SHT-UPL Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı
- Tür
- Talimat
- Tarih
- 14.05.2019
- Yürürlük
- 14.05.2019
- Son değişiklik
- 25.02.2025
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Talimatlar, Sivil Havacılık Mevzuatı
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Bu Talimatın amacı; UL, LSA, ultralight helikopter, microlight, gyroplane kategorilerindeki çok hafif hava araçlarında pilot olarak faaliyette bulunacak kişilerin; lisans, yetki, yetkilendirme ve sertifika almaları ile çok hafif hava aracı pilotaj teorik ve pratik uçuş eğitimi verecek Onaylı Eğitim Organizasyonlarının yetkilendirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 2 – Kapsam
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Bu Talimat; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden imalatçı ülke tarafından düzenlenen münhasır tip sertifikasına sahip ultralight, ultralight helikopter, microlight ve gyroplane kategorilerindeki hava araçlarında pilot olarak görev yapmak üzere lisans ve yetki almış, alacak, temdit edecek veya yenileyecek kişileri ve bunlara eğitim veren veya bünyelerinde bulunduran kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri kapsar.
(2) Motorsuz yelken kanat, ayakla inilen motorlu yelken kanat, motorlu/motorsuz paraşüt, motorlu/motorsuz yamaç paraşütü gibi harici güç ile havalanabilen ve tescile tabi olmayan hava araçları ile yapılan uçuşlar bu talimat kapsamı dışındadır.
(3) Maksimum kalkış ağırlığı 600 kilogram üzerinde olmayan CS-LSA ve maksimum kalkış ağırlığı 750 kilogram üzerinde olmayan CS-VLA uçak tiplerinde, EASA- Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı tarafından yayımlanan ürün tip sertifikasyonuna sahip, tip sertifika veri sistemine "TCDS" kayıtlı sabit kanatlı hava araçlarında uçmak için SHT-FCL Talimatına göre düzenlenmiş uygun bir lisans ve yetkiye sahip olunması zorunludur.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Talimat,
a) 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa,
b) 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 437 ve 441 inci maddelerine,
c) 02/06/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği (SHY-1)’ne dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bu Talimatta geçen tanımlar;
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Brifing: Bir konuda kısaca, özet olarak verilen bilgi, kısa açıklamayı,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Çift kumanda eğitim süresi: Yetkili öğretmenden uçuş eğitimi alan bir pilot adayının uçuş eğitimi esnasındaki uçuş süresini,
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ÇHHA pilot lisansı (UPL): ÇHHA'nın ilgili tipinde Genel Müdürlük tarafından verilen lisansı,
ç) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Dijital ders: Verilecek eğitimin içeriğini oluşturan hüküm cümlelerinin interaktif medya (dijital metin, kısa video, animasyon v.b.) yapılarıyla ifade edildiği, içeriğinde eğitimin uygulamalı alıştırma kısımlarının da yer alabildiği, bölüm sonlarında değerlendirme soruları ve alıştırmaların yer aldığı ve kursiyerin ara süreçte yanlış cevap verdiği sorulara dair doğru cevaplar ile gerekli açıklamalara anlık olarak ulaşımının sağlandığı eğitim modelini,
d) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Eğitmen öncülüğünde sanal sınıf eğitimi: Eğitim faaliyetlerinin bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı olarak planlandığı ve yürütüldüğü, kursiyer ile eğitmenin ve kursiyerlerin kendi aralarında karşılıklı etkileşimine dayalı olarak derslerin bizzat eğitmen tarafından verildiği, eğitmen ve kursiyerin aynı mekanda bulunma zorunluluğu olmaksızın eşzamanlı biçimde gerçekleşen eğitimi,
e) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Eğitmen öncülüğünde yüz yüze sınıf eğitimi: Kursiyer ve eğitmenin, zamanı ve yeri önceden belirlenmiş fiziki bir ortamda, grup çalışmaları ile interaktif öğretim oturumlarını içerebilen, bir eğitmen liderliğinde icra edilen yüz yüze eğitimi,
f) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Gece: Akşam alacakaranlığın sonu (günbatımı+30 dk.) ve sabah alacakaranlığın başlangıcı (gündoğumu-30 dk.) arasındaki veya güneş yuvarlağının ufuk hattının akşam 6 derece altındaki battığı zamanla, sabah 6 derece altında doğduğu zaman arasındaki süreyi,
g) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü,
ğ) Gyroplane: Havanın büyük ölçüde dikey eksenler üzerinde serbestçe dönen bir veya daha fazla rotor üzerindeki reaksiyonlarıyla uçuş sırasında desteklenen azami kalkış ağırlığı 600 kilogram ve altında havadan ağır hava aracını,
h) Hava aracı kategorisi: Uçak, helikopter, planör, serbest balon ve ultralight, gyroplane, microlight gibi çok hafif hava araçlarında belirli temel özelliklere göre hava aracının sınıflandırılmasını,
ı) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İlave kişi: ÇHHA ile ücret almadan pilot dışındaki uçurulan kişiyi,
i) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kendi kendine öğrenme yöntemiyle uygulanan eğitim: Kursiyerin hizmetine sunulmuş olan dijital ders üzerinden kursiyerin bireysel olarak eğitim aldığı, kursiyerin eğitimi belirli bir zaman dilimi içerisinde veya kendi inisiyatifindeki zaman diliminde tamamlamasının beklendiği ve değerlendirmenin belirlenen bir mekanda sınav gözetmenliği altında gerçekleştirildiği eğitimi,
j) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu yetkisi: Pilot adaylarının, pilotların, uçuş öğretmenlerinin ve diğer kontrol pilotlarının yeterlilik kontrolü/yetenek testlerini yapmak üzere Genel Müdürlük tarafından yetki kategorileri onaylanarak atanan ve isimleri yayımlanan öğretmen pilotlara verilen yetkiyi,
k) (Ek: 13/03/2024 - 20024) LSA Kategori Hava Aracı: Aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip olan hafif spor hava aracını;
1) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 600 kilogramın üzerinde olmayan, su üzerinde uçması amaçlanan uçaklar için azami kalkış kütlesi 650 kilogramın üzerinde olmayan,
2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İniş konfigürasyonundaki azami havada tutunabilme hızı, hava aracının belgelendirilmiş azami kalkış kütlesinde ve en kritik kütle merkezinde Kalibre Edilmiş Hava Hızı cinsinden 45 knot'ın üzerinde olmayan,
3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,
4) Pervaneli, elektrikli tahrik ünitesine veya türbinsiz tek motora sahip,
5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Basınçlandırılmamış kabine sahip hava aracı,
l) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Microlight: Motor teçhizatına sahip, hareketli ağırlık merkezi ile iki eksende kumanda edilebilen azami kalkış ağırlığı 500 kilogram ve altında olan esnek kanatlı çok hafif hava araçlarını,
m) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Normal usuller: Hava aracı teknik bilgileri, uzunluk, ebat, yükseklik, yükleme bilgileri, kalkış ağırlığı, boş ağırlık, pilot, yakıt ağırlıkları, uçuş bilgileri, uçuş öncesi, sonrası kontroller, süratler ve kısıtlamaları kapsayan bilgileri,
n) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Onaylı eğitim organizasyonu: Genel Müdürlük tarafından Pilot lisansı alınmasına esas teşkil eden teorik bilgi ve uçuş eğitimi vermesi için yetkilendirilmiş onaylı eğitim kuruluşunu,
o) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik semineri: Ayrıntısı Onaylı Eğitim Organizasyonu eğitim el kitabında yer alan Uçuş öğretmenliği için alınacak nazari dersleri içeren eğitim seminerini,
ö) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Özel operasyon: Hava aracının tarım, inşaat, fotoğrafçılık, haritacılık, gözlem ve keşif, havadan reklam, bakım kontrol uçuşları gibi özel faaliyetler için kullanıldığı, ticari hava taşımacılığı dışındaki herhangi bir operasyonu,
p) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Özel uçuş izni belgesi: Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava aracının uçuşu için düzenlenen belgeyi,
r) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pratik ders: Belirlenmiş iş kollarına yönelik verilen eğitim sonunda yapılacak olan değerlendirmede, çalışanın gerçek çalışma ortamında yetkili bir gözetmen eşliğinde verilen işi gerçekleştirirken esas alınacak performansına dayalı işbaşı eğitimini,
s) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Sabit kanatlı çok hafif hava aracı: Havadan ağır, motor gücüyle seyreden, uçuş sırasında havanın kanatları üzerindeki dinamik reaksiyonundan destek alan, azami kalkış ağırlığı 750 kilogram ve altında olan sabit kanatlı çok hafif hava aracını,
s) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Seminer: Bir konuyla ilgili genel bilgi vermek amacıyla düzenlenen ve veriliş şekli itibariyle bir kısıtlamaya tabi olmayan etkinliği,
ş) Seyrüsefer uçuşu: Standart seyrüsefer usullerinin kullanıldığı, önceden planlanmış bir rotanın izlendiği, bir kalkış yeri ile bir varış yeri arasındaki uçuşu,
t) SHY-1: 02/06/2017 tarihli ve 30084 sayılı Resmi Gazete 'de yayımlanan Pilot Lisans Yönetmeliği'ni,
u) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Şikago Sözleşmesi: Şikago'da 7 Aralık 1944 tarihinde akit ve imza edilmiş olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve bunların eklerini,
ü) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Sorumlu pilot: Uçuş sorumlusu olarak görevlendirilen ve uçuşun emniyetli bir şekilde gerçekleştirilmesiyle yükümlü pilotu,
v) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Sınav: Eğitim içeriklerinden üretilen soru setlerinden oluşan eğitim değerlendirme yöntemini,
y) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tahditli uçuş öğretmeni: Ancak tahditsiz bir öğretmenin gözetiminde uçuş eğitimi verebilen kısıtlı yetkiye sahip uçuş öğretmenini,
z) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tahditsiz uçuş öğretmeni: İlgili hava aracında tek başına uçuş eğitimi verebilme yetkisine sahip uçuş öğretmenini,
aa) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Takım uçuşu: Uçuş öğretmenliği eğitiminde en az eş değer öğretmen adayı ile yapılan antrenman uçuşunu,
bb) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tecrübe uçuşu: Periyodik bakımlar ve arızaya yönelik bakım sonrasında ihtiyaç duyulan deneme uçuşlarını,
cc) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Temdit: Bir yetkinin veya onayın, geçerlilik süresi bitmeden gereksinimlerin yerine getirilmesi koşuluyla, sahibine sağladığı imtiyazların daha sonraki belirli bir periyoda kadar uzatılmasını,
çç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Test uçuşu: Amatör imalatçı tarafından deneysel hava aracı kategorisinde üretilmiş veya restore edilen hava aracının Özel Uçuş İzin Belgesi alabilmesi için gerekli ilk uçuşunu gerçekleştirmek için yapılan uçuşlarını,
dd) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Ticari operasyon: Kamuya açık olan veya kamuya açık olmadığı durumlarda, bir işletici ve müşteri arasında, müşterinin işletici üzerinde hiçbir kontrole sahip olmadığı bir sözleşme kapsamında, ücret karşılığı yapılan hava aracı operasyonunu,
ff) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tip: Çok Hafif Hava Aracı kategorisindeki sabit kanat ultralight, esnek kanat microlight, döner kanat ultralight helikopter ve gyroplane hava araçlarını,
ee) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ile işletme limitlerini içeren ve tasarımın gerçekleştirildiği ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,
ff) UL Kategori Hava Aracı: Aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip olan hava aracı;
1) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Azami kalkış kütlesi tek koltuklu hava aracı için ilave kurtarma sistemi ile birlikte 300 kilogramın üzerinde olmayan,
2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Azami kalkış kütlesi çift koltuklu hava aracı için ilave kurtarma sistemi ile birlikte 475 kilogramın üzerinde olmayan,
3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,
4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pervaneli, türbin olmayan tek motorlu,
5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Basınçlandırılmamış kabine sahip hava aracı.
6) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İniş konfigürasyonundaki azami havada tutunabilme hızı, hava aracının belgelendirilmiş azami kalkış kütlesinde ve en kritik kütle merkezinde Kalibre Edilmiş Hava Hızı cinsinden 65 km/s üzerinde olmayan,
gg) Uygulama eğitimi: Becerilerin ve yetkinliklerin geliştirilmesi kapsamında uygulanan bir ön teorik eğitimden sonra, kontrol formları vasıtasıyla yapılan değerlendirme şeklinde uygulanan, pratik dersler ve sanal simülasyon derslerinin bu yöntemle kursiyerlere verildiği eğitimi,
ğğ) Uçuş süresi: Bir hava aracının kalkış yapmak amacıyla, kendi gücü ile veya harici bir güç uygulanmak suretiyle ilk hareketine başladığı andan, uçuşun veya görevin sonunda yolcu, yük veya diğer muhteviyatı indirme ve/veya bindirme amacıyla kendisine tahsis edilen park yerine gelip tam olarak durduğu ana kadar geçen toplam süreyi,
hh) Ultralight helikopter: Motor teçhizatına sahip, rotoru motora direkt bağlı, azami kalkış ağırlığı 600 kilogram ve altında olan döner kanatlı çok hafif hava araçlarını,
ıı) Validasyon: EASA üyesi olmayan ülkelerce Şikago Sözleşmesinin Personel Lisanslandırma konulu Ek-1'ine göre düzenlenmiş lisansların Türk tescilli hava araçlarında kullanımının geçerli kılınmasını,
ii) VLA Kategori Hava aracı: Aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip olan çok hafif uçağı;
1) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Azami kalkış kütlesi 750 kilogramın üzerinde olmayan,
2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İniş konfigürasyonundaki azami havada tutunabilme hızı, hava aracının belgelendirilmiş azami kalkış kütlesinde ve en kritik kütle merkezinde Kalibre Edilmiş Hava Hızı cinsinden 45 knot'ın üzerinde olmayan,
3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,
4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Tek motorlu,
5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Yalnızca gündüz VFR şartlarda ve akrobatik olmayan uçuşlar yapmaya haiz.
jj) VLR kategori hava aracı: Aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip olan çok hafif helikopteri;
1) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Azami kalkış kütlesi 600 kg'ın üzerinde olmayan,
2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,
3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Karmaşık olmayan tasarıma sahip,
4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Piston motorlu,
5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Yalnızca gündüz VFR şartlarda ve akrobatik olmayan uçuşlar yapmaya haiz.
kk) Yeterlilik kontrolü: Adayın; yetkilerinin temdidi ya da yenilenmesi için, gerektiğinde sözlü sınavı da kapsayacak şekilde uçuş yeteneklerini kontrol pilotuna sergilemesini,
ll) Yenileme: Bir yetkinin veya onayın geçerlilik süresinin sona ermesi sonucu, gereksinimlere uyulması koşuluyla, sözü edilen yetki veya onayın süresinin daha sonraki belirli bir periyoda kadar yeniden düzenlenmesini,
mm) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetenek testi: Adayın; lisans veya yetki tanzimi için, sözlü sınavı da içerecek şekilde yeteneklerini kontrol pilotuna sergilemesini,
nn) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetkinlik: Bir görevi, belirlenen standartta icra etmek üzere gerekli olan beceri, bilgi ve yaklaşım kombinasyonunu,
oo) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yolcu: Ücreti karşılığında ÇHHA ile uçuşu gerçekleştiren pilot dışındaki uçurulan kişiyi ifade eder.
b) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(2) Bu Talimatta geçen kısaltmalar;
a) A: Uçağı,
b) CS: Avrupa Komisyonu'nun 965/2012 sayılı mevzuatının uygulanmasına yönelik EASA tarafından yayımlanan sertifikasyon şartlarını,
b) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) AT: Hava aracı çekebilme yetkisini,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ATO: Onaylı eğitim organizasyonunu,
d) (Ek: 13/03/2024 - 20024) EASA: Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı'nı,
e) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ÇHHA: Motorlu çok hafif hava araçlarını,
f) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) FE: Uçuş kontrol pilotunu,
g) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) FI: Uçuş öğretmenini,
ğ) G: Gyroplane sınıfındaki çok hafif hava aracını,
h) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) H: Helikopteri,
ı) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünü,
i) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) LAPL: Hafif hava aracı pilot lisansını,
j) M: Esnek kanatlı microlight sınıfındaki çok hafif hava aracını,
k) Part-ML: Hafif, küçük hava araçları uçuşa elverişlilik düzenlemelerini,
l) PÇ: Pano çekme yetkisini,
m) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) PPL: Hususi pilot lisansını,
n) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) PIC: Sorumlu pilot uçuşunu,
o) (Ek: 13/03/2024 - 20024) S: Planörü
ö) SHT-FCL: 04/09/2024 tarihinde yayımlanan Uçak, Helikopter, Dikey Kalkışlı Hava Aracı ve Hava Gemisi Pilotu Lisanslandırma Talimatını,
p) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) SU: Suya iniş kalkış yapma yetkisini,
r) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) SMS: Emniyet yönetim sistemini,
s) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) S/S: Seyrüsefer uçuşunu,
ş) (Ek: 13/03/2024 - 20024) SOP: Standart hareket prosedürlerini,
t) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) TF: Test uçuş yetkisini,
u) TCDS: Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı tip sertifika veri sayfalarını,
ü) U: Sabit kanatlı ultralight sınıfındaki çok hafif hava aracını,
v) UH: Döner kanatlı ultralight helikopter sınıfındaki çok hafif hava aracını,
y) UPL: Çok hafif hava aracı pilot lisansını,
y) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) UPL(G) Gyroplane tip yetkisini,
z) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) UPL(H) Döner kanat tip yetkisini,
aa) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) UPL(M) Esnek kanat tip yetkisini,
bb) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) UPL(U) Sabit kanat tip yetkisini,
z) VFR: Görerek uçuş kurallarını ifade eder.
(3) Bu Talimatta belirtilmeyen tanımlar ve kısaltmalar için 2920 sayılı Kanun, 4 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve uluslararası sivil havacılık kuruluşları tarafından yayımlanan belgelerde belirtilen tanımlar esas alınır.
Değişik bent: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
İKİNCİ BÖLÜM — Genel Esaslar ve Gereklilikler
Madde 5 – Yurtdışında gerçekleştirilen uçuşların kaydedilmesi
(1) Yurtdışında ÇHHA ile gerçekleştirilen bir uçuşun, uçuş kayıt defterine, hem çift kumanda hem de sorumlu pilot olarak kaydedilmesi durumunda bu uçuşlar çift kumanda uçuş olarak kabul edilir.
Madde 6 – Lisansların ve yetkilerin tanzimi, temdidi ve yenilenmesi
(1) Pilot lisanslarının, ilgili yetkilerin tanzimine, temdidine ya da yenilenmesine yönelik müracaatlar; Genel Müdürlüğe ya da Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş ATO’ya yapılır. Bu müracaatlara, müracaat sahibinin ilgili lisansın ya da yetkinin tanzimi, temdidi veya yenilenmesi için öngörülen gereklilikleri karşıladığını gösteren belgeler eklenir.
(2) Herhangi bir lisansın ya da yetkinin sağladığı imtiyazların kapsamına ilişkin sınırlamalar veya ilave yetkiler lisansa işlenir.
(3) Lisansında birden fazla tip yetkisi olan pilotların yetkileri, yetki süreleri geçersiz hale gelmiş olsa bile, bitiş süreleri ile birlikte işlenir.
Madde 7 – Öğrenci pilot
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Öğrenci pilot;
a) Öğrenci pilot lisansı ÇHHA kategorilerinde lisans almaya esas teşkil edecek eğitimleri alabilmeleri için pilot adaylarına eğitime başlamadan önce tanzim edilir. Öğrenci pilot lisansı ile sadece eğitim amacıyla ve eğitim programına uygun olan uçuşlar yapılabilir. Uçuş eğitimi süresince öğrenci pilot lisansına sahip olmalıdır. Başvuru, eğitim organizasyonu tarafından gerekli belge ve bilgileri kapsayan talep formları ile Genel Müdürlüğe yapılır. Bu belge, bilgi ve formlar üzerinde değerlendirmeler yapılır ve durumu uygun olanlara öğrenci pilot lisansı düzenlenir.
b) İlk yalnız uçuş öncesi 16 yaşını tamamlamalıdır. Bir uçuş öğretmeni tarafından yetkilendirilmediği ve gözetim altında olmadığı sürece yalnız uçuş yapamazlar.
c) Öğrenci pilot lisansı başvuru sahiplerinin sağlık sertifikalarında, tek pilota sertifikalı hava araçlarında sorumlu pilot uçmalarına engel bir kısıtlama bulunmaması gerekir.
Değişik bent: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 8 – Teorik bilginin kredilendirilmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçak, helikopter veya planör pilot lisansına sahip olan ve UPL almak isteyen pilota veya UPL'ye sahip olup farklı bir ÇHHA tipinde yetki almak isteyen pilota ayrıntısı eğitim el kitabında yer alan aşağıda belirtilen ders konularında en az 10:00 saat teorik eğitim verilir;
a) Uçuş prensipleri,
b) Operasyon usulleri,
c) Uçuş performansı ve planlama,
ç) Hava aracı genel bilgisi,
d) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
Madde 9 – Farklı lisansların kredilendirilmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçak, helikopter PPL, LAPL veya planör pilot lisansına sahip olan ve UPL almak isteyen pilot veya UPL'ye sahip olup farklı bir ÇHHA tipinde yetki almak isteyen pilotların almaları gereken uçuş eğitim saatleri ve kredilendirme koşulları EK-2 ÇHHA Lisansları Kredilendirme Sonrası Verilecek Eğitim Çizelgesi' sinde belirtilmiştir.
Madde 10 – Lisansların imtiyazlarının kullanılması
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Bir lisansın imtiyazları, ilgili çok hafif hava aracı kategorisinde ticari olmayan operasyonlarda, herhangi bir gelir elde etmeksizin, sorumlu pilot olarak uçmaktır.
(2) İlgili kategoride lisansın tanzimine müteakip sudan kalkış, iniş yetkisi, paraşütçü atma, pano çekme, hava aracı çekme, test uçuş yetkisi, ilave kişi uçurma, yolcu taşıma ve ticari özel operasyon gibi ilave yetkiler, bu Talimatın 25 inci maddesindeki gerekliliklerin karşılanması halinde verilir.
(3) Çok hafif hava aracı kategorisindeki hava aracı tipinde mevcut imtiyazların, ilgili hava aracının başka bir varyantına genişletilmesi için, pilotun söz konusu varyant tipinde fark eğitimi veya tanıma eğitimi alması gerekir. Tipin ilgili varyantında uçuş deneyimi bulunmayan pilotun yeni varyantta alacağı fark veya tanıma eğitimi, söz konusu hava aracı için hazırlanan SOP tanımlanan ilgili unsurları içermesi gerekir. Söz konusu eğitim tipte uçuşu bulunan öğretmen tarafından teorik normal ve acil durum usulleri ile pratikte en az üç kalkış ve inişle birlikte hava aracı SOP içeriğini kapsamalıdır. Uçuş öğretmeni tarafından uygulanan fark veya tanıma eğitimi pilotun uçuş kayıt defterine veya muadil kayıt dokümanına işlenir ve imzalanır.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 11 – Dokümanları bulundurma ve ibraz etme yükümlülüğü
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Pilotlar, lisansın imtiyazlarını kullanırken yanlarında geçerli bir sağlık sertifikası ve geçerli bir lisans taşırlar.
(2) Pilotlar ayrıca fotoğraflı bir kimlik belgesini de yanlarında bulundururlar.
(3) Pilot veya öğrenci pilot, denetleme maksadıyla otoritenin yetkilendirilmiş temsilcisi tarafından talep edilmesi halinde, uçuş sürelerinin kaydını yetkililere derhal sunarlar.
(4) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Öğrenci pilotlar yalnız olarak gerçekleştirdikleri tüm uçuşlarda öğrenci lisanslarını veya suretini yanlarında bulundurur.
Madde 12 – Uçuş süresinin kaydedilmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Pilotlar ve öğrenci pilotlar yaptıkları tüm uçuşların detaylarına ilişkin güvenilir nitelikteki kayıtları pilot uçuş kayıt defterine; uçuş tarihi, saati, kalkış ve iniş yapılan meydan/yer, hava aracı tescil işareti, uçuşun niteliği hakkında bilgileri içerecek şekilde kaydederler.
(2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilotlar ve öğrenciler hava aracının motor ısıtma ve müteakibinde kalkış yapılmayan süreler hariç, kalkış yapmak amacıyla kendi gücü ile veya harici bir güç uygulanmak suretiyle harekete başladığı andan, uçuşun veya görevin sonunda kendisine tahsis edilen park yerine gelip tam olarak durduğu ana kadar geçen toplam süreyi uçuş süresi olarak kayıt edilmesinden sorumludur.
Madde 13 – Son dönem tecrübesi
(1) Bir pilot; son 90 gün içerisinde ilgili ÇHHA tipinde sorumlu pilot olarak en az 3 kalkış, yaklaşma ve iniş icra etmemiş ise, o tipte yolcu veya ilave kişi taşıyamaz ve öğretmenlik yapamaz.
Madde 14 – Lisansların ve yetkilerin iptali, askıya alınması ve sınırlandırılması
(1) İlk lisans başvurusu veya yenileme işlemleri safhasında, Genel Müdürlüğe sunulan bilgi ve belgelerde gerçek dışı beyanda bulunduğu belirlenen kişinin lisans ve yetkisi, kişi hakkında yürütülen idari veya adli işlemler tamamlanıncaya kadar askıya alınır ve aksi ispatlanmadığı sürece yeniden lisans başvurusu kabul edilmez.
(2) Lisans ve yetkilerin verilmesi için zorunlu bulunan asgari koşulların tamamının veya bir kısmının ortadan kalkması durumunda lisans ve yetki iptal edilir. Aranan niteliklerde geçici olarak değişiklik meydana gelen kişinin lisans ve yetkisi, durumunun düzeldiği saptanıncaya kadar askıya alınır.
(3) Lisansı askıya alınan ya da iptal edilen pilot söz konusu lisansı derhal Genel Müdürlüğe iade eder.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — ÇHHA Pilot Lisansı Gereklilikleri
Madde 15 – Asgari yaş
(1) Lisans başvurusunda bulunan aday;
a) Lisans alabilmek için 17 yaşını,
b) Öğretmenlik yetkisi için 18 yaşını tamamlamış olmalıdır.
Madde 16 – ÇHHA pilotu için üst yaş sınırı
(1) En az geçerli bir LAPL sağlık sertifikası sahibi olmak kaydıyla, ÇHHA pilotu üst yaş sınırı olmaksızın uçuş yapabilir.
(2) 70 yaşını doldurmuş olan ÇHHA pilotu ticari yolcu taşımacılığı yapamaz.
Madde 17 – Lisans için aranan şartlar
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) ÇHHA pilot lisansı için müracaatlarda SHY-1 Pilot Lisans Yönetmeliği’nin 16 ncı maddesinde belirtilen tüm pilot lisansları için genel şartlar aranır.
(2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Ülkemizde ikamet eden veya oturma izni bulunan yabancı uyruklu adaylar, teorik ve uçuş eğitimi icrasına yönelik kokpit içi iletişimin sağlanabilmesine yönelik Eğitim Müdürü tarafından Türkçe veya İngilizce dil yeterliğinin değerlendirilmesi için yapılacak kursa kabul uçuşuna müteakip eğitime kabul edilir. Eğitimin İngilizce verilebilmesi için ATO bünyesinde lisansında dil yeterliliği bulunan öğretmen bulunması ve eğitim dokümanlarının İngilizce hazırlanması gerekmektedir.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Genel Müdürlük, yetkilendirilmiş onaylı eğitim organizasyonları tarafından verilen teorik bilgi ve uçuş eğitimleri tamamlandıktan sonra yapılacak teorik bilgi ve uçuş sınavlarından başarılı olanların lisans veya yetkilerini düzenler.
Madde 18 – Tıbbi uygunluk
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bir lisansın imtiyazlarını kullanmak veya lisans eğitimine başvuruda bulunmak için lisans ya da başvuru sahibinin Genel Müdürlük veya Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş bir havacılık tıp merkezi tarafından verilmiş geçerli bir 1'inci, 2'nci sınıf veya ticari faaliyette bulunmamak koşuluyla LAPL sağlık sertifikasına sahip olmalıdır.
(2) Sağlık sertifikası sahibi; görevini emniyetle yerine getirmesinde herhangi bir olumsuz etkisi olmadığından tamamen emin olmadıkça, reçeteli ya da reçetesiz herhangi bir ilaç alamaz ve tedavi sürecine giremez. Eğer şüphe varsa Genel Müdürlük veya yetkili havacılık tıp merkezinden tavsiye alınmalıdır.
(3) Lisans sahipleri, kendilerinde sağlık yönünden hava araçlarını emniyetli bir şekilde kullanamayacak şekilde herhangi bir bozulmayı fark ettikleri zaman lisanslarının ve yetkilerinin imtiyazlarını kullanamazlar.
Madde 19 – Teorik bilgi eğitimi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) UPL başvurusu yapan adaylar, bir ATO tarafından, aşağıda belirtilen ders konularına göre brifingler ve sınavlar hariç 40:00 saatten aşağı olmamak kaydıyla, Genel Müdürlük tarafından onaylanmış program çerçevesinde verilen eğitim kursunu tamamlamalıdır. Bu eğitim kursu uygun teorik bilgi eğitimini ve uçuş eğitimini kapsamalıdır.
Genel Konular;
a) Hava hukuku,
b) İnsan performansı,
c) Meteoroloji,
ç) Haberleşme,
ç) Seyrüsefer.
d) Emniyet Yönetim Sistemi,
Farklı hava aracı tiplerine yönelik özelleşmiş konular;
e) Uçuş prensipleri,
f) Operasyon usulleri,
g) Uçuş performansı ve planlaması,
ğ) Hava aracı genel bilgisi.
(2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik ve kontrol pilotluğu standardizasyon kurs eğitimleri dışındaki uygulama gerektirmeyen teorik eğitimlerin % 90 ı, eğitim el kitabının sanal sınıf eğitim programlarını içerecek şekilde düzenlenerek, Genel Müdürlük onayının alınmasına müteakip sanal eğitim yöntemi ile gerçekleştirilir.
(3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Eğitimler, Genel Müdürlük tarafından uygun olarak değerlendirilmiş eğitmenler tarafından verilir.
(4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) ATO'lar eğitimlerde kullanılacak eğitmen öncülüğünde yüz yüze sınıf eğitimi ile eğitmen öncülüğünde sanal sınıf eğitimi, kendi kendine öğrenme yöntemiyle uygulanan eğitim, dijital dersler ve gerektiğinde grup tartışması gibi farklı eğitim metotlarının ilgili işletme el kitabı veya eğitim el kitabında belirlenmesinden, Genel Müdürlüğe sunulup onay alınmasından ve Genel Müdürlüğümüzce yayımlanan mevzuatlarda belirlenen gerekliliklerin sağlandığıyla ilgili belgelerin Genel Müdürlüğe sunulmasından sorumludur.
(5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) ATO'lar eğitim faaliyetlerini, kendi eğitim merkezinde icra edebileceği gibi eğitim vereceği yerin, eğitim vermek için uygun fiziki koşullara, gerekli doküman, görsel materyaller ve ilgili araç/gereçlere sahip olduğu taktirde farklı bir yerde eğitimlerini icra edebilirler.
(6) (Ek: 13/03/2024 - 20024) ATO'lar kursiyerlerin ve eğitmenlerin derslere devamlılıklarını sağlamak, sınıf eğitimlerinde ad ve soyadları yazılı olacak şekilde eğitmenlerce imzalanmış kursiyer devam çizelgelerini günlük olarak tutmak veya uzaktan/sanal eğitimlerde bahsi geçen kayıtların ilgili eğitim sisteminde elektronik olarak tutulmasını sağlamaktan sorumludurlar.
Madde 20 – Teorik bilgi sınavları
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ATO adayların bireysel gelişimlerini takip etmek için teorik ders başlıklarına göre her ders için teorik bilgi sınavlarını tamamlamalıdır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ATO bünyesinde yapılan teorik sınavlarda başarılı olan ve uçuş eğitimini tamamlayan adaylar Genel Müdürlük veya Genel Müdürlükçe yetkilendirilen kontrol pilotu tarafından 120 soruluk genel teorik bilgi sınavına tabi tutulur.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Teorik bilgi sınavında geçer not 100 puan üzerinden 75 puandır. Kontrol pilotu tarafından yapılacak acil durum prosedürleri sınavında ise geçer not 100 puan üzerinden 100 puandır.
(4) Sınavda başarılı olamayan aday başarısız olduğu dersten yeniden sınava girebilir. Teorik bilgi sınavında iki kez başarısız olan aday ilk eğitimin % 20’si kadar ilave eğitim almak koşuluyla sınava tekrar katılır.
Madde 21 – Uçuş eğitimi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetkili ATO'ya UPL almak için başvuran pilot adayı, Genel Müdürlük tarafından onaylanmış kurs programına göre; ayrıntısı aşağıda belirtilen toplamda en az esnek kanat eğitimleri için 25:00 saat, sabit kanat eğitimleri için 28:00 saat ve döner kanat eğitimleri için ise 30:00 saatlik uçuş eğitimini tamamladıktan sonra Genel Müdürlük tarafından görevlendirilen kontrol pilotu ile yapılacak en az 01:00 saat UPL kontrol uçuşunda başarılı olmalıdır:
a) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Esnek kanat 22:00 saat, sabit kanat 25:00 saat, döner kanat 27:00 saat çift kumanda uçuş eğitimi,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İlk yalnız, yalnız hava hareketlerini ve/veya seyrüsefer yalnız uçuşunu kapsayan en az 03:00 saat yalnız uçuş,
c) (Ek: 13/03/2024 - 20024) En az biri kalkış meydanından farklı bir meydana tam duruşlu inişin yapıldığı 100 kilometrelik, (Microlight hava araçları için en az 50 kilometrelik,) yalnız seyrüsefer uçuşu kapsayan ve/veya en az biri kalkış meydanından farklı bir meydana tam duruşlu inişin yapıldığı, en az 150 kilometrelik, (Microlight hava araçları için en az 80 kilometrelik) toplamda 03:00 saatlik yalnız/çift kumanda uçuşunu kapsayan seyrüsefer uçuşu veya,
ç) (Ek: 13/03/2024 - 20024) En az biri kalkış meydanından sonra en fazla iki bacak, en az 150 kilometrelik, (Microlight hava araçları için en az 75 kilometrelik,) yalnız seyrüsefer uçuşu kapsayan ve/veya en az biri kalkış meydanından sonra en fazla iki bacak, en az 200 kilometrelik, (Microlight hava araçları için en az 100 kilometrelik) toplamda 03:00 saatlik yalnız/çift kumanda uçuşunu kapsayan seyrüsefer uçuşu. Seyrüsefer uçuşlarına dair planlamalar ve GPS ve benzeri uçuş kaydedici cihaz kayıtları adaya ait dosyada kayıt altına alınır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İlk yalnız uçuş öncesinde, eğitimi veren öğretmen dışında bir öğretmen tarafından yapılacak ilk yalnız kontrol uçuşu yapılır ve öğrenci aynı gün yalnız uçuşa gönderilir. Kontrole giren öğretmen yalnız uçuş sırasında yerde gözlemci olarak bulunmalıdır. İlk yalnız uçuş, kontrol uçuşu ile aynı günde yapılamadığı durumlarda, öğretmen pilot veya kontrol pilotu ile yapılacak en az meydan turunu kapsayan çift kumanda uçuşu sonrası öğrenci yalnız uçuşa gönderilir.
(3) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
Madde 22 – Yetenek testi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Teorik eğitim, uçuş eğitimi ve sınavlarını tamamlayan adaylar Genel Müdürlükçe görevlendirilecek kontrol pilotu tarafından yetenek testine tabi tutulur.
(2) Yetenek testine girecek adaylar, eğitimden sorumlu kuruluş tarafından Genel Müdürlüğe önerilir. Eğitim kayıtları kontrol pilotuna ibraz edilmelidir.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetenek testi, adayın eğitim aldığı hava aracı modeli ile yapılır. Değişik bir model hava aracı ile yapılacak yetenek testi öncesinde, en az 01:00 saat fark intibak uçuş eğitimi verilmelidir.
(4) Yetenek testinde adaylar, sorumlu pilot (PIC) olarak söz konusu hava aracı tipinde ilgili usulleri ve manevraları, tanınacak imtiyazlara uygun yetkinlikle gerçekleştirme becerisine sahip olduklarını sergilemelidir.
(5) Geçme notları:
a) Yetenek testinin, adayın uçtuğu hava aracı kategorisine uygun uçuş safhalarını temsil eden farklı bölümlere ayrılmış olması gerekir.
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Testin herhangi bir bölümü ait fıkralarda başarılı olamayan aday söz konusu bölümün tamamında başarısız olmuş sayılır. Adayın sadece bir bölümde başarısız olması durumunda sadece o bölüme yeniden girmesi gerekir. Birden fazla bölümde başarısız olması durumunda, aday testin tümünde başarısız olmuş sayılır.
(6) Testin, bu maddenin beşinci fıkrasının (b) bendi uyarınca tekrar edilmesi gerektiği durumlarda; adayın, önceki denemede başarılı olduğu bölümler de dâhil olmak üzere, herhangi bir bölümde başarısız olması halinde, aday testin tümünde başarısız olmuş sayılır.
(7) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Testin tüm bölümlerini iki denemede geçilememesi halinde test başarısız kabul edilir ve eğitim tekrar edilir. Eğitim tekrarı ile ilgili hususlar eğitim el kitabında ayrıntılı olarak düzenlenir.
Madde 23 – Lisans/yetki verilme şartları ve geçerliliği
(1) Eğitim el kitabına uygun olarak verilen eğitimin tamamlanmasının ardından; ATO aşağıda belirtilen evraklarla birlikte Genel Müdürlüğe müracaat eder. Lisans düzenlenerek adaya veya ATO’ya teslim edilir:
a) UPL başvuru formu,
b) Sağlık sertifikası fotokopisi,
c) Teorik bilgi sınav sonuç belgesi,
ç) Yetenek testi formu,
d) Pilot uçuş kayıt defteri aslı ve ilgili sayfa fotokopisi,
e) 2 adet fotoğraf.
(2) Lisans 5 yıllık olarak tanzim edilir ve bir yetkinin ilk defa tanziminde ya da yenilenmesinde Genel Müdürlük tarafından yeniden düzenlenir.
(3) ÇHHA Pilot lisans yetkisi 24 ay süreyle, öğretmenlik yetkisi 36 ay süreyle verilir.
Madde 24 – Lisans yenileme ve temdit işlemleri
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bir lisansın yenilenmesi için;
a) Pilotun normal usuller ve acil durum prosedürleri sınavında geçer not alması gerekir,
b) ATO’ların lisans/tip yetkisi yenileme işlemi için başvuruda bulunan pilotla ilgili aşağıda belirtilen hususları göz önünde bulundurarak her pilot için ayrı bir tazeleme programı hazırlaması gerekir:
1) Başvuru sahibinin tecrübesi,
2) Yetkinin imtiyazlarının en son kullanıldığı tarihten itibaren geçen süre miktarı,
3) Hava aracının karmaşıklığı,
4) Başvuranın başka bir hava aracı tipine veya sınıfına ilişkin geçerli bir yetkisi olup olmadığı ve
5) Gerekli görülmesi halinde, başvuru sahibinin ilgili tip ya da yetkide, benzetilmiş yeterlilik kontrolündeki performansının görevlendirilecek bir uçuş öğretmeni tarafından belirlenmesi.
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yapılması planlanan ve başarıyla tamamlanan tazeleme eğitimi sonrasında, yeterlilik kontrolü öncesinde tazeleme eğitim kayıtları kontrol pilotuna sunulacaktır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bir lisansın temdidi için,
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) UPL sahibi pilotlar lisanslarının imtiyazlarını son 24 ay içerisinde 12 kalkış ve iniş dahil olmak üzere sorumlu pilot olarak en az 12:00 saatlik uçuş süresi ve bir öğretmen pilot ile birlikte toplamda 01:00 saat uçuş süresini kapsayan tazeleme eğitimi alması durumunda veya,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Yetkili bir kontrol pilotu tarafından yapılacak yeterlilik kontrolünden geçmesi durumunda temdit edilir.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik sertifikasyon yetkilerinin temdidi için aşağıdaki üç koşuldan ikisini yerine getirmelidir. Yetkinlik kontrolü yapılmadan temdit edilen uçuş öğretmenlik sertifikaları, birbirini izleyen her iki temdidin birinde yetkinlik değerlendirilmesine girilmesi zorunludur.
a) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öğretmenlik sertifikası geçerlilik süresi içerisinde, uçuş öğretmeni yada kontrol pilotu olarak en az 50:00 saatlik uçuş eğitimini tamamlamış olmalıdır.
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öğretmenlik sertifikasının geçerlilik süresi içerisinde bir öğretmen tazeleme seminerine katılmış olmak,
c) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öğretmenlik sertifikasının son geçerlilik tarihinden önceki 12 ay içerisinde bir kontrol pilotu ile yetkinlik değerlendirmesinden geçmek.
(4) Temdit ve yenilemelerde kontrol uçuşları, pilotun sahip olduğu lisans tipindeki hava aracı ile yapılır.
(5) Talep edilmesi halinde, Genel Müdürlükçe görevlendirilen kontrol pilotlarınca gerçek veya tüzel kişiler üzerine tescil edilmiş hava araçları ile pilotların temdit yeterlilik kontrolleri yapılabilir.
(6) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik sertifikasyon yetkilerinin sona ermesi durumunda adayın yenileme öncesindeki 12 ay içerisinde bu Talimatın 33 üncü maddesine uygun düzenlenmiş bir öğretmen tazeleme seminerine katılmış olması ve bir kontrol pilotu ile yetkinlik değerlendirmesine girmesi gerekmektedir.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 25 – İlave yetkiler ve gereklilikler
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Sudan kalkış iniş yetkisi: Bu yetki başvurusu öncesinde, UPL tanziminden sonra ilgili hava aracı tipinde 20 saat sorumlu pilot uçuşu ve 80 defa kalkış iniş tecrübesi sağlanmalıdır. Daha sonra, yetkili bir ATO'da teorik eğitim ile en az 05:00 saat ve 30 sudan kalkış inişi içeren uçuş eğitimi alınmalıdır. Yetkili bir kontrol pilotu ile yapılacak yetenek testinde başarılı olunması halinde bu yetki lisansa (SU) harfleriyle işlenir.
(2) Paraşütçü atma: Paraşüt atma operasyonu yapacak pilotların, UPL tanziminden sonra yetki talep edilen hava aracı kategorisinde sorumlu pilot olarak asgari 70:00 saat uçuş ve 100 kalkış deneyimine sahip olması gerekmektedir. Pilot aşağıdaki gerekliliklerin yerine getirilmesi durumunda hava aracından paraşütçü atabilir, pilot lisansına herhangi bir yetki işlenmez.
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Paraşüt eğitmenleri veya en az Uluslar arası Havacılık Federasyonu B sertifikasına sahip geçerli serbest paraşütçü lisansına sahip olan veya uluslar arası havacılık kuruluşları tarafından verilmiş B seviyesine eşdeğer serbest paraşütçü tarafından verilmek üzere, paraşütlerin kuşam tertibatı, emniyet açılma sistemleri, istemsiz paraşüt açılmalarının önlenmesi, acil durumlarda takip edilecek prosedürleri de içeren paraşütçü bırakma teknikleri ve prosedürleri hakkında brifing yapılır,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Sorumlu pilot tarafından operasyonel emniyet tedbirleri alınarak, en az Uluslar arası Havacılık Federasyonu B sertifikasına sahip serbest paraşütçü lisansına sahip olan veya uluslar arası havacılık kuruluşları tarafından verilmiş B sertifikasına eşdeğer serbest paraşütçü belgesine sahip paraşütçüler, paraşüt atmaya uygun hava araçlarından atılır.
(3) Pano çekme yetkisi: Bu yetki başvurusu öncesinde, UPL tanziminden sonra yetki talep edilen hava aracı kategorisinde sorumlu pilot olarak asgari 70:00 saat uçuş ve 200 kalkış iniş tecrübesi sağlanmalıdır. Daha sonra; bir ATO'da pano çekme operasyonlarına ilişkin teorik eğitim tamamlanmalı ve 10 kalkış, iniş çift kumanda, 5 kalkış, iniş yalnız olmak üzere toplam 15 kalkış, iniş ve 03:00 saati içeren uçuş eğitimini tamamlamalı, Kontrol pilotu nezaretinde değerlendirme uçuşunda başarılı olunması durumunda bu yetki pilotun lisansına (PÇ) harfleriyle işlenir.
(4) Hava aracı çekebilme yetkisi: Bu yetki başvurusu öncesinde, UPL tanziminden sonra yetki talep edilen hava aracı kategorisinde sorumlu pilot olarak asgari 70:00 saat uçuş ve 100 kalkış iniş tecrübesi sağlanmalıdır. Daha sonra;
a) Bir ATO’da hava aracı çekme operasyonlarına ilişkin teorik bilgi eğitimi tamamlanmalı,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Çekme yetkisi alacak adaylar çekecekleri hava aracına ait pilot yetkileri yoksa, ilave kişi olarak, yetkileri varsa pilot olarak 5 sorti çekilen pozisyonunda uçuş yapılmalı,
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) 10 sorti çift kumanda, 5 sorti yalnız olmak üzere toplam 15 sorti ve 04:00 saati içeren hava aracı çeken pozisyonunda uçuş eğitimini tamamlamalı,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu nezaretinde değerlendirme uçuşunda başarılı olunması durumunda bu yetki pilotun lisansına (AT) harfleriyle işlenir.
(5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçak sınıfında planör ve pano çekme yetkisi bulunan pilotlar, ilgili ÇHHA kategorisinde lisansa ve en az 10:00 saat sorumlu pilot uçuşuna sahip olmaları durumunda ÇHHA ile hava aracı çekme yetkisine sahip olurlar, UPL lisanslarına yetki işlenir.
(5) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(6) Test uçuşu yetkisi: Bu yetkiye sahip olmak için başvuru öncesinde adayın:
a) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ÇHHA kategorisinde 500:00 saat uçuş tecrübesine sahip olması,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İlgili hava aracı tipinde en az 250:00 saat uçuş tecrübesini tamamlamış olması,
c) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bir ATO'da ilgili hava aracının test uçuşuna uygun bir eğitim kursunu tamamlamış olması gerekir. Bu eğitim tamamlandıktan sonra bu yetki pilotun lisansına (TF) harfleriyle işlenir. Bir ATO'da ilave eğitim kursunu tamamladıktan sonra bu yetkinin kapsamı, farklı tipte bir hava aracını içerecek şekilde genişletilebilir.
Bu eğitim aşağıda belirtilen konuları kapsamalıdır:
1) 02:00 saat performans,
2) 02:00 saat stabilite ve kontrol, sevk ve idare nitelikleri,
3) 03:00 saat sistemler,
4) 02:00 saat test yönetimi,
5) 03:00 saat risk / emniyet yönetimi.
(7) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İlave kişi uçurabilmek için; UPL lisans tanziminden sonra ilgili hava aracı tipinde sorumlu pilot olarak 20:00 saat uçuş ve 80 kalkış inişi tamamlamak yeterli olup lisansa bir işlem yapılmaz.
(8) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yolcu taşıma yetkisi için; UPL tanziminde sonra sorumlu pilot olarak 70:00 saat ve 100 kalkış inişi tamamlamış olması yeterli olup lisansa herhangi bir işlem yapılmaz.
(9) Tecrübe uçuşu için; ilgili hava aracı tipinde geçerli pilot lisansı yeterli olup lisansa ilave yetki kaydına gerek yoktur.
(10) Ticari özel operasyonlarda kullanılacak sabit kanatlı UL, LSA, microlight, gyroplane hava araçlarında UPL lisansına sahip olması gerekmekte olup, UPL sahibi pilotlarda 100:00 saat uçuş tecrübesi aranır. UPL sahibi pilotun aynı zamanda SHT-FCL-A-H-S lisanslarına sahip olması durumunda ticari özel operasyon yapılacak sabit kanatlı UL, LSA tiplerinde en az 30:00 saat, microlight ve gyroplane çok hafif hava araçları kategorilerinde ise 70:00 saati sorumlu pilot olmak üzere, toplamda 100:00 saat uçuş tecrübesi aranır.
(11) (Ek: 13/03/2024 - 20024) SHY-1 Yönetmeliğine göre onaylanmış bir eğitim kuruluşu ya da havacılık sporunu veya eğlence amaçlı havacılığı desteklemek amacıyla oluşturulan bir kuruluş tarafından gerçekleştirilen paraşüt atma, planör çekme uçuşları özel operasyon kapsamına girmez.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 26 – ICAO üyesi olan ülkeler tarafından tanzim edilen lisansın milli lisansa çevrilmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ICAO üyesi yabancı ülkeden alınan lisansının milli lisansa çevrilmesi için öncelikle pilotun Türkiye'de ikamet etmesi veya yerleşik olması, dil yeterliliğine sahip olması ve SHY-1 Pilot Lisans Yönetmeliği'nin 16'ncı maddesinde belirtilen şartları sağlaması gerekmektedir.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Lisans çevrimi için müracaat eden pilotun almış olduğu uçuş eğitim saatleri, sahip olduğu lisansa göre milli mevzuatımız çerçevesinde karşılaştırılır. Bu karşılaştırma sonucunda lisans çevrimi için başvuran pilot adayın yabancı ülkede aldığı uçuş eğitim safhaları ve saatleri bu Talimatta belirlenen eğitim safhalarını kapsamıyor veya saat ve sürelerin altında kalıyorsa öncelikle eksik olduğu eğitim safhası ve eğitim saatleri, yetkili ATO'da tamamlanır.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Lisans çevrimi için başvuran pilot adayının yabancı ülkede aldığı eğitimin içeriği ile birlikte toplam uçuş saatleri bu Talimatta belirlenen ile aynı veya üzerindeyse, Genel Müdürlükçe görevlendirilen bir kontrol pilotu gözetiminde, Hava Aracı Genel Bilgisi, Acil Durum Usulleri, Hava Hukuku ve İnsan Performansı konularında yazılı bir sınava girerek girer ve başarılı olması halinde, Genel Müdürlükçe görevlendirilen bir kontrol pilotuyla kontrol uçuşuna alınır.
(4) Pilot, kontrol uçuşunda başarısız olması halinde, kontrol pilotunun belirleyeceği görev ve sürelerde, yetkili ATO bünyesinde eğitim uçuşu yapar.
(5) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Bu adaylardan eğitim başlangıcında ayrıca aşağıdaki belgeler istenir:
a) Yabancı ülkeden almış olduğu lisansın aslı,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Pilot kayıt defteri,
c) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Bu Talimatın 18 inci maddesinde yer alan hükümleri uyarınca düzenlenmiş bir sağlık sertifikası.
(6) ICAO üyesi olmayan ülkeler tarafından tanzim edilmiş lisansların milli lisansa çevrimi yapılmaz.
Madde 27 – Yabancı uyruklu pilotların lisans validasyonu
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İşletmenin yabancı pilot çalıştırabilmesi için pilotun lisansını ve yetkisini onaylatması gerekir.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yabancı pilotun lisansının valide edilebilmesi için pilotun geçerli bir lisansa ve görev yapacağı tipte 500:00 saat uçuş yaptığının belgelendirilmesi gerekir.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yabancı uyruklu pilota ait lisansın ilk validasyonunda pilotun yetkili ATO'da Türk Sivil Havacılık Kuralları, Hava Hukuku, Havacılık Meteoroloji Kodları, Uçuş Planlama ve Performansı ve İnsan Performansı ile Acil Durum Prosedürleri konularında ayrıntısı ATO eğitim el kitabında belirlenen en az 06:00 saatlik teorik bilgi eğitimi alması ve bu eğitimler neticesinde yapılacak teorik bilgi sınavlarından başarılı olması gereklidir. Teorik bilgi sınavı Türkçe veya İngilizce olarak yapılabilir.
(4) Teorik bilgi sınavlarından başarılı olan yabancı uyruklu pilotun, ATO’nun öğretmen pilotu eşliğinde bir saat tazeleme uçuşunun ardından Genel Müdürlüğün görevlendireceği kontrol pilotuyla yapılacak kontrol uçuşunda başarılı olması gerekir. Pilotun başarılı olması halinde sonuç, kontrol pilotu tarafından pilotun uçuş kayıt defterine işlenir ve kontrol formu Genel Müdürlüğe iletilir. Lisans Genel Müdürlük tarafından valide edilir.
(5) Validasyon kontrol uçuşları Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş kontrol pilotu tarafından ATO’ya ait ÇHHA ile yapılır.
(6) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yabancı uyruklu pilotun asıl lisansın geçerliliğini koruyor olması koşuluyla azami 12 ay sürelidir. Bu süre sonunda validasyonun temdidi bu Talimatta öngörülen koşullar doğrultusunda gerçekleştirilir. Temdidin süresi 12 aydır. Validasyonun yenilenmesi veya pilotun şirket değiştirmesi halinde şirket tarafından yapılan başvuruda ilk validasyon usulleri uygulanır.
(7) Validasyon belgesi için başvurular pilotun çalışacağı işletme tarafından yapılır ve sadece verildiği işletme bünyesinde geçerlidir. Başvuruda aşağıdaki belgeler istenir:
a) İlgili bakanlıktan çalışma izni,
b) İlgili bakanlıktan ikamet tezkeresi,
c) Lisansın renkli fotokopisi,
ç) Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş havacılık tıp merkezinden, Şikago Sözleşmesi EK-1’e göre sağlık muayenesinden geçerek alınmış geçerli bir 1 inci, 2’nci sınıf veya LAPL sağlık sertifikası,
d) Pasaportun renkli fotokopisi,
e) Uçuş kayıt defteri,
f) Pilotun lisans almış olduğu ülkenin sivil havacılık otoritesinden alınmış teyit mektubu.
(8) ICAO üyesi olmayan ülkeler tarafından tanzim edilmiş lisansların validasyonu yapılmaz.
(9) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Pilot lisanslarına belirli süreli spesifik görevler için validasyon belgesi düzenlenmesinde aşağıdaki hususlar dikkate alınır.
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Üretici uçuşları bağlamında ilk kez hizmete sunulacak hava araçlarına yönelik eğitim uçuşları, tanıtım uçuşları, ferry ya da test uçuşları gibi belirli süreli spesifik görevlere yönelik olarak azami 12 aylık bir dönem için ICAO üyesi ülkeler tarafından tanzim edilmiş bir geçerli lisansı ve sağlık sertifikası kabul edilir.
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Doğrudan ya da dolaylı olarak hava aracı üreticisi veya bir havacılık otoritesi tarafından istihdam edilen lisans sahibinin imtiyazları tip yetkisinin ilk verilişine ilişkin uçuş eğitimi ve test işlemleri, işleticinin pilotları tarafından icra edilen teslimat veya ferry uçuşları, tanıtım uçuşları veya test uçuşları icra etmekle sınırlı olacaktır.
(10) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kısıtlı süreli yarışma uçuşları veya gösteri uçuşları için ICAO bağlı bir ülke tarafından düzenlenen lisans sahibinin, lisansına ait imtiyazlarını kullanmasına, aşağıdaki koşulların sağlanması durumunda, izin verecek şekilde kabul edilir.
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Organizasyon öncesi, yarışma ve gösteri uçuşlarının düzenleyicisi, yetkili otoriteye pilotların uçuşlar ile ilgili emniyet bilgisi ile nasıl aşina olacakları ve riskleri nasıl yönetecekleri konusunda yeterli kanıtları sunması,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Söz konusu uçuşlar her takvim yılında azami 28 gün olacak şekilde özel, ticari olmayan görevler için, ICAO üye ülkelerce düzenlenmiş düzenlenmiş lisans, sağlık sertifikasına ve ilgili yetkilere sahip olması durumunda, kalifiye bir öğretmen ile kısıtlı bir süre için özel bir göreve yönelik alıştırma uçuşu gerçekleştirilmesi durumunda verilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Uçuş Öğretmenliği
Madde 28 – Öğretmenlik yetkisi
(1) Bir kişi ancak; bu Talimat doğrultusunda tanzim ya da kabul edilmiş geçerli bir pilot lisansı ve verilen eğitime uygun geçerli bir öğretmenlik yetkisine sahip olması halinde eğitim verebilir.
Madde 29 – Ön koşullar
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Öğretmenlik eğitimine alınacak pilot, eğitim öncesinde aşağıda belirtilen şartları sağlamalıdır:
a) 18 yaşını tamamlamış olmak,
b) Asgari lise ve dengi okul mezunu olmak,
c) Geçerli bir UPL ve ilgili tipte en az 6 aylık tecrübeye sahip olmak,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik yapacağı tipte en az 75:00 saat sorumlu pilot uçuşunu içeren, 100:00 saatlik toplam uçuşa sahip olmak,
d) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Herhangi bir hava aracı tipinde; sorumlu pilot olarak, hava trafik hizmetinin verildiği farklı bir meydana, tam duruşlu minimum 200 km'lik iki ayrı uçuşu kapsayan 15:00 saat seyrüsefer uçuşuna sahip olmak,
e) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) 25 saatlik öğretme ve öğrenme teknikleri eğitim sertifikasına sahip olmak,
f) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik sertifikası için müracaatta bulunan adaylar, kursa katılmak için gerekli becerilere sahip olup olmadıklarını değerlendirmek amacı ile, kursun başlangıç tarihinden önceki 6 ay içerisinde ATO' nun uçuş öğretmeni ile birlikte spesifik bir kabul öncesi uçuş testini başarıyla tamamlamalıdır.
Madde 30 – Uçuş öğretmenliği eğitim kursu
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Öğretmenlik yetkisi için ön koşulları sağlayan adaylar, bir ATO’da bu maddede belirtilen teorik bilgi ve uçuş eğitimini içeren kursu tamamlamalıdır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Aday yetkili ATO'da uygulamalı eğitim teknikleri ile birlikte, görsel işitsel yardımcılarla dersi etkin kılma yöntemlerinin kullanıldığı ders anlatma tekniklerini içeren ve aşağıda belirtilen konuların, adayın teorik bilgi öğretmeni pozisyonunda sınıf ortamında anlatım simülasyonunu içerecek şekilde 20:00 saatlik teorik bilgi sunum eğitimi tamamlamalıdır.
a) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Hava hukuku,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) İnsan performansı ve limitleri,
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Meteoroloji,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Haberleşme,
d) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Seyrüsefer,
e) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Emniyet Yönetim Sistemi,
f) Uçuş prensipleri.
g) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Operasyon usuller, SOP,
ğ) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş performansı, planlama,
h) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Hava aracı genel bilgisi,
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) 18:00 saat çift kumanda uçuş eğitimi ve 07:00 saat takım uçuşu (team-ride) sonrasında, Genel Müdürlükçe yetkilendirilmiş kontrol pilotuyla gerçekleştirilecek en az 01:30 saat yetkinlik değerlendirme uçuşu.
(4) Uçuş eğitimi aşağıdaki konuları içermelidir:
a) Bütün uçuş eğitim safhalarının öğretme tekniklerini,
b) Öğrencilerin yaptığı hatalar ve bunlara karşı uçuş emniyetinin korunmasını,
c) Hava aracının teknik özelliklerinin anlatılmasını,
ç) Acil durum prosedürlerinin anlatımı ve benzetilmiş acil durum senaryolarının uygulanması.
(5) Eğitim ve kontrol uçuşunu başarıyla tamamlayan adaylara tahditli uçuş öğretmeni yetkisi verilir.
Madde 31 – Öğretmenlik yetkilerinin kredilendirilmesi
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Tahditsiz olarak uçak, planör, helikopter veya ÇHHA kategorilerinde öğretmenlik yetkisi olup, başka bir ÇHHA tipinde öğretmenlik eğitimi almak isteyenler eğitim öncesinde öğretmenliği talep edilen ÇHHA kategorisinde en az 30:00 saat, microlight kategorisinde öğretmenlik yetkisi mevcut olup, başka bir ÇHHA tipinde öğretmenlik eğitimi almak isteyenler ise eğitim öncesinde öğretmenliği talep edilen ÇHHA kategorisinde en az 70:00 saat PIC uçuş tecrübesine sahip olmalıdır. Adaylar, yetki istedikleri hava aracına ait uygulamalı eğitim teknikleri ile birlikte, görsel işitsel yardımcılarla dersi etkin kılma yöntemlerinin kullanıldığı ders anlatma tekniklerini içeren ve aşağıda belirtilen konuların, adayın teorik bilgi öğretmeni pozisyonunda sınıf ortamında anlatım simülasyonunu içerecek şekilde 06:00 saatlik teorik bilgi sunum eğitimi tamamlamalıdır.
a) Uçuş prensipleri,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Operasyon usulleri, SOP,
c) Uçuş performansı ve planlaması,
ç) Hava aracı Genel bilgisi,
d) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
e) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kredilendirme yapılarak öğretmenlik yetkisi isteyen adayın en az 04:00 saat çift kumanda uçuş eğitimini tamamlaması durumunda yetki lisansına işlenir.
(3) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tahditli uçuş öğretmenlik yetkisine sahip olanlar için ÇHHA öğretmenlik eğitiminde herhangi bir kredilendirme yapılmaz.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 32 – Öğretmenlik yetkinlik değerlendirmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) İlk öğretmenlik yetkilendirmesinde veya yetkinin devamı için yapılacak yetkinlik değerlendirmesinde pilot; kontrol pilotunun tercih edeceği bir konuyu nazari sunum şeklinde anlatmalı ve kontrol pilotunun ya da derse öğrenci rolüyle alınmış kişilerin konu hakkındaki sorularına verdiği yanıtlarla gerekli düzeyde eğitim verme yeteneğine sahip olduğunu kontrol pilotuna sergilemelidir.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetkinlik değerlendirmesi uçuş eğitiminde kullanılan tipteki hava aracı üzerinde ve en az 01:30 saat uçuşla gerçekleştirilir.
(3) Öğretmenlik yetkisinin temdidi için yapılan yetkinlik değerlendirmesinde başarısız olan uçuş öğretmenleri, yetkisi devam ediyor olsa bile, bu değerlendirmeyi başarıyla tamamlayıncaya kadar öğretmenlik yetkisinin imtiyazlarını kullanamazlar.
Madde 33 – Uçuş öğretmenliği imtiyazları, öğretmenlik semineri
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Tahditli uçuş öğretmeni, eğitim aldığı ÇHHA tipinde, uçak, planör, helikopter veya ÇHHA tiplerinde tahditsiz bir öğretmenin nezareti ve gözetimi altında, kontrol uçuşları hariç uçuş eğitimi verebilir. Tahditli öğretmenlik yetkisine sahip uçuş öğretmeninin tahdidinin kaldırılması için:
a) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Gözetim altında 40:00 saat teorik ders vermesi,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetkili öğretmen gözetiminde en az 40:00 saat öğretmen uçuşunu tamamlaması ve öğrencilere gözetim altında en az 03:00 saat yalnız uçuş yaptırması durumunda ilgili kayıtlar ile birlikte, tahdidin kaldırılmasına yönelik talep Genel Müdürlüğe gönderilir.
c) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
ç) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(2) Tahditsiz uçuş öğretmeni sadece yetkili olduğu hava aracı tipinde ve sahip olduğu ilave yetkiler kapsamında eğitim verebilir.
(3) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öğretmenliği eğitimi verebilmesi için, uçuş eğitimi vereceği kategoride hava aracı ile tahditsiz olarak en az 100:00 saat uçuş öğretmenliği yapmış olması gereklidir.
(5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öğretmenleri her takvim yılında yapılacak program ile hava araçları için SOP uygun hazırlanan standardize teorik derslerine ve sonrasında standardize uçuşlarına alınarak eğitim standardı sağlanır. Öğretmenlik sertifika temdidinin yapıldığı yıl standardize gerekliliği aranmaz.
(4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Öğretmenlik semineri yetkili ATO tarafından en az bir günlük programı kapsayacak şekilde tecrübeli uçuş öğretmeni, kontrol pilotları tarafından verilir. Seminer sonrası katılımcılara katılım belgesi verilir. Tazeleme seminerinin içeriği aşağıda verilmiştir.
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) SHY-1 Pilot Lisans Yönetmeliği, SHT-UPL Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı hakkında bilgi ve operasyonel gereklilikler, yeni veya mevcut kurallar, ilgili ulusal düzenlemeler, genelgeler,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Öğretim ve öğrenim teknikleri, etkileşimli anlatım, öğretim görevlisinin rolü,
c) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İnsan faktörleri, emniyet yönetim sistemi, uçuş güvenliği, olay ve kaza önleme,
ç) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Standart operasyon prosedürleri kapsamında tüm hava hareketleri derslerinin anlatımı, sunumu,
d) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Hava aracı genel bilgisi ve acil durum usullerinin anlatımı, sunumu,
e) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öncesi ve sonrası brifingler.
f) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Seyrüsefer becerileri, mevcut radyo seyrüsefer yardımcıları, ve meteoroloji ders anlatımları
BEŞİNCİ BÖLÜM — Kontrol Pilotları
Madde 34 – Kontrol pilotları için ön koşullar
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Kontrol pilotluğu yetkisine ilk defa başvuran adaylar aşağıda belirtilen hususları sağlamalıdır:
a) Kontrol pilotluğu imtiyazlarına ilişkin bilgiye ve uygun tecrübeye sahip olmak,
b) Son 3 yıl içerisinde; herhangi bir lisans veya yetkisinin askıya alınması, sınırlandırılması veya iptali de dâhil olmak üzere, Genel Müdürlük tarafından hiçbir idari yaptırıma tabi tutulmamış olmak,
c) Yetki istediği hava aracı tipinde uçuş öğretmenliği yetkisine sahip olmak,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetki istediği tipte 200:00 saat öğretmenlik uçuşunu tamamlamış olmak.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotunun uçuş öğretmenliği yetkinlik değerlendirmesi yapabilmesi için; yetki istediği tipte 75 saat öğretmenlik uçuşunu içeren 250 saat öğretmenlik uçuşu ile toplamda 500 saat uçuş tecrübesine sahip olmalıdır.
(3) Gerekli sayıda ve yeterlilikte kontrol pilotu bulunmadığı durumlarda; o tip için öğretmenlik yetkisi bulunması ön koşulu ile farklı bir tipte kontrol pilotu yetkisi olanlar yukarıda belirtilen şartlar aranmaksızın Genel Müdürlükçe yetkilendirilebilir.
Madde 35 – Tarafsızlığın ihlal edilebileceği durumlar ve imtiyazların sınırlanması
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotları aşağıda belirtilen durumlarda lisans ve yetki tanzimine yönelik olarak adayların yetenek testleri, yeterlilik kontrolleri veya yetkinlik değerlendirmelerini icra edemezler;
a) Kontrolü yapılacak adayın uçuş eğitiminin %25’inden fazlasında görev yapmış olması,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol uçuşu planlanan ÇHHA tipinde son 24 ay içerisinde 06:00 saat uçuşu bulunmaması durumunda,
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Adayın yetenek testine önerilmesinden sorumlu oldukları durumlarda veya kontrol pilotları tarafsızlığın etkilenebileceği durumları göz önüne alarak, başvuru sahibi adaylarla ilgili olarak akrabalık, arkadaşlık ilişkisi, ekonomik çıkar ya da politik bağlarla bağlı olduklarında.
Madde 36 – Kontrol pilotları için standardizasyon kursu
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotluğu yetkisi veya temdidi için başvuran adayların yetkili otorite tarafından düzenlenen ya da bir ATO'da yetkili otoriteden onaylı bir standardizasyon kursuna katılmaları gerekir. Standardizasyon kursları FE, FIE için teorik ve uygulamalı eğitim olarak bölünmüş şekilde ve en az 2 gün planlamalıdır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Genel Müdürlük veya yetkilendirilen onaylı eğitim organizasyonu tarafından verilecek standardizasyon kursu teorik kısmının içeriği aşağıdaki gibi olmalıdır;
a) Operasyonel gereklilikler, bu Talimat ve kontrol pilotluğu ile ilgili diğer ulusal gereklilikler,
b) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçuş öncesi, sonrası brifing içerikleri, yetenek testlerinin, yeterlilik kontrollerinin ve yetkinlik değerlendirmelerinin icra edilmesi, metotları ve içeriği ile bunların dokümantasyonunun ve raporlamasının yapılması,
c) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Uçuş kontrolü esnasında insan performansı ve limitlerin değerlendirilmesi, adayın performansının değerlendirilmesi ile ilgili temel bilgiler,
ç) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Onaylı eğitim organizasyonlarının yönetim sistemi,
d) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Hava aracında bulunması gereken dokümanlar ile zorunlu sigorta yükümlülüklerinin kontrol edilmesi, kaza sigortaları ve ücretlendirme.
e) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kişiye özel bilgilerin korunması, sorumluluk ve yükümlülükler.
f) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Tarafsızlığın ihlal edilebileceği durumlarda imtiyazların sınırlandırılması,
g) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu için ön koşullar,
ğ) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotlarının standardizasyonu,
h) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu yetkinlik değerlendirmesi,
ı) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotluğu sertifikaları, sertifikalarının geçerlilik süresi, temdidi ve yenilenmesi,
i) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Yetenek testlerinin, yeterlilik kontrollerinin ve yetkinlik değerlendirmelerinin icrası,
j) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş kontrol pilotlarına mahsus FE imtiyaz ve koşullar,
(3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Yeterlilik kontrolleri ve yetenek testlerinin rol oynanarak yapıldığı uygulamalı eğitimler ilk yetkilendirme için geçerli olup, en az aşağıdakileri kapsamalıdır;
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Talep edilen kontrol pilot yetkisine yönelik yapılacak testle ilgili bilgiler ve bu testin yönetimi,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Söz konusu test veya kontrollerin idari prosedürlerine ilişkin bilgi.
(4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İlk kontrol pilotu yetkisi için başvuruda bulunan adaya verilecek uygulamalı eğitim, eğitimi veren uygun kategorideki bir kontrol pilotu gözetiminde ve uygun bir tipte, en az iki yetenek testi veya yeterlilik kontrolünün, kontrol pilotu rolünde icrası esnasında ilgili kontrole ilişkin uçuş öncesi brifing, testin yürütülmesi, teste giren adayın değerlendirilmesi, uçuş sonrası brifing ve belgelerin doldurulması hususlarını içerecek şekilde yapılmalıdır. Testin veya kontrolün hava aracında yapılması gerekiyorsa bu eğitim hava aracında yürütülür.
(5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Bir kontrol pilotluğu yetkisinin, diğer tiplere genişletilebilmesi için yeni tipte ilave uygulamalı eğitim gerekebilir. Başvuruda bulunan adaya verilecek uygulamalı eğitim öğretmen tarafından rol oynanarak yapıldığı en az bir yetenek testi veya kontrolün icrası esnasında ilgili kontrole ilişkin, uçuş öncesi brifing, testin yürütülmesi, teste giren adayın değerlendirilmesi, uçuş sonrası brifing ve belgelerin doldurulması hususlarını içerecek şekilde yapılmalıdır. Sonrasında Genel Müdürlükçe görevlendirilecek kontrol pilotu tarafından Kontrol Pilotu Kabul Testine girer.
Değişik bent: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 37 – Kontrol pilotu yetkinlik değerlendirmesi
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotluğu yetkisi için başvuran aday, standardizasyon/tazeleme kursunu başarı ile tamamlamasının ardından, Genel Müdürlük tarafından yazılı sınava tabi tutulur. Her adayın başvurduğu yetki/yetkiler ile ilgili soruları içeren bir yazılı sınava ve uçuş kayıtlarını incelemeyi içeren bir uygulamalı sınava girerek bu sınavların her birinden %75 başarı sağlaması gerekmektedir.
(2) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adaylarının yetkinlik değerlendirmeleri, Genel Müdürlükçe ilgili kontrolü yapmak üzere görev verilen kontrol pilotları tarafından Genel Müdürlük tarafından yayımlanan kontrol pilotluğu yetkisi başvuru ve yetkinlik değerlendirmesi formuna göre yapılır.
(3) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu yetenek testi veya yeterlilik kontrolüne giren bir aday rolünde, kontrol pilotu adayı ile kontrol uçuşuna katılarak, kontrol pilotu adayının yetkinliğini değerlendirir. Kontrol pilotu adayından, ilgili yetenek testi veya yeterlilik kontrolüne ait test formuna göre testi yönetmesi beklenir. Bu kontrol uçuş öncesi brifing, yetenek testi/yeterlilik kontrolünün yürütülmesi ve teste/kontrole giren adayın değerlendirilmesi, uçuş sonrası brifing ve belgelerin doldurulması hususlarını içerecek şekilde olmalıdır.
(4) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı, adaya kontrol uçuşuna hazırlanması için yeterli zaman ve imkânı vermeli ve uçuş öncesi brifing yapmalıdır. Brifing şunları içermelidir;
a) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol uçuşunun amacı,
b) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Lisans ve kimlik kontrolü,
c) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Adaya soru sorma serbestliğinin olduğunun belirtilmesi,
ç) (Ek: 13/03/2024 - 20024) İşletme el kitabı gibi takip edilecek operasyon usullerinin belirtilmesi,
d) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Meteoroloji değerlendirmesi,
e) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı ve adayın, yetki ve sorumlulukları,
f) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Adaydan yapması beklenenlerin açıklanması,
g) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Değerlendirmeye tabi maddelerin içeriği,
ğ) (Ek: 13/03/2024 - 20024) R/T kullanımı, acil durumlarda aday ve kontrol pilotunun hareket tarzları,
h) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Uçuş planı gönderme gibi idari usuller.
(5) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı, aday ile gerekli iletişim seviyesini korumalıdır. Adaya net talimatlar verilmesi, uçuşun güvenli bir şekilde yapılması sorumluluğu, gerektiğinde kontrol pilotu adayının müdahalesi, ekranların kullanımı, ATC talimatlarına uyma ve niyetin kolaylıkla anlaşılır şekilde iletilmesi, pas geçme gibi müteakip gelişebilecek olaylar için, adayın zamanında yönlendirilmesi, kısa, gerçekçi ve dikkat çekmeyecek şekilde notlar tutma. gibi kontrol uçuşu ayrıntılarına uymalıdır.
(6) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı yaptığı değerlendirmede, ilgili test veya kontrole ilişkin belirlenen uçuş testi toleranslarını esas almalıdır ve adaydan gelen sorular, testin ve başarısız olan bölümlerin sonuçlarının verilmesi ile başarısızlık nedeninin açıklanması gibi noktalara dikkat etmelidir.
(7) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı uçuş sonrası adil, tarafsız ve gerçekçi öğelere dayanan bir uçuş sonrası brifing yapabilme yetkinliğini kontrol pilotuna göstermelidir. Brifing, adaya hatalardan kaçınma ve bunları düzeltme konusunda tavsiyelerde bulunma, tespit edilen diğer eleştiri noktalarından bahsetme ve adaya yardımcı olabileceği düşünülen diğer tavsiyeleri sunma konularını içermelidir.
(8) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı, ilgili kayıtları doğru bir şekilde tamamlayabildiğini göstermelidir. İlgili test veya kontrol formu, lisans üzerinde yapılacak işlemler, başarısızlık bildirimleri ile ilgili kayıtları tutarak, belgelemelidir.
(9) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotu adayı, göreviyle ilgili mevzuat hakkında yeterli bilgiye sahip olduğunu kontrol pilotuna göstermelidir.
Madde 38 – Kontrol pilotluğu yetkisinin geçerlilik süresi, temdidi ve yenilenmesi
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Kontrol Pilotluğu yetkilerinin geçerlilik süresi 3 yıldır.
(2) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Yetkinin temdidi için, yetkisinin geçerlilik süresinin son yılında yetkili otorite tarafından düzenlenen yada onaylı bir eğitim organizasyonunda yetkili bir otoriteden onaylı kontrol pilotu tazeleme kursuna katılması ve Genel Müdürlüğün yetkilendirmiş olduğu kontrol pilotu ile yetkinlik değerlendirmesinde 01.00 saat uçuş yapılması gerekir.
(3) Kontrol pilotluğu sertifikanın geçerlilik süresinin sona ermesi halinde, adayların imtiyazlarına yeniden sahip olabilmeleri için, yetkili otorite tarafından düzenlenen yada onaylı bir eğitim organizasyonunda yetkili bir otoriteden onaylı kontrol pilotu tazeleme kursuna katılması ve Genel Müdürlüğün yetkilendirmiş olduğu kontrol pilotu ile yetkinlik değerlendirmesinde 01.00 saat uçuş yapılması gerekir.
(4) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) Temdit için başvuruda bulunan adayın birden çok kontrol pilotu kategorisinde imtiyazlara sahip olması durumunda, adayın sahip olduğu kontrol pilotluğu sertifikası kategorilerden biri için bu Talimat gerekliliklerini karşılaması durumunda, sahip olduğu kontrol pilotluğu imtiyazları birleştirilerek temdit edilir.
(5) Kontrol pilotunun yetkisi, kontrol pilotluğunun gerektirdiği şartlardan en az birinin kaybedilmesi halinde sona erer.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 39 – Yetenek testi, yeterlilik kontrolü ve yetkinlik değerlendirmesinin icrası
Son değişiklik: 13.03.2024
(1) Kontrol pilotları yetenek testlerini, yeterlilik kontrollerini ve yetkinlik değerlendirmelerini icra ederken:
a) Adaylarla herhangi bir dil engeli olmaksızın iletişim kurabilmeli,
b) Adayın; bir lisans veya yetkinin tanzimi, temdidi ya da yenilenmesi amacıyla yetenek testine, yeterlilik kontrolüne veya yetkinlik değerlendirmesine girebilmesi için bu Talimatta öngörülen tüm nitelik, eğitim ve tecrübe gerekliliklerini karşıladığını teyit etmeli,
c) Adayı, eğitimi ve uçuş tecrübesi ile ilgili olarak eksik, tutarsız veya yanlış bilgiler vermesinin sonuçları hakkında bilgilendirmelidir.
(2) Yetenek testinin, yeterlilik kontrolü ya da yetkinlik değerlendirmesinin tamamlanmasının ardından kontrol pilotu, testin sonucunu adaya bildirmelidir. Adayın testte kısmen başarılı olması ya da başarısız olması durumunda, testte tümüyle başarılı oluncaya kadar yetkisinin imtiyazlarını kullanamayacağını adaya bildirmelidir. Kontrol pilotu ilave eğitim gerekliliklerini de belirtmeli ve adayın sonuçlara itiraz hakkına sahip olduğunu açıklamalıdır.
(3) Kontrol pilotları tarafından icra edilen tüm yetenek testlerine, yeterlilik kontrollerine ve yetkinlik değerlendirmelerine ve bunların sonuçlarına ilişkin kayıtlar beş yıl boyunca muhafaza edilir.
(4) Kontrol pilotları, talep edilmesi halinde, kontrol pilotluğu yetkisinden sorumlu olan yetkili otoriteye ya da adayın lisansından sorumlu olan yetkili otoriteye tüm kayıtları, raporları ve gözetim faaliyetleri için gereken diğer bilgileri sunarlar.
(5) Genel Müdürlük tarafından ayrıca yetkilendirilmeleri halinde kontrol pilotları, yeterlilik kontrolünden ya da yetkinlik değerlendirmesinden başarıyla geçmesi durumunda, adayın lisansını ya da yetkisini yeni geçerlilik tarihi ile onaylar.
(6) (Ek: 13/03/2024 - 20024) Kontrol pilotunun aynı gün içerisine icra edeceği yetenek testi, yeterlilik kontrolü ve yetkinlik değerlendirmesi sayısı 3 ile sınırlıdır.
ALTINCI BÖLÜM — ÇHHA Onaylı Eğitim Organizasyonu (ATO)
Madde 40 – ÇHHA onaylı eğitim organizasyonu (ATO)
(1) Genel Müdürlükten yetki almak sureti ile ATO kurulabilmesi için;
a) Milli Eğitim Bakanlığından özel kurs açma izni veya Yüksek Öğretim Kurumundan onaylı yetki almak,
b) ÇHHA işletme ruhsatı, genel havacılık ruhsatı veya hava taksi ruhsatı almış olmak gereklidir.
(2) Onaylı Eğitim Organizasyonlarının kurucu ortakları ile temsile yetkili yöneticilerinde aşağıdaki şartlar aranır:
a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık, ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması suçlarından, 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanuna muhalefetten veya terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkan ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak suçlarından hüküm giymemiş olmak,
b) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunulduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmamış olmak.
(3) Durumları yönetici personel onayından sonra değişerek birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya onay sırasında gerçeğe aykırı belge sunduğu tespit edilen yönetici personellerin, yönetici personel onayları iptal edilir.
(4) Kurucu ortakların durumlarının Onaylı Eğitim Organizasyonunun yetkilendirilmesinden sonra değişerek birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerindeki şartları sağlamadığı veya yetkilendirme esnasında gerçeğe aykırı belge sunulduğu tespit edildiğinde, Onaylı Eğitim Organizasyonunun yetkileri söz konusu kişinin kurucu ortaklığı sonlanıncaya kadar askıya alınır. 3 ay içerisinde bu gerekliliğin sağlanmaması durumunda ise Onaylı Eğitim Organizasyonunun yetkileri iptal edilir.
Madde 41 – Yetki belgesi talebi
(1) Müracaat sahibi, bütün hazırlık ve çalışmalarını tamamladıktan sonra, istenilen bilgi ve belgeleri kapsayan ve aşağıda belirtilen yetki belgesi talep dosyasını Genel Müdürlüğe sunar.
a) ATO Başvuru Formu,
b) ATO’nun teşkilat yapısı,
c) Milli Eğitim Bakanlığı’ndan alınan pilot yetiştirme özel kursu açma belgesi
ç) Genel Müdürlükten alınmış işletme ruhsatı;
d) Eğitim, işletme, uyumluluk izleme ve SMS el kitapları,
e) ATO’nun mali tablosu,
f) Organizasyon yapısında görev alacak yönetici personel için yapılmış Form-4 başvuruları,
g) Uçuş ve teorik bilgi eğitiminde kullanılacak ders kitaplarının bir örneği.
Madde 42 – ÇHHA uçuş eğitim yetki talebinin incelenmesi
(1) Müracaat sahibi tarafından gönderilen eğitim yetki talep dosyası Genel Müdürlük tarafından incelenir ve karara bağlanır. İnceleme sonucu ve karar, başvuru tarihinden itibaren en geç 60 gün içerisinde yazılı olarak müracaat sahibine bildirilir. Eğitim yetki talep dosyasının incelenmesi sonucunda verilen bilgilerin yeterli bulunmaması veya değerlendirme sonucunun olumsuz olması halinde, eksiklikler ve uygun görülmeyen konular ile sebepleri ayrıntılı olarak başvuru sahibine bildirilir.
Madde 43 – ÇHHA uçuş eğitimi yetki belgesi
(1) Müracaat sahibi tarafından gönderilen uçuş eğitim yetki belgesi talep dosyasının bu Talimat kapsamında incelenmesi sonucunda talep Genel Müdürlükçe uygun görülürse, ÇHHA işletmesi Genel Müdürlükçe yerinde inceleme ve denetlemeye tabi tutulur. ÇHHA işletmesinin yapılan denetleme ve incelemeler sonucunda yeterli bulunması durumunda, Onaylı Eğitim Organizasyonu Yetki Belgesi süresiz olarak verilir. Uçuş eğitim organizasyonları, bu yetki belgesinde belirtilen esaslar ve yetkiler içerisinde uçuş ve teorik bilgi eğitimi verirler.
Madde 44 – ÇHHA ATO’sunun yapısı
(1) ÇHHA ATO'su, Genel Müdürlük onayına tabi olmak üzere bünyesinde sorumlu müdür, eğitim müdürü, uyumluluk izleme yöneticisi ve emniyet yönetim sistem (SMS) yöneticisi görevlendirir.
(2) Organizasyon; bünyesinde eğitim faaliyetinin büyüklüğüne bağlı olarak yeterli sayıda idari personel, öğretmen pilot, teorik bilgi ders öğretmeni bulundurur.
(3) ATO; bu Talimattaki gereklilikleri taşıması şartı ile başka işletmelerde yarı zamanlı olarak görev yapan personeli kendi bünyesinde yarı zamanlı olarak görevlendirebilir.
Madde 45 – Uyumluluk izleme sistemi ve emniyet yönetim sistemi
(1) Onaylı eğitim organizasyonları, Uyumluluk İzleme Sistemi ve Emniyet Yönetim Sistemi konularında Genel Müdürlük tarafından yayınlanmış olan diğer mevzuat gerekliliklerini de sağlamalıdır.
Madde 46 – Sorumlu müdür
(1) Sorumlu müdür için aşağıdaki şartlar aranır:
a) Eğitim alanında yöneticilik tecrübesine sahip olmak,
b) Temel sivil havacılık kuralları ve ÇHHA ile faaliyetler konusunda ulusal ve uluslararası mevzuat hakkında bilgili olmak.
(2) Sorumlu müdürün görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:
a) Organizasyonun Talimat hükümlerine uygun yürütülmesini sağlamak,
b) Organizasyonun mali kaynağını yürütmek,
c) Genel Müdürlük ve diğer kurum ve kuruluşlar ile ilişkileri yürütmek,
ç) Organizasyonun birimleri ve her düzeydeki personel üzerinde gözetim ve denetim yapmak,
d) Organizasyonun öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasını ve geliştirilmesini temin etmek,
e) Uyumluluk İzleme ve emniyet yönetim sistemi birimleri tarafından tespit edilen uygunsuzluklar için ilgili bölümlerin düzeltici/önleyici işlemler yapmasını temin etmek,
f) Uyumluluk izleme ve emniyeti gözden geçirme toplantıları düzenlemek,
g) Hava araçlarının uçuşa elverişliliklerini sağlamak ve takibini yapmak.
Madde 47 – Eğitim müdürü
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Eğitim müdürü için aşağıdaki şartlar aranır:
a) ATO da eğitim yetkisi talep edilen ÇHHA tiplerinden birinde tahditsiz öğretmenlik yetkisine sahip olmak,
b) ÇHHA tiplerinde toplamda 150 saat öğretmen uçuşu bulunmak,
c) Uçak, helikopter, planörlerde tahditsiz öğretmenlik yetkisi bulunması durumunda, yetkisi talep edilen ÇHHA tiplerinde 30 saat öğretmen uçuşu, toplamda 150 saat öğretmen uçuşu bulunmak,
ç) (Değişik: 13/03/2024 - 20024) ATO da tam zamanlı çalışıyor olmak.
(2) Eğitim müdürünün görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:
a) Eğitimin standartlara uygun yürütülmesini sağlamak,
b) Teorik ve uçuş eğitim programını hazırlamak ve kurallara uygun yürütülmesini sağlamak,
c) Eğitim materyallerini hazırlamak ve güncel tutmak, ç) ATO bünyesinde sınavları yapmak,
d) Öğretmen seçmek, eğitimini sağlamak ve güncel tutmak,
e) Eğitim personelinin dosyasını muhafaza etmek,
f) Teorik bilgi ve uçuş eğitiminin entegrasyonunu sağlamak,
g) Kursiyerin bireysel ilerleme ve gelişimini takip etmek, ğ) Uçuş standardizasyonunu sağlamak.
(3) Eğitim Müdürü aynı zamanda Sorumlu Müdür görevini de üstlenebilir.
Değişik bent: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 48 – Uyumluluk izleme yöneticisi
(1) Uyumluluk izleme yöneticisi, toplam kalite yönetimi ile kuruluş içi uyumluluk izleme denetimleri konularında eğitim almış olmalıdır.
(2) Uyumluluk izleme yöneticisinin görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilmiştir:
a) Uyumluluk izleme sistemini oluşturmak,
b) Uyumluluk izleme için denetleme planını oluşturmak ve denetleme planını yürütmek,
c) Denetleme sonucu elde ettiği bulguların düzeltilmesi faaliyetlerini takip etmek,
ç) Uyumluluk izleme sistemine ilişkin evrakları muhafaza etmek,
d) Uçuş ve teorik bilgi eğitimlerinin bu Talimatta belirlenen hükümler dâhilinde yürütülmesini denetlemek.
Madde 49 – SMS yöneticisi
(1) SMS yöneticisinin emniyet yönetim sistemi ile ilgili eğitim almış olması gerekmektedir.
(2) SMS yöneticisi ATO’da emniyet yönetim sistemini kurmaktan ve yönetmekten Genel Müdürlüğe karşı sorumludur.
(3) SMS Yöneticisi aynı zamanda Uyumluluk İzleme Yöneticisi görevini de üstlenebilir.
Madde 50 – Uçuş öğretmenleri
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Uçuş öğretmenleri, verilen eğitim ile ilgili geçerli pilot lisansı, öğretmenlik yetkisine ve sağlık sertifikasına sahip olmalıdır.
(2) Uçuş öğretmeni, adaylara verilecek uçuş eğitimlerinin standartlara uygun olarak yürütülmesinden eğitim müdürüne karşı sorumludur.
(3) ATO bünyesinde eğitim verilen her tipte en az bir tane tam zamanlı uçuş öğretmeni bulunmalıdır. ATO'da bulunan öğretmene düşen öğrenci sayısı 6'yı geçmemelidir.
(4) ATO faaliyetini tek öğretmen ile sürdürüyorsa, ilk yalnız kontrolleri Genel Müdürlüğün görevlendireceği tahditsiz bir öğretmen tarafından yapılmalıdır.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 51 – Teorik bilgi ders öğretmenleri
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) Teorik bilgi eğitimi öğretmenleri, eğiticinin eğitimi kursunu tamamlamış olmalıdır.
(2) Teorik bilgi öğretmeni, eğitim müdürü tarafından belirlenen konularda bu Talimat hükümlerince belirlenen standartlarda eğitim vermekten, eğitim materyalinin hazırlanmasından ve güncel tutulmasından eğitim müdürüne karşı sorumludur.
(3) Teorik bilgi öğretmeni, eğitim vereceği konuda geliştirdiği materyal ile eğitim müdürüne yapacağı sunumda;
a) Öğretim yöntemlerinden yararlanma,
b) Zamanı etkin kullanma,
c) Öğrenci ile iletişim kurabilme,
ç) Açık anlaşılır ve doğru bir dil kullanma,
d) Bilgisini güncel tutma,
e) Ders için kaynak gösterme,
f) Beden dilini düzgün kullanma gibi temel eğitmen nitelik ve becerilerine sahip olduğunu kanıtlar.
(4) Teorik bilgi öğretmeni Eğitim Müdürü tarafından yetkilendirilmelidir ve bu durum kayıt altına alınmalıdır.
(5) Uçuş öğretmeni dışında görevlendirilecek teorik bilgi ders öğretmenleri hava trafik kontrolörü, doktor, psikolog, hava aracı bakım teknisyeni, uçak mühendisi, havacılık ve uzay mühendisi vb. alanlarının en az birinde uzmanlık belgesi, sertifika, eğitim ve lisans / ön lisans diplomasına sahip olmalıdır. Eğitim verilecek konuda geliştirilen materyal ile Eğitim Müdürüne yapılacak kayıt altına alınmış sunum ile,öğretim yöntemlerinden yararlanma, zamanı etkili kullanma, öğrenci ile iletişim kurabilme, açık anlaşılır ve doğru bir dil kullanma, bilgisini güncel tutma, ders için kaynak gösterme, beden dilini düzgün kullanma gibi temel eğitmenlik nitelik ve becerilerine sahip olduğunu kanıtlamalıdır.
Ek fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 52
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) (Mülga: 13/03/2024 - 20024)
(1) ATO'lar işletmelerinde kullanılacak hava araçlarının sürekli uçuşa elverişlilik gereklilikleri için Part-ML'nin ilgili hükümleri uygulanır.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 53 – Eğitim el kitabı
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) ATO, her eğitim için bu Talimatın Ek-3’ünde belirlenmiş olan eğitim el kitabı içeriğine uygun olarak eğitim programı geliştirir.
(2) Eğitim el kitabının bu talimat ve Genel Müdürlükçe yayımlanan mevzuatlara uyumluluğunun karşılaştırılması için her madde için uyum referanslarının yazılması zorunludur. Eğitim el kitabı, eğitim programları ve varsa alternatif uyumluluk yöntemleri Genel Müdürlük tarafından onaylanmasına müteakip geçerlik kazanır.
(3) Eğitim el kitabı talimat ile uyumlu değilse talimat hükümleri geçerlidir.
Değişik fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 54 – İşletme el kitabı
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) ATO; bu Talimatın Ek-4’ünde belirlenmiş olan işletme el kitabının içeriğini başlıklara uygun olarak hazırlar.
(2) İşletme el kitabının bu talimat ve Genel Müdürlükçe yayımlanan mevzuatlara uyumluluğunun karşılaştırılması için her madde için uyum referanslarının yazılması zorunludur. İşletme el kitabı içeriği ve varsa geliştirilmiş alternatif uyumluluk yöntemleri Genel Müdürlük tarafından onaylanmasına müteakip geçerlik kazanır.
Ek fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 55 – Uyumluluk izleme ve SMS el kitabı
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) ATO, uyumluluk izleme ve SMS dokümanlarını içeren el kitaplarını hazırlayarak Genel Müdürlük onayına sunar. Uyumluluk izleme el kitabı içeriği bu Talimatın Ek-5’inde, SMS el kitabının içeriği Ek-6’da belirtilmiştir.
(2) Hazırlanan uyumluluk izleme ve SMS el kitapları, bu talimat ve Genel Müdürlükçe yayımlanan mevzuatlara uyumluluğunun karşılaştırılması için her madde için uyum referanslarının yazılması zorunludur. Uyumluluk izleme, SMS el kitapları ve varsa geliştirilmiş alternatif uyumluluk yöntemleri Genel Müdürlük tarafından onaylanmasına müteakip geçerlik kazanır.
Ek fıkra: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Madde 56 – Kayıtlar
(1) ATO, aşağıda belirtilen kayıtları en az beş yıl süre ile muhafaza eder ve Genel Müdürlük tarafından istenildiğinde tüm eğitim kayıt ve raporlarını sunar:
a) Her aday için, verilen tüm eğitimlerin detaylarını içeren dosya,
b) Öğretmen değerlendirmeleri, uçuş testleri ve teorik bilgi sınavlarının sonuçları,
c) Her aday için detaylı ve düzenli bireysel gelişim kayıtları,
ç) Adaya/pilota ait lisans, sağlık muayenesi geçerlilik tarihleri gibi resmi bilgiler,
d) Genel Müdürlük ile yapılan yazışmalar.
Madde 57 – Finansal kaynak
(1) ATO eğitimin standartlara uygun olarak yürütülebilmesi için yeterli mali kaynağa sahip olduğunu gösteren belgeleri Genel Müdürlüğe sunar.
Madde 58 – ÇHHA Uçuş eğitiminde kullanılacak hava aracı
(1) ATO, Genel Müdürlük tarafından verilen eğitim yetkisine uygun özellikte ve eğitim verilecek her tipte, bu Talimatın Ek-1'inde belirtilen özelliklere sahip asgari bir adet olmak üzere organizasyonun büyüklüğüne uygun olarak yeterli sayıda hava aracını işletmesinde bulundurur.
(2) ATO, ilgili mevzuatta belirlenen esaslar çerçevesinde ve belirtilen limitlerde olmak üzere, koltuk ve üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortasını yaptırır ve eğitim verildiği sürece geçerli olmasını sağlar. Sigortanın yaptırılmamasından kaynaklanan adli ve idari tüm hususlardan ATO sorumludur. Genel Müdürlük, sigorta yükümlülüğünün yerine getirilmediği tespit edilen durumlarda, ÇHHA'yı uçuştan men etme yetkisine sahiptir.
Madde 59 – Teorik bilgi eğitim ve uçuş operasyon tesisi
(1) ATO’nun teorik bilgi eğitimi vereceği tesis aşağıdaki gereklilikleri sağlamalıdır:
a) Teorik bilgi eğitimini destekleyecek uygun görsel eğitim ekipmanları,
b) Müfredata uygun doküman ve yardımcı malzemelerin bulunduğu bir referans kütüphanesi,
c) İç düzen, gürültü, ışık ve havalandırma yönünden uygun bir dershane ortamı,
ç) Evrak, kontrollü dokümanların ve diğer kayıtların muhafaza edildiği arşiv alanı.
(2) Genel Müdürlükten onay alınması koşuluyla, ATO’lar asıl eğitim merkezleri dışında da eğitim verebilirler. Aynı anda birden fazla merkezde kurs açılması halinde, asgari gereklilikler her kurs merkezi için sağlanmalıdır.
(3) ATO, uçuş faaliyetlerinin emniyetli bir şekilde yürütülmesi için gerekli donanım ve ekipmana sahip uçuş operasyon tesis koşullarını sağlamalıdır.
YEDİNCİ BÖLÜM — Tahditler, Gözetim ve Denetim
Madde 60 – Tahditler
Son değişiklik: 25.02.2025 · Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat
(1) ÇHHA pilot, pilot adayı öğretmeninin bu Talimat esasları dâhilinde yapacağı eğitimler ve uçuşlar ile ilgili sınırlamalar aşağıda belirtilmiştir:
a) Günlük uçuş süresi 8 saati, uçuş görev süresi 12 saati geçemez. Ancak, gün içinde meteorolojik koşullardan uçulamayan süreler uçuş görev süresine dahil edilmez.
b) Uçuş öğretmeni, eğitim uçuşunda günlük 6 saat uçuş süresini geçemez.
c) Kursiyer, eğitim uçuşunda günlük 4 saat uçuş süresini geçemez. Seyrüsefer uçuşlarında bu süre 5 saate uzatılabilir. Kontrol uçuşu günlük uçuş limitleri açısından eğitim uçuşu kapsamında değerlendirilir ve uçuş öğretmeninin ve öğrencinin eğitim uçuş saati tahditlerine tabidir.
ç) Bu Talimatta belirtilen teorik bilgi ders saatleri 60 dakika üzerinden hesaplanır. Eğer her bir ders 60 dakikanın altında verilecek ise, 60 dakika olarak hesaplandığında ortaya çıkan toplam süreye ulaşılacak şekilde ders saatleri arttırılır.
d) ATO, uçuşa çeşitli nedenlerle ara veren öğrencinin eğitime devam etme esasları ile başarısızlık durumunda uygulanacak kurallara ilişkin prosedürler geliştirir ve eğitim el kitabına dâhil eder.
e) Eğitime çeşitli nedenlerle bir yıldan fazla ara veren kursiyer, eğitime devam etmek istemesi halinde, teorik ve uçuş eğitimlerini yeniden alır.
f) Bu talimat kapsamında verilecek sabit kanat ultralight sınıfındaki hava aracı pilotaj eğitimlerinde, CS-LSA ve CS-VLA kategorilerindeki EASA- Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı tarafından yayımlanan ürün tip sertifikasyonuna sahip, tip sertifika veri sistemine (TCDS) kayıtlı sabit kanatlı hava araçları kullanılmaz.
Ek bent: Çok Hafif Hava Aracı Pilotu Lisanslandırma Talimatı'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Talimat (25/02/2025 - Resmi Gazete Dışı Kaynak)
Belgenin devamı (7 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası