebilirler.
Madde 17 – Birden çok Denetçinin müşterek görevlendirilmesi
(1) Denetleme, inceleme ve araştırmanın niteliğine göre bir işte birden çok Denetçi görevlendirilebilir.
(2) Bu durumda çalışmaları, kıdemli Denetçi düzenler. Kıdemli Denetçi, çalışmanın başlangıcında yazılı işbölümü yaparak çalışmaların devamı süresince, görevin etkin ve verimli yürütülmesi ve işlerin süresinde bitirilmesini sağlayacak önlemleri alır. Yapılan işbölümü düzenlenen raporun giriş bölümünde belirtilir.
(3) Denetçiler, yapılan işbölümü sonucu yürüttükleri iş ve işlemlerden müstakil olarak sorumludur.
Madde 18 – Görev yerinden ayrılış
(1) Görev tamamlandığında, görev yerinden ayrılış aynı gün veya bir gün önceden hangi gün dönüleceği belirtilmek suretiyle, faks veya Başkanlıkça tespit ve ilan edilen elektronik haberleşme yöntemleri kullanılarak Başkanlığa bildirilir. (EK-2)
(2) Müşterek görevlendirmelerde bu yazı tüm Denetçiler tarafından imzalanır. Denetçilerin görev yerinden farklı farklı zamanlarda ayrılmaları gereken durumunda ayrılış yazısı Başkanlığa ayrı ayrı gönderilir.
Madde 19 – Merkezde göreve başlama
(1) Denetçiler, görev ve izin dönüşü merkezde göreve başlamalarını yazı ile Başkanlığa bildirirler. Müşterek görevlendirmelerde bu yazı tüm Denetçiler tarafından imzalanır.
(2) Görev merkezlerindeki görevlendirmelerde, yalnızca merkeze dönüş yazısı Başkanlığa verilir.
Madde 20 – Resmi tatiller ve hafta tatilleri
(1) Denetçiler, çalışmalarını aksatmamak şartı ile resmi tatil günleri ve hafta tatillerini, gidiş ve dönüşlerde Başkanlığa telefon, faks veya Başkanlıkça tespit ve ilan edilen elektronik haberleşme yöntemleri kullanılarak önceden bilgi vermek suretiyle istedikleri yerde geçirebilirler.
Madde 21 – Yıllık çalışma programı
(1) Dernekler Denetçilerinin çalışmaları, Başkanlıkça hazırlanan yıllık çalışma programına göre yürütülür.
(2) Başkanlık, gerektiğinde, programda değişiklik yapabilir.
Madde 22 – Görev merkezleri
(1) Denetçilerin görev merkezi Ankara’dır. Ancak, ihtiyaca göre Başkanın teklifi Bakan onayı ile İstanbul ve İzmir illerinde Grup Başkanlıkları oluşturulabilir.
(2) Grup Başkanlıkları; doğrudan Başkanlığa bağlı olup, Grup Başkanlığının büro, sekretarya işleri Grup Başkanı tarafından düzenlenir. Grup Başkanları ve Denetçilerin gruplarda görevlendirilmesi Başkanın teklifi ve Bakan onayı ile yapılır.
Madde 23 – Görev merkezlerindeki denetimler
(1) Görev merkezlerindeki görevler, bu yönergenin beşinci maddesinde belirtilen görevlendirme sürelerini doldurmuş Denetçilerce yapılır.
(2) Ancak bu yönergenin beşinci maddesinde belirtilen görevlendirme sürelerini doldurmamış Denetçiler de Başkanlıkça gerekli görülmesi halinde görev merkezlerinde görevlendirilebilirler.
Madde 24 – Denetçilerin Başkanca izlenmesi
(1) Başkanca gerekli görülmesi halinde, denetim, inceleme ve araştırma program ilkeleri çerçevesinde, Denetçilerin yapmış olduğu faaliyetler yerinde izlenebilir.
Madde 25 – Denetçilerin yurt dışındaki görevleri
(1) Denetçilerce, denetim görevleri sırasında görevin tamamlanabilmesi için yurt dışında görev yapılmasına ihtiyaç duyulması halinde, durum Başkanlığa bir yazı ile bildirilir. Bu yazıda gidilmesine ihtiyaç duyulan ülke adı, görev süresi ve yurt dışına gidilme gerekçesi ayrıntılı olarak belirtilir.
(2) Bu talep Başkanlıkça değerlendirilir. Yapılan değerlendirme sonunda Denetçilerin yurt dışına gönderilmesine gerek duyulması halinde Bakan onayı alınır.
(3) Başkanlıkça alınacak Bakan onaylarında, 05.05.1969 tarihli ve 1173 sayılı Milletlerarası Münasebetlerin Yürütülmesi ve Koordinasyonu Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin 6 ncı bendi ile 24.06.1994 tarihli ve 4009 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin (a) bendi ve 51 inci maddesi hükümleri ile uluslararası veya ikili anlaşmalar dikkate alınır.
(4) Başkanlıkça görev emrinin Denetçiye tebliğ edilmesi üzerine Denetçiler geçici görevle yurt dışına giderler.
Madde 26 – Başka denetim elemanları ile birlikte görevlendirmeler
(1) Başka bakanlık, kurum ve kuruluşun, Dernekler Denetçilerinin kendi denetim elemanları ile birlikte denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevleri yapmalarına ilişkin istekleri, Bakanlıkça, doğrudan Başkanlığa iletilir. Denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevlere ilişkin onaylar Başkanlıkça alınır.
(2) Denetleme, inceleme ve araştırma çalışmalarının diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarıyla müşterek yürütülmesinde koordinatörlük görevinin kimin tarafından yürütüleceği alınacak Bakan Onayında belirtilir.
(3) Koordinatör, heyetin başkanıdır. Bu sıfatla, çalışmanın başlangıcında yazılı iş bölümü yapar ve çalışmaların devamı süresince, görevin etkin, verimli yürütülmesi ve işlerin süresinde bitirilmesini sağlayacak önlemleri alır. Yapılan işbölümü düzenlenen raporun giriş bölümünde belirtilir. Denetim elemanları yapılan işbölümü sonucu yürüttüğü iş ve işlemlerden müstakil olarak sorumludur.
(4) Bakan olurları üzerine Dernekler Denetçileri, Mülkiye Müfettişleri başkanlığında görevlendirilebilir. Bu görevlendirmelerde de Mülkiye Müfettişlerince işbölümü yapılır. Dernekler Denetçileri yapılan işbölümü sonucu yürüttüğü iş ve işlemlerden müstakil olarak sorumludur.
Madde 27 – Bilgi ve belge isteme ile yönetim yerleri, müessese ve eklentilere girme
(1) Denetim, inceleme ve araştırma yapılan birim ve kuruluşlardan, yürütülen görev nedeniyle gerekli görülmesi halinde defter, evrak ve belgeler Denetçi tarafından yazıyla istenir. (EK- 3)
(2) Söz konusu defter, evrak ve belgelerin tutanak düzenlenmek suretiyle teslim alınması asıldır. Evrakın aslının alınmasına ihtiyaç duyulursa birimde kalan suret, Denetçi tarafından “Aslı gibidir ” şerhi düşülmek ve tarih atılmak suretiyle mühürlenir ve imzalanır.
(3) Denetçiler tarafından istenecek her türlü bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmemesi veya verilmemesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmemesi durumunda, derneğe 11.02.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununa göre tebligat yapılır. Bu tebligatta yasal dayanakları gösterilmek suretiyle istenilen bilgi, belge ve kayıtlar ile dernekler tarafından yerine getirilmesi gereken yükümlülükler ayrıntılı olarak belirtilir. Ayrıca, bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde yapılacak yasal işlemler de açıklanır.
(4) Denetçiler, görevleri nedeniyle diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden bu yönergede belirtilen usul ve esasa göre bilgi ve belge isteme yetkisine sahiptir.
Madde 28 – Denetçiye yardım yükümlülüğü
(1) Denetçiler, gerekli gördükleri bilgileri, defter, evrak ve belgeleri, denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevleri yaptıkları birim ve kuruluşlardan istemek ve görmek, bunların onaylı örneklerini, bir yolsuzluğun kanıtını oluşturanların asıllarını almak, kasa, depo, ambarları incelemek ve saymak, bunları mühürlemek, inceleme ve sayma işlerinde yardım isteminde bulunmak, gerektiğinde diğer kamu idare ve kurumlarıyla gerçek ve tüzel kişilerden bilgi ve belge istemek yetkisine sahiptirler. İlgililer, Denetçilerin bu isteklerini geciktirmeden yerine getirmek ve sorularını cevaplamakla yükümlüdürler.
(2) Dernekler birimleri ile denetleme, inceleme ve araştırma yapılan birim ve kuruluşlarda görevli bulunanlar, Denetçilerin yürüttükleri görevleri ile ilgili olarak istendiğinde bilgi, belge, defter ve dosyaları Denetçilere vermek, sorulan sözlü ve yazılı soruları geciktirmeden cevaplamakla yükümlüdürler
(3) Dernekler ile denetim, inceleme ve araştırma yapılan yer dernekler birimi yöneticileri hizmetin gereği gibi yürütülebilmesi için, Denetçilere görevleri süresince uygun bir yer sağlamak ve çalışmalarını kolaylaştırmak için gerekli önlemleri alırlar. Denetim, inceleme ve araştırma yapılan yer dernekler birimi yöneticileri gerekli önlemlerin alınmasında meydana gelecek aksaklıkları mülki idare amirlerine iletirler. Bu durumda mülki idare amirleri gerekli önlemleri alır.
Madde 29 – İşlerin süresinde ara vermeden bitirilmesi
(1) Denetçiler, kendilerine verilen işleri mümkün olan en kısa zamanda ve en geç görev emrinde belirtilen sürenin sonuna kadar bitirmeye çalışırlar. Denetçiler, başladıkları işleri, ara vermeden, bizzat yapıp bitirmekle yükümlüdürler;
(2) İşlerin uzaması ve belirtilen sürede bitirilemeyeceğinin anlaşılması halinde, geri bırakma zorunluluğu doğarsa veya işlerin sonuçlandırılması başka yerlerde de denetim, inceleme ve araştırma yapılmasını gerektirirse, durum, işlerin tamamlanabilmesi için gerek duyulan ek süre belirtilerek Başkanlığa bildirilir. Denetçiler Başkanlıktan alacakları emre göre hareket ederler.
Madde 30 – İşin devri
(1) Denetçilere verilen işin devredilmemesi asıldır. Denetçiler, ellerindeki işleri, Başkanlığın yazılı emri ile başka bir Denetçiye devredebilirler.
(2) Devredilecek işler için devri yapacak olan Denetçi “devir notu” hazırlar. En az (3) nüsha olarak hazırlanacak devir notuna, devredilen işin ne olduğu; devir gününe kadar işin hangi kısmının ne kadar incelendiği yazılır. Ayrıca devredilen işe ait bütün belgeler dizi pusulasına bağlanır. Devir notu ve dizi pusulasının birinci nüshası, işe ait defter ve belgelerle birlikte işi devralan Denetçiye teslim ve tesellüm belgesi ile verilir.
(3) Devir notu ve dizi pusulasının ikinci nüshası bir yazı ile devreden Denetçi tarafından Başkanlığa gönderilir.
(4) Devir notu ve dizi pusulasının üçüncü nüshası işi devreden Denetçide kalır.
Madde 31 – Denetçilerin yapamayacakları işler
(1) Denetçiler,
a) Denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevleri yaptıkları yerde görevlilerin işlerine karışmazlar,
b) Belirli bir döneme ait işlemlerin denetlendiğini gösteren ve Denetçi tarafından tarih ve imza konmak suretiyle yapılan açıklamalar dışında, evrak ve defterler üzerinde düzenleme yapamazlar, bunlara yazı yazamazlar,
c) Denetleme, inceleme, araştırma ve diğer görevlerle ilgili olarak gidecekleri yerleri veya yapacakları işleri başkalarına söyleyemezler,
ç) Görevleri nedeniyle öğrendikleri gizli hususları, yaptıkları soruşturmalarla ilgili konuları açıklayamazlar,
d) Gizli yazılarını başkalarına yazdıramazlar,
e) Denetleme, inceleme araştırma ve diğer görevlerle görevli bulundukları sırada, bu işlerle ilgili kimselere konuk olamazlar, doğrudan ve dolaylı olarak hizmet ve ikramlarını kabul edemezler, bunlarla alış veriş yapamazlar, borç alıp veremezler.
f) Beşeri ve sosyal ilişkilerin gerektirdiği hususlar bu yasakların dışındadır.
Madde 32 – 3628 Sayılı Kanun kapsamına giren suçlar
(1) Denetçiler, denetim, inceleme, araştırma ve diğer görevleri yaptıkları sırada 3628 sayılı Kanun kapsamına giren bir suça rastladıkları takdirde, bunlarla ilgili evrak ve belgeleri ayırarak bir raporla ivedilikle Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirilmek üzere Başkanlığa verirler.
Madde 33 – İdari, askeri ve adli makam ve mercilerce gönderilen suç konuları
(1) Denetçiler, görevli olarak bulundukları yerlerde, idari, askeri ve adli makam ve mercilerce kendilerine gönderilen suç konularına ilişkin yazı veya dosyaları haklarında hiçbir işlem yapmadan Başkanlığa intikal ettirirler. Denetçiler Başkanlıktan alacakları emre göre hareket ederler.
Madde 34 – İhbar ve şikâyetler üzerine yapılacak işlemler
(1) Denetçiler, denetim, inceleme ve araştırma görevleri sırasında kendilerine ihbar ve şikâyet yapılması halinde; öncelikle sözlü ihbarların yazılı hale getirilmesini isterler. Bu yapılmadığı takdirde sözlü ihbarları tutanağa geçirirler.
(2) Sözlü olarak yapılan ihbar ve şikâyetler tutanakla tespit edilirken, muhbir veya müştekinin adı ve soyadı, T.C. kimlik numarası, doğum yeri ve tarihi, baba adı, nüfusa kayıtlı olduğu yer ile iş ve ikametgâh adresine tutanakta yer verilir.
(3) Tutanak veya yazılı başvuruları herhangi bir işlem yapmaksızın Başkanlığa ivedilikle bildirirler.
(4) Muhbir veya müştekinin adını ve soyadını, imzası ile açık adresini kapsamayan, gerçek dışı isim, adres ve imzayla yazıldığı anlaşılan, belli bir konuyu ihtiva etmeyen ya da doğrudan yargı mercilerinin görevine giren konularla ilgili olan ihbar ve şikâyet yazıları Denetçilerce hiçbir işleme tabi tutulmaksızın Başkanlığa gönderilir.
Madde 35 – Zamanaşımı
(1) Bir fiilin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı Denetçilerce resen dikkate alınır.
(2) Denetçiler, denetim görevleri ile yürüttükleri soruşturmalarda, işin tamamlanmasına kadar zamanaşımına uğrayıp uğramayacağını resen inceleyerek tespit ederler. Görev konusu olayın disiplin ve ceza hukuku yönünden zamanaşımı süreleri sona ermeden sonuçlandırılmasında gerekli dikkat ve hassasiyet gösterilir. İşin zamanaşımına uğramadan tamamlanması imkânı bulunamayacağı anlaşıldığı takdirde, durumdan Başkanlığa bilgi verilir.
(3) Birden fazla iddianın yer aldığı denetimlerde, iddialardan bir ya da birkaçının zamanaşımına uğramasına az bir süre kaldığı tespit edilirse, Başkanlığın bilgisi dahilinde o iddiaların denetimine öncelik verilir, iddianın sabit görülmesi ve cezai teklif getirilmesi durumunda bu konudaki rapor ivedilikle düzenlenerek ilgili makama bildirilir ve bu raporun bir örneği Başkanlığa gönderilir.
(4) Görev ile ilgili konuların zamanaşımına uğradığı tespit edilse dahi gerekli işlemler tesis edilerek, durum ivedilikle yetkili mercilere ve Başkanlığa bir raporla bildirilir.
Madde 36 – Denetim veya İnceleme-Araştırma Rehberleri
(1) Dernekler Denetçilerine ve denetim yapılan birimlerdeki görevlilere yardımcı olmak amacıyla Denetim veya İnceleme-Araştırma Rehberleri hazırlanır.
(2) Denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinde, dernekler mevzuatına göre yapılacak denetim veya inceleme-araştırmanın usul ve esaslarına, denetimde kullanılacak tekniklere, Denetçilere yapacakları görevlerde kolaylık sağlayacak diğer bilgilere yer verilir.
(3) Denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinin hazırlanmasına ilişkin görevlendirme her yılın Ocak ayı başında yapılır. Görevlendirme üzerine denetim veya inceleme-araştırma rehberi hazırlayan Denetçiler, yaptıkları çalışmaları tamamlayıp teslim ettikten sonra, bir sonraki görevlendirmeye kadar geçecek süre zarfında meydana gelecek mevzuat değişikliklerini de takip etmek ve denetim rehberinin bütününü güncelleştirerek Başkanlığa sunmakla yükümlüdür.
(4) Hazırlanacak rehberlerin ikişer nüsha olarak, ilgili Denetçilerce imzalanıp mühürlenmesi, ayrıca elektronik ortamda belirlenen süre içinde Başkanlığa teslim edilmesi hususlarına dikkat edilir.
(5) Başkanlık, hazırlanan denetim veya inceleme-araştırma rehberlerini internet sayfasında yayınlar.
(6) Denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinin gözden geçirilmesi veya yeniden hazırlanması sırasında;
a) Mevcut denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinde yer verilen; kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge, talimat v.b. hukuki ve idari düzenlemelerin gözden geçirilerek, değişiklik olup olmadığının tespit edilmesi ve ayrıca mevcut rehberlerde yer almayan başka benzeri düzenlemeler bulunup bulunmadığının araştırılarak rehberlere işlenmesi,
b) Hazırlanacak denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinin geçmiş dönemlere ilişkin iş ve işlemlerin denetiminde de esas alınacağı göz önünde bulundurularak, mevzuatta ve diğer düzenlemelerdeki son durumun tespiti yanında, aynı düzenlemelerde zamanaşımı süreleri dikkate alınarak söz konusu dönemlerdeki değişikliklerin de rehberlerde gösterilmesi,
c) Denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinde yer verilecek mevzuat ve idari düzenlemelerden, denetim yapılan birimi ve görevliyi doğrudan ilgilendiren hususlara yer verilmesi, diğer hususların ayrıntılarına girilmeyerek, özetle bahsedilmesi,
ç) Denetim veya inceleme-araştırma rehberlerinde yer verilen; kanun, kanun hükmünde kararname, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge, talimat v.b. düzenlemelerin elektronik ortama aktarılması sağlanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM — Denetim İşleri
BİRİNCİ BÖLÜM — Denetimin Kapsamı ve Amacı
Madde 37 – Denetimin Kapsamı
(1) Denetim; bir işlem, eylem veya uygulamanın amaca ve mevzuata uygunluğunu belirlemek için yapılan faaliyetin bütünüdür.
Madde 38 – Denetimin Amacı
(1) Denetimin amacı;
a) Derneklerin, tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda ve mevzuata uygun olarak faaliyet gösterip göstermediklerini, faaliyetleri ile ilgili işlem ve eylemlerinin doğruluk, verimlilik ve etkililik yönlerinden amacına uygun olup olmadığını ve işlevlerini yerine getirip getirmediğini belirlemek, derneklerin daha fonksiyonel bir yapıya sahip olabilmeleri için onlara rehberlik etmek ve ortaya çıkabilecek sorunların önceden giderilmesi için derneklere yardımcı olmaktır.
b) Uygulamada mevzuattan sapmalar varsa nedenlerini araştırıp, durumun düzeltilmesi için alınması gerekli önlemleri önermektir.
Madde 39 – Denetim türleri
(1) Genel denetim; Bakanlığa gönderilen ihbar veya şikâyetler üzerine veya Bakanlıkça gerekli görülmesi halinde derneklerin tüm iş ve işlemlerinin denetlenmesidir. Genel denetim onayında derneğin genel denetime tabi tutulacağı belirtilir.
(2) Özel denetim; Bakanlıkça belirlenen konularla sınırlı olmak üzere yapılan denetimdir.
İKİNCİ BÖLÜM — Derneklerin Denetimi
Madde 40 – Denetim onayı
(1) Derneğin denetimi için alınan Bakan onayında, hangi konularda denetim yapılacağı ve derneğin genel veya özel denetime tabi tutulacağı belirtilir. Onayda belirtilen konular dışında denetim yapılmaz. Ancak, denetim kapsamı dışındaki işlemlerin de incelenmesi gereği ortaya çıkarsa, Denetçi durumu Başkanlığa yazılı olarak bildirir.
(2) Bir derneğin genel denetimi için Bakan onayı alınmış ise o derneğin genel merkezi ile birlikte şube ve temsilciliklerinin de denetimi yapılabilir. Denetçiler, görev emrinde belirtilen duruma göre derneğin genel merkezi ile şube ve temsilciliklerinin denetimini yaparlar.
Madde 41 – Denetimin süre yönünden kapsamı
(1) Derneklerde yapılan genel denetimlerde, derneğin son yönetim kurulunun dönemine ilişkin defter ve kayıtlar ile faaliyetleri denetlenir. Ancak, son yönetim kurulunun görev süresi bir yıldan az ise önceki yönetim kurulunun dönemi de denetlenir. Konusu suç teşkil eden ve daha önceki yıllara ait iş ve işlemlere rastlanıldığında bu süreye bağlı kalınmaz.
(2) Genel denetimlerde; denetimin yapılacağı tarihten önceki son üç yıl içinde, Mülkiye Müfettişleri veya Dernekler Denetçileri tarafından genel denetim yapılmışsa, bu denetimden sonraki işlemler denetlenir.
Madde 42 – Denetimin tebliği
(1) Dernek denetiminin tebliği Denetçiye görev emrinin verilmesi ile birlikte Başkanlık tarafından dernekler birimine yazılı olarak bildirilir. Derneğin denetiminin yapılacağı hususu denetime başlanmadan en az 24 saat önce dernekler birimleri vasıtası ile dernek yetkililerine yazılı olarak tebliğ edilir. Bu tebligatta denetimi yapacak Denetçilerin ad ve soyadları ile görev unvanlarının belirtilmesi zorunludur. Bu tebligatta, denetime başlanılacak tarih ve saat ile dernek tarafından hazır bulundurulması istenen defter ve belgeler belirtilir. (EK- 4)
Madde 43 – Dernekler birimlerince derneklere tebligat yapılması
(1) Tebligat, dernekler birimlerince dernek başkanı veya yönetim kurulu üyelerinden birine yapılır. Tebliğ evrakı iki suret düzenlenir.
(2) Dernek yönetim kurulu üyelerine herhangi bir sebeple tebligat yapılması mümkün olmadığı takdirde, yönetim kurulu üyelerine iletilmek üzere dernekte hazır bulunan yetkili dernek personeline tebligat yapılabilir. Ancak, belirtilen kişilerin dernekte hazır bulunmaması halinde 7201 sayılı Tebligat Kanununun 13 üncü maddesinde yer alan “Hükmi şahıslar namına kendilerine tebliğ yapılacak kimseler her hangi bir sebeple mutat iş saatlerinde iş yerinde bulunmadıkları veya o sırada evrakı bizzat alamayacak bir halde oldukları takdirde tebliğ, orada hazır bulunan memur veya müstahdemlerinden birine yapılır. ” hükmü gereğince derneğin herhangi bir personeline de tebligat yapılabilir.
(3) Tebliğ evrakının diğer sureti üzerine tebliğin tarih ve saati belirtilerek, tebliğ yapılan kişinin adı, soyadı ve tebligatın yapıldığına dair imzası alınır.
(4) Kendisine tebligat yapılacak kimse bulunmaz ise tebliğ olunacak evrak o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim edilir ve tebligatın bırakıldığı adresi belirten ihbarname dernek ikametgâhının kapısına yapıştırılır. (EK- 5)
(5) Denetimlere, derneğe bildirilen tarih ve saatte başlanamayacak ise hangi tarih ve saatte başlanacağı ilgililere tekraren tebliğ edilir.
(6) Dernekler birimleri, yaptıkları tebligatları Denetçilere bildirirler.
Madde 44 – Denetimin yapılacağı yer
(1) Denetimin, derneğin yerleşim yerinde ve dernek yetkililerinin huzurunda yapılması asıldır.
(2) Ancak, dernek ikametgâhının denetimin sağlıklı yapılmasına elverişli olmadığı hallerde, bu durum gerekçeleri belirtilmek suretiyle bir tutanakla tespit edilir. Bu durumda öncelikle dernek ikametgâhının bulunduğu yer dernekler biriminde denetim faaliyeti yürütülür. İlgili dernekler biriminde de uygun yer bulunmaması halinde durum bir üst yazı ile dernek ikametgâhının bulunduğu yerin mülki idare amirine bildirilir. Denetim, mülki idare amirinin belirleyeceği kamu kurum ve kuruluşlarından birine ait başka bir yerde yapılır. Denetim, dernek merkezinde yapılmayacak ve dernek görevlileri hazır bulunamayacak ise denetim için alınan defter ve belgeler tutanak ile teslim alınır ve tutanak ile teslim edilir, bu durum düzenlenecek raporlarda ayrı bir madde olarak açıklanır.
Madde 45 – Denetimde öncelik
(1) Derneklerin denetiminde akçalı birimlerin denetimine öncelik verilir.
Madde 46 – Denetime ilişkin işlemler
(1) Denetçiler, veznesi, kasası, değerli kâğıtları ve ambarı bulunan derneklerin kasalarını, değerli kâğıtları ve gerektiğinde ambarlarını sayarak işe başlarlar.
(2) Hesapların incelenmesi ve sayımların yapılması bir gün de bitirilmezse, kasa ve ambar, Denetçilerce mühürlenir; bunlarla ilgili belge ve kayıtlara el konarak saptanır. İşe ertesi gün devam olunur.
(3) Sayım ve inceleme sonuçları bir tutanakla tespit edilir ve bu duruma raporlarda yer verilir.
Madde 47 – Önceki denetim sonuçlarının araştırılması
(1) Denetçiler, denetime başladıklarında, bir önceki denetim raporlarını inceleyerek önceki denetimde yapılan eleştiriler veya yapılmasını istenilen işlemler ile tavsiye olunan hususların yerine getirilip getirilmediğini tespit ederler ve bunu raporlarında belirtirler.
Madde 48 – Denetleme usulü
(1) Derneğin defter ve kayıtlarını incelemeye başlamadan önce, denetim kurulu raporu ve varsa derneğin iç denetimine ilişkin düzenlenen raporlar istenir. Raporlarda yer alan bilgilerin doğruluğu ile eleştiri ve tavsiyelere dernek tarafından uyulup uyulmadığı veya bu konuda yapılan tüm işlemler incelenir. Denetçiler tarafından düzenlenecek raporlarda konuya ilişkin açıklama ve değerlendirmeler yapılır.
(2) Derneğin mülki idare amirliğine verdiği en son beyannamesinde yer alan bilgilerin doğru olup olmadığı, derneğin defter ve belgeleri esas alınarak karşılaştırmalı incelenir. Denetçiler, düzenleyecekleri raporlarda incelenen beyannamelerle ilgili gerekli açıklamaları yaparlar.
(3) Derneğin iş ve işlemlerinin kontrolü için gerekli olan tüm defter ve belgeler dernek yetkililerinden istenir ve bunlar üzerinden denetim yapılmaya başlanır.
(4) Ayrıca, derneklerdeki denetime başlanılan tarih itibariyle kasa ve ambar mevcudu ve banka hesap durumu, denetimi yapılacak döneme ilişkin banka hesap hareketlerini ve bakiyelerini gösteren banka yetkililerince tasdikli ekstreleri ile borç ve alacak durumunun ne olduğu da dernek yetkililerinden bir yazı ile istenir ya da bu hususlar dernek yöneticilerinin beyanına göre bir tutanakla tespit edilir.
(5) Derneğin ve derneğe bağlı müessese ve eklentilerinin tahsilât işlerinin ve ambar sayımlarının bizzat Denetçiler tarafından yapılması asıldır. Ancak iş hacmi yoğun olan derneklerle, bunların müessese ve eklentilerinin tahsilât işlemlerinin denetlenmesinde denetim ve gözetim sorumluluğu Denetçi uhdesinde kalmak kaydıyla, kamu kurum ve kuruluşlarından yeter sayıda memurun görevlendirilmesi mülki idare amirinden istenebilir.
(6) Denetimler tarama veya örnekleme usulü ile yapılır. Örnekleme usulü ile denetim sürdürülürken, mevzuata uygun olmayan hata ve eksiklerle karşılaşılırsa, örnekleme oranı artırılır ve gerektiğinde tarama usulü ile denetim yapılır.
(7) Derneğin genel denetiminde, mali durumunun tespiti için gelir ve gider kayıtlarına ve bunlara ilişkin belgelere göre; önceki dönemden devreden hesaplar ile dönem içerisinde alındı belgesi ve banka hesapları üzerinden elde edilen gelirler, yapılan giderler ve mevcut kasa, banka, borç ve alacak durumu ile bu hesaplar arasında mutabakat bulunup bulunmadığı ve defter kayıtlarına doğru işlenilip işlenilmediği; harcama belgelerinin Dernekler Yönetmeliğinde öngörülen fatura, perakende satış fişi, serbest meslek makbuzu, gider pusulası ve gider makbuz ile yapılıp yapılmadığı, dernek harcamalarının derneğin amacına uygun olarak, dernek tüzüğü ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak yapılıp yapılmadığı denetlenir.
Madde 49 – Denetimde dikkat edilecek konular
(1) Derneklerin denetimi, dernekler mevzuatı ile Başkanlık internet sayfasında ilan edilen denetim rehberleri esas alınmak suretiyle yapılır.
Madde 50 – Derneklerin müessese ve eklentilerinin denetimi
(1) Denetçiler, denetimini yaptıkları derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, iş ve işlemlerinin mevzuata uygun yürütülüp yürütülmediğini denetlemekle yükümlüdürler.
(2) Bununla beraber denetimi yapılan derneğin varsa her çeşit müessese ve eklentilerine ait işlemlerinin de mevzuata uygunluğu denetlenir.
(3) Ancak, derneğin ortak olduğu ticari şirketlerin denetimi Denetçiler tarafından yapılmaz.
Madde 51 – Tespit tutanağı
(1) Denetim sırasında denetlenen birimin bazı işlem ve faaliyetleri ile ilgili olarak tespit yapılması gereken durumlarda, denetim raporlarına ek konulmak üzere iş bu yönerge ekinde örneği gösterilen tespit tutanakları düzenlenebilir. (EK- 6)
(2) Düzenlenen tespit tutanağı ilgililerce imzalanmadan önce bir kez daha okunur ve doğruluğu anlaşıldıktan sonra hazır bulunanlarca birlikte imzalanır.
Madde 52 – Dernek denetim raporları
(1) Bir derneğin iş ve işlemlerinin tamamının ya da bir kısmının denetlenmesi sonucunda bu yönerge ekindeki örneğine uygun olarak “Denetim Raporları” düzenlenir.
(2) Derneklerin denetimi sonucunda düzenlenen raporlarda, “Denetim Raporu” ibaresinin yanına parantez içinde “Genel” veya “Tevdi” ibareleri yazılır.
(3) Buna göre;
a) Denetim Raporu (Genel)’nda, idari yaptırımlara veya bildirimlere esas olan tespitler ile dernek hakkında genel, mali ve gerekli görülen diğer bilgilere yer verilir. (EK- 7)
b) Denetim Raporu (Tevdi)’nda, adli işlem yapılmasını gerektiren hususlar ile Denetçilerin görev ve yetki alanları dışında kalan konularda, mevzuata aykırılık tespit edilmesi halinde ilgili mercilere bildirim yapılması gereken hususlar belirtilir. Bu raporlarda, hakkında adli işlem yapılması istenilen kişilerin görev yaptıkları organ veya dernekteki görevlerinin belirtilmesi zorunludur. (EK- 8)
Madde 53 – Birden fazla konuya ilişkin denetim raporları
(1) Denetim Raporu (Genel) ve Denetim Raporu (Tevdi)’nda, birden fazla konu ile ilgili tespit ve değerlendirmelere yer verilebilir.
(2) Farklı kurumlan ilgilendiren konularda ise ayrı ayrı Denetim Raporu (Tevdi Raporu) düzenlenir.
Madde 54 – Kapsam dışı bırakılan konu
(1) Denetim raporlarında, kapsam dışında bırakılan konu veya konular nedenleri ile birlikte açıklanır.
(2) Kapsam dışında bırakılan bir konu yok ise kapsam dışında bırakılan konu bulunmadığı raporda belirtilir.
Madde 55 – Denetim sonuçlarının yerine getirilmesine ait öneriler
(1) Raporlarda, adli işlem yapılması istenilen hususlarda gereği için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına, idari işlem yapılması istenilen hususlarda gereği için ilgili mülki idare amirliğine, Denetçilerin yetkileri dışında kalan ve incelenmesinde yarar görülen konuların ise ilgili kurumlara, konusu suç teşkil etmeyen hata ve noksanlıkların Dernekler Kanununun 17 nci maddesi gereğince giderilmesi için mülki idare amirliğince ilgili dernek yönetim kuruluna bildirimde bulunulması gerektiği belirtilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM — İnceleme İşleri
Madde 56 – İncelemenin kapsamı
(1) Bakanlıkça incelenmesi gerekli görülen bir veya birden fazla dernekle ilgili belli bir konunun mevzuat çerçevesinde araştırılarak görüş ve tekliflerin belirlenmesi için yapılan çalışmalardır.
Madde 57 – İncelemenin amacı
(1) İncelemenin amacı;
a) Gerek görülen hallerde; dernekler hakkında Bakanlığa gelen ihbar ve şikâyet dilekçelerinde belirtilen iddiaların değerlendirilerek, denetlenip denetlenmemesi hakkında görüş ve tekliflerin belirlenmesi,
b) Dernekler ile ilgili bir konu hakkında, Başkanlık tarafından verilen bilgi ve belgeler çerçevesinde değerlendirme yapılarak konuya açıklık getirilmesidir.
Madde 58 – İnceleme raporları
(1) Bir veya birden fazla dernekle ilgili olarak belli bir konunun incelenmesi sonucunda bu yönerge ekindeki örneğine uygun olarak “İnceleme Raporu” düzenlenir. (EK- 9)
BEŞİNCİ KISIM — Araştırma ve İnceleme-Araştırma İşleri
BİRİNCİ BÖLÜM — Yurt İçinde Araştırma veya İnceleme-Araştırma
Madde 59 – Araştırma ve inceleme-araştırmanın kapsamı
(1) Dernekler mevzuatı veya uygulanmasıyla ilgili bir konunun ya da Başkanlığın görev alanına giren başka bir konunun araştırılması veya inceleme-araştırılması için yapılan çalışmalardır.
Madde 60 – Araştırma ve inceleme-araştırmanın amacı
(1) Araştırma ve inceleme-araştırmanın amacı;
a) Dernekler mevzuatının uygulanmasında ortaya çıkan hukuki sorunların giderilmesi ile Başkanlıkça verilen hizmetlerin geliştirilmesi için görüş ve tekliflerin belirlenmesidir.
b) Dernekler birimlerinin iş ve işlemleri üzerinde; dernekler mevzuatının uygulanmasında birliğinin sağlanmasına yönelik tedbirlerin tespit edilmesi, uygulamada karşılaşılan aksaklıklar ile yapılacak genel uygulamalara esas teşkil edecek hususların belirlenmesidir.
Belgenin devamı (54 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası