KolayuyumGiriş yap

3/15481 Gıda Maddelerinin ve Umumi Sağlığı İlgilendiren Eşya ve Levazımın Hususi Vasıflarını Gösteren Tüzük

Tüzük

Tür
Tüzük
Resmi Gazete
18.10.1952 / Sayı 8236
Yürürlük
02.12.1952
Son değişiklik
13.11.2004
Durum
Yürürlükte
Seri
Tüzükler, Gıda Mevzuatı, Sağlık Mevzuatı, Belediye Mevzuatı

BİRİNCİ BÖLÜM — Umumi Hükümler

Madde 1 – Umumi Hükümler

Bütün gıda maddelerinin ve umumun kullanmasına mahsus olupta sıhhi mürakabeye tabi bulunan eşya ve levazımın haiz olacağı hususi vasıflar ve bunların ne gibi hallerde bozulmuş, taklit veya tağşiş edilmiş sayılacağı bu Tüzükte gösterilmiştir.

Bunların işbu Tüzük hükümlerine göre teftiş ve mürakabesi Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 181 inci ve müteakip maddeleri hükümleri dairesinde yapılır.

Madde 2

İmal, ihzar veya taksim suretiyle muameleye tabi tutularak ambalajıiçinde kapalı olarak satılan her türlü gıda maddelerinin ve umumi Hıfzıssıhha Kanununun 183 üncü maddesinde yazılı malzemenin ambalajları üzerinde; bu muameleyi yapanın isim ve adresi ve tanıtıcı işaretiyle içindeki maddenin cins ve nevi ve asgari net miktarı ile bu Nizamname hükümleri gerektiriyorsa yapılma tarihi kolayca okunacak şekilde matbu bir etiket bulunur.

Ambalajı içinde veya ambalajsız açık olarak perakende satılan bu maddelerinüzerinde bu Nizamnamede aksine bir hüküm sevkedilmiş olmadıkça bunları yapanın isim ve adresiyle satılan maddenin mahiyetini açıkça bildiren biretiket bulundurulur.

Seyyar satıcıların sattıkları her türlü gıda maddeleri de bu hükme tabidir.

Değişik madde: 16/5/1953 - 4/808 K.

Madde 3

Bütün gıda maddelerinin ve bunların konulduğu kab ve malzemenin bu Nizamnamede gösterilen vasıfları haiz ve temiz bulunması mecburudir.

Kirlenmiş, vasıfları bozulmuş veya vasıflarının kıymetleri azalmış,tefessüh etmiş, iğrenç manzaralı, kurtlanmış, küflenmiş, içinde patojenbakteriler ve parazitler üremiş veya zararlı mikropların toksinleri bulunanveyahut her ne sebepten olursa olsun zararlı kimyevi maddelerle muameleedilmiş gıda maddelerinin imali, ihzarı, muhafaza ve satışı yasaktır.

Değişik madde: 21/3/1956 - 4/6999 K.

Madde 4

İçine konulduğu orijinal ambalajı hiç bozulmamış ve muayyen istihlak müddeti geçmemiş her türlü gıda maddelerinin hile veya bozukluklarından dolayı ceza mesuliyeti ancak bunları yapanlar hakkında tatbik olunur. Orijinal ambalajı kısmen bozulmuş veya ambalajı olmaksızın açıkta satılan gıda maddelerinin bozukluk ve hilelerinin mesuliyeti, bunun mahiyetine evvelden veya sonradan olma hallerine göre takdir edilerek, yapan veya satana veya her ikisine ait olarak kabul olunur.

Madde 5

Umumun istihlakine mahsus her türlü gıda maddelerinin imal, ihzar veya küçük orijinal ambalajlara taksim suretiyle muameleye tabi tutulduğu bütün yerler, resmi müsaade alınmaksızın işletilemezler. Bu yerlerin her türlü teknik vesıhhi şartlarının kifayetsizliğinden ve içinde çalışanların sıhhatli ve temiz olmalarından ve kanun hükümlerine göre muayyen zamanlarda muayenelerinden dolayı ceza mesuliyeti, bu müesseseleri işletenler veya şahsi ihmali olan işçiler hakkında tatbik olunur.

Değişik madde: 21/3/1956 - 4/6999 K.

Madde 6

Her türlü gıda maddelerinin imal, ihzar, küçük ambalajlara taksimveya muhafaza olunduğu ve satıldığı yerlerin ve tesislerinin, içindeki alat ve edevatın, gıda maddelerinin taşındığı, içine konulduğu vasıta ve kapların tamamen temiz bulunması ve bütün bu safhalarda gıda maddelerinin her türlü televvüsten korunması mecburidir.

Madde 7

Hususi Yönetmeliğinde müsaade edilmiş haller haricinde her hangi bir gıda maddesinin boyanması veya renginin alınması veyahut hakiki mahiyetini gizlemek için her hangi bir muameleye tabi tutulması yasaktır.

Adıgeçen Yönetmelik gereğince boyanmış veya içine muhafaza edici cisimlerilave edilmiş gıda maddeleri saf ve tabii gibi vasıflarla satılamazlar.

Madde 8

Bu Tüzükte geçen (asidite derecesi), ilgili bahislerinde ayrıcabir kayıt ve sarahat bulunmadıkça, Türk Kodeksin de beyan edildiği gibi 100 gram maddede mevcut serbest asidi tadil etmek için sarfı iktiza eden normal ka-levinin cm3, adedi demektir.

Madde 9

Gıda maddelerinin ultraviyole şuaı ile (irradie) edilmek veya hususi bir muameleye tabi tutulmak suretiyle suni olarak, vitamin ilave edilmiş(vitaminize) yahut mevcut vitamini çoğaltılmış (ipervitaminize) bir halde satılığa arzedilebilmesi ve satılması Sağlık Bakanlığının müsaadesine bağlıdır. Bu suretle müsaadesi alınmamış olan bu nevi gıda maddeleri, sıhhate az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılır.

Madde 10

Kokuları, yanındaki eşyaya sinen petrol ve emsali maddeler; süt, yağ, un ve ekmek gibi yabancı kokuları kolaylıkla alabilen gıdalar koku sinecek tarzda birarada bulundurulamaz.

Değişik madde: 21/3/1956 - 4/6999 K.

Madde 11

Belli gıda maddelerinin konulmasına özgü, üzerlerinde buna ilişkin işaretbulunan kaynak ve maden suyu, gazoz, bira, şarap vb. şişelerine ve gıda ambala-jı olarak kullanılan diğer kaplara, organik ve anorganik asitler, lessivler, dezenfektan cisimler, amonyak, petrol ve benzin gibi sağlığa zararlı ve zehirlimaddeler konarak satışa çıkarılması, satılması ve böyle bir kap içine bu gibimaddeler konarak, alıcıya verilmesi yasaktır.

Değişik madde: 6/11/1983 - 83/7366 K.

Madde 12

Gıda maddelerinin konulduğu, satıldığı veya muhafaza edildiği yerlerdeki zararlı hayvanları ve tüfeylatı itlaf etmek için, arsenik veya mürekkebatı, potasyum siyanür, baryum silikat, sülfür, talyum emlahı, istiriknin gibi zehirli kimyevi cisimlerin istimali yasaktır. Bu gibi cisimler ile muameleedilmiş olan mahallerde mevcut gıda maddeleri, sıhhate az veya çok zarar verecek derecede bozuk sayılır.

Madde 13

Gıda maddeleri, malüm veya maruf olan cins ve nevilerine veya imallerinde kullanılan iptidai maddelere göre isimlendirilir. Bunun haricindebir isimle satılamaz. Bu isimler, perakende satılmak üzere ihzar edilen paket, kutu, şişe vesaire halindeki ambalajlar ile perakende olarak açıkta satılanların çekme, torba, çuval, şişe, kavanoz gibi kapları üzerinde görülecek veçhile ve okunaklı bir surette gösterilir ve her hangi bir şekilde yapılan ilan vereklamlar ile tarife vesair evrak üzerine dahi açıkca yazılır. Ancak ekmek,yumurta, meyve ve sebze gibi herkesce bilinen gıdalar, hakkında bu Tüzükte veyahususi Yönetmeliğinde bu hususta ayrıca, bir kayıt mevcut değilse, bu suretleüzerlerine isimlerinin yazılması mecburi değildir.

Madde 14

Gıda maddeleri ile ambalajlarının üzerindeki her çeşit yazı, alamet ve işaretlerin vasıf, miktar ve menşe itibariyle, alıcının aldanması ihtimalini tamamen bertaraf edecek surette olmalıdır. (Mesela margarin üzerindeinek resmi ve suni bal üzerinde arı ve kovan resmi bulunamaz.)

Madde 15

Üzerlerinde vezinlerinin gösterilmesi lazım veya mutad olan gıda maddelerinin, bu vezinleri safi olarak itibar edilir. Bu gibi maddelerde hasıl olacak fire miktarı, bu Tüzükte ayrıca belirtilmemiş olanlar için üzerlerindeyazılan adede nazaran, umumiyet itibariyle % 3'ü geçmemek şartiyle kabul olunur.

Madde 16

Gıda maddelerine, her hangi bir şifa hassasına malik olduğu veyahut terkibinde tabii olarak mevcut olan gıdai vasıfların fevkinde besleyiciveya sıhhi bir tesiri haiz bulunduğu hakkında kayıt ve işaretler koymak yasaktır.

İKİNCİ BÖLÜM — Süt ve Sütten Yapılan Gıda Maddeleri

KISIM I — Çiğ Süt

Madde 17 – Çiğ Süt

Süt, süt veren hayvanların memelerinin doğal salgı maddesidir. Sütler, alındığı hayvana göre adlandırılır.

Çiğ sütlerin rengi, kokusu, tadı, kıvamı ve görünüşü doğal olacak; asitlik derecesi, yoğunluk, süt yağı ve yağsız kuru madde oranı, T. S. 1018'e uygun bulunacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 18

Çiğ sütlerin bileşiminde bulunan herhangi bir maddenin alınması veya busütlere dışardan herhangi bir maddenin katılması yasaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 19

Yağ oranı yönünden T. S. 1018'e uygunluk koşulu, alındığı hayvanın adıylasatılan sütler için aranır.

Alındığı hayvanın adı belirtilmeden satışa çıkarılan çiğ sütün 100 mililit-resinde en az 3 gram süt yağı bulunması gerekir. Süt yağı oranı daha aşağı olançiğ sütler, ancak sütten yapılan gıda maddeleri yapımcılarına satılabilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 20

Çiğ sütlerin saklanmasında, taşınmasında ve satılmasında kullanılacak kapların cinsi, büyüklüğü, biçimi, üzerinde bulunması gereken yazılar ve işaretlerbu Tüzük hükümlerine ve T. S. 1018'e uygun olacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 21

Nitelikleri aşağıda belirtilen sütler insan gıdası olarak kullanılamaz, satılamaz:

a) Süt aracılığıyla insanlara bulaşan veya sütlerin niteliklerini bozan bir hastalık taşıyan hayvanların sütleri veya hastalık etkeni bulunan sütler,

b) Hayvanların doğurmasından 15 gün öncesinden, 7 gün sonrasına kadar verdikleri sütler ve içinde ağız (kollostrom) bulunan sütler,

c) Sütle geçebilen arsenik, antimuan, civa, terebentin ruhu, sarısabır (aloes), iyot, striknin ve diğer alkoloitler, antibiyotikler vb. ilaçlarla son 6 gün içinde tedavi edilen hayvanların sütleri,

d) Her türlü bozulmayı önleyici ( konservatif) maddelerle, insan sağlığına zarar verecek ve sütün doğal niteliklerini bozacak veya değiştirecek maddeleri taşıyan sütler,

e) Fena kokan, rengi değişmiş veya boyanmış, içinde gözle görülebilecekderecede çok yabancı madde bulunan veya bir yerde bırakıldığı zaman yarım saat içinde kabın dibinde belirli miktarda tortu bırakan sütler,

f) İçerisinde kan, cerahat veya hayvanın diğer salgı ve dışkı maddeleri bulunan sütler,

g) Ateşli bir ishale yahut herhangi bir meme hastalığına tutulmuş hayvanların sütleri,

h) Herhangi bir safhasında içine patojen mikroorganizma karışmış veya insaniçin zararlı bakteri toksinleri meydana gelmiş sütler.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 22

Kimyasal muayene ve analiz için alınacak süt numunelerinin miktarı 200 mililitredir. Numune, sütün bulunduğu kapta iyice karıştırıldıktan ve homojen hale getirildikten sonra alınır; 10 derece °C ın altında laboratuvara gönderilir. Bu sıcaklık derecesinde gönderilmesi olanaksızsa, her 200 mililitre süt için 0,1 gram potasyum bikromat konur.

Bakteriyolojik muayene ve analiz numuneleri, 200 mililitre olarak steril kaplara, aseptik koşullarda, içine hiç bir kimyasal madde katılmadan alınır; 10 derece °C ın altında, aynı gün içinde laboratuvara gönderilir.

Numuneler, cam, mantar, kauçuk veya plastik kapaklı temiz şişeler ya dasatıldıkları kaplar içinde laboratuvara yollanır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM II — Pastörize Süt

Madde 23 – Pastörize Süt

Pastörize süt, yabancı maddelerden mekanik yolla temizlenen çiğ sütün 24 üncü maddede öngörülen yönteme göre işleme tabi tutulmasıyla saprofit bakterilerinin büyük bir bölümü ve patojen bakterinin tamamı yok edilmiş, ancak biyolojik özellikleri büyük ölçüde değiştirilmemiş süttür.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 24

Sütün pastörizasyonu, çiğ sütün 63° - C - 65 °C de 30 dakika veya 72° - 75 °C da 15-20 saniye ısıtıldıktan sonra, hemen 5 °C a kadar soğutulması yoluyla yapılır.

Sütün pastörize süresi ve derecesi, kullanılan pastörize aygıtının ve sütün özelliğine göre bu sınırlar içinde saptanır. Hijyenik koşullar gerektiriyorsa, 85 °C da bir dakika ısıtılıp hemen 5 °C a kadar soğutulması yöntemi de uygulanabilir.

Bunun dışındaki bir yöntemle pastörizasyon, Sağlık Bakanlığının iznine bağlıdır.

Pastörize sütler, soğutma derecesinde ambalajlanır; en çok 10 °C da saklanır, taşınır ve satışa verilir. Bu sütlerin tam otomatik yıkama, doldurma ve kapatmatesislerinde doldurulması zorunludur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 25

Pastörize edilecek çiğ süt, önceden kaynatılamaz ve içine bozulmayı önleyici herhangi bir madde katılamaz.

Pastörize süt bu Tüzükte çiğ süt için öngörülen bütün özellikleri taşıyacak, bir mililitresindeki saprofit jerm sayısı 40.000 den koliform bakteri sayısı 10 dan çok olmayacak, E - co li ve sağlık için zararlı herhangi bir bakteri ve bunların toksinleri bulunmayacaktır.

Yağlı pastörize sütün 100 mililitresinde 3 gram yarım yağlılarda 1,5 gram süt yağı bulunur. Bundan daha az süt yağı içeren pastörize sütler yağsız (yavan) pastörize süt olarak satılabilir.

Pastörize süt, aromalı ve homojenize edilmek koşuluyla kakaolu olarak da tüketime verilebilir. Ancak, kullanılacak kakao Tüzükte belirtilen özellikte ve eriyebilir türden olacaktır. Bu sütlerde 100 mililitrede bir gramdan az, 2 gramdan çok kakao bulunmayacak; şekerli olanlarında şeker miktarı, sakkarozolarak 100 mililitrede 0,5 - 7 gram olacaktır.

Katılacak aroma maddesi ve kakaoyla birlikte katılacak diğer maddeler için Sağlık Bakanlığından izin alınması zorunludur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 26

Pastörize sütlerin bulundukları kapların veya şişelerin kapakları üzerinde yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, sütün yağlı, yarım yağlı veya yağsız (yavan) olduğu, pastörizasyon tarihi gün ve ay olarak veya sadece gün adıyla kolayca okunabilir biçimde belirtilecektir. Tam yağlı sütler kırmızı, yarım yağlılar mavi, yavan olanlar yeşil kapak veya band taşıyacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 27

Pastörize sütlerin hazırlanma gününü izleyen iki gün içinde satışının ta-mamlanması ve bu süre içinde sütlerin 10 °C ın altındasaklanması zorunludur.Bu sürenin sonunda kalan pastörize sütler, içme sütü olarak satılamaz; bozulmayanları gıda sanayiinde kullanılabilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 28

Pastörize sütlerin perakende satışları için 1/4, 1/2 ve bir litrelik cam şişeler ya da Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş ambalajlar kullanılır.

Çok miktarda süt tüketen ya da işleyen yerlere satılacak pastörize sütleriçin yönetmeliğinde belirtilen özellikteki büyük kaplar da kullanılabilir. Bukaplarla perakende olarak pastörize süt satılamaz.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 29

Pastörize sütlerin kimyasal ve bakteriyolojik muayene ve analizleri ambalajı bir litreye kadar olanlarından birer ambalaj, daha büyük ambalajlardan isesteril kaplara, aseptik koşullarda 200 er mililitrelik numuneler alınır.

Numuneler, 10 °C ın altında aynı gün içinde laboratuvara gönderilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM III — Dayanıklı Süt (Sterilize Süt)

Madde 30 – Dayanıklı Süt (Sterilize Süt)

Dayanıklı süt (Sterilize süt), tekniğine uygun biçimde ısıtılarak sporlu ve sporsuz mikroorganizmalardan arındırılmış, homojenize edilmiş ve oda sıcaklığında en az 20 gün dayanabilen süttür.

Bu sütler, T.S. 1192 de belirtilen özellikleri taşıyacaktır.

Dayanıklı süt, aromalı ve kakaolu olarak da tüketime verilebilir. Bu durumda 25 inci maddenin konuya ilişkin hükümleri uygulanır.

Dayanıklı sütlerin ambalajları üzerine yapımcı firmanın adı, adresi,varsa tescil edilmiş markası,sütün yağlı,yarım yağlı veya yağsız (yavan) olduğu, gün ay ve yıl olarak yapım ve son kullanma tarihleri kolayca okunabilir biçimde belirtilir. Ambalaj üzerindeki yazılar yağlılarda kırmızı, yarım yağlılarda mavi,yağsızlarda yeşil olacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM IV — Süt Tozu Sütü (Recombined Süt)

Madde 31 – Süt Tozu Sütü (Recombined Süt)

Süt tozu sütü (recombined süt), yağsız süt tozunun belirli oranlarda içmesuyuyla karıştırılarak eritilip sıvı hale dönüştürülmesi ve içerisine süt yağı katılıp homojenize edilerek pastörize veya sterilize işlemlerine tabi tutulmasıyla elde edilen süttür.

Süt tozu sütlerinin özellikleri, pastörize ve sterilize edilmiş olmalarına göre, bu sütler için Tüzükte öngörülen niteliklere uygun olacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM V — Koyulaştırılmış Süt

Madde 32 – Koyulaştırılmış Süt

Koyulaştırılmış süt, sütün 1/5 den 1/3 e kadar bir kısım suyunun uçurularakveya alınarak koyulaştırılması yoluyla elde edilen bir süt ürünüdür. Bunlar, yağlı, yağsız, şekerli veya şekersiz olarak tüketime verilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 33

Şekersiz koyulaştırılmış süt (evapore süt), homojenize edilip koyulaştırılan sütün hermetik koşullarda teneke kutulara doldurulup otoklavda sterilize edilmesiyle elde olunur.

Yağlı koyulaştırılmış şekersiz sütte en az % 7,5 süt yağı, % 17,5 süt kuru maddesi; yağsız koyulaştırılmış şekersiz sütte en az % 22 süt kuru maddesi bulunur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 34

Şekerli koyulaştırılmış süt (kondanse süt), pastörize edilip koyulaştırılansütün belli oranlarda sakkaroz katılıp soğutulduktan sonra, hermetik koşullardakutulara doldurulmasıyla elde olunur.

Yağı şekerli koyulaştırılmış sütte 100 mililitrede en az 7,5 gram süt yağı, 22 gram süt kuru maddesi ve 30-40 gram şeker; yağsız şekerli koyulaştırılmış sütte 100 mililitrede en az 24 gram süt kuru maddesi, 30-40 gram şeker bulunur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 35

Koyulaştırılmış sütler, koyulaştırıldıkları oranda sulandırıldıklarında yapımlarında kullanılan sütlerin özelliğini göstermelidir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 36

Şekersiz koyulaştırılmış sütler, ambalajlarıyla 55 °C lık etüvde 4-7 gün bekletildiğinde mikroorganizma üremeyecektir.

Şekerli koyulaştırılmış sütlerde, bir mililitrede 1000 den çok total jerm, 10 dan çok maya ve küf bulunmayacak; patojen mikroorganizma üremeyecektir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 37

Koyulaştırılmış sütlerin ambalajları üzerine yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, içindeki sütün türü, net miktarı, koyulaştırma oranı, gün ay ve yıl olarak yapım ve son kullanma tarihi, seri numarası, saklama ve kullanma yöntemi yazılır.

Koyulaştırılmış sütler, son kullanma tarihinden sonra tüketime verilemez.

Muayene ve analiz için iki ambalaj alınır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM VI — Süt Tozu

Madde 38 – Süt Tozu

Süt tozu, sütün suyunun tekniğine göre uçurulması yoluyla elde edilir. İçindeki süt yağı oranına göre yağlı, yarım yağlı veya yağsız olarak adlandırılır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 39

Süt tozlarının rengi beyaz veya krem, kokusu ve tadı kendine özgü olacak; nem oranı % 4'ü geçmeyecek ve içinde hiç bir yabancı madde bulunmayacaktır.

Kuru madde içerisindeki süt yağı oranı, yağlı süt tozlarında, ağırlık olarak % 26 dan az olmayacak, yarım yağlılarda % 1,5 - 26 olacak, yağsızlarda ise % 1,5 dan çok bulunmayacaktır. Asitlik derecesi, süt asidi hesabıyla % 0,17’i geçmeyecektir.

Süt tozlarında bir gramda 10 dan çok koliform bakteri olmayacak, E coli bulunmayacaktır. Yağlı ve yarım yağlı süt tozunun bir gramda 40.000 den, yağsız süt tozunda ise 100.000 den çok jerm olmayacak; patojen mikroorganizma üremeyecek; maya ve küf sayısı 10 dan çok bulunmayacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 40

Süt tozları, yapımlarından sonra, hava, ışık ve nem geçirmeyecek biçimde ambalajlanır ve serin yerlerde saklanır. Bu ambalajlar üzerine yapımcı firmanınadı, adresi, varsa tescil edilmiş markası, içindeki net süt miktarı, yağlı, yarım yağlı veya yağsız olduğu, gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi, seri numarası, sulandırma oranı, ambalajlama sırasında gaz ortamdan yararlanılmışsa gazın türü ve miktarı yazılı bir etiket bulundurulacak; ambalaj içindeki tarifesinde bütün bu hususlar yazılacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 41

İnsan gıdası olarak kullanılacak süt tozlarında erime oranı, püskürtma yöntemiyle yapılanlarda % 98, silindir yöntemiyle yapılanlarda % 85 den aşağı olmayacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 42

Süt tozlarından alınacak numune miktarı, yarım kilograma kadar olanlarda 250 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalaj, daha büyüklerinde ise 250 gram olacaktır. Kimyasal muayene ve analiz için alınacak numuneler, kapalı kutular, cam veya mantar kapaklı kavanozlarda: bakteriyolojik muayene ve analiziçin alınacak numuneler ise, aseptik koşullarda, steril kaplarda laboratuvara gönderilecektir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM VII — Tıbbi Süt

Madde 43 – Tıbbi Süt

Özel beslenmeyi amaçlayan tıbbi sütler hakkında bu Tüzüğün diğer sütlere ilişkin hükümleri uygulanmaz. Bunların nitelikleri ve özellikleri Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca saptanır. Bunlar 5 °C ın altında satışa verilirler.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM VIII — Kremalar ve Kaymaklar

Madde 44 – Kremalar ve Kaymaklar

Krema, sütlerin ısıtılması, santrfüje edilmesi ya da bir süre kendi halinde bırakılmasıyla elde edilen ve 100 gramında en az 18 gram süt yağı bulunan koyu kıvamlı bir süt ürünüdür.

Asitlik dereceleri, süt asidi hesabıyla % 0,225'i geçmeyen kremalara tatlı krema, % 0,225 den yukarı olanlara ekşi krema denir. Kremalarda asitlik derece-si % 0,67 den çok olamaz.

Pasta, dondurma vb. gıda maddeleri yapımında kullanılan ya da olduğu gibiyenen kremaların tatlı krema özelliğinde olması, pastörize edilmesi, pastörizasyon zorunluluğu bulunmayan yerlerde pastörize edilemiyorsa, pastörize derecesinde ısıtılması zorunludur. Bu gibi kremalar nötralize edilemez. Pastörize kremaların bir gramında 10 dan çok koliform bakteri olmayacak, E coli bulunmayacak, saprofit jerm sayısı bir gramdan en çok 40.000 olacak, küf, maya ve protein parçalayan jerm sayısı bir gramda 50 yi geçmeyecektir.

Pastörize kremaların kapalı ambalajlarda satılması ve süt yağı oranınınambalajında belirtilmesi zorunludur. Ambalajlar T.S. 1864 e uygun olacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 45

100 gramında en az 60 gram süt yağı bulunan kremalara kaymak denir. Kaymakların pişirilmesi ya da pastörize edilmesi zorunludur.

Pastörize derecesi ve süresi, kullanılan aygıtın özelliğine göre saptanır. Kremanın pastörize edilmediği yerlerde, kremalı gıdalarda krema yerine pişirilmiş süt kaymağı kulanılabilir.

Pastörize kaymakların bulaşmayı önleyecek biçimde ambalajlanması, pişirilmiş kaymakların ise kapalı kaplarda satılması gerekir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 46

Krema ve kaymakların içerisine, süt yağından başka yağ veya herhangi bir madde katılması yasaktır.

Kirlenmiş, kokmuş, küflenmiş, acımış ya da içinde patojen mikroorganizma ve toksinleri bulunan ve kokuşma yapan mikroplar üreyen krema ve kaymakların gıda yapımında kullanılması ve satışı yasaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 47

Krema ve kaymakların serin yerlerde ve yazın soğutulmuş tesisler içerisinde, temiz ve üstü kapalı olarak saklanması, doğrudan yenilmek üzere satılanpastörize krema ve kaymaklar ile pişirilmiş kaymakların tüketim sonuna kadar 10°C ın altında bulundurulması zorunludur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 48

Krema ve kaymaklardan muayene ve analiz için alınacak numune miktarı, 200 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalajdır. Ambalaj, 200 gramdan büyük ise, kimyasal muayene ve analiz için temiz kaplara bakteriyolojik muayeneve analiz için aseptik koşullarda, steril cam kaplara, 200 gram numune alınırve aynı gün 10°C ın altında laboratuvara gönderilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM IX — Yoğurt ve Ayran

Madde 49 – Yoğurt ve Ayran

Yoğurt, en az 90°C da ısıtılıp, mayalanma derecesine kadar soğutulmuş sütün, yoğurt mayası katılarak laktik asit mayalanmasına tabi tutulmasıyla elde edilenözel kıvamda bir süt ürünüdür.

Yoğurtlar, yağlı yarım yağlı veya yağsız inek, koyun, manda, keçi sütlerinden veya bunların karışımından yapılır.

Yoğurt yapımında süte süt tozu da katılabilir. Ancak, kullanılacak süt tozunun erime oranı % 98 den az olmayacak ve bu Tüzükte öngörülen niteliklereuygun bulunacaktır. Bu tür yoğurtların etiketi üzerine süt tozu karıştırılarak yapıldığının ve süt tozu oranının kırmızı renkte ve görülür biçimde yazılması zorunludur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 50

Yoğurt yapılacak sütler, bu Tüzükte öngörülen niteliklere uygun olacak vesütün içine sütün yapısında bulunan doğal maddelerden başka bir madde katılmayacaktır.

Ancak, ambalajında cins ve miktarı belirtilmek koşuluyla Sağlık Bakanlığınca izin verilmiş lezzet ve koku verici doğal maddeler katılarak aromalı yoğurtlar yapılabilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 51

Yoğurt mayası, içinde, birbirine denk veya çok yakın sayıda streptecocus thermmophilus ve lactobacillus bulgaricus bulunan taze yoğurt veya yoğurt kültürüdür.

Sağlık Bakanlığından izin alınmadan başka bir maya veya ferment kullanmak suretiyle yoğurt yapılamaz.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 52

Yoğurtların rengi, kokusu, tadı kıvamı ve görünüşü doğal olmalıdır.

Yoğurtlar kirlenmiş, iyi fermente olmamış, küflenmiş, acımış, kıvamı bozuk olmayacak; asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 1,6 dan çok, % 0,8 den azbulunmayacak; bir mililitrede 10 dan çok küf ve maya içermeyecektir.

Nitelikleri bu Tüzükte öngörülenlere uygun olmayan sütten yoğurt yapılamaz.

Yoğurtlarda patojen mikroorganizma ve bir mililitresinde 10 dan çok koli-form bakteri ve C coli bulunmayacaktır.

Yoğurtlar yağlı, yarım yağlı, yağsız yoğurt olarak tüketime verilir.

Yoğurtlar, yağ oranı yönünden, yapıldığı sütün alındığı hayvana göre T.S.1018 de belirlenen değerlere uygun olacaktır. Çeşitli hayvan sütlerinin karışımıyla yapılan yağlı yoğurtların 100 gramında en az 3 gram, yarım yağlılarda en az 1,5 gram süt yağı bulunacak; 1,5 gramdan az sütyağı bulunan yoğurtlar yağsız yoğurt olarak satışa çıkarılacaktır.

Yoğurtlarda yağsız kuru madde oranı 100 gramda en az 12 gram olacaktır.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 53

Yoğurtlar, niteliklerini bozmayacak ve insan sağlığına zarar vermeyecek, özellikleri bu Tüzükte belirtilen cam, karton, paslanmaz çelik, aloksel alümin-yum, porselen, emaye, plastik v.b. kaplar içerisinde yapılıp satılacaktır. Plastik kaplar yoğurt kabı olarak ancak bir kez kullanılabilir. Toprak çömleklerde ve alüminyum kaplarda yoğurt satışı yasaktır.

Yoğurt kaplarının, içlerine toz, toprak vb. girmeyecek biçimde, su geçirmez kağıt, cam, alüminyum veya Tüzükte özelliğı belirtilen sağlığa zararsız plastik maddelerden yapılmış ve bir kez kullanılacak bir kapak ile örtülmesi zorunludur.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 54

Yoğurt kaplarının üzerine, yoğurdun yağ durumu, yapıldığı sütün türü, yapıldığı yer, yapımcı firmanın adı, adresi varsa tescil edilmiş markası gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi açıkça yazılı bir etiket yapıştırılması ya da yoğurdun üzerini örten kapakta bunların belirtilmesi, ambalajlı satılıyorsayoğurdun net miktarının yazılması zorunludur. Bu bilgiler kapakta bulunuyorsa, kabın üstünde yapımcı firmanın belirtilmesi gerekir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 55

Ayran, nitelikleri bu Tüzükte belirtilen yağlı yoğurtlara uygun oranda içilebilir su karıştırılmasıyla elde edilen koyu kıvamlı maddedir.

Ayranlarda süt yağı, 100 mililitrede 1,5 gramdan, yağsız kuru madde 8 gramdan, yoğunluk, 1,020 den az; asitlik derecesi süt asidi hesabıyla % 1,6 dan, tuzlu satılanlarda tuz miktarı 100 mililitrede bir gramdan çok olmayacaktır.

Ayranların bir mililitresinde 10 dan çok koliform bakteri, 10 dan çok küfve maya olmayacak, E coli bulunmayacaktır.

Ayranlara yağ, krema vb. maddelerle kıvam verici maddeler karıştırılamaz.

Kapalı şişeler ve diğer kapalı ambalajlar içinde satılan ayranların otomatik tesislerde, el değmeden doldurulması gerekir.

Ayranlar yalnız cam kaplar, sağlığa zararlı olmayan ve bir kez kullanılan plastik ya da karton kaplar içinde tüketime verilebilir.

Ayranların satıldıkları kaplarda veya bunların kapaklarında gün ve ay olarak yapım tarihi, yapımcı firmanın adı, adresi, varsa tescil edilmiş markası,tuz katılıp katılmadığı okunaklı biçimde belirtilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 56

Torba yoğurdu veya süzme yoğurt, yağlı, yarım yağlı veya yağsız yoğurtlarınveya ayranların torbadan süzülmesi veya başka bir yöntemle suyunun alınmasıyla elde edilen katı kıvamlı yoğurt türüdür.

Bu tür yoğurtlarda en çok % 70 su, yağlı olanların 100 gramında en az 5 gram, yarım yağlılarda en az 2,5 gram süt yağı olacaktır. Bundan daha az yağ içeren yoğurtlar yağsız (yavan) yoğurt olarak satılabilir.

Bunlara % 1,5 oranında mutfak tuzu karıştırılabilir.

Süzme yoğurtlarda, tuz ve yağ dışında süt kuru maddesi miktarı % 30 dan az, asitlik derecesi, süt asidi hesabıyla % 2,25 ten, küf ve maya sayısı bir gramda 50 den çok olmayacak; içinde patojen mikroorganizma bulunmayacaktır.

Torba veya süzme yoğurtlar, yoğurdun niteliğini bozmayan, insan sağlığınazarar vermeyen ve dışardan kirlenmeyi önleyen ambalajlarda tüketime verilir. Bunların üzerinde gün, ay ve yıl olarak yapım tarihi, yapımcı firmanın adı,adresi, varsa tescil edilmiş markası, yağlılık oranı, tuz katılıp katılmadığı okunaklı biçimde belirtilecektir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 57

Kimyasal muayene ve analiz için ambalajı 500 grama kadar olan yoğurtlardan bir kap, daha büyük kaplarda olanlardan, kapaklı ve yoğurt konulmasına uygun kaplara konulmak koşuluyla yağlı ve yarım yağlılarda kaymağıyla birlikte dikey olarak tabana kadar kesilerek, yağsız yoğurtlarda ise homojen hale getirildikten sonra 250 gram; bakteriyolojik muayene ve analiz için ise ambalajı 500 grama kadar olanlardan bir kap, daha büyük kaplarda olanlardan steril kaplara,aseptik koşullarda 250 gram numune alınır; 10°C ın altında en kısa sürede laboratuvara gönderilir.

Ayranlardan kimyasal muayene ve analiz için 500 gramdan az olmamak üzere bir veya bir kaç ambalaj, daha büyük kaplarda ağzı temiz mantar veya cam kapaklı şişelere 500 gram numune alınır. Bakteriyolojik muayene ve analiz için 500gramdan az olmamak üzere bir veya birkaç ambalaj, daha büyük kaplarda ise steril şişelere aseptik koşullarda en az 500 gram numune alınır ve 10°C ın altındalaboratuvara gönderilir.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

KISIM X — Bozulmuş, Taklit veya Tağşiş Edilmiş Sütler ve Süt Ürünleri

Madde 58 – Bozulmuş, Taklit veya Tağşiş Edilmiş Sütler ve Süt Ürünleri

Çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış süt, süt tozu, tıbbi sütler, krema, kaymak, yoğurt ve ayran aşağıda yazılı hallerde taklit veya tağşiş edilmiş sayılırlar:

a) Bu maddenin diğer bentleriyle 59 ve 60 ıncı maddelerde yaptırıma bağlananlar dışında nitelikleri bu Tüzükte saptananlara uymayanlar,

b) Ambalajı, kabı, kapağı veya etiketi üzerinde yazılması gerekenler yönünden bu Tüzük hükümlerine uygun bulunmayanlar ya da miktar ve nitelikleri ambalajında yazılı olanlara uymayanlar,

c) Sağlığa zararlı olmasa bile, içine yabancı maddeler ve koruyucu kimyasal maddeler katılmış olanlar,

d) Kaynatılmış olduğu halde, çiğ pastörize veya dayanıklı süt olarak satışaçıkarılan sütler,

e) Tüzükte belirlenen sıcaklık dereceleri ve süreleri dışında pastörize veya sterilize edilen sütler,

f) Açıkta koyulaştırılmış sütler,

g) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 170 inci maddesinin uygulandığı yerlerde çiğ olarak yenilmek üzere satışa çıkarılan pastörize edilmemiş kremalar, kaymaklar ve özel kap ve şişelerde içilmek üzere satışa verilen pastörize edilmemiş sütler,

h) Kaynatıldığı veya 68° lik alkole eşit oranda karıştırıldığı zaman kesilençiğ sütler,

i) Yöntemine göre suyla karıştırıldığında homojen hale gelmeyen veya % 98'i erimeyen püskürtme, % 85 i erimeyen silindir yöntemiyle yapılmış süttozları.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 59

Çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış süt, süt tozu, tıbbi sütler, krema,kaymak, yoğurt ve ayran aşağıda yazılı hallerdesağlığa az veya çok zarar verecek biçimde bozulmuş sayılırlar:

a) Patojen mikroorganizmalar veya toksinlerle bulaşmış olanlar,

b) İnsanlara bulaşmasa bile sütlerin niteliklerini bozacak veya kirletecek hastalık veya arızalara uğramış bulunan hayvanlardan alınan sütler,

c) Hayvanların doğumlarından iki hafta önceden bir hafta sonraya kadarki süre içinde sağılan ağızlı (kollostromlu) sütler,

d) Sağımdan 6 gün öncesine kadar arsenik, antimuan, civa, terebentin ruhu, sarı sabır, iyot, stiriknin gibi alkoloitler vb. ilaçlarla veya antibiyotiklerle tedavi edilmiş hayvanlardan alınan sütler,

e) Ekşimiş, kötü kokmuş, rengi bozulmuş, boyanmış, gözle görülecek derecede kirli, bir yerde durunca yarım saat içinde kabın dibinde tortu yapan, içinde kan, irin, pislik, sidik, salgı ve dışkı maddeleri, toz toprak, kıl, tüy vb. maddeler karışmış bulunanlar,

f) Asitlik derecesi bu Tüzükte gösterilen sınırı geçmiş olan çiğ sütlerletüketim süresi dolmuş pastörize ve dayanaklı sütler,

g) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununa göre belirlenen koşullara uymayanahırlardaki hayvanlardan alınan sütler,

h) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunun 126 ncı maddesine göre sağlık denetimi yaptırmayan veya denetim sonunda hasta veya taşıyıcı oldukları saptananların sağdıkları sütler,

i) Bu Tüzükte belirlenen nitelik ve koşulları taşımayan kap veya ambalajda veya temizlenmemiş ölçeklerle satılanlar,

j) Üretimin herhangi bir evresinde bileşiminde kurşun, antimuan, kadmiyum, civa bulunan veya kalaysız bakır, çinko gibi kimyasal toksit etkili maddelerden yapılmış ya da içine konan süt, yoğurt, krema, kaymak, süt tozu ve ayranın niteliğini bozan kap ve araçlarla temasta bulunanlar,

k) 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunun 171 inci maddesine göre belirlenenkoşullara uymayan müesseselerde hazırlanan süt ve süt ürünleri,

l) Taşınma, saklanma ve satışları sırasında bu Tüzükte saptanan sıcaklık dereceleri üstünde bulundurulan süt ve süt ürünleri,

m) İçinde patojen mikroorganizma veya Tüzükte izin verilenlerden çok saprofit mikroorganizma ya da küf ve maya bulunan süt ve süt ürünleri,

n) Steril olmayan koyulaştırılmış şekersiz sütlerle ambalajları delinmiş ileri derecede paslanmış, kutuları kabarmış, delinip lehimlenmiş olan şekerli ve şekersiz koyulaştırılmış sütler,

o) Tüzüğün 36 ncı maddesine aykırı olan koyulaştırılmış sütler.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Madde 60

Herhangi bir amaçla içine zehirli veya sağlığa zararlı bir madde karıştırılan çiğ süt, pastörize süt, dayanıklı süt, süt tozu sütü, koyulaştırılmış sütve süt tozları, tıbbi sütler, krema ve kaymaklar, yoğurt ve ayranlar, sağlığaaz veya çok zarar verecek derecede taklit ve tağşiş edilmiş sayılırlar.

Değişik madde: 6/3/1980 - 8/525 K.

Belgenin devamı (669 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası