İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reesekont Finansmanı Uygulama Talimatı (Katılım Finans)
- Tür
- Talimat
- Tarih
- 24.12.2019
- Yürürlük
- 24.12.2019
- Son değişiklik
- 18.06.2026
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Talimatlar, İhracat Mevzuatı, Kambiyo Mevzuatı
BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Bu Uygulama Talimatı’nın amacı, ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı işlemlerinin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
Son değişiklik: 01.11.2025
(1) Bu Uygulama Talimatı, yabancı para veya Türk lirası üzerinden düzenlenen senet ve belgelerin reeskonta kabulü yöntemiyle ihracatçı, imalatçı ihracatçı, ihracata yönelik nihai mal üreten imalatçı firmalar ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde bulunan firmalara sevk öncesi olarak reeskont finansmanı kullandırılmasına ilişkin işlemleri kapsar.
(2) İhracat sayılan satış ve teslimler ile bu Uygulama Talimatı’nın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde sayılan döviz kazandırıcı hizmetler dışındaki döviz kazandırıcı hizmetler, transit ticaret, ithal edilmiş malın ihracı, takas ve bağlı muamele kapsamında yapılan ihracat, bedelsiz ihracat, sınır ticareti hükümleri çerçevesinde yapılan ihracat ve serbest bölgelere yapılan (Türkiye’den serbest bölgelere yapılan ihracatın üçüncü ülkelere gönderilen kısmı ile serbest bölgede faaliyette bulunan firmaların tesislerinde makine/teçhizat, demirbaşa kayıtlı eşya veya bunların parçası olarak kullanılmak üzere serbest bölgeye satılan mallar hariç) ihracat için reeskont finansmanı kullandırılmaz.
Madde 3 – Dayanak
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 45 inci maddesine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliği’nin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Bu Uygulama Talimatı’nda geçen;
a) Aracı banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 3 üncü maddesinde tanımlanıp, katılım bankacılığı yöntemiyle fon kullandırmaya yetkilendirilmiş ve bu Uygulama Talimatı çerçevesinde finansman kullandırılmasına aracılık eden bankaları,
b) CME term SOFR: ABD doları para birimi için CME Group tarafından gecelik risksiz faiz oranı olan SOFR (Secured Overnight Financing Rate) oranlarından ileriye dönük ve vadeli olarak hesaplanan vadeli oranlarını,
c) Döviz kazandırıcı hizmetler:
1) Yurt dışına yönelik olarak gerçekleştirilecek müşavirlik, yazılım ve mühendislik hizmetleri gibi döviz kazandırıcı hizmet projeleri,
2) Yabancı uyruklulara (diplomatik temsilcilikler ve mensupları dâhil), turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede, döviz karşılığı verilecek sağlık hizmetleri,
3) Uluslararası yük ve yolcu taşımacılığından döviz olarak kazanılan bedellerin yurda getirilmesi kaydıyla kara, deniz veya hava ulaştırma hizmet ve faaliyetleri,
4) Turizm müesseseleri ile seyahat acentelerinin yurt içindeki ve yurt dışındaki turizm faaliyetleri sırasında yaptıkları döviz karşılığı hizmet satışları,
5) Bedelleri döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına gerçekleştirilen bakım ve onarım hizmetiyle, dış sefere çıkan Türk ve yabancı bayraklı gemi, uçak veya tırların bakımı ve onarımı, yenileme ve dönüşüm ile bakım, onarım, yenileme ve dönüşüm kapsamında gerçekleştirilen mal (yakıt ve madeni yağlar hariç) ve hizmet satışları,
ç) Döviz pozisyonu oranı: Ek-8’de yer alan formüle göre hesaplanan oranı,
d) EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate): Euro para birimi için bankalar arası para piyasası borç verme oranını,
e) Genel Müdürlük: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünü,
f) İBKB: Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin (İhracat Bedelleri Hakkında) 2018-32/48 sayılı Tebliğ’in ekinde yer alan İhracat Bedeli Kabul Belgesini,
g) İhracat: Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya üçüncü ülkelere ihraç edilmek kaydıyla serbest bölgelere çıkarılmasını,
ğ) İhracat bedeli: İhracat ya da döviz kazandırıcı hizmetler yoluyla yurt dışı yerleşiklerden kazanılan tutarı,
h) İhracatçı skoru: Bu Talimat’ın 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan yöntemler esas alınarak aracı bankalarca hesaplanan firma puanını,
ı) İstanbul Şubesi: Merkez Bankası İstanbul Şubesini,
i) Katılım bankası: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3 üncü maddesindeki katılım bankası tanımına uyan bankaları,
j) KOBİ: 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde tanımlanan küçük ve orta büyüklükte işletmeyi,
k) Küçük işletme: 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde tanımlanan işletmeleri,
l) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
m) Mikro işletme: 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde tanımlanan işletmeleri,
n) Net finansman tutarı: Firmalara kullandırılmak üzere aracı bankalara aktarılan ve kar payı tutarlarını içermeyen anapara tutarını,
o) Orta büyüklükteki işletme: 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde tanımlanan işletmeleri,
ö) Reeskont finansmanı: Sevk öncesi ihracat ile döviz kazandırıcı hizmetlere yönelik olarak aracı bankalar aracılığıyla kullandırılan finansmanı,
p) Reeskonta kabul: Yatırım vekaleti yöntemine dayalı olarak kullandırılacak ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kapsamında işbu Uygulama Talimatı’nda şartları belirlenen senetlerin Merkez Bankasınca kabul edilmesini,
r) Reeskonta kabul tutarı: Reeskont finansmanı geri ödemesinde esas alınmak üzere tevdi edilen senet üzerinde yazılı bedeli,
s) RKYS: İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanına ilişkin operasyonel işlemlerin yürütüldüğü elektronik sistemi,
ş) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar: SAHA İstanbul Savunma Havacılık ve Uzay Kümelenmesi Derneği (SAHA) ve Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) üyesi firmalar ile Savunma Sanayii Başkanlığı Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı (EYDEP) kapsamında (A) veya (B) seviye sertifikaya sahip olan firmaları,
t) Senet portföyü: Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan reeskont finansmanı kapsamındaki senetlerin tamamını,
u) SMMM: Serbest Muhasebeci Mali Müşavirleri,
ü) SRVTS: 17/2/2018 tarihli ve 30335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte yer alan Sistemik Risk Veri Takip Sistemini,
v) Türk Eximbank: Türkiye İhracat ve Kredi Bankası A.Ş.’yi,
y) YMM: Yeminli Mali Müşavirleri,
z) Grup firması: 18/5/2017 tarihli ve 30070 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ (İhracat: 2017/4)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde tanımlanan firmayı
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM — Reeskonta Kabul Edilecek Senetlerin Özellikleri ve Firmaların Kredi Değerliliğine İlişkin Ölçütler
Madde 5 – Reeskonta kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi
Son değişiklik: 01.11.2025
(1) Reeskonta kabul edilecek poliçe veya bono şeklinde düzenlenen ticari senetlerde;
a) Son ciranta bir banka olmak üzere en az iki imzayı taşıması,
b) ABD Doları, Euro veya Türk lirası üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,
c) Yabancı para cinsinden düzenlenen senetlerin reeskonta kabulü suretiyle kullandırılan finansmanlar için vadelerine en çok 180 gün kalmış olması ya da savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların ihracatının ve döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanında kullandırılan finansmanlarda ise vadelerine en çok 360 gün kalmış olması,
ç) Ek madde 1 kapsamında Türk lirası cinsinden düzenlenen senetlerin reeskonta kabulü suretiyle kullandırılan finansmanlar için vadelerine en çok 360 gün kalmış olması, ya da savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların ihracatının finansmanında kullandırılan finansmanlarda vadelerine en çok 720 gün kalmış olması,
d) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,
e) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,
f) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,
g) Tutarlarının firma ve aracı bankalar için tahsis edilen azami finansman tutarlarını aşmaması,
ğ) Finansman kullanan firmaya rücu edilebilir olarak düzenlenmesi,
h) Merkez Bankasına temlik cirosu ile devredilmesi,
ı) Senede bağlı alacağın ihracat işleminden veya döviz kazandırıcı hizmetlerden doğmuş veya doğacak olması,
hususları aranır.
(2) İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kapsamında kabul edilecek ticari senetler ve ilgili belgelerin asılları, finansman kullandırılmasına aracı banka nezdinde Merkez Bankası adına saklanır. Söz konusu senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda derhal Merkez Bankasına bilgi verilir. Senet ve belgelerin asıllarının zayi olması veya zıyaı durumunda Merkez Bankasının karşılaşacağı her türlü zarardan aracı bankalar sorumludur.
(3) Reeskonta kabul tutarının nihai borçludan tahsilinin ardından, reeskont finansmanı ilişkisi ortadan kalktıktan sonra mevzuat gereği aslı firmaya iade edilen ticari senetlerin ve ilgili belgelerin usulüne göre saklanan bir kopyası talep edilmesi halinde Merkez Bankasına ibraz edilir.
(4) Merkez Bankasınca gerekli görülmesi halinde, ticari senetler ile birlikte ek teminat olarak aracı banka dışındaki başka bir banka avali veya devredilebilir kesin teminat mektubu talep edilebilir.
Madde 6 – Reeskont finansmanı kullandırılma koşulları
Son değişiklik: 01.11.2025
(1) Sevk öncesi ihracatın finansmanı amacıyla;
a) Dış Ticaret Sermaye Şirketleri ile Sektörel Dış Ticaret Şirketlerine,
b) İhracatçı, imalatçı-ihracatçı ve ihracatçı sıfatını haiz olmamakla birlikte ihraç kaydıyla nihai mal üretimi yapan ve ihracatçı aracılığı ile bu malını ihraç eden imalatçı firmalara,
c) 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’na göre; Serbest bölgelerde üretilen malların üçüncü ülkelere satışına yönelik üretim ruhsatına sahip veya serbest bölgeden veya Türkiye’den temin edilen Türkiye menşeli malların serbest bölgeden üçüncü ülkelere satışına ilişkin alım-satım ruhsatına sahip firmalara,
aracı bankalar aracılığıyla reeskont finansmanı kullandırılır.
(2) Döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı amacıyla;
a) Turizm işletme belgesi sahibi turizm işletmeleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tur operatörü niteliğini haiz olduğu tespit edilen A grubu seyahat acentesi işletme belgesi sahibi seyahat acentelerine,
b) Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen; B1, B2, C2, C3, L2, R2 veya Taşıma İşleri Organizatörü (TİO) yetki belgelerine sahip Türkiye’de yerleşik uluslararası karayolu nakliyat firmalarına, denize elverişlilik belgesi sahibi olan uluslararası denizyolu taşımacılık işi yapan firmalara ve işletme ruhsatı bulunan özel havayolu firmalarına,
c) Yurt dışına yönelik müşavirlik, yazılım ve mühendislik hizmetleri sağlayan firmalara (müşavirlik, mühendislik ve yazılım firmalarından Ticaret Sicil Gazetesi’nde yer alan amaç ve konu başlığında veya oda faaliyet belgesinde ilgili hizmetlerin yer alması ve bunun tevsiki istenir),
ç) Yabancı uyruklulara, turistlere veya yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarına ülkemizde bulundukları sürede döviz karşılığı verilecek sağlık hizmeti sunan Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ruhsat/faaliyet izni veya uygunluk belgesi sahibi firmalara,
d) Bedelleri döviz olarak alınmak kaydıyla yurt dışında yerleşik firmalar adına gerçekleştirilen bakım ve onarım hizmetini ve dış sefere çıkan Türk ve yabancı bayraklı gemi, uçak veya tırların bakım ve onarım, yenileme ve dönüşüm hizmetini gerçekleştiren ve bakım, onarım, yenileme ve dönüşüm kapsamında mal (yakıt ve madeni yağlar hariç) ve hizmet satışı yapan firmalara (gemi bakım ve onarımı faaliyetleri için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından alınan işletme izni veya bu faaliyetin yürütüldüğüne dair belge, uçak bakım ve onarımı faaliyetleri için, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından alınan gayrisıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı ibrazı gerekir.)
e) Bu maddenin ikinci fıkrasında sayılan ilgili yetki belgeleri ile faaliyetine uygun ruhsata sahip olması kaydıyla; 6/6/1985 tarihli ve 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’na göre; serbest bölgelerden üçüncü ülkelere hizmet satışı yapan firmalara
reeskont finansmanı kullandırılır.
(3) Türk Eximbank dışındaki bankalar aracılığıyla reeskont finansmanı kullanacak firmaların, bu maddenin dördüncü fıkrasında sayılan koşullar haricinde, ihracatçı skorunun hesaplanmasında kullanılan “performans skoru” veya “potansiyel skoru” bölümünden en az birinin 40 puan ve üstünde olması gereklidir. İhracatçı skoru, firmalarca beyan edilecek Ek-6/B’deki “İhracatçı Skoru Beyan Formu”nda yer alan veriler ve Ek-6/A’da yer alan “İhracatçı Skoru Hesaplama Ölçütleri” esas alınarak aracı bankalar tarafından hesaplanır. Hesaplama yöntemine ilişkin teknik ayrıntılar ve açıklamalar Merkez Bankasınca aracı bankalara elektronik ortamda ayrıca iletilir.
(4) Aşağıda belirtilen koşullarda ihracatçı skoru hesaplaması yapılmadan finansman kullandırılır:
a) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar.
b) Döviz kazandırıcı hizmetlerin finansmanı amacıyla reeskont finansmanı kullanacak firmalar.
c) Son mali yıl net satış hasılatı (cirosu) 5 milyar TL veya üzerinde olan ve son mali yıldaki ihracat geliri 500 milyon ABD doları veya üzerinde olan firmalar.
ç) İhracat alacak sigortası yapılmış olması kaydıyla cari yıldaki proforma fatura veya sözleşme ibrazı ile reeskont finansmanı kullanacak yeni kurulan firmalar.
d) 2016/9538 sayılı Kredi Garanti Kurumlarına Sağlanan Hazine Desteğine İlişkin Karar’ın 11/A maddesine uygun olarak kurulmuş olan kredi garanti kurumlarının kefaleti ile kullanılan reeskont finansmanları.
(5) Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamındaki finansman başvurularında finansman kullanacak firmaların ihracatçı skoru hesaplamalarının yapılması ile bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamındaki finansman başvurularında finansman kullanacak firmaların söz konusu maddede sayılan ihracatçı skoru olmaksızın finansman kullandırılmasına imkân veren koşullardan birisini sağladıklarının tespiti hususundaki tüm sorumluluk aracı bankaya aittir. Aracı banka bu kontrol için ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeleri firmadan ister.
(6) Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında ihracatçı skoru belirlenen eşiğin üzerinde olan aracı ihracatçı firmaya, ihracata yönelik nihai mal sağlayan imalatçı veya imalatçı-ihracatçı firmanın ihracatçı skoru da belirlenen eşiğin üzerinde olarak değerlendirilir. Bu kapsamdaki imalatçı veya imalatçı-ihracatçı firmalar, aracı ihracatçıya kesilen en az reeskonta kabul tutarı kadar faturayı ve aracı ihracatçı firmanın finansman geri ödemesinde kendisi tarafından elde edilen ihracat bedellerinin kullanılmasına muvafakat ettiğine ilişkin “Sevk Öncesi Reeskont Finansmanı Muvafakatname” belgesini aracı bankaya ibraz eder.
(7) Firmalar, yıllık hesap dönemini takip eden yılın başından itibaren Ek-6/B’deki “İhracatçı Skoru Beyan Formundaki” verileri bir önceki yıla ilişkin verileri esas alarak beyan edebilir.
(8) Merkez Bankası kendi yapacağı değerlendirmelere göre finansman taleplerine uygunluk vermeyebilir. Uygunluk verilmeyen talepler konusunda aracı bankaya bilgi verilir.
(9) Reeskont finansmanı kullanan firmaların finansman kullandırımı esnasında bu maddenin üçüncü fıkrasındaki ihracatçı skoru eşik değerinin altında kaldığının veya bu maddenin dördüncü fıkrasında sayılan koşullardan birisinin sağlanmadığının sonradan tespit edilmesi halinde, bu Talimat’ın 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen oran üzerinden finansmanın kullandırıldığı tarihten finansmanın geri ödendiği tarihe kadar geçen süre için aracı bankalara yaptırım uygulanır.
Madde 7 – Reeskont finansmanının kullandırılma şekilleri
Son değişiklik: 03.03.2025
(1) Sevk öncesi reeskont finansmanı, akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılması taahhüt edilen ihracata veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak, finansman kullanan firma tarafından borçlu sıfatıyla aracı bankalara keşide edilen, finansman ve Merkez Bankasınca uygulanan kâr payı miktarının toplamı tutarında olan ve aracı bankaca ciro edilen bonoların reeskonta kabulü suretiyle kullandırılır.
(2) Akreditifli, vesaik mukabili veya mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılması taahhüt edilen ihracata veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak, bu Uygulama Talimatı’nda belirtilen vadeler içinde kalmak kaydıyla, sevk öncesi reeskont finansmanı talebinde bulunan firmaların faaliyet döngüsüne uygun bir vade ile reeskont finansmanı kullanmaları aracı bankalarca gözetilir.
(3) İthalatçı veya hizmet alıcısı firmanın ödeme taahhütnamesine müşterek ve müteselsil borçlu sıfatıyla katıldığı ve ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelinin teminat mektupları ile ödeme garantisine bağlandığı ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet alacakları için reeskont olanağı sağlanmaz. Ayrıca, kabul ve aval işleminden sonra yurda getirilmeyen veya henüz ilgili aracı bankaya ulaşmayan senetler yerine amir bankanın sevk edilen belgelerin kabulü ve reeskonta kabul tutarının vadesinde ödeneceğine ilişkin teyidine istinaden ilgili firmalarca keşide edilen senetlerle, aracı bankalarca tahsil için senet cüzdanında tutulmakta olan senetler reeskonta kabul edilmez.
(4) Bir yıl içerisinde 16 ncı maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde belirtilen sürede iki kez ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün tamamını gerçekleştirmeyen firmaların finansman kullanım talepleri, taahhüdün ikinci kez gerçekleştirilmediği tarihten itibaren bir yıl süreyle kabul edilmez.
Madde 7A – Katılım bankası müşterisince düzenlenen senedin Türk Eximbanka tevdi edilmesi yöntemiyle kullandırılacak reeskont finansmanları
(1) İhracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları, katılım bankaları müşterilerinin düzenlediği ve bu Uygulama Talimatı’nın 5 inci ve 11 inci maddelerinde belirtilen şartları sağlayan senetlerin Türk Eximbank aracılığıyla Merkez Bankasına ciro edilmesi suretiyle Türk Eximbank ve katılım bankaları arasında kurulan anlaşma kapsamında katılım bankasının aracılık ettiği bir yöntemle de kullandırılabilir. Finansmanların bu yöntemle kullandırılması halinde aşağıdaki hükümlere göre işlem yapılır:
a) Türk Eximbank ile Merkez Bankası arasında bu Uygulama Talimatı’nın ekinde yer alan Türk Eximbank Kanalıyla Reeskont Finansmanı Kullandırılması Hakkında Yatırım Vekaleti Sözleşmesi (Ek-7) imzalanır.
b) Katılım bankası müşterisi olan firmalarca düzenlenen ve Türk Eximbanka tevdi edilen senetler Türk Eximbank tarafından Merkez Bankasına ciro edilir. Senetler bu Uygulama Talimatı hükümlerine uygun olarak Türk Eximbank tarafından Merkez Bankası adına saklanır.
c) Finansman başvuruları, bu Talimat’ın 10 uncu maddesine uygun olarak Türk Eximbank tarafından gerçekleştirilir.
ç) Bu Talimat’ın 10 uncu maddesindeki hükümlere uygun olarak hazırlanan ekinde yer alan İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Senet Taahhütnamesi (Ek-2) ile İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Koşullarına Uygunluk Taahhütnamesi (Ek-4) Türk Eximbank tarafından imzalanır.
d) Merkez Bankası tarafından ilgili Yatırım Vekaleti Sözleşmesi kapsamında Türk Eximbanka aktarılan net finansman tutarı, Türk Eximbank ve katılım bankaları arasında kurulan anlaşma kapsamında katılım bankası müşterisine kullandırılmak üzere ilgili katılım bankası hesabına Türk Eximbank tarafından gönderilir.
e) İlgili katılım bankası, finansmanları bu Uygulama Talimatı hükümlerine ve Türk Eximbank ile katılım bankası arasında kurulan anlaşmaya uygun olarak kullandırır.
f) Reeskonta kabul tutarlarının Merkez Bankasına geri ödenmesi ile ilgili her türlü görev ve sorumluluk Türk Eximbanka aittir. İlgili katılım bankası ve katılım bankası müşterisinin finansman geri ödeme yükümlülüklerine ilişkin usul ve ayrıntılar, bu Talimat’taki geri ödemeye ilişkin düzenlemelere uygun olarak Türk Eximbank tarafından belirlenebilir.
g) Finansmana ilişkin taahhütlerin gerçekleşme durumlarının kontrol ve takibi Türk Eximbank tarafından yapılarak Merkez Bankasına bildirilir.
(2) Bu madde kapsamında kullandırılacak reeskont finansmanlarına ilişkin tüm görev ve sorumluluklar aracı banka sıfatı ile Türk Eximbanka aittir. Söz konusu finansmanlar kapsamında Merkez Bankasınca yürütülecek her türlü takipten Türk Eximbank sorumludur.
Madde 8 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır.
(2) Finansman talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;
a) Finansmanın kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunca yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,
b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,
c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,
ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az bir yıl geçmiş olması,
d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,
e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması,
gerekir.
(3) Finansman talebinde bulunan firmanın bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankanındır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Reeskont Finansmanının Kullandırılması
Madde 9 – Finansman limitleri
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Kullandırılan finansman tutarlarının aracı bankalara tahsis edilen finansman limitlerine uygunluğu Genel Müdürlükçe izlenir. Banka bazında kullanımına aracılık edilen reeskont finansmanı limiti, Türk Eximbank dışındaki aracı bankalara tahsis edilen toplam limitin yüzde on beşini geçemez.
(2) Finansman kullandırımlarında günlük, haftalık veya aylık bazda olabilecek toplam limit bu limitin aracı bankalar arasındaki dağılımı, vadeye göre dağılımı, para birimine göre dağılımı ve/veya finansman kullanacak olan firmaların KOBİ statüsüne sahip olup olmama durumuna göre dağılımı Merkez Bankası tarafından belirlenir ve aracı bankalara duyurulur. Bu fıkra uyarınca Merkez Bankası tarafından belirlenebilecek limit, vade dağılımı ve diğer hususların kontrol ve takibi aracı bankalar tarafından yapılır ve finansman başvuruları bu limit ve kurallara uygun olarak iletilir.
(3) Reeskont finansmanlarında, finansman kullanım limiti;
a) Döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar, aracı ihracatçı firmalar ve savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar için 5 milyar 500 milyon Türk lirası,
b) KOBİ’lerde 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde mikro, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler için belirlenen azami yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu tutarlarının yarısı,
c) Diğer firmalar için 3 milyar Türk lirası,
olarak uygulanır. Son mali yıl net satış hasılatı (cirosu) 7,5 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar için söz konusu limitler iki kat, 22,5 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar ile savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar için üç kat, 30 milyar Türk lirasının üzerinde olan firmalar için ise dört kat olarak uygulanır. KOBİ’ler ve savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların dışında kalan firmalarca bu tutarların en fazla yüzde 60’ı 121 gün ve üzeri vadeli finansman başvurularında kullanılabilir. Bu fıkrada tanınan finansman kullanım limitleriyle yalnızca Türk lirası üzerinden düzenlenen ticari senetler karşılığında kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı talepleri iletilebilir.
(4) Döviz kazandırıcı hizmet sunan ve Merkez Bankasınca belirlenecek diğer koşulları haiz firmaların reeskont finansmanı kullanım limitleri yabancı para cinsinden belirlenebilir. Bu firmalara üçüncü fıkrada belirtilen limitlerin yerine 350 milyon Euro limit tahsis edilebilir. Bu limit firma niteliklerine göre dört katına kadar artırılabilir.
Madde 10 – Reeskont finansmanı başvuru süreci
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Kredi değerliliği yeterli olan firmaların reeskont finansmanı başvuruları, aracı bankaların genel müdürlükleri tarafından Genel Müdürlüğe aşağıda sayılan bilgi ve belgelerin elektronik olarak iletilmesi ve finansman başvurusuna ilişkin bilgilerin aracı bankaca RKYS’ye girilmesi ile yapılır:
a) Ek-1/A, Ek-1/B veya Ek-1/C’de yer alan başvuru belgelerindeki bilgiler,
b) Senet ve ilgili diğer belgelerin birer kopyası,
c) Yabancı para cinsi finansmanlar için son üç mali yıla ait döviz gelirleri bilgisi,
ç) Firmanın son üç mali yıla veya son mali yıla ait ihracat ile ithalat bilgisi incelenmek suretiyle bu Talimat’ın 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında finansmana başvuran firmanın ihracatçı skorunun belirlenen eşik değerin üzerinde olduğuna veya aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre ihracatçı skoru olmaksızın finansman kullandırılmasına imkan veren koşullardan birisini sağladıklarına, finansman başvurusunun bu Talimat’ta yer alan koşulları sağladığına ve bu konudaki tüm sorumluluğun bankalarında olduğuna ilişkin Ek-4’te yer alan örneğe göre hazırlanan aracı bankanın yazılı taahhütnamesi,
d) KOBİ’ler için firmanın bu Talimat’ın 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendindeki tanıma göre finansman kullanım tarihinde KOBİ statüsünde olduğuna ve hangi KOBİ sınıfında (mikro işletme, küçük işletme veya orta büyüklükte işletme) yer aldığına ilişkin aracı banka yazılı beyanı,
e) Aracı ihracatçı kullanan imalatçı veya imalatçı-ithalatçı firmaların bu Talimat’ın 6 ncı maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen şekilde düzenlenen Sevk Öncesi Reeskont Finansman Muvafakatnamesi,
f) Başvuru tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK primi borç durumunu ve vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösterir belgeler.
Finansman onayları RKYS’ye girilen bilgiler esas alınarak sonuçlandırılır.
(2) İmalatçı-ihracatçı firmalara temlik edilmiş akreditiflerle ilgili reeskont uygunluk taleplerinde ihracatçı ve imalatçı-ihracatçı firmalar ile temlik durumu belirtilir.
(3) İlgili mevzuata göre; finansman talebinde bulunan firmaların döviz kazandırıcı hizmetler arasında sayılan işlemleri yapmaya yetkili olduklarına ilişkin belgelerin aracı bankalara tevdi edilmesi gerekir. Finansmanın, VRHİB kapsamında kullanılması halinde 6 ncı maddenin ikinci fıkrasındaki yetki belgeleri aranmaz.
(4) İmalatçı veya imalatçı ihracatçı firmanın sevk öncesi reeskont finansmanı talebinde bulunması halinde, aracı ihracatçı firmanın, finansman kullanımını uygun gördüğünü belirten imzalı ve kaşeli “Sevk Öncesi Reeskont Finansmanı Muvafakatname” belgesi aracı banka nezdinde Merkez Bankası adına muhafaza edilir.
(5) Finansman başvurusu aşamasında serbest bölge firmalarınca; üretim, alım-satım veya bakım-onarım konulu faaliyet ruhsatının Serbest Bölge Müdürlüğünce onaylı örneği, üretici firmalar için kapasite raporu, vergi mükellefi olduğuna ilişkin belge ve ticaret sicili gazetesi aracı bankaya ibraz edilir.
(6) Senedi ciro eden banka dahil diğer imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu aracı bankalara aittir. Bu nedenle senet üzerindeki imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.
(7) Tahsis edilen kullanım limitlerine uygun olarak Banka genel müdürlüklerinden yabancı para cinsi reeskont finansmanları için ABD doları üzerinden, Türk lirası cinsi reeskont finansmanları için Türk lirası üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Senet Taahhütnamesi” (Ek-2) (Taahhütname) alınır. Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde finansmanların veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, reeskonta kabul edilecek ticari senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da aracı bankalara ait olacağı belirtilir.
(8) Aracı bankalarca önceden uygun görecekleri belli bir tutarda Taahhütname verilir ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için ek Taahhütname düzenlenir.
(9) Bu Taahhütnamelerin noterce onaylanmış olmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak, Taahhütnamelerdeki imzaların ilgili aracı bankaların imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.
(10) Yabancı para cinsinden kullandırılan reeskont finansmanlarında ABD dolarından farklı bir yabancı para cinsi finansmanların reeskonta kabul tutarlarının Taahhütnamede belirtilen azami tutarı aşıp aşmadığının kontrolünde, senedin reeskonta kabul edildiği tarihteki Merkez Bankası çapraz kuru üzerinden ABD doları karşılığı dikkate alınır.
(11) Finansman başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Genel Müdürlükçe belirlenir.
Madde 11 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Reeskonta kabul edilen senetlerin bu maddeye ve bu Uygulama Talimatı’nın diğer hükümlerine uygun olup olmadığı aracı bankalar tarafından incelenir ve kontrol edilir. Reeskonta kabul edilen senetlerin herhangi bir nedenle hükümsüz veya geçersiz olmasından ya da bu Uygulama Talimatı’nda düzenlenen hükümlere uygun olmamasından doğacak her türlü sorumluluk aracı bankalara aittir.
(2) Reeskonta kabul edilen senetlerin;
a) Poliçe ve bono ile yapılan borçlanmaların şeklinin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 767 nci ve 778 inci maddeleri gereğince bu borçlanmaların imzalandığı ülke kanunlarına uygun olmasının yanı sıra, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması,
b) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmetlere dayalı olarak kullandırılan reeskont finansmanlarına ilişkin poliçeler ve bonoların 6102 sayılı Kanun’un 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermesi,
c) 6102 sayılı Kanun’un 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla poliçe ve bonoların, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yeri ile keşidecinin imzasını içermesi, ayrıca poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması,
ç) Muhatabı ithalatçı, döviz kazandırıcı hizmet alıcısı veya yurt dışındaki banka olan doğrudan ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işleminden doğmuş veya doğacak senetlerde ise, senetlerin muhatap veya aval verenden tahsil edilebilmesi için, senet şeklinin muhatap veya aval verenin senedi imzaladıkları yerdeki ülke kanunlarına uygun olması,
zorunludur.
(3) İkinci fıkrada düzenlenen hususların yanı sıra reeskonta kabul edilecek senetlerde;
a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,
b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,
c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,
ç) 6102 sayılı Kanun’un 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,
d) Aval şerhinde, avalin, ithalatçı veya ihracatçı veya döviz kazandırıcı hizmet satıcısı ya da döviz kazandırıcı hizmet alıcısı firmalardan kimin lehine verilmiş olduğuna dair açık bir kaydın bulunması,
e) Yabancı para üzerinden düzenlenen senetlerde, üzerinde yazılı yabancı para cinsinin, aval veren veya kabul eden bankanın ülkesinin para birimi cinsinden olmaması halinde "effective" ibaresinin senet üzerinde yer alması,
hususları da aranır.
(4) Emrine düzenlenen veya temlik edilen senet aracı banka tarafından beyaz ciro veya kesin temlik ifade edecek ciro ile Merkez Bankasına devredilir ve senet aslı aracı banka nezdinde saklanır.
(5) Cirolar; satış sözleşmeleri gereği bir ödeme ve teslim şartı olarak doğrudan ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işleminden doğmuş senetlerde "Pay to the order of Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası" şeklinde; firmalarca, senet düzenlenmesi öngörülmeyen vadeli akreditiflere/sigorta poliçesine dayalı olarak Türkçe düzenlenen, muhatabı ve lehtarı bankalar olan poliçeler ile ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdüne veya gerçekleştirilen ihracat ya da hizmetten doğan alacaklarına dayalı olarak kullandırılan reeskont finansmanlarına ilişkin bonolarda, "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli nakden/hesaben alınmıştır." biçiminde yazılır.
(6) Başvuru bilgileri ile senet bilgileri arasında bir farklılık tespit edilmesi halinde finansman kullanımı Merkez Bankasınca iptal edilir.
Madde 12 – Reeskonta kabul tutarları ve finansman değeri
Son değişiklik: 03.03.2025
(1) Yabancı para cinsinden düzenlenen senetlerin yabancı para değerleri üzerinden Merkez Bankasınca uygulanan kâr payı tutarı düşülür ve finansman değeri hesaplanır. Reeskonta kabul tutarlarının finansmanın sağlandığı gün saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kuru üzerinden belirlenen Türk lirası karşılıkları, kâr payı tutarı düşüldükten sonra aracı bankaların hesaplarına aktarılır. Yarım gün mesai yapılan günlerde de saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kurları kullanılır. Ancak, aracı bankaların ticari işlemler için uygulayacakları kurları serbestçe belirlemeleri nedeniyle, finansmanı kullanan firma ile aracı banka arasındaki finansman ilişkisinde Merkez Bankası döviz alış kurunun uygulanması zorunluluğu bulunmamaktadır.
(2) Türk lirası cinsinden düzenlenen senetlerin yazılı değerleri üzerinden Merkez Bankasınca uygulanan kâr payı tutarı düşüldükten sonra kalan tutar aracı bankaların hesaplarına aktarılır. Türk lirası cinsinden kullandırılan reeskont finansmanlarına ilişkin reeskonta kabul tutarlarının döviz karşılığının hesaplanmasında yarım gün mesai yapılan günler de dahil olmak üzere finansmanın kullandırıldığı gün saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz satış kuru kullanılır.
(3) Yabancı para üzerinden düzenlenen senetlerin finansman süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin, reeskonta kabul tutarının geri ödeneceği ve Merkez Bankası muhabir hesabına alacak kaydedileceği ülkede tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Türkiye'de tatil olup olmadığına bakılmaksızın, ödemenin yapılacağı Merkez Bankası muhabir hesabının bulunduğu ülkede senet vadesinin tatile rastlaması durumunda bu ülkedeki tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.
(4) Türk lirası üzerinden düzenlenen senetlerin finansman süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin Türkiye’de hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Senet vadesinin tatile rastlaması durumunda tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.
Madde 13 – Reeskont işlemlerinde uygulanan kâr payı oranı ve komisyonlar
Son değişiklik: 03.03.2025
(1) Yabancı para cinsinden kullandırılan reeskont finansmanı işlemlerinde uygulanan kâr payı oranları ABD Doları cinsinden finansmanlar için finansman işleminin gerçekleştiği gün geçerli olan CME term SOFR, Euro cinsi finansmanlar için finansman işleminin gerçekleştiği gün geçerli olan EURIBOR referans oranlarına eş olacak şekilde belirlenir. Finansman işleminin yapıldığı tarihte yurt dışı piyasaların tatil olması durumunda bu tarihten 2 gün önce, tatilin iki günden uzun olduğu durumlarda en son ilan edilen CME term SOFR/EURIBOR oranları dikkate alınır. 0-120 gün vadeli olarak düzenlenen senetlerde 1 aylık CME term SOFR/EURIBOR, 121-360 gün vadeli olarak düzenlenen senetlerde 6 aylık CME term SOFR/EURIBOR oranları esas alınarak belirlenen kâr payı oranı uygulanır. İlan edilen CME term SOFR/EURIBOR oranlarının eksi olması halinde kâr payı oranı sıfır olarak uygulanır.
(2) Reeskonta kabul tutarları vadelerinde, senet vadelerinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş gününde tahsil edileceğinden, kâr payı tutarının hesaplanmasında dikkate alınacak gün sayısı, senedin vade tarihi, senet vadesinin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü ile finansmanın sağlandığı günden bir gün önceki tarih arasındaki fark hesaplanarak bulunur. Kâr payı tutarlarının hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 360 gün olarak esas alınır.
(3) Türk lirası reeskont finansmanlarında aracı bankalarca finansmana uygulanacak yıllık komisyon oranı KOBİ statüsündeki firmalara kullandırılacak finansmanlar için azami 200 baz puanı, diğer firmalara kullandırılacak finansmanlar için azami 100 baz puanı geçemez. Yabancı para reeskont finansmanlarında aracı bankalarca finansmana uygulanacak yıllık komisyon oranı 50 baz puanı geçemez.
Madde 13A – Reeskont finansmanın harcanabileceği alanlar
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Yabancı para cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansman tutarlarının harcanabileceği alanlar; katılım finans ilke ve standartları ile uyumlu olmak kaydıyla çalışanlara ücret ödemeleri, ham madde ve ara mal tedarikçilerine olan ödemeler, makine, ara malı ve ham madde ithalatı ödemelerine ilişkin transferler, nakliyat, sigorta ve navlun gibi ihracata ilişkin hizmet alımları ile yatırım malı ve makine alımları kapsamında firmalara yapılan ödemeler, kira ödemeleri, elektrik, su ve doğalgaz faturası ödemeleri, vergi ödemeleri ve SGK prim ödemeleridir. Bu fıkra uyarınca Türk lirası veya döviz cinsinden borçlara ve harcamalara ilişkin belgeler kabul edilir; ancak yurt içi yerleşiklere sadece Türk lirası cinsinden ödeme yapılabilir.
(2) Yabancı para cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansman tutarları aracı bankaca firma adına bir bloke hesaba aktarılır. Aracı banka kendisine ibraz edilen belgenin söz konusu harcama alanları kapsamında olup olmadığını tespit eder.
(3) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen harcama alanlarına ilişkin olduğu tespit edilen belgelere istinaden aracı bankaca doğrudan belge konusu ödemenin yapılacağı gerçek kişi, firma veya kamu kurumunun hesabına belgede belirtilen tutar transfer edilir. Ödemenin yapılacağı hesap bilgileri firma tarafından aracı bankaya bildirilir. Reeskont finansman tutarlarının bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen harcama alanlarına yönelik ödemelerde kullanılmasının kontrol ve tespitine ilişkin tüm sorumluluk aracı bankalardadır.
(4) Firmanın finansman başvurusu anında sunduğu borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle net finansman tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan net finansman tutarı bu maddede yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.
(5) Reeskont finansmanına aracılık eden banka tarafından harcama alanına ilişkin ödemenin doğrudan transferinin mümkün bulunmadığı hallerde, finansman tutarı aracı banka tarafından başka bir bankaya gönderilerek bu banka aracılığı ile transfer işlemleri gerçekleştirilebilir. Bu durumda, firma transfer tutarını karşılayacak tutarda harcama alanlarına uygun fatura ve dekontları aracı bankaya tevsik eder; aracı banka transfer tutarı kadar fatura ve dekontun ibraz edildiğini, faturaların bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen harcama alanları ile uygunluğunu ve dekontlarda kayıtlı alıcıların faturaları düzenleyenler ile aynı kişiler olduklarını kontrol eder. Fatura adedinin fazla olması halinde, firmanın aracı bankaya her bir harcamaya ilişkin fatura ve dekont bilgilerini içeren bir liste ile birlikte dekontları tevsik etmesi mümkündür. Bu durumda aracı banka listedeki fatura ve dekont tutarlarının transfer tutarını karşıladığını, fatura kapsamı harcama bilgilerinin bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen harcama alanları ile uygunluğunu, dekontlarda kayıtlı alıcıların faturaları düzenleyenler ile aynı kişiler olduklarını ve dekontlardaki bilgilerin listedeki dekont bilgileri ile uyumunu kontrol eder. Firmanın, reeskont finansmanı tutarının transfer edildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde, bu fıkrada belirtilen belgeleri aracı bankaya tevsik etmesi zorunludur. Bu süre zarfında transfer tutarının asgari %80’ini karşılayacak tutardaki belgelerin ibraz edilmesi halinde kalan kısım için firmaya ilave bir aylık süre verilir. Belirtilen süreler içerisinde bu fıkrada yer alan kurallara uygun bilgi ve belge tevsiki yapmayan firma, en geç bildirim süresinin dolmasını takip eden ayın beşinci iş gününe kadar aracı banka tarafından Merkez Bankasına bildirilir ve bu firmanın reeskont finansmanı kullanım talepleri Merkez Bankasına bildirim yapıldığı tarihten itibaren altı ay boyunca kabul edilmez. Firma tarafından bu fıkra kapsamında tevsik edilen belgeler denetimlerde ibraz edilmek üzere aracı banka nezdinde elektronik ortamda saklanır.
Madde 13B – İhracat bedeli dövizin Merkez Bankasına satılması
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Aracı banka kanalıyla Merkez Bankasına satışı taahhüt edilen dövizlere ilişkin işlemler bu madde ile birlikte bu Uygulama Talimatının geçici 3 üncü maddesi hükümlerine göre gerçekleştirilir. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ile bu şirketlerin bağlı ortaklığı olup savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalarında ihracat bedeli döviz satışı şartı aranmaz.
(2) Satılacak dövizlerin ihracat bedeli olduğu mal ihracatçısı firmalar için Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2018/32-48 Sayılı Tebliğ ile 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesi hükümlerine istinaden düzenlenen İBKB ile, döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar için ise yurt dışı yerleşiklerden elde edilen dövize ilişkin satış ve/veya teslimat bedeli dövizin ilgili firmanın hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontu ile firmalarca aracı bankaya tevsik edilir. Bu kapsamda, firmalarca birden fazla İBKB ibrazı mümkündür.
(3) İhracat bedeli olduğu tespit edilen dövizler işlem tarihinde saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kuru kullanılarak aracı banka tarafından satın alınır ve bir gün valörlü olarak aynı kur üzerinden Merkez Bankasına satılmak üzere transfer edilir. Ayrıca, söz konusu işlem ile ilgili olarak Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne elektronik ortamda bildirimde bulunulur.
(4) İhracat bedeli dövizlerin satışı işlemlerinde aracı bankanın kendi muhabirine göndereceği döviz transferlerinde; MT202’nin 72. alanına “/BNF/………(Firma unvanı) EXPORT PROCEEDS SALE TO CBRT-REDISCOUNT REF:………….. IBAN:……………(Merkez Bankası nezdinde açılacak hesaba ilişkin IBAN bilgisi)” ve MT202’nin 58. alanına “TCMBTR2A” açıklamaları yazılır.
(5) Merkez Bankasınca döviz alış işlemleri saat 17:00’ye kadar gerçekleştirilir. Döviz karşılığı TL tutarı aracı bankanın EFT merkezine masrafsız olarak gönderilir. Saat 17:00 sonrasına sarkan işlemlerde döviz alışı ertesi gün gerçekleştirilir.
(6) Aracı banka tarafından yapılan transferlere ilişkin masraflar takip eden ayın ilk haftasında aylık olarak toplu bir şekilde aracı banka tarafından gönderilen MT291 mesajına istinaden ödeme gününde saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz alış kuru üzerinden Merkez Bankasınca TL olarak ödenir.
(7) Bu madde kapsamında kullandırılan finansmanlarda ihracat bedeli dövizin satışı taahhüdünün yerine getirilmemesi halinde bu Talimatın 13 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre finansmanın kullandırıldığı tarihte geçerli olan kar payı oranının 1,5 katı oranında yaptırım uygulanır.
(8) Bu maddenin uygulamasına ilişkin diğer ayrıntılar Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğünce belirlenir.
Mülga madde: 13/12/2024
Madde 14 – Reeskonta kabul tutarlarının tahsili
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Reeskonta kabul tutarları, senet üzerlerinde yazılı para cinsinden ödenir. Ancak, Genel Müdürlükçe uygun görülmesi durumunda, ödemenin, ödeme günündeki Merkez Bankası çapraz kurundan Merkez Bankasınca alım satım konusu yapılan bir başka yabancı para cinsi ile de yapılması mümkündür.
(2) Muhatabı yurt dışındaki bankalar olan veya bu bankalarca aval verilen senetler kapsamında kullandırılan finansmanların tahsili senetleri reeskonta getiren aracı bankalarca yapılır.
(3) Tahsil işlemini yapan aracı bankalar, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.
(4) Tahsil işlemleri dolayısıyla aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon (muhabir ücreti, masraf ve komisyonları dâhil) ödenmez.
(5) Aracı bankalar, reeskonta kabul tutarının, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü valörü ile yabancı para cinsinden kullandırılan finansmanlar için Ek-3’te belirtilen Merkez Bankası muhabir hesaplarına, Türk lirası cinsinden kullandırılan finansmanlar için ilgili Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydettirilmesini sağlar ve gerçekleştirilen geri ödeme işlemlerini aynı gün RKYS üzerinden Merkez Bankasına bildirir. Bu tip işlemlerde geri valör uygulaması yapılmaz. Vadesinde ödenen ancak, RKYS üzerinden vade gününden sonra bildirilen reeskonta kabul tutarı ödemeleri için gecikme cezası uygulanmaz.
(6) Reeskonta kabul tutarlarının ödenmemesi halinde Merkez Bankası tutarları re’sen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus aracı bankaların sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Reeskonta kabul tutarlarının geri ödemelerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte ilgili aracı bankadan tahsil edilir. Reeskonta kabul tutarının ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri ilgili aracı banka tarafından karşılanır.
(7) Reeskonta kabul tutarları vadelerinde Merkez Bankası muhabir hesaplarına veya ilgili Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedilen ve geri ödeme işlemi RKYS üzerinden bildirilen senetler senet portföyünden çıkarılır.
(8) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra aracı banka tarafından, firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin tespit edilerek Genel Müdürlüğe bildirilmesi veya istenen bilgi ve belgelerin Merkez Bankasına süresi içinde verilmemesi durumunda, aracı bankanın reeskonta kabul tutarlarını Merkez Bankasınca talep edilme tarihinden itibaren en geç iki iş günü içerisinde ödemesi gerekir. Ödemenin zamanında yapılmaması durumunda talep tarihinden itibaren yabancı para cinsi finansmanlar için bu Talimat’ın 15 inci maddesinin ikinci fıkrası, Türk lirası cinsi finansmanlar için aynı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen oranda gecikme cezası uygulanır ve Merkez Bankası söz konusu reeskonta kabul tutarları ile gecikme cezalarını aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından re’sen tahsile yetkilidir.
(9) Senedin reeskonta kabul edilmesinden sonra; senetlerin üzerinde imzaları bulunan firmaların iflas etmesi, konkordato talep etmesi, ticareti bırakması, bir ilamla ispatlanmamış olsa da sadece ödemelerini tatil etmesi, faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunması, hakkında çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağı veya kaldırılmamış protestolu senedi ya da donuk alacak olarak sınıflandırılan kredi tutarının olması gibi nedenlerle firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı bankaca tespit edilmesi halinde, Genel Müdürlüğe yazılı olarak bilgi verilir. Merkez Bankası reeskonta kabul tutarının tahsili için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde aracı bankaca reeskonta kabul tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün RKYS üzerinden bildirilir. Ödeme ve RKYS bildiriminin ardından senet vadesinden önce senet portföyünden çıkarılır.
(10) Dokuzuncu fıkrada belirtilen durumlarda, senedin portföyden çıkarıldığı tarihten vade tarihine kadar olan süre içindeki işlememiş günlere ait tahsil edilen kâr payı tutarı geri ödenir. Ancak, İstanbul Şubesi bu işlemler dolayısıyla masraf ve komisyon talep etmeye yetkilidir.
(11) Aracı banka veya firmanın talebi üzerine reeskonta kabul tutarının vadesinden önce ödenmesi halinde, senet portföyden çıkarılır, ancak peşin olarak tahsil edilmiş kâr payı tutarı iade edilmez.
(12) Merkez Bankası finansmanları, gerek gördüğünde, herhangi bir şarta bağlı olmaksızın vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.
Madde 14A – Yabancı para reeskont finansmanlarının ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelleri ile geri ödenmesi
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Firmaların reeskont finansmanı geri ödemeleri, finansman kullanım tarihinden azami iki ay öncesi ile geri ödeme tarihi arasında yurda getirilen ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelleri ile yapılır.
(2) Mal ihracatçısı firmalar reeskont finansmanı geri ödemesini ihracat bedelleri ile yaptıklarını Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2018/32-48 Sayılı Tebliğ ile 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesi hükümlerine istinaden düzenlenen İBKB ile tevsik eder. İhracat bedelinin yurda getirilme tarihi olarak İBKB’nin düzenlendiği tarih esas alınır.
(3) Döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar ile işlemleri için İBKB düzenlenmeyen mal ihracatçısı firmalar reeskont finansmanı geri ödemesini döviz kazandırıcı hizmet bedeli ile yaptıklarını yurt dışı yerleşiklerden elde edilen dövize ilişkin satış ve/veya teslimat bedeli dövizin ilgili firmanın hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontu ile tevsik eder. Bedelin yurda getiriliş tarihi olarak banka dekontunun düzenlendiği tarih esas alınır.
(4) İBKB ya da banka dekontunu düzenleyen banka, belge ya da dekont ile birlikte firmaya ilgili belgenin ya da dekontun firmaca tutar ve vade bilgileri beyan edilen reeskont finansmanı geri ödemesinin belge ya da dekonta ilişkin ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedeli ile yapıldığını tevsik etmek üzere verildiğini belirten bir yazı verir. Aynı belge ya da dekont ile ilgili olarak aynı amaçla ikinci bir yazı düzenlenemez.
(5) Bu Talimatın 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası kapsamında “Sevk Öncesi Reeskont Finansmanı Muvafakatname” belgesine istinaden reeskont finansmanı kullanan imalatçı veya imalatçı ihracatçı firmanın reeskont finansmanı geri ödemesi için muvafakatname veren ihracatçı firmanın elde ettiği ihracat bedeline ilişkin İBKB ibraz edilebilir.
(6) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedellerinin döviz cinsi ile reeskont finansmanı geri ödemesinin döviz cinsinin farklı olması halinde bedele ilişkin İBKB’nin ya da banka dekontunun düzenlendiği tarihteki Merkez Bankası çapraz kuru kullanılarak geri ödeme kaynağının finansmanı tutarını karşılama oranı tespit edilir.
(7) Reeskont finansmanı geri ödemesinin bu maddede belirtilen kurallara uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, finansman vade tarihinde aracı banka Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne bildirimde bulunur.
Mülga madde: 13/12/2024
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Reeskont Finansmanı Yükümlülüklerinin Yerine Getirilmemesi Halinde Uygulanacak Yaptırımlar
Madde 15 – Reeskonta kabul tutarlarının tahsil edilememesi ve yaptırım uygulanması
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Reeskonta kabul tutarları en geç vadelerinin sonunda tahsil edilir. Vadenin bitiminde reeskonta kabul tutarlarının tahsili hiçbir sebep ve suretle geciktirilemez ve bu senetler yenilenemez.
(2) Yabancı para cinsi reeskonta kabul tutarlarının vadesinde ödenmemesi halinde, bu Uygulama Talimatı’nın 13 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde finansmana uygulanan kâr payı oranına 300 baz puan ilave edilerek hesaplanacak oran üzerinden, yabancı para cinsi ve tutarları baz alınarak vade tarihinden itibaren gecikme cezası uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu tutara BSMV uygulanır.
(3) Türk lirası cinsi reeskonta kabul tutarlarının vadesinde ödenmemesi halinde, vade tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar her gün için Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme oranının 1,5 katsayı ile çarpımı sonucu hesaplanan kâr payı oranı üzerinden gecikme cezası uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu tutara BSMV uygulanır.
(4) Reeskonta kabul tutarlarının vadesinde Merkez Bankası muhabir hesabına veya ilgili Merkez Bankası hesabına alacak kaydedilmemesi halinde, 13 üncü maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi reeskonta kabul tutarlarını ve gecikme cezasını aracı bankaların Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından re'sen tahsile yetkilidir. Tahsil edilecek tutarın Türk lirası karşılığının hesaplanmasında tahsil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuru uygulanır.
(5) 6102 sayılı Kanun’un 768 inci maddesinde, muhatabı yurt dışındaki banka olan senetlerde, tahsil işlemleri ve protesto çekilmesinin şekli, bu işlemlerin yapılacağı ülke kanununa tabi olduğundan, işlemlerin ilgili kanuna uygun olarak yerine getirilmesinden aracı bankalar sorumludur.
(6) Aracı banka, herhangi bir nedenle aracılık ettiği reeskont finansmanı geri ödemelerini gerçekleştirememesi durumunda, geri ödemesini gerçekleştiremediği ve Merkez Bankası adına nezdinde muhafaza ettiği senetleri ve ilgili belgeleri ivedilikle İstanbul Şubesine teslim eder. Bu işlemin yapılmaması halinde aracı banka, Merkez Bankasının doğmuş doğacak, doğrudan ve dolaylı tüm zararlarından sorumludur.
(7) Merkez Bankası aracı banka nezdinde saklanan senetlerin ve ilgili belgelerin her zaman için fiziksel olarak teslim edilmesini talep edebilir. Bu durumda teslim edilmesi talep edilen senetler ve ilgili belgeler aracı bankalarca ivedilikle İstanbul Şubesine teslim edilir.
(8) İstanbul Şubesi, bu maddenin altıncı ve yedinci fıkraları kapsamında fiziksel olarak getirilen senetler ile ilgili olarak Genel Müdürlük talimatlarına göre işlem yapar.
(9) Aracı bankalarca reeskonta tevdi edilen reeskont finansmanlarına ilişkin bonolarda imzası bulunan borçlu firma, reeskonta kabul tutarının geri ödenmemesi halinde aynı usulde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.
(10) 6102 sayılı Kanun’un 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, iadeli taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.
Madde 16 – İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün gerçekleştirilmesi, taahhüdün gerçekleştirilmemesi ve diğer durumlarda yaptırım uygulanması
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Finansman konusu ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün finansmanın kullanım tarihinden itibaren yirmi dört (24) ay içerisinde gerçekleştirilen ve bu Uygulama Talimatı’nın 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen ihracat türleri dışındaki ihracatla veya döviz kazandırıcı hizmet gelirleriyle kapatılması esastır. Finansman kullanım tarihi, finansmanın aracı banka hesabına Merkez Bankası tarafından alacak kaydedildiği tarihtir. VRHİB kapsamında kullandırılacak finansmanlarda belge süresinin 24 aydan uzun olması durumunda da reeskont finansmanı taahhüdünün 24 ay içinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
(2) İhracat taahhüdünün kapatılmasında, gümrük beyannamelerinin üzerine ihracat finansmanı taahhüdüne sayıldığına ilişkin aracı bankalarca şerh düşülmesi gerekmektedir.
(3) Merkez Bankasının onayı ile stratejik sektörlerde faaliyet gösteren firmaların yurt içinde yaptıkları bazı mal ve hizmet satışları, firmaların kullanmış oldukları ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına ilişkin ihracat taahhütlerine sayılabilir. Bunun için ilgili firmanın yurt içinde yaptığı satışların ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına ilişkin ihracat taahhütlerine sayılmasına yönelik talebi ve bu talebin gerekçesinin aracı banka tarafından Genel Müdürlüğe iletilmesi ve talebin Merkez Bankasınca uygun görülmesi gerekmektedir.
(4) Grup firmalarınca gerçekleştirilen ihracat, grup ilişkisinin gerek finansman kullandırılması ve gerekse finansman konusu ihracat taahhüdünün kapatılması sırasında mevcut olması şartıyla, finansmanı kullanan firmaların ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilir.
(5) Döviz kazandırıcı hizmet taahhüdü, hizmet faturaları veya bu faturaların adedinin çok fazla olması durumunda Yeminli Mali Müşavirler veya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler tarafından onaylanan dökümleri ile Döviz Alım Belgesi veya satış ve/veya teslimat bedeli yabancı paranın ilgilinin hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontunun veya iş bitirme belgesinin ibrazına istinaden ve bu belgelerin üzerine finansman taahhüdüne sayıldıklarına ilişkin şerh düşülmesi suretiyle aracı bankalarca kapatılır. Söz konusu hizmet taahhüdünün kapatılmasında, 24 ay içerisinde gerçekleştirilen hizmet ihracına dair faturalar kullanılır. Tereddüde düşülmesi halinde onaylı listelerde yer alan faturalar istenebilir.
(6) VRHİB kapsamında kullandırılan reeskont finansmanlarında, finansmana ilişkin taahhüdün gerçekleştirildiğinin tespiti aracı banka tarafından bu Uygulama Talimatı’nda belirtilen taahhüt kapatma süresi sonunda yapılır. VRHİB taahhüt kapatma işlemi ise ilgili teşvik mevzuatı hükümleri çerçevesinde belge süresi sonunda ilgili Merkez Bankası Şubesi tarafından yapılır.
(7) Serbest bölgeye ihraç edilen malın serbest bölgeden Türkiye dışındaki ülkelere gönderildiğinin, Serbest Bölge Müdürlüklerince onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu” kayıtlarının “Gümrük Beyannameleri” ve ilgili diğer belgelerle ilişkilendirilerek onaylanması suretiyle tespiti halinde, serbest bölgelere gerçekleştirilen ihracat, finansmanı kullanan firmaların ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilir. Serbest Bölge İşlem Formu kullanıcı nüshası aslı (çıkış nüshası) ile gümrük beyannameleri üzerine ihracat taahhüdüne sayıldığına dair aracı bankalarca şerh düşülür.
(8) Serbest bölgede faaliyette bulunan firmaların tesislerinde makine/teçhizat, demirbaşa kayıtlı eşya veya bunların parçası olarak kullanılmak üzere serbest bölgeye satılan malın (eşyanın), serbest bölge müdürlüklerince onaylı Serbest Bölge İşlem Formu, Ön Statü Belgesi ve Gümrük Beyannamesine ek olarak serbest bölge gümrük müdürlüğü ile serbest bölge müdürlüğünün ortaklaşa düzenlediği tutanağın ibraz edilmesi kaydıyla, finansmanı kullanan firmaların ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılması mümkündür.
(9) Serbest bölgelerde yerleşik firmalara kullandırılan reeskont finansmanlarına ilişkin ihracat taahhütleri aşağıda açıklanan şekilde kapatılır:
a) Finansman kullanan üretici firmalar; serbest bölgelerde üretilip, üçüncü ülkelere satılan mallara ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Çıkış) kullanıcı nüshasını ve alıcı adına düzenlenen fatura ve üçüncü ülkelere sevkiyata ilişkin Gümrük Beyannamesini (Transit) ibraz eder.
b) Finansman kullanan aracı ihracatçı firmalar; serbest bölgelerde üretilip üçüncü ülkelere satılan mallara ilişkin Serbest Bölge Müdürlüğü onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Bölge içi satış) kullanıcı nüshası ile eki faturayı (imalatçı faturası) ya da Türkiye'den satın alınarak üçüncü ülkelere satılan malların serbest bölgeye girişine ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Giriş) kullanıcı nüshası ile eki faturayı, Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onaylı bulunan “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Çıkış) kullanıcı nüshasını ve alıcı adına düzenlenen fatura ile üçüncü ülkelere sevkiyata ilişkin Gümrük Beyannamesini (Transit) ibraz eder.
c) Finansman kullanan döviz kazandırıcı faaliyette bulunan firmalar; serbest bölgelerden üçüncü ülkelere sunulan hizmete ilişkin Serbest Bölge ve Gümrük Müdürlükleri onaylı “Serbest Bölge İşlem Formu”nun (Çıkış) kullanıcı nüshası ve alıcı adına düzenlenen faturayı ibraz eder.
ç) İhtiyaç duyulması halinde ilgili bilgi ve belgelerin doğruluğu ilgili Serbest Bölge Müdürlüğünden teyit edilir.
d) Serbest bölge rıhtımından doğrudan yurtdışına yapılacak sevkiyatlarda Gümrük Beyannamesi (Transit) ibrazı aranmaz.
(10) Peşin döviz veya Türk lirası karşılığında yapılan ihracatın veya döviz kazandırıcı hizmetin, finansmanın kullandırıldığı tarihten sonra gerçekleştirilmiş olması kaydıyla, reeskont finansmanının taahhüdüne sayılması mümkündür.
(11) Reeskont finansmanlarıyla ilgili ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhütlerinin gerçekleşip gerçekleşmediği aracı banka tarafından finansman bazında izlenir. Taahhütlerin gerçekleşme durumunun firmalarca taahhüt kapatma süresi sonunu izleyen günden itibaren en çok dört ay içinde tevsik edilmesi gerekmektedir. İlgili aracı banka ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu ve finansmanın taahhüt kapatmasında kullanılan belgelere ilişkin talep edilen verileri en geç on iş günü içinde RKYS üzerinden bildirir.
(12) İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin aracı bankalarca RKYS üzerinden bildirilmesi üzerine, ihracatın veya döviz kazandırıcı hizmetin gerçekleştirilemeyen kısmına yabancı para cinsinden kullandırılan reeskont finansmanları için asgari 300 baz puan olmak şartıyla, finansmana uygulanan kâr payı oranı kadar, Türk lirası cinsinden kullandırılan reeskont finansmanları için Ek-1 inci maddesinin on dördüncü fıkrasında belirtilen kâr payı oranı esas alınarak hesaplanan yaptırım tutarı, BSMV ile birlikte ilgili aracı bankadan tahsil edilir.
(13) Bu Uygulama Talimatı kapsamında, ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdü veya ihracat bedeli döviz satışı taahhüdünün yerine getirilmemesi ya da ilgili hükümlerde belirtilen süreler içerisinde bu taahhütlerin yerine getirilip getirilmediğinin Merkez Bankasına bildirilmemesi halinde, Merkez Bankasınca hesaplanan yaptırım tutarı aracı bankaya bildirilir. Bu bildirim tarihinden itibaren 10 iş günü içerisinde ilgili taahhüdün yerine getirildiğinin aracı bankaca Merkez Bankasına bildirilmesi halinde ilgili taahhütler gerçekleştirilmiş kabul edilir ve bu taahhütlere bağlı olarak herhangi bir yaptırım uygulanmaz. 10 iş günü içerisinde Merkez Bankasına taahhüt gerçekleşme bildirimi yapılmayan finansmanların yaptırım tutarı kesinleşir ve Merkez Bankasınca tahsil edilir. Aracı banka, yaptırım tutarlarına ve ilave belge ibraz süresine ilişkin olarak firmayı bilgilendirmekle ve firmaca belge ibraz edilmesi halinde ilgili taahhüdün kapatılıp kapatılmadığına ilişkin olarak söz konusu 10 iş günlük süre içerisinde Merkez Bankasına bildirim yapmakla yükümlüdür. Yaptırım tutarlarının kesinleşerek tahsil edilmesinden sonra yapılacak belge ibrazları Merkez Bankasınca dikkate alınmaz ve yaptırım tutarları iade edilmez.
(14) İhracatı teşvik mevzuatı hükümlerine göre istisna edilmesi nedeniyle daha önce tahsil edilmemiş olan BSMV, yaptırıma esas teşkil eden gerçekleşmeyen ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet tutarı üzerinden finansmanın kullandırıldığı tarihten tahsilat tarihine kadar geçen süre için 4/1/1961 tarihli ve 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre hesaplanacak gecikme cezası ile birlikte İstanbul Şubesince ayrıca tahsil edilir. Tahsil edilen BSMV tutarları ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmediğinin RKYS üzerinden bildirildiği tarihi izleyen ayın 15 ine kadar Merkez Bankası Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine yatırılır.
(15) BSMV’nin süresinde ödenmemesi durumunda vergi tutarı, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre, gecikme zammı da yürütülerek vergi mükellefi olan Merkez Bankasından tahsil edileceğinden, anılan tarihin geçirilmemesine dikkat edilmelidir. Söz konusu hükümlere uyulmaması nedeniyle Merkez Bankasına uygulanabilecek yaptırımlar, Reeskont Finansmanı Senet Taahhütnamesi’nin 10 uncu maddesi gereğince aracı bankaya rücu edilir.
(16) Taahhüdün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi durumunda başlangıçta istisna edilmiş olan vergi, resim, harç ve damga vergisi ile ilgili yükümlülüklerin tahsil edilmesini teminen Bütçe ve Finansal Raporlama Genel Müdürlüğünce ilgili vergi dairesine bildirim yapılır.
(17) Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu'na ilişkin yükümlülükler ilgili Karar, Tebliğ ve Genelgeler çerçevesinde yerine getirilir.
(18) Bu Uygulama Talimatı kapsamındaki finansman kullanımlarında Merkez Bankasına ya da aracı bankalara gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu tespit edilen firmaların, aykırılığın tespit tarihinden itibaren iki yıl süre ile ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kullanım talepleri kabul edilmez.
Madde 16A – Reeskont finansmanı kullanım ve geri ödeme kısıtlarına uyulmaması durumunda getirilen yükümlülükler ve yaptırım uygulanması
Son değişiklik: 13.12.2024
(1) Reeskont finansmanı kullanan firmaların finansman kullandırımı esnasında bu Talimatın 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki ihracatçı skoru eşik değerinin altında kaldığının veya bu Talimatın 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan koşullardan birisinin sağlanmadığının sonradan tespit edilmesi halinde, bu Talimatın 15 inci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen faiz oranı üzerinden finansmanın kullandırıldığı tarihten finansmanın geri ödendiği tarihe kadar geçen süre için bankalara yaptırım uygulanır.
(2) Reeskont finansmanı geri ödemelerinin bu Talimatın 14/A maddesinde belirtilen şekilde ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedelleri ile yapılmaması halinde finansman kullanan firmanın döviz cinsi olarak yurda getireceği ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet bedellerini aracı bankalar aracılığıyla Merkez Bankasına satma yükümlülüğü doğar. Bu kapsamda satışı yapılacak ihracat tutarının yurda getirildiğine ilişkin İBKB’nin veya döviz kazandırıcı hizmet bedeli için satış ve/veya teslimat bedeli dövizin yurt dışı yerleşiklerden elde edildiğine ilişkin ilgili firmanın hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontunun aracı bankaya ibrazı gereklidir. Merkez Bankasına satılması gereken döviz tutarı, döviz satışının finansman vade tarihinden itibaren;
(a) ilk iki ay içerisinde yapılması halinde, finansman tutarının yüzde 110’u,
(b) üçüncü ayda yapılması halinde, finansman tutarının yüzde 120’si,
(c) dördüncü ayda yapılması halinde, finansman tutarının yüzde 130’u,
(ç) beşinci ayda yapılması halinde, finansman tutarının yüzde 140’ı,
(d) altıncı ayda yapılması halinde ise finansman tutarının yüzde 150’sidir.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen süre içerisinde ihracat bedeli döviz satışını gerçekleştirmeyen firmaların reeskont finansmanı kullanım talepleri gerçekleşmeme tarihinden itibaren bir yıl boyunca kabul edilmez.
Mülga madde: 13/12/2024
BEŞİNCİ BÖLÜM — Diğer Hususlar
Madde 17 – Mevzuata ilişkin hususlar
Son değişiklik: 03.03.2025
(1) Firmalar tarafından vadeli ihracat bedeli alacaklarına ve ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet taahhüdüne bağlı olarak düzenlenen ve aracı bankalara tevdi edilen senetlerin reeskonta kabulü yöntemiyle Merkez Bankasınca finansman kullandırılır. Bu itibarla, dış ticaret, Türk parası kıymetini koruma, ihracatı teşvik mevzuatları ve fonlara ilişkin mevzuat ile ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir.
(2) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara finansman kullandırılmaz.
(3) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak reeskont finansmanı kullandırılmaz, finansmanın taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.
(4) Finansman kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve finansman kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol aracı bankaca yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.
(5) Talep edilmesi durumunda finansman konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.
Madde 18 – Reeskont finansmanlarında vergi, resim ve harç istisnası uygulanması
(1) Reeskont finansmanlarında, ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet işlemlerine İhracatı Teşvik Kararı ve bu Karara ilişkin Tebliğ hükümleri çerçevesinde vergi, resim ve harç istisnası uygulanır. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu'na ilişkin hususlarda ilgili Karar, Tebliğ ve Genelge hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.
(2) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, reeskonta tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, aracı bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.
Madde 19 – Döviz alım ve döviz satım belgelerinin düzenlenmesi
Son değişiklik: 03.03.2025
(1) Yabancı para cinsi senedin kabul edildiği tarihte nominal reeskonta kabul tutarı üzerinden aracı bankalarca döviz satım belgesi ve İstanbul Şubesince döviz alım belgesi düzenlenir. Bu çerçevede düzenlenen döviz alım ve döviz satım belgelerinde Merkez Bankasınca düzenlenen döviz alım belgesine esas olan Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılır.
(2) Yabancı para cinsinden kullandırılan reeskonta kabul tutarlarının ödenmesi veya İstanbul Şubesince resen döviz olarak takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde ayrıca döviz alım ve döviz satım belgesi düzenlenmez.
(3) Yabancı para cinsinden kullandırılan reeskonta kabul tutarlarının vadesinde ödenmemesi nedeniyle Türk lirası olarak re'sen takas, mahsup veya tahsil edilmesi halinde aracı bankalarca döviz alım, İstanbul Şubesince döviz satım belgesi düzenlenir.
Madde 20 – Senetlerin Muhafazası
(1) Reeskonta kabul edilen ticari senet ve ilgili belgelerin İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Finansmanı Uygulama Talimatı hükümlerine uygunluğu, Merkez Bankası tarafından aracı banka nezdinde gerçekleştirecek yerinde denetim ile tespit edilir. Denetim esnasında, açık finansmanlar için senet ve ilgili belgelerin asılları, geri ödemesi yapılmış finansmanlar için senet ve ilgili belgelerin usulüne uygun olarak saklanan birer kopyası ibraz edilir.
ALTINCI BÖLÜM — İstanbul Şubesince Yapılan Diğer İşlemler
Madde 21 – Reeskonta kabul tutarlarının vadelerinde tahsil edilememesi halinde yapılacak diğer işlemler
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Reeskonta kabul tutarlarının ödenmemesi halinde, banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak aracı bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaca ödenmeyen veya hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince resen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.
(2) 6102 sayılı Kanun’un poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.
(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi müdür yardımcısı ve müdürü tarafından imzalanır.
(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.
(5) 6102 sayılı Kanun’un 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve reeskonta kabul tutarının tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.
(6) Protestoya rağmen reeskonta kabul tutarlarının tahsiline imkan olmaması halinde, aracı banka hakkında Reeskont Finansmanı Senet Taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Genel Müdürlük Talimatı ile bildirilir.
Madde 22 – Reeskont finansmanı işlemleri ile ilgili senet ve belgelerin saklanması
(1) Reeskonta kabul edilen senetler ve ilgili diğer belgeler Merkez Bankası adına aracı banka nezdinde muhafaza edildiğinden muhafazası, sayımı ve denetlenmesi açısından Merkez Bankası Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile buna ilişkin Uygulama Talimatı hükümlerine tabi değildir.
YEDİNCİ BÖLÜM — Son Hükümler
Ek madde 1 – Türk lirası cinsi ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına, reeskont oranı olarak;
a) 90 güne kadar vadelerde Merkez Bankası politika faiz oranı esas alınarak Ek-5'te yer alan formüle göre hesaplanan kar payı oranından 100 baz puan indirilmesi sonucunda kalan orana,
b) 91 ila 180 gün arası vadelerde Merkez Bankası politika faiz oranı esas alınarak Ek-5'te yer alan formüle göre hesaplanan kar payı oranından 50 baz puan indirilmesi sonucunda kalan orana,
c) 181 ila 720 gün arası vadelerde Merkez Bankası politika faiz oranı esas alınarak Ek-5'te yer alan formüle göre hesaplanan orana
eşit kar payı oranı uygulanır. Bu yöntemle belirlenen kâr payı oranının virgülden sonraki kısmı iki hane olacak şekilde yuvarlanır.
(2) Türk lirası cinsinden ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kullanacak firmaların, toplamda en az reeskonta kabul tutarına karşılık gelen tutarda ihracat bedeli döviz satışının yapılması kaydıyla, finansman vadesi boyunca;
a) Merkez Bankası İhracat Genelgesi kapsamında aracı bankaya düzenletecekleri tüm İBKB’lerin Merkez Bankası İhracat Genelgesi’nde belirlenen cari oranda Merkez Bankasına sattığı aracı bankaca kontrol edilir.
b) Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı Genelge’nin 20 nci maddesinde belirtilen cari orandan az olmamak kaydıyla tasarrufu serbest olan döviz kazandırıcı hizmet gelirlerini finansman vadesine kadar satılmasını taahhüt etmesi gereklidir.
c) Merkez Bankası İhracat Genelgesi hükümleri kapsamında İBKB düzenletme yükümlülüğünden istisna tutulan ihracat gelirlerinin ve serbest bölgeden üçüncü ülkelere yaptıkları satışlar karşılığında elde ettikleri gelirlerin en az Merkez Bankası İhracat Genelgesi’nde belirlenen cari orana tekabül eden kısmını finansman vadesine kadar Merkez Bankasına satmayı taahhüt etmesi gereklidir.
d) Savunma sanayi veya havacılık sektöründe faaliyet gösteren firmaların en az reeskonta kabul tutarına karşılık gelen ihracat bedeli dövizin finansman vadesine kadar Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi gereklidir. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ile bu şirketlerin bağlı ortaklığı olup savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalarında ihracat bedeli döviz satışı şartı aranmaz.
e) Bu fıkranın (b) ve (c) bentleri kapsamında gelir elde etmeleri halinde, finansman vadesi boyunca elde ettikleri yurt dışı kaynaklı gelirlerin toplamını içeren YMM veya SMMM tarafından onaylanmış gelir tablosunu ibraz etmesi gereklidir. Aracı banka, firmaların finansman vadesi boyunca elde ettikleri yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerinin en az Merkez Bankası İhracat Genelgesi’nde veya Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı Genelge’de belirlenen cari oranlarda satışının yapıldığını gösteren İBKB veya döviz alım belgelerini kontrol eder.
f) Bu fıkranın sadece (a) bendi kapsamında ihracat geliri elde etmeleri halinde, döviz satış taahhütlerini kapatırken (b) ve (c) bentlerinde sayılan yurt dışı kaynaklı gelirleri elde etmediklerine dair aracı bankaya yazılı beyan vermesi gereklidir.
g) Bu fıkrada belirlenen döviz satış yükümlülüklerini yerine getirdiklerini aracı bankalarına tevsik etmeleri gereklidir.
(3) Bu madde kapsamında finansman kullanacak firmaların döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşamaz. Aracı bankalar finansman kullanımı öncesinde bu şartın sağlandığını tespit etmekle yükümlüdür. Ayrıca firmalar finansman vadesi boyunca döviz pozisyonu oranının yüzde 10’u aşmayacağını taahhüt ederler.
(4) Firmalar finansman başvurusu sırasında en güncel çeyrek sonu döviz pozisyonuna ilişkin belgeyi aracı bankaya ibraz eder; ayrıca finansman vadesi boyunca çeyrek sonlarına ait döviz pozisyonunu çeyrek sonunu takip eden ikinci ayın on yedinci günü, bu tarihin tatile rastlaması durumunda tatili takip eden ilk iş günü sonuna kadar finansmana aracılık eden bankaya bildirir. En güncel çeyrek sonuna ait bildirimlerinde döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aştığı için finansman başvurusunda bulunamayan firmalar, bir sonraki çeyrek sonunu beklemeden ara bir tarihte yeni döviz pozisyonu bildiriminde bulunabilirler. Ara tarihlere ait döviz pozisyonu bildirim formları sadece aracı bankaya ibraz edilir, ayrıca SRVTS’den bildirim yapılmaz.
(5) Döviz pozisyonu bildirimi Ek-8’deki örneğe uygun olarak SMMM veya YMM tarafından hazırlanır, firmalarca doğruluğu teyit edilerek aracı bankaya ibraz edilir. SMMM’ler ve YMM’ler döviz pozisyonu bildirim formundaki bilgilerin firmanın muhasebe kayıtlarıyla uyumunu kontrol etmekle yükümlüdür. Firmalar, döviz pozisyonu bildirimlerini ayrıca SRVTS üzerinden Merkez Bankasına iletir.
(6) Merkez Bankası geriye dönük olarak finansman vadesi içerisinde yer alan herhangi bir tarihe ait döviz pozisyonu bilgisinin beyan edilmesini firmalardan talep edebilir. Bu talebin aracı bankaya bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde, firmalar ilgili tarihe ait SMMM veya YMM onaylı döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya ibraz eder ve SRVTS üzerinden Merkez Bankasına bildirir.
(7) Aracı banka, firmalarca beyan edilen döviz pozisyonu bildirim formunda yer alan döviz pozisyonu oranının yüzde 10’un üzerinde olması halinde Merkez Bankasına ivedilikle bilgi verir.
(8) Bu madde kapsamındaki finansman başvurularında firmaya ait döviz pozisyonu oranının yüzde 10’un üzerinde olması halinde, finansman başvurusu aracı banka tarafından Merkez Bankasına iletilmez. Finansman vadesi boyunca herhangi bir tarihte döviz pozisyonu oranı yüzde 10’u aşan firmaların ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı talepleri bir yıl boyunca kabul edilmez. Finansman vadesi boyunca çeyrek sonlarına ait döviz pozisyonu bildirimini süresi içinde yapmayan veya Merkez Bankasınca geriye dönük talep edilen döviz pozisyonu bildirimini 15 günlük süre içinde yapmayan firmaların ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı talepleri altı ay boyunca kabul edilmez.
(9) Türk lirası reeskont finansmanlarının döviz karşılıklarının hesaplanmasında finansman kullanım tarihinde saat 11:00’de Merkez Bankasınca hesaplanacak döviz satış kuru kullanılır.
(10) Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanına ilişkin ihracat bedeli döviz satışı taahhüdüne ilişkin işlemler İhracat Genelgesinin Ek 1 inci Maddesi ile Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 Tarih ve 2000/YB-4 Sayılı Genelgesi Kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına Yapılacak Döviz Satışına Dair Uygulama Talimatı’nda belirtilen esaslara göre yapılır.
(11) Bu madde kapsamında daha önce ihracat bedeli satış taahhüdü karşılığı kullandırılmış olan reeskont finansmanlarında satışı yapılacak ihracat bedeli dövize ilişkin işlemler bu madde ile birlikte bu Uygulama Talimatı’nın geçici 3 üncü maddesi hükümlerine göre gerçekleştirilir.
(12) Türk lirası cinsinden kullandırılan reeskont finansmanlarında aracı bankalarca finansmana uygulanacak yıllık komisyon oranı KOBİ statüsündeki firmalara kullandırılacak finansmanlar için azami 200 baz puan, diğer firmalara kullandırılacak finansmanlar için azami 100 baz puanı geçemez.
(13) Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı tutarlarının harcanabileceği alanlar; katılım finans ilke ve standartları ile uyumlu olmak kaydıyla çalışanlara yapılan ücret ödemeleri, ham madde ve ara mal tedarikçilerine olan borçlar, makine, ara malı ve ham madde ithalat ödemelerine ilişkin transferler, nakliyat, sigorta ve navlun gibi ihracata ilişkin hizmet alımları ile yatırım malı ve makine alımları kapsamında firmalara yapılan ödemeler, kira ödemeleri, elektrik, su ve doğalgaz faturası ödemeleri, vergi ödemeleri ve SGK prim ödemeleridir. Bu fıkra uyarınca Türk lirası veya döviz cinsinden borçlara ve harcamalara ilişkin belgeler kabul edilir; ancak yurt içi yerleşiklere sadece Türk lirası cinsinden ödeme yapılabilir. Bu fıkra kapsamında:
a) Net finansman tutarları aracı bankaca firma adına bir bloke hesaba aktarılır. Aracı banka kendisine ibraz edilen belgenin söz konusu harcama alanları kapsamında olup olmadığını tespit eder.
b) Harcama alanlarına ilişkin olduğu tespit edilen belgelere istinaden aracı bankaca doğrudan belge konusu ödemenin yapılacağı gerçek kişi, firma veya kamu kurumunun hesabına belgede belirtilen tutar transfer edilir. Ödemenin yapılacağı hesap bilgileri firma tarafından aracı bankaya bildirilir. Reeskont finansmanı tutarlarının bu fıkrada belirtilen harcama alanlarına yönelik ödemelerde kullanılmasının kontrol ve tespitine ilişkin tüm sorumluluk aracı bankalardadır.
c) Firmanın finansman başvuru anında sunduğu borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle net finansman tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan net finansman tutarı bu maddede yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.
ç) Reeskont finansmanına aracılık eden banka tarafından harcama alanına ilişkin ödemenin doğrudan transferinin mümkün bulunmadığı hallerde, finansman tutarı aracı banka tarafından başka bir bankaya gönderilerek bu banka aracılığı ile transfer işlemleri gerçekleştirilebilir. Bu durumda, firma transfer tutarını karşılayacak tutarda harcama alanlarına uygun fatura ve dekontları aracı bankaya tevsik eder; aracı banka transfer tutarı kadar fatura ve dekontun ibraz edildiğini, faturaların bu fıkrada belirtilen harcama alanları ile uygunluğunu ve dekontlarda kayıtlı alıcıların faturaları düzenleyenler ile aynı kişiler olduklarını kontrol eder. Fatura adedinin fazla olması halinde, firmanın aracı bankaya her bir harcamaya ilişkin fatura ve dekont bilgilerini içeren bir liste ile birlikte dekontları tevsik etmesi mümkündür. Bu durumda aracı banka listedeki fatura ve dekont tutarlarının transfer tutarını karşıladığını, fatura kapsamı harcama bilgilerinin bu fıkrada belirtilen harcama alanları ile uygunluğunu, dekontlarda kayıtlı alıcıların faturaları düzenleyenler ile aynı kişiler olduklarını ve dekontlardaki bilgilerin listedeki dekont bilgileri ile uyumunu kontrol eder. Firmanın, reeskont finansmanı tutarının transfer edildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde, bu fıkrada belirtilen belgeleri aracı bankaya tevsik etmesi zorunludur. Bu süre zarfında transfer tutarının asgari %80’ini karşılayacak tutardaki belgelerin ibraz edilmesi halinde kalan kısım için firmaya ilave bir aylık süre verilir. Belirtilen süreler içerisinde bu fıkrada yer alan kurallara uygun bilgi ve belge tevsiki yapmayan firma, en geç bildirim süresinin dolmasını takip eden ayın beşinci iş gününe kadar aracı banka tarafından Merkez Bankasına bildirilir ve bu firmanın reeskont finansmanı kullanım talepleri Merkez Bankasına bildirim yapıldığı tarihten itibaren altı ay boyunca kabul edilmez. Firma tarafından bu fıkra kapsamında tevsik edilen belgeler denetimlerde ibraz edilmek üzere aracı banka nezdinde elektronik ortamda saklanır.
(14) Bu madde kapsamında kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı konusu ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin taahhüdün kısmen veya tamamen gerçekleştirilememesi halinde; bu taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmına, finansmana uygulanan kâr payı oranı üzerinden yaptırım uygulanır.
(15) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına; bu Uygulama Talimatı kapsamında yabancı para cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına özel olarak belirtilen hükümler dışındaki tüm hükümler Türk lirası cinsi ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına da kıyasen uygulanır.
(16) Bu Uygulama Talimatı hükümleri gereği ihracat bedeli döviz satışı taahhüdünde bulunan firmaların taahhütlerini finansman vadesinde yerine getirmemiş olmaları halinde, finansman vade tarihinden itibaren, vadeden itibaren geçen süreye göre aşağıda sayılan oranlarda ihracat bedeli dövizi satmaları gerekmektedir. Bu süreler içerisinde aracı bankaca Merkez Bankasına ihracat bedeli döviz satışını gerçekleştirmediği bildirilen veya gerçekleşme durumu bildirilmeyen firmaların reeskont finansmanı kullanım talepleri, bu sürenin sona erdiği tarihten itibaren altı ay boyunca kabul edilmez ve ilgili finansmana 300 baz puan yaptırım uygulanır.
a) İlk iki ay içerisinde yapılması halinde, reeskonta kabul tutarının yüzde 110’u,
b) Üçüncü ayda yapılması halinde, reeskonta kabul tutarının yüzde 120’si,
c) Dördüncü ayda yapılması halinde, reeskonta kabul tutarının yüzde 130’u,
ç) Beşinci ayda yapılması halinde, reeskonta kabul tutarının yüzde 140’ı,
d) Altıncı ayda yapılması halinde, ise reeskonta kabul tutarının yüzde 150’si.
Ek madde 2 – Kullanım öncesi döviz satış şartlı Türk lirası cinsi ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına, reeskont oranı olarak 360 güne kadar vadelerde Merkez Bankası politika faiz oranından 200 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz oranına eşit kâr payı oranı uygulanır.
(2) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kullanılabilmesi için firmaların finansman kullanım tarihinden önce en az reeskonta kabul tutarı karşılığı ihracat bedeli veya döviz kazandırıcı hizmet geliri dövizi Merkez Bankasına satması gerekmektedir. Aracı bankalarca finansman kullanım tarihinden en geç bir iş günü önce en az reeskonta kabul tutarı karşılığı dövizin Merkez Bankasına satışına ilişkin swift mesajı örneğinin Kambiyo Mevzuatı ve Krediler Müdürlüğüne elektronik ortamda iletilmesi gerekmektedir. Bu fıkra kapsamındaki döviz satışına ilişkin işlemler İhracat Genelgesinin Ek 1 inci Maddesi ile Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 Tarih ve 2000/YB-4 Sayılı Genelgesi Kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına Yapılacak Döviz Satışına Dair Uygulama Talimatı’nda belirtilen esaslara göre yapılır.
(3) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kullanacak firmaların finansman vadesi boyunca;
a) Merkez Bankası İhracat Genelgesi kapsamında düzenletecekleri tüm İBKB’lerin Merkez Bankası İhracat Genelgesi’nin Ek 3 üncü maddesi hükmü kapsamındaki döviz satış yükümlülüğüne ek olarak, bu yükümlülük gereği döviz satışının yapıldığı tarihte en az %40’ının Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi gereklidir.
b) Döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinin; Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı Genelge’nin 20 nci maddesi kapsamında en az bu fıkranın (a) bendinde belirtilen orana tekabül eden kısmının, finansman vadesi süresince yıllık olarak en az reeskonta kabul tutarının iki katı döviz kazandırıcı hizmet geliri satışı yapılması kaydıyla, Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi gereklidir.
c) Merkez Bankası İhracat Genelgesi hükümleri kapsamında İBKB düzenletme yükümlülüğünden istisna tutulan ihracatçı firmaların ve serbest bölgeden üçüncü ülkelere satış yapan firmaların ise en az reeskonta kabul tutarına karşılık gelen tutarda olmak üzere, finansman vadesi boyunca elde ettikleri ihracat gelirlerinin en az bu fıkranın (a) bendinde belirtilen orana tekabül eden kısmının Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi gereklidir.
d) Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ile bu şirketlerin bağlı ortaklığı olup savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalarında ihracat bedeli döviz satışı şartı aranmaz.
(4) Bu madde kapsamında reeskont finansmanı kullanan firmaların finansman vadesi boyunca aşağıda sayılan haller haricinde döviz alımı yapmama taahhüdü vermesi gereklidir. Bu fıkranın (a) bendi kapsamında firmalarca ithalat ödemesine ilişkin gümrük beyannamesi, fatura veya sözleşme gibi ithalat ödemesi tutarını gösteren belgelerin aracı bankaya ibraz edilmesi gereklidir. Finansman vadesi boyunca firmaca satın alınacak toplam döviz tutarı hiçbir koşulda finansman vadesi içerisinde daha önce satışı gerçekleştirilen toplam döviz tutarlarından daha fazla olamaz. Ancak ithalat ödemesi için yapılan döviz alımları en geç bir iş günü sonra yurt dışına ithalat ödemesine ilişkin transferin yapılması kaydıyla hesaba dahil edilmez.
a) Firmaların ithalat ödemeleri için yapacakları döviz alımları,
b) 2023/5 sayılı Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ kapsamında döviz alımı yapmama taahhüdü veren firmaların taahhüt tutarlarının %10’una kadar yapacakları döviz alımları,
c) Dönüşümlü mevduat ve katılma hesabı bulunan firmalarca hesabın vade sonundaki bakiyesi ile yapılan döviz alımları,
ç) Finansman vadesi boyunca toplam 50 bin ABD doları karşılığı tutara kadar (dahil) yapılacak döviz alımları,
d) Alım işlemini takip eden 5 iş günü içerisinde en az alınan tutar karşılığı döviz satışı yapılan döviz alımları.
(5) Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları kapsamındaki döviz satışı sırasında ihracat ve döviz kazandırıcı hizmet bedellerinin Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı hükümlerine göre hesaplanan Türk lirası karşılıklarının %2’si kadar döviz satış taahhüdü karşılığı prim Merkez Bankasınca ödenebilir.
(6) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı net finansman tutarları Ek-1 inci maddenin on üçüncü fıkrasında belirtilen alanlarda harcanabilir ve bu fıkrada belirtilen şekilde kullandırılır.
(7) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan reeskont finansmanlarında aracı bankalarca finansmana uygulanacak yıllık komisyon oranı azami 100 baz puanı geçemez.
(8) Bu madde kapsamında kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları konusu ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin taahhüdün kısmen veya tamamen gerçekleştirilememesi halinde; bu taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmına, finansmana uygulanan kâr payı oranı üzerinden yaptırım uygulanır. Bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkraları kapsamındaki taahhüdün yerine getirilmemesi halinde söz konusu finansmana Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,5 katsayı ile çarpımı sonucu hesaplanan oran üzerinden yaptırım uygulanır. Ayrıca, finansman vade tarihinden itibaren, 1 yıldan az olmamak kaydıyla, finansman vade süresi kadar ihracat ve döviz kazandırıcı hizmet reeskont finansmanı kullandırılmaz.
(9) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına; bu Uygulama Talimatı kapsamında yabancı para cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına özel olarak belirtilen hükümler dışındaki tüm hükümler kıyasen uygulanır.
(10) Bu fıkrayı ihdas eden Uygulama Talimatı değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu madde kapsamında yeni reeskont finansmanı kullandırımı yapılmaz.
(Yürürlükten kaldırılmıştır.)
Ek madde 3 – Yatırım harcamaları için kullandırılan Türk lirası cinsi ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları
Son değişiklik: 18.06.2026
(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına, reeskont oranı olarak 1080 güne kadar vadelerde Merkez Bankası politika faiz oranına eşit kâr payı oranı uygulanır.
(2) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı kullanacak firmalar, bu Uygulama Talimatı’nın Ek-2 nci maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirtilen şekilde ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet gelirlerini satar ve döviz alımı yapmama taahhüdü verir ve bu firmalara aynı maddenin beşinci fıkrasında belirtilen şekilde döviz satış taahhüdü karşılığı %2 prim Merkez Bankasınca ödenebilir.
(3) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsi ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanı tutarları yalnızca yatırım malı ve makine alımları ile arsa ve bina alımları hariç olmak üzere inşaat harcamalarına ilişkin ödemelerde kullanılabilir. Bu fıkra kapsamında ithalat ödemelerine ilişkin transferler hariç olmak üzere sadece Türk lirası cinsinden borçlara ve harcamalara ilişkin belgeler kabul edilir. Net finansman tutarı Ek-1 inci maddenin on üçüncü fıkrasında belirtilen şekilde kullandırılır.
(4) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan reeskont finansmanlarında aracı bankalarca finansmana uygulanacak yıllık komisyon oranı azami 100 baz puanı geçemez.
(5) Bu madde kapsamında kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanları konusu ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin taahhüdün kısmen veya tamamen gerçekleştirilememesi halinde veya bu maddenin ikinci fıkrası kapsamındaki taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde bu Uygulama Talimatı’nın Ek-2 nci maddesinin sekizinci fıkrasında belirtilen oranlar üzerinden yaptırım uygulanır.
(6) Bu madde kapsamında Türk lirası cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına; bu Uygulama Talimatı kapsamında yabancı para cinsinden kullandırılan ihracat ve döviz kazandırıcı hizmetler reeskont finansmanlarına özel olarak belirtilen hükümler dışındaki tüm hükümler kıyasen uygulanır.
(7) Bu fıkrayı ihdas eden Uygulama Talimatı değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu madde kapsamında yeni reeskont finansmanı kullandırımı yapılmaz.
(Yürürlükten kaldırılmıştır.)
Belgenin devamı (15 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Ek madde 4 ve sonrası