KolayuyumGiriş yap

7/597 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesi

Bakanlar Kurulu Kararı

Tür
Bakanlar Kurulu Kararı
Resmi Gazete
24.07.1970 / Sayı 13558
Yürürlük
24.07.1970
Son değişiklik
27.04.2024 · R.G. 32529
Durum
Yürürlükte
Seri
Bakanlar Kurulu Kararları, Bankacılık Mevzuatı, Ticaret Mevzuatı

KISIM I — Kuruluş, temel görev ve yetkiler, sermaye

Madde 1 – Kuruluş ve unvan

Türkiye'de banknot ihracı imtiyazına münhasıran sahip ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununda yazılı görev ve yetkileri haiz olmak üzere "Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası" unvanı altında anonim şirket olarak bir banka kurulmuştur.

Banka, 1211 sayılı Kanunda ve bu Esas Mukavelede sarahat bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.

Bu Esas Mukavelede, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası "Banka" olarak ifade edilmiştir.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi'nin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-09/10/1995/22428-95/7133) m.1

Madde 2 – Bankanın İdare Merkezi ve şubeleri

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Bankanın İdare Merkezi Ankara'dadır.

Banka, Banka Meclisinin kararıyla banknot matbaası kurabilir ve memleketin gerekli görülen şehirlerinde şubeler açabilir; aynı suretle, içerde ve dışarda muhabirler temin edebilir.

Bankanın bu husustaki kararları Cumhurbaşkanlığına bildirilir.

Banka, keza Banka Meclisinin kararı ve Cumhurbaşkanının muvafakatiyle yabancı memleketlerde temsilcilikler kurabilir.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.1

Madde 3 – Üyelikler ve iştirakler

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka, merkez bankalarının katıldığı milletlerarası mali, iktisadi ve mesleki teşekküllere Banka Meclisinin kararıyla üye olabilir ve Cumhurbaşkanının muvafakatiyle bu gibi teşekküllere hissedar olarak katılabilir.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.2

Madde 4 – Temel görev ve yetkiler

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Bankanın temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır. Banka, fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan kendisi belirler.

Banka, fiyat istikrarını sağlama amacı ile çelişmemek kaydıyla Hükümetin büyüme ve istihdam politikalarını destekler.

Bankanın temel görev ve yetkileri şunlardır:

I- Bankanın temel görevleri;

a) Açık piyasa işlemleri yapmak,

b) Hükümetle birlikte Türk lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejimini belirlemek, Türk lirasının yabancı paralar karşısındaki değerinin belirlenmesi için döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile dövizlerin Türk lirası ile değişimi ve diğer türev işlemlerini yapmak,

c) Bankaların ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kuruluşların bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alarak zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,

d) Reeskont ve avans işlemleri yapmak,

e) Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,

f) Türk Lirasının hacim ve tedavülünü düzenlemek, ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak, kurulmuş ve kurulacak sistemlerin kesintisiz işlemesini ve gözetimini sağlamak ve gereken düzenlemeleri yapmak, ödemeler için elektronik ortam da dâhil olmak üzere kullanılacak yöntemleri ve araçları belirlemek,

g) Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,

h) Mali piyasaları izlemek,

ı) Bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans kurumlarındaki katılma hesaplarının vadelerini belirlemektir.

II- Bankanın temel yetkileri;

a) Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Bankaya aittir.

b) Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler. Banka, para politikasının uygulanmasında tek yetkili ve sorumludur.

c) Banka, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla Banka Kanununda belirtilen para politikası araçlarını kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir.

d) Banka, olağanüstü hallerde ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kaynaklarının ihtiyacı karşılamaması durumunda, belirleyeceği usul ve esaslara göre bu Fona avans vermeye yetkilidir.

e) Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür.

f) Banka, bankaların ödünç para verme işlemlerinde ve mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını, belirleyeceği usul ve esaslara göre bankalardan istemeye yetkilidir.

g) Banka, mali piyasaları izlemek amacıyla bankalar ve diğer mali kurumlardan ve bunları düzenlemek ve denetlemekle görevli kurum ve kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidir. Banka talepleri gerçek zamanlı ve anlık karşılanır. Bu taleplerin karşılanmasını teminen Bankaca kurum ve kuruluşların bilgi işlem sistemlerine erişim sistemleri kurulabilir. Uygulamaya yönelik her türlü usul ve esas Bankaca belirlenir.

III- Bankanın başlıca müşavirlik görevleri;

a) Banka, Hükümetin mali ve ekonomik müşaviri, mali ajanı ve haznedarıdır. Bankanın Hükümetle ilişkisi, Cumhurbaşkanı veya görevlendireceği bir bakan aracılığı ile sağlanır.

b) Banka, finansal sistemle ilgili olarak istenilecek hususlarda Hükümete görüş verir.

c) Banka, bankalar ve uygun göreceği diğer mali kurumlar hakkındaki görüşlerini ve tespitlerini Cumhurbaşkanlığı ile bu kurum ve kuruluşları düzenleme ve denetleme yetkisine sahip kuruluşlara bildirebilir.

Banka, Banka Kanunu ve mevzuatla kendisine verilen yetki ve görevlerle ilgili olarak düzenlemeler yapmaya ve bunları uygulamaya, bu düzenlemelere tabi kurum ve kuruluşlar nezdinde bunlara uygun hareket edilip edilmediğini ve kendisine gönderilen bilgilerin doğru olup olmadığını denetlemeye görevli ve yetkilidir.

Banka, Banka Kanunu ile kendisine verilen görev ve yetkileri, kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getirir ve kullanır.

Banka, para politikası araçlarının kullanımı sırasında işlem yaptığı banka, kişi veya kurumun iflası halinde, alacaklı olduğu miktar ve faizi için iflas masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder.

Banka mensuplarının görevlerini yerine getirmelerinden doğan tazminat davaları ancak Banka aleyhine açılabilir. Bankanın rücu hakkı saklıdır.

Değişik kenar başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.1

Madde 5 – Bankanın sermayesi, hisse senetleri

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Bankanın sermayesi 25.000.000.000 lira olup, her biri yüzbin liralık 250.000 hisseye ayrılmıştır. Bu sermaye, Cumhurbaşkanının tasvibiyle artırılabilir. Hisse senetlerinin itibari kıymetleri 100.000, 200.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000 ve 10.000.000 liralıktır.*

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi'nin Esas Mukavelenamesinin Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar (R.G.-16/07/1988/19874-88/13075) m.1

Madde 6 – Hisse senetlerinin nev'i

Bankanın hisse senetleri nama yazılıdır.

Hisse senetleri Bankaya karşı bölünmez. Bir hisse senedinin birden çok sahibi bulunduğu takdirde, Bankaya karşı olan haklarını ancak bir mümessil aracılığıyla kullanabilirler. Müşterek mümessil tayin etmedikleri takdirde, Bankaca bunlardan birisine yapılacak tebliğ hepsi hakkında muteber olur.

Madde 7 – Hisse senetlerinin sınıfları

Hisse senetleri (A), (B), (C) ve (D) sınıflarına ayrılmıştır.

Madde 8 – (A) sınıfı hisse senetleri

(A) sınıfı hisse senetlerinin her biri en az 100 hisseliktir. Bu sınıf hisse senetleri, münhasıran Hazineye ait olup, sermayenin yüzde ellibirinden aşağı düşemez.

Madde 9 – (B) sınıfı hisse senetleri

(B) sınıfı hisse senetleri Türkiye'de faaliyette bulunan milli bankalara tahsis edilmiştir.

Madde 10 – (C) sınıfı hisse senetleri

Banka sermayesinden en çok 15.000 hisse (C) sınıfı hisse senedi olarak, milli bankalar dışında kalan diğer bankalarla imtiyazlı şirketlere tahsis edilmiştir.

Madde 11 – (D) sınıfı hisse senetleri

(D) sınıfı hisse senetleri Türk ticaret müesseselerine ve Türk vatandaşlığını haiz gerçek ve tüzel kişilere tahsis edilmiştir.

Madde 12 – Hisse senetlerinde sınıf değişikliği

Banka, hisse senetlerinin bir sınıftan diğer bir sınıfa nakli hususunda vukubulacak talepleri derhal sonuçlandırır. Hisse senetlerinin bir sınıftan diğer bir sınıfa nakli için hiçbir komisyon alınmaz.

Bir hisse senedinin satışı, satan ile satın alan arasında, örneği Banka tarafından hazırlanan beyanname ile yapılacak talep üzerine, Bankaca muvafakat edilmesine bağlıdır.

(C) sınıfı hisse senetleri miktarı, hiçbir veçhile Kanunla kabul edilmiş olan 15.000 hisseyi geçemez.

KISIM II — Bankanın teşkilat ve organları

Madde 13 – Organlar

Bankanın organları şunlardır:

a) Genel Kurul,

b) Banka Meclisi,

c) Para Politikası Kurulu,

d) Denetleme Kurulu,

e) Başkanlık (Guvernörlük),

f) Yönetim Komitesi.

Değişik kenar başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.2

BÖLÜM I — Hissedarlar Genel Kurulu

Madde 14 – Genel Kurul toplantıları ve oy hakkı

Son değişiklik: 27.04.2024 · R.G. 32529 · 8410 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

A) Genel Kurul toplantıları

Bankanın pay sahipleri defterinde yazılı bulunan hissedarlar, Bankanın Hissedarlar Genel Kurulunu teşkil ederler.

Genel Kurul, her yılın Nisan ayı içinde ve Banka Meclisinin tespit edeceği günde toplanır.

Genel Kurul lüzumu halinde, Türk Ticaret Kanununda yazılı hükümler dairesinde fevkalade toplantıya davet olunur.

Genel Kurulun toplantıya daveti, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az iki hafta önce yapılır.

Toplantıya davet ilanı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nden başka, Ankara’da ve Banka Meclisince uygun görüldüğü takdirde Bankanın şubesi bulunan yerlerde yayınlanan gazetelerde yapılır.

Toplantı günü, adresleri bilinen hissedarlara taahhütlü mektup gönderilmek suretiyle de bildirilir.

Banka Meclisi tarafından hazırlanacak gündem, Genel Kurulu toplantıya davete ait ilan ve davet mektuplarında gösterilir.

B) Nisap

Genel Kurul, bu Esas Mukavelede aksine hüküm bulunan haller hariç olmak üzere, Banka sermayesinin en az % 51’ini temsil eden pay sahiplerinin huzuru ile toplanır. İlk toplantıda bu çoğunluk hasıl olmadığı takdirde, Genel Kurul tekrar toplantıya davet edilir. İkinci toplantıda hazır bulunan pay sahipleri, temsil ettikleri sermayenin miktarı ne olursa olsun, müzakere yapmaya ve karar vermeye yetkilidirler.

Pay sahipleri, Genel Kurul toplantılarında oylarını bizzat veya temsilcileri aracılığıyla kullanabilirler.

Gerçek kişi olan pay sahiplerinin tayin edecekleri temsilcilerine ait vekaletnamenin Banka Meclisince hazırlanacak örneğe uygun olması şarttır.

Hazine ile diğer pay sahibi tüzel kişilerin temsilcileri ise, temsil yetkileri ve kimlikleri ile temsil ettikleri paylar miktarını gösteren birer belge ile Genel Kurula katılabilirler.

Banka Meclisi, pay sahiplerinin toplantıya ve müzakerelere katılmak ve oy haklarını kullanmak yetkileri bulunup bulunmadığının tespiti için gereken tedbirleri alır.

Banka Meclisi, aynı zamanda verilen kararlar ve yapılan seçimlerle pay sahiplerinin vaki beyanlarının geçirileceği bir tutanak düzenlenmesini sağlar.

Genel Kurul toplantısında hazır bulunan pay sahiplerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları ile adreslerini ve payları miktarını gösteren ve Başkan tarafından imza edilen bir cetvel tanzim olunarak, toplantıdan önce, Genel Kurulun yapılacağı yerde bulundurulur. Bu cetvel, toplantıya davete ait diğer belgelerle birlikte Genel Kurul tutanağına bağlanır.

Genel Kurul kararları, mevcut oyların çoğunluğu ile verilir.

Genel Kurul toplantılarında verilen kararlar, toplantıda hazır bulunmayan veya bulunup da karşı oy veren pay sahipleri hakkında da geçerlidir.

Genel Kurul, müzakerelere başlamadan evvel, hissedarlardan veya temsilcilerinden ikisini oyları toplamak ve tasnif etmek üzere seçer.

Genel Kurul Başkanı ile oyları toplamak ve tasnif etmek üzere seçilenler, pay sahipleri ve Banka mensupları arasından birini Genel Kurul katibi olarak seçerler.

Genel Kurul tutanaklarının, Genel Kurul Başkanı ve oyları toplamaya memur edilen pay sahipleri tarafından imzalanması Başkanın teklifi üzerine Genel Kurulca uygun görülüp karara bağlandığı takdirde, Genel Kurul tutanakları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Komiseri ile birlikte bunlar tarafından imzalanır.

C) Oy hakkı

Her on hisseye sahip olan veya bu miktar hisseyi temsil eden pay sahibi bir oya maliktir.

Banka Kanununun 23 üncü maddesi uyarınca yapılacak Denetleme Kurulu üyelikleri seçiminde, (A), (B), (C) ve (D) sınıfı pay sahipleri tarafından seçilecek üyeler için ayrı ayrı oylama yapılır ve bu seçimlerde, sınıflara ait her pay, bir oya sahiptir.

D) Genel Kurul toplantısına elektronik ortamda katılım Bankanın Genel Kurul toplantılarına katılma hakkı bulunan pay sahipleri bu toplantılara, Türk Ticaret Kanununun 1527 nci maddesi uyarınca elektronik ortamda da katılabilir. Banka, Anonim Şirketlerde Elektronik Ortamda Yapılacak Genel Kurullara İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca pay sahiplerinin Genel Kurul toplantılarına elektronik ortamda katılmalarına, görüş açıklamalarına, öneride bulunmalarına ve oy kullanmalarına imkân tanıyacak elektronik genel kurul sistemini kurabileceği gibi bu amaç için oluşturulmuş sistemlerden de hizmet satın alabilir. Yapılacak tüm Genel Kurul toplantılarında, Esas Mukavelenin bu hükmü uyarınca, kurulmuş olan sistem üzerinden pay sahiplerinin ve temsilcilerinin, anılan Yönetmelik hükümlerinde belirtilen haklarını kullanabilmesi sağlanır.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/04/2024/32529-8410) m.1

Madde 15 – Genel Kurulun görev ve yetkileri

Genel Kurul aşağıdaki görev ve yetkileri haizdir:

1. Banka Meclisi tarafından verilen yıllık rapor ile Denetleme Kurulu raporunu tetkik etmek;

2. Bankanın bilanço, kar ve zarar hesabını tetkik ile karara bağlamak;

3. Banka Meclisi ve Denetleme Kurulu üyelerini ibra etmek;

4. Banka Meclisi ve Denetleme Kurulu üyelerini seçmek;

5. Sermayeyi artırmak;

6. Esas Mukavelede değişiklik yapmak;

7. Bankanın tasfiyesi hakkında karar vermek;

8. Gündemde gösterilen diğer hususları müzakere etmek.

Gündemde gösterilmeyen hususlar müzakere olunamaz.

Madde 16 – Tasfiye ve Esas Mukavele değişikliğinde nisap

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Bankanın, birinci madde ile tespit edilen müddetin bitiminden evvel tasfiyesi hakkında alınacak olan kararlar, Cumhurbaşkanının tasvibi ile Banka tarafından yapılan taahhütlerin kanun dahilinde tamamen ifa edilmesi şartıyla muteberdir.

Gerek Esas Mukavelede değişiklik yapılması ve gerek tasfiye hakkında karar alınabilmesi için, Genel Kurulda üçte iki çoğunluk şarttır.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.5

Madde 17 – Başkanlık

Genel Kurula Başkan (Guvernör) başkanlık eder.

Madde 18 – Temsil

Hissedar olmayanlar, Genel Kurulda vekil olarak birden fazla oy temsil edemezler.

13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 414 üncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi ile 428 inci maddesi Banka hakkında uygulanmaz.

Ek fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/10/2014/29142-2014/6792) m.2

BÖLÜM II — Banka Meclisi ve Para Politikası Kurulu

Madde 19 – Kuruluş

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka Meclisi, Başkan (Guvernör) ve Genel Kurulca seçilecek altı üyeden kurulur.

Üyelerin görevleri, özel bir kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanmadıkça, Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi bir görev ile birleşemez. Bundan başka bu üyeler, ticaretle uğraşamayacakları gibi, bankalar ve şirketlerde de hissedar olamazlar. Hayır dernekleri ve amaçları hayır, sosyal ve eğitim işlerine matuf vakıflardaki görevler ve kar amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır.

Banka Meclisi üyelerinin yüksek öğrenim görmüş, bankacılık veya iktisat ve maliye alanlarında bilgi ve tecrübe sahibi olmaları şarttır.

Başkan (Guvernör), Banka Meclisi Başkanıdır.

Banka Meclisi üyelerinin aylıkları ile tazminatları Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Banka İdare Merkezi dışında oturanların Meclis toplantılarına katılmak için katlanacakları yol giderleri Bankaca ödenir.

Değişik bölüm başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.3

Madde 20 – Banka Meclisi üyelerinin görev süresi

Banka Meclisi üyelerinin görev süresi üç yıldır.

Her yıl Meclis üyelerinin üçte biri yenilenir. Birinci ve ikinci yıl sonunda Banka Meclisinden ayrılacak üyeler ad çekme ile tespit edilir.

Süreleri biten üyelerin yeniden seçilmeleri caizdir.

Madde 21 – Toplantılar, kararlar ve oylamadan çekilme

Banka Meclisi üyeleri, kendileriyle, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 245 inci maddesinin 3 üncü bendinde gösterilen derecelerde akrabalık veyahut menfaat bağı bulunan kişilere ilişkin kredi konularına dair müzakerelere iştirak edemezler ve oylamaya katılamazlar.

Banka Meclisi toplantıları Ankara'da yapılır. Lüzumu halinde başka bir yerde de toplantı yapılabilir. Toplantılar, Başkanın (Guvernör) çağrısı ile ayda en az bir defa olmak üzere yapılır. Gündem, Başkanlıkça (Guvernörlük) düzenlenir. Üyelerin gündem dışı görüşülmesini istedikleri hususlar, Başkanın (Guvernör) da katılması halinde aynı toplantıda gündeme alınır ve görüşülür; aksi takdirde bir sonraki toplantı gündemine alınmasına karar verilebilir.

Banka Meclisi, üyelerin en az üçte ikisinin katılmasıyla toplanır ve mevcut üyelerin çoğunluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde, Başkanın katıldığı tarafın teklifi kabul edilmiş sayılır.

Başkan (Guvernör) Yardımcıları Banka Meclisi toplantılarına, oy hakları olmaksızın katılabilirler.

Madde 22 – Banka Meclisinin görev ve yetkileri

Banka Meclisi, Banka üzerinde tam yetki ve kontrol hakkını haizdir. Meclis, Bankayı ilgilendiren bütün işlerle iştigal eder.

Banka Meclisi;

a) Para politikası stratejisi ve enflasyon hedefi doğrultusunda uygulanabilecek para politikasına ve kullanılabilecek para politikası araçlarına ilişkin kararların alınması,

b) Tedavüldeki banknotların değiştirilmesine, tedavülden kaldırılmasına ve yok edilmesine ilişkin konularda düzenleme yapılması ve karar alınması,

c) Açık piyasa işlemlerine, döviz ve efektif işlemlerine, reeskont ve avans işlemleri ile reeskont ve avans faiz oranlarına, zorunlu karşılıklara ve umumi disponibiliteye, diğer para politikası işlemleri ve araçlarına, ülke altın ve döviz rezervlerinin yönetimine ilişkin usul ve esasların tespiti ile gerekli düzenlemelerin yapılması,

d) Banka Kanununun 40 ıncı maddesinin (I) ve (III) numaralı fıkralarında düzenlenen hususlarda karar alınması,

e) Ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemlerinin güvenilirlik ve etkinliklerini artıracak şartlarda kurulması konusunda karar alınması, ödeme yöntemleri ile araçlarının usul ve esaslarının belirlenmesi, takas odalarının gözetimine ilişkin düzenlemelerin yapılması,

f) Bilgi istemeye ve istatistiki bilgileri toplamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi,

g) Şube açılması, muhabir temin edilmesi, temsilcilik ve büro kurulması ile Banknot Matbaasına ilişkin konularda düzenleme yapılması ve karar alınması,

h) Provizyon ve ihtiyatlara ilişkin konularda karar alınması ile karın dağıtılmasından sonraki bakiyenin Hazineye verilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi,

ı) Bankanın bütçesinin, yıllık faaliyet raporunun, bilanço, kar ve zarar hesaplarının ve Genel Kurul gündeminin hazırlanması,

j) Sermayenin artırılmasına ve Esas Mukavelede değişiklik yapılmasına ilişkin olarak Genel Kurula öneride bulunulması,

k) Bankanın idare, teşkilat ve hizmetleri ile personeline ilişkin olarak hazırlanan düzenlemelerin onaylanması,

l) Bankanın ihtiyacı için gayrimenkul satın alınması veya iktisabı, maliki bulunduğu gayrimenkullerin gerektiğinde satılması, trampa edilmesi, bağışlanması ve sair işlemlerde bulunulması hakkında karar alınması,

m) Bankanın diğer organlarına vereceği yetkiler kapsamı dışındaki meblağlara ve kıymetlere ilişkin bağış, sulh, ibra, feragat ve terkin konularında karar verilmesi,

n) Bankanın personel kadrolarının onaylanması,

o) Banka Kanununda Para Politikası Kurulu kararına bağlı konular dışında kalan, Başkanlıkça (Guvernörlük) inceleme ve onaya sunulacak sair hususlar hakkında karar alınması ve düzenleme yapılması,

ile görevli ve yetkilidir.

Banka Meclisi, gerektiğinde sınırlarını yazılı olarak açıkça belirlemek şartıyla yetkilerinden bir kısmını diğer organlara devredebilir.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.3

Madde 22A – Para Politikası Kurulu

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Para Politikası Kurulu, Başkanın (Guvernör) başkanlığı altında, Başkan (Guvernör) Yardımcıları, Banka Meclisince üyeleri arasından seçilecek bir üye ve Başkanın (Guvernör) önerisi üzerine atanacak bir üyeden oluşur. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı veya Bakanın belirleyeceği bir birim amiri toplantılara oy hakkı olmaksızın katılabilir. Başkanlık (Guvernörlük), Başkan (Guvernör) Yardımcılığı ve Banka Meclisi üyeliği görevi sona erenlerin Para Politikası Kurulu üyeliği de sona erer.

Atanacak üyenin para politikası konusunda çalışmalarının bulunması ve ekonomi, işletme, bankacılık ve finans alanlarından birinde akademik unvana sahip, görevi ile ilgili alanda en az 10 yıl çalışmış, yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olması gerekir. Bu üyenin görev süresi beş yıldır.

Banka Kanununun 19 uncu maddesindeki yasaklar atanan üye için de geçerlidir. Ancak, üniversitelerde alınacak görevler bu hükmün dışındadır. Atanan üye, Banka Meclisi üyeleri ile aynı mali ve sosyal haklara sahiptir.

Para Politikası Kurulu toplantıları, Başkan (Guvernör)’ın çağrısı üzerine yılda en az sekiz defa yapılır. Banka Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrasının diğer hükümleri ile üçüncü fıkrası, Para Politikası Kurulu toplantıları için de uygulanır.

Para Politikası Kurulu;

a) Fiyat istikrarını sağlamak amacıyla para politikası ilke ve stratejilerinin belirlenmesi,

b) Para politikası stratejisi çerçevesinde Hükümetle birlikte enflasyon hedefinin belirlenmesi,

c) Para politikası hedefleri ve uygulamaları konusunda belirli dönemler itibarıyla raporlar hazırlayarak Hükümetin ve belirleyeceği esaslar doğrultusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi,

d) Hükümetle birlikte Türk lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirlerin alınması ve yabancı paralar ile altın karşısındaki muadeletini tespit etmeye yönelik kur rejiminin belirlenmesi,

ile görevli ve yetkilidir.

Para Politikası Kurulu, ilan edeceği hususları ve bunların ilan şeklini belirler. Para Politikası Kurulunca Resmi Gazete’de ilanı istenilecek hususlar gecikmeksizin ilan edilir.

Para Politikası Kurulu kararları, Başkan (Guvernör) tarafından yürütülür ve Banka Meclisinin bilgisine sunulur.

Ek kenar başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.4

BÖLÜM III — Denetleme Kurulu

Madde 23 – Kuruluş, süre ve nitelik

Denetleme Kurulu, Genel Kurulca seçilecek dört üyeden oluşur. Bir Denetleme Kurulu üyesinin üyelikten ayrılması hâlinde, Denetleme Kurulunun diğer üyeleri, Genel Kurulun ilk toplantısına kadar görev yapmak üzere yerine seçilme şartlarını taşıyan birisini seçerler.

Denetleme Kurulu üyelerinin görev süreleri iki yıldır.

Denetleme Kurulu üyeliğine seçileceklerin yükseköğrenim yapmış, bankacılık ve muhasebe alanında bilgi ve tecrübe sahibi olmaları şarttır.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/10/2014/29142-2014/6792) m.4

Madde 24 – Görev ve yasaklar

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Denetleme Kurulu, Bankanın bütün muamele ve hesaplarını denetler.

Başkanlık (Guvernörlük), Denetleme Kurulunun talep edeceği bütün bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür.

Denetleme Kurulunun yönetme yetkisi olmayıp, mütalaalarını yazılı olarak Banka Meclisine bildirir ve bir kopyasını da Cumhurbaşkanlığına verir.

Denetleme Kurulu, her yıl sonunda Bankanın muamele ve hesapları hakkında hazırlayacağı raporu Genel Kurula sunar.

Kurul, belirsiz zamanlarda servis kasaları ile ihtiyat kasaların nakit, altın ve diğer kıymetlerini, senet ve tahvilleri ve sair mevcutları sayar ve sonucu bir tutanakla tespit eder.

Kurul üyeleri Banka Meclisi toplantılarında, görüşme ve oya katılmamak şartıyla hazır bulunabilirler.

Denetleme Kurulu üyeleri, Banka Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrası (c) bendi gereğince memurlara verilecek kar payına iştirak edemezler.

Denetleme Kurulu üyelerine verilecek ücret, Cumhurbaşkanınca tespit edilir. Banka İdare Merkezi dışında oturanların katlanacakları yol giderleri Bankaca ödenir.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.8

BÖLÜM IV — Başkanlık (Guvernörlük)

(A) Başkan (Guvernör)

Madde 25 – Atanma, nitelik ve görev süresi

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Başkan (Guvernör), Bakanlar Kurulu kararıyla beş yıllık bir dönem için atanır. Bu sürenin sonunda yeniden atanabilir.

Başkanın (Guvernör) yüksek öğrenim görmüş, maliye, iktisat ve bankacılık alanlarında bilgi ve tecrübe sahibi olması şarttır.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi'nin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-09/10/1995/22428-95/7133) m.2

Madde 26 – Görev, temsil ve yetki

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Başkan (Guvernör), en yüksek icra amiri sıfatıyla Bankayı sevk ve idare eder ve yurt içinde, yurt dışında ve mahkemeler huzurunda temsil eyler.

Başkanın (Guvernör) yetkileri aşağıda gösterilmiştir:

1. Banka Kanunu hükümlerinin ve Banka Meclisi tarafından alınacak kararların yürütülmesini sağlamak;

2. Banka Kanunu ile Bankaya verilen görevlerin ifası için uygun bulacağı tedbirleri almak ve gerekli göreceği hallerde, bunlar hakkında Banka Meclisine tekliflerde bulunmak.

Banka Meclisi kararlarına muhalefeti halinde Başkan (Guvernör), kararın icrasını tehir ve müteakip toplantıda yeniden müzakeresini talep edebilir. Acele hallerde, Banka Meclisi, Başkanın (Guvernör) daveti üzerine toplanarak, ihtilaf konusu olan işi tekrar görüşür. Başkan (Guvernör) ile Banka Meclisi arasında mutabakat hasıl olmadığı takdirde, Cumhurbaşkanı hakemlik eder.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.10

Madde 27 – Yasaklar

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Başkanlık (Guvernörlük) görevi, özel bir kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine dayanmadıkça Banka dışında teşrii, resmi veya özel herhangi bir görev ile birleşemez. Bundan başka Başkan (Guvernör), ticaretle uğraşamayacağı gibi, bankalar ve şirketlerde de hissedar olamaz. Hayır dernekleri ile amacı hayır, sosyal ve eğitim işlerine yönelmiş vakıflardaki görevler ve kar amacı gütmeyen kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır.

Bakanlar ve müsteşarlar seviyesindeki bakanlıklararası komite toplantılarında Başkanın (Guvernör) görev alması, birinci fıkra hükmüne aykırı sayılmaz.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.11

Madde 28 – Geçici ayrılma, görevden af

Başkanın (Guvernör) geçici olarak yokluğunda kendisine, tayin edeceği Başkan (Guvernör) Yardımcısı vekalet eder.

Başkan (Guvernör), ancak, 27 nci maddedeki yasakların gerçekleşmesi ve Banka Kanunu ile kendisine verilen görevlerin devamlı surette ifasını imkansız kılacak durumların ortaya çıkması hallerinde, atanmasındaki usule göre görevinden af olunabilir.

Başkanlığın (Guvernörlük) boşalmasında, en yaşlı üyenin başkanlığı altında toplanacak Banka Meclisince Başkan (Guvernör) vekili olarak seçilecek bir Başkan (Guvernör) Yardımcısı, Başkanlık (Guvernörlük) görevini ifa eder ve yetkilerini kullanır.

(B) Başkan (Guvernör) Yardımcıları

Madde 29 – Nitelik, atanma, görev ve yasaklar

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Başkana (Guvernör) yardımcı olmak üzere dört Başkan (Guvernör) Yardımcısı atanır. Başkan (Guvernör) Yardımcıları hukuk, maliye, ekonomi, işletme, bankacılık, finans, mühendislik, kamu yönetimi, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler ile istatistik alanlarından birinde veya iktisadi ve idari bilimler fakültelerinde lisans veya lisansüstü öğrenim görmüş, yeterli bilgi ve deneyime sahip kişiler arasından atanırlar. Başkan (Guvernör) Yardımcıları hakkında da Banka Kanununun 27 nci maddesinin birinci fıkrası ve 28 inci maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.5

BÖLÜM V — Yönetim Komitesi

Madde 30 – Kuruluş, görev

Yönetim Komitesi, Başkanın (Guvernör) başkanlığı altında Başkan (Guvernör) Yardımcılarından kurulur. Başkanın (Guvernör) başkanlık edemediği hallerde, tayin edeceği Başkan (Guvernör) Yardımcısı Yönetim Komitesine başkanlık eder.

Yönetim Komitesinin görevleri aşağıda gösterilmiştir:

1. Başkanca (Guvernör) lüzum görülen hallerde, Banka Meclisi kararına bağlanacak hususları önceden inceleyerek, Banka Meclisine yapılacak teklifleri hazırlamak;

2. Bankanın idare, teşkilat ve hizmetlerine ilişkin yönetmelikleri hazırlamak;

3. Yönetmeliklerle Yönetim Komitesinin kararına bırakılan hususlarda karar almak;

4. Banka işlemlerinde koordinasyonu sağlamak;

5. Atanmaları Banka Meclisince yapılan personel dışında kalan memur ve hizmetlilerin tayin, aylıklarını tespit, işten çıkarma ve emeklilik gibi işlemlerini yapmak.

Yönetim Komitesi toplantılarında kararlar, tam üye sayısının çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde, Başkanın (Guvernör) katıldığı teklif kabul edilmiş sayılır.

BÖLÜM VI — Şubeler teşkilatı

Madde 31 – Kuruluş, görev

Bankanın İdare Merkezi ve Şubeleri ve Banknot Matbaası Teşkilatı ve görevleri ile bu Şubeler ve Banknot Matbaası Yönetim Komitelerinin kuruluş ve görevleri yönetmeliklerle tespit olunur.

KISIM III — Banka personeline ait hükümler

Madde 32 – Personel statüsü

Banka personeli, Bankanın memurları ile Banknot Matbaası işçilerinden terekküp eder.

“Banka memuru” deyimi, Banka hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlere, devamlı vazife görmek üzere atanan memur ve hizmetlileri ifade eder.

Banka memurlarının kurduğu ve kuracağı sendikalar hakkında 624 sayılı Devlet Personeli Sendikaları Kanunu hükümleri uygulanır. 15/7/1963 tarih ve 275 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki yasak, Banka hizmetlerinde de uygulanır.

Banka personeli, Banka Kanunu ile Banka Meclisince düzenlenecek yönetmelik hükümlerine tabidir.

İhtiyaç halinde Banka Meclisi kararı ile sözleşmeli olarak yerli ve yabancı uzman çalıştırılabilir.

Madde 33 – Ücret rejimi

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka Başkan (Guvernör) ve Başkan (Guvernör) Yardımcılarının aylık ücretleriyle temsil ödenekleri, Cumhurbaşkanınca tespit olunur.

Yönetim Komitesi Başkan ve Üyelerine, Şubeler ve Banknot Matbaası Yönetim Komiteleri Başkan ve Üyelerine, bu görevleri dolayısıyla aylıklarının üçte ikisini aşmamak kaydıyla verilecek ek ücret, Banka Meclisince tayin olunur.

Diğer memurların aylıkları, kendilerini atamaya yetkili Banka Meclisi ve Merkez Yönetim Komitesince yukarıdaki ücretler göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit olunur.

Banka memurlarının aylıklarının tespitinde nazara alınacak esaslar, özlük hakları, yapılacak sosyal yardımlar, ikramiye ve diğer ödemeler, görev seyahat yollukları ve sair bütün hususlar Banka Meclisi tarafından Banka Kanununun 32 nci maddesi gereğince düzenlenecek yönetmelik ile tespit olunur.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.13

Madde 34 – Memurların emekliliği

İşçiler hariç olmak üzere Banka mensupları ile Banka Meclisi üyeleri hakkında, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükümleri uygulanır.

Banka Kanununun yürürlüğe girdiği günde, Bankada görevli olanların emeklilik kesenekleri, 5434 sayılı Kanunla tespit edilmiş bulunan keseneğe esas aylıkları üzerinden kesilir. Bu gibilerin aylık yükselmelerinde, haklarında aynı Kanunun 15 inci maddesinin (B) bendinin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Emekliliğe tabi görevlerden gelen sözleşmeli personel hakkında da aynı Kanun hükümleri uygulanır.

Banka Kanununun yürürlüğe girdiği günden sonra atanacakların emeklilik keseneğine esas aylıkları, 5434 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (B) bendi hükmüne göre tespit edilir.

Emeklilik yönünden Banka Başkanına (Guvernör) Bakanlık Müsteşarları, Başkan (Guvernör) Yardımcılarına Bakanlık Müsteşar Yardımcıları için tespit edilen ek gösterge ve makam tazminatı, diğer personele ise ifa ettikleri görevleri itibariyle Devlet Memurları Kanununa göre girebilecekleri sınıflardaki benzer görevler için belirlenmiş makam tazminatları uygulanır. Bu görevlerde geçirdikleri süreler 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun Ek 68 inci maddesi uyarınca makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde geçmiş sayılır.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/10/2014/29142-2014/6792) m.5

Madde 35 – Sır saklama ve sorumluluk

Banka mensupları, sıfat ve görevleri dolayısıyla Bankaya veya Banka ile münasebeti olan kişi ve kurumlara ait olmak üzere bildikleri sırların gizliliğine riayet eylemek ve bu sırları kanunen yetkili kılınan mercilerden gayrısına herhangi bir surette açıklamamakla yükümlüdürler.

Bu yükümlülük, Bankadan ayrılmaları halinde dahi devam eder.

Banka mensupları, görevleri ile ilgili olarak Bankaya verdikleri zararlardan ötürü, Borçlar Kanununun haksız fiil hükümlerine tabidir.

KISIM IV — Bankanın görev ve yetkileri

BÖLÜM I — Banknot ihracı

Madde 36 – Banknot ihracı ve tedavül mecburiyeti

a) Bankanın ihraç etmiş olduğu ve ihraç edeceği banknotların tedavülü mecburi olup, bunlar hudutsuz ödeme kudretini haizdir.

b) Banka, Banka Kanununun 45, 52 ve 53 üncü maddelerinde yazılı işlemler dolayısıyla da banknot ihraç etme yetkisini haizdir.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.6

Madde 37 – Banknotların değiştirilmesi

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

a) Banka, tedavülde bulunan banknotları gerekli gördüğü zaman yeni emisyonlarla değiştirebilir.

Tedavülden çekilen eski banknotlar, değiştirme işlemine başlandığı tarihten itibaren 10 yıl sonra zamanaşımına uğrar.

Gerek değiştirme işleminin başlayacağı tarih ve gerekse bu 10 yıllık süre içinde eski banknotların mecburi tedavül müddeti Banka Kanununun 37 nci maddesine istinaden, Banka Meclisince tayin ve keyfiyet Resmi Gazete ile ilan olunur.

b) Eskimiş ve yıpranmış ve kısmen ziyaa uğramış banknotlar, Cumhurbaşkanlığı ile Banka arasında tespit edilecek esaslar dahilinde ve yönetmelikle kabul edilecek “kabarit” usulüne göre, Bankaca yedek banknotlarla değiştirilir.

c) Tedavülden kaldırılan banknotlarla, eskimiş, yıpranmış veya kısmen ziyaa uğramış olması sebepleriyle değiştirilen banknotların iptal ve yok edilmesine ilişkin esaslar yönetmelikle belirtilir.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.14

Madde 38 – Madeni para

(...)

BÖLÜM II — Türk parasının istikrarını korumaya ilişkin görev ve yetkiler

Madde 39 – İlan edilecek hususlar

Banka, Banka Meclisince zaman zaman tespit edilecek, kendi işlemlerinde uygulayacağı reeskont, iskonto ve faiz hadlerini ve açık piyasa politikasının şartlarını ilan eder.

Banka Kanununun 4 üncü maddesi gereğince, Banka Meclisince tayin olunacak altın ve döviz alış ve satış fiyatları ile Banka Kanununun 22 nci maddesinin 3 üncü ve 5 inci bentleri uyarınca alınan kararlar Resmi Gazete ile ilan edilir.

Değişik madde: 13/5/1970 Tarihli ve 7/597 Sayılı Bakanlar Kurulu ile Yürürlüğe Konulan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası A.Ş.'nin, Esas Mukavelesi'nin Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Karar (R.G.-07/10/1985/18891-85/9859) m.4

Madde 40 – Para - kredi konusunda Bankanın görev ve yetkileri

Son değişiklik: 13.05.2022 · R.G. 31834 · 5552 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

I- a) Banka, nihai kredi mercii sıfatıyla ödeme sisteminde aksamalara sebep olabilecek geçici likidite sıkışıklıklarını ve finansal piyasaların etkin bir şekilde çalışmasını engelleyebilecek teknik kaynaklı ödeme sorunlarını gidermek amacıyla, sisteme, teminat karşılığında gün içi veya gün sonu kredi imkanı sağlayabilir.

b) (...)

c) Bankaca, banka sisteminde belirsizlik ve güvensizlik oluşması ve fon çekilişlerinin hızlanması halinde, haklarında belirsizlik ve güvensizlik oluşan bankalara, şartları Banka tarafından kararlaştırılmak üzere, fon çekilişlerini karşılayacak miktarda kredi verilebilir. Bu hüküm gereğince kendisine kredi verilen bankaların iflası halinde Banka, verilen kredi miktarı ve faizi için iflas masasına imtiyazlı alacaklı sıfatıyla iştirak eder.

II. Bankalar ve elektronik ödeme araçlarını çıkaran kuruluşlar dâhil olmak üzere Bankaca uygun görülecek diğer mali kuruluşlar, Banka nezdinde açılacak hesaplarda bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerini esas alarak, nakden zorunlu karşılık tesis ederler. Zorunlu karşılığa tabi bilanço içi veya bilanço dışı uygun görülen kalemlerin kapsamı, zorunlu karşılıkların oranı, tesis süresi ve tesis edilen karşılıklara gerektiğinde ödenecek faiz oram, mevduat veya katılım fonlarından olağanüstü çekilişler ve birleşme, devir ve bölünme hâllerinde yapılacak işlemler de dâhil olmak üzere uygulamaya yönelik her türlü usul ve esas Bankaca belirlenir.

Yukarıda belirtilen kuruluşların bulunduracakları umumi disponibilitenin nitelik ve oranı, gerektiğinde Bankaca tespit edilir.

Bankaca yapılacak düzenlemeye göre zorunlu karşılıkların Banka nezdindeki hesaplarda bloke olarak tutulmasının istenmesi halinde, bloke hesaplarda tutulan zorunlu karşılıklar, hiçbir amaç ve konunun finansmanı için kullanılamaz, temlik ve haciz edilemez.

Zorunlu karşılıkların ve umumi disponibilitenin süresinde tesis edilmemesi veya eksik tesis edilmesi halinde Banka, belirleyeceği usul ve esaslara göre, eksik kısım için; Banka nezdindeki hesaplarda faizsiz mevduat tutulmasını istemeye veya cezai faiz tahakkuk ettirmeye yetkilidir. Tahakkuk ettirilen cezai faiz alacakları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince tahsil edilir. Tahsil edilen cezai faizler Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna gelir kaydedilir.

III- a) Bankanın temel görev ve yetkilerinin yürütülmesi amacıyla mevzuatla Bankaya verilen yetkiler çerçevesinde bankalar, ödünç para verme işlemleri ve mevduat kabulünde uygulayacakları faiz oranlarını belirlenecek esaslara göre Bankaya bildirirler.

b) Banka, bankalardaki mevduatın vade ve türleri ile özel finans kurumlarındaki katılma hesaplarının vadelerini belirler.

c) Banka nezdinde bulunan yabancı ülke merkez bankalarına ait para, alacak, mal, hak ve varlık haczedilemez, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.7

BÖLÜM III — Bankanın Hükümetle olan münasebetleri ve bununla ilgili görevler

Madde 41 – Mali ve ekonomik müşavirlik ve mali ajanlık

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka, Hükümetin mali ve ekonomik istişare organıdır. Bu sıfatla Banka, para ve kredi politikası konusunda Hükümetçe incelenmesi istenilecek hususlar hakkında mütalaa beyan eder.

Devletin milletlerarası mali ve iktisadi münasebetlerinde Bankaya, Hükümetin mali ajanlığı verilebilir.

Banka, her nevi Devlet iç borçlanma senetlerinin mali servisini, özel kanunlara Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanan kararlara göre kambiyo denetlemesini ve dış ticaret rejimi tatbikatını veya benzeri işlemleri yapmakla görevlendirilebilir. Bu sıfatla yaptığı işlemlerden dolayı üçüncü şahıslar tarafından Bankaya sorumluluk tevcih edilemez.

Banka, Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine Devletin gerek içerde ve gerekse yabancı memleketlerde tahsilat ve tediyatını ve bütün Hazine işlemlerini ve memleket içi ve dışı her nevi para nakil ve havale işlerini yapar veya yaptırır. Bu işler için uygulanacak ücret Banka tarafından tespit edilir.

Hazine Müsteşarlığına ait tevdiatın nemalandırılmasına ilişkin usul ve esaslar Banka ile Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken tespit olunur.

Değişik kenar başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-21/05/2011/27940-2011/1773) m.2

Madde 42 – Özel denetim ve kamuoyunun aydınlatılması

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Cumhurbaşkanı, Bankanın işlem ve hesaplarını denetlettirebilir. Cumhurbaşkanlığı bu hususta her türlü bilgiyi Bankadan isteyebilir.

Banka, bilanço, kar ve zarar hesaplarını bağımsız denetim kuruluşlarına denetlettirebilir.

Başkan (Guvernör) tarafından, Banka faaliyetleri ile uygulanmış ve uygulanacak olan para politikası hakkında her yıl nisan ve ekim aylarında Cumhurbaşkanına rapor sunulur. Banka, faaliyetlerine ilişkin olarak, yılda iki defa Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunu bilgilendirir.

Banka, para politikası hedefleri ve uygulamalarına ilişkin dönemsel raporlar hazırlar ve kamuoyuna duyurur. Raporların hangi dönemler itibarıyla hazırlanacağı, kapsamı ve açıklanma usulü Bankaca belirlenir. Banka, belirlenen hedeflere ilan edilen sürelerde ulaşılamaması ya da ulaşılamama olasılığının ortaya çıkması halinde, nedenlerini ve alınması gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak bildirir ve kamuoyuna açıklar.

Değişik kenar başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.8

BÖLÜM IV — Bilgi isteme

Madde 43 – Bilgi isteme yetkisi, bankaların bilançoları ve raporları

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Türkiye’de faaliyette bulunan bütün bankalar, özel finans kurumları ve Bankaca uygun görülecek diğer mali kurumlar, yıllık bilançoları ile kar ve zarar hesaplarını, idare meclisi ve denetçi raporları ile birlikte, genel kurullarının toplantı tarihinden; bağımsız denetim kuruluşlarınca hazırlanacak denetim raporlarını ise düzenlenme tarihinden itibaren en geç bir ay içinde Bankaya vermekle yükümlüdürler.

Banka, Banka Kanunu ve mevzuat ile kendisine verilen görevleri yerine getirebilmek amacıyla birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlardan her türlü bilgi ve belgeyi, belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde istemeye yetkilidir. Birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar, kendilerinden istenen bilgileri Bankanın belirteceği süre içinde vermeye mecburdurlar. Banka, gerektiğinde kendisine verilmesi gereken bilgileri doğru ve zamanında vermeyen birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşların Banka Kanununun verdiği yetkilere konu olan işlemlerini sınırlayabilir veya durdurabilir.

Banka, kendi yetki ve görev alanına giren hususlarla ilgili olarak birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşları düzenleme ve denetleme ile görevli kurum ve kuruluşlardan bilgi isteyebilir. Banka, gerektiğinde birinci fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar hakkındaki görüşlerini ve tespitlerini Cumhurbaşkanlığı ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna ve bu kurum ve kuruluşları düzenleme ve denetleme yetkisine sahip olan diğer kurum ve kuruluşlara bildirebilir.

Banka, istatistiki bilgilerin toplanmasında, kamu kurum ve kuruluşları, Hazine Müsteşarlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü, diğer ülkelerin istatistiki bilgi toplamaya yetkili makamları ve uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapabilir. Banka, finansal sistemle ilgili tüm istatistiki bilgiler ile ekonomideki ve ödemeler dengesindeki gelişmelerin izlenmesinde gerekli görülecek diğer istatistiki bilgileri bankalar, diğer mali kurumlar ile kişilerden doğrudan isteme ve toplama yetkisine sahiptir. Kendilerinden bilgi istenilenler, bu bilgileri Bankanın belirleyeceği usul ve esaslara göre doğru olarak vermekle yükümlüdürler. Banka, bu bilgilerin doğru olup olmadığını ilgililer nezdinde araştırmaya ve denetlemeye, ek bilgi ve belge istemeye yetkilidir.

Banka, gerekli gördüğü istatistiki bilgileri yayımlayabilir. Ancak Banka, toplanan istatistiki bilgilerden kişisel ve özel nitelikte olanları yayımlayamaz, açıklayamaz, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu dışında resmi veya özel herhangi bir makama veremez. Bu bilgiler istatistiki amaçlar dışında ve ispat aracı olarak kullanılamaz.

Değişik bölüm başlığı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-21/05/2011/27940-2011/1773) m.3

Madde 44 – Gerçek ve tüzel kişilerden bilgi isteme yetkisi

Son değişiklik: 23.06.2018 · R.G. 30457 · 2018/11894 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka, gerçek ve tüzel kişilerin döviz pozisyonunu etkileyen işlemlerini izlemek amacıyla belirleyeceği gerçek ve tüzel kişilerden her türlü bilgi ve belgeyi istemeye yetkilidir. İstenilecek bilgi ve belgelerin kapsamı, toplanma ve izlenme yöntemi, doğruluğunun denetimi, paylaşımı, destek hizmeti temini de dahil olmak üzere usul ve esaslar Bankaca belirlenir.

Bu maddenin uygulanmasında destek hizmeti kuruluşu çalışanları hakkında da Banka Kanununun 35 inci maddesi ve 68 inci maddesinin (II) numaralı fıkrasının (a) bendi hükümleri tatbik olunur.

Yeniden düzenleme: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-23/06/2018/30457-2018/11894) m.1

KISIM V — Bankanın yapacağı işlemler

BÖLÜM I — Kredi müesseseleriyle işlemler

Madde 45 – Senet ve vesikaların reeskonta ve avansa kabulü

Son değişiklik: 28.07.2017 · R.G. 30137 · 2017/10431 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka, muteber saydığı asgari iki imzayı taşımak şartıyla kendi belirleyeceği esaslar dâhilinde bankalar tarafından verilecek ticari senet ve vesikaları reeskonta kabul edebilir. Reeskonta kabul edilecek ticari senet türleri ve diğer tüm hususlar Bankaca tespit edilir. Banka Kanununun 45 inci maddesi gereğince verilecek kredilerin en yüksek sınırı ve kredi türlerine göre limitleri, para politikası ilkeleri göz önünde tutulmak suretiyle Bankaca belirlenir.

Banka reeskonta kabul edebileceği senetler karşılığında avans da verebilir.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.10

Madde 46 – Orta vadeli reeskont ve avans işlemleri

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

Madde 47 – Reeskonta veya avansa kabul edilecek senetlerin en yüksek tutarı

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

Madde 48 – Tahvil karşılığı avans

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

Madde 49 – İdare Merkezi ve Şubeler İskonto Komiteleri

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

BÖLÜM II — Hazine ve kamu müesseseleriyle işlemler

Madde 50 – Hazineye kısa vadeli avans

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

Madde 51 – Kamu müesseselerine kredi

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

BÖLÜM III

Madde 52 – Açık piyasa işlemleri

Banka, para politikasının hedefleri çerçevesinde, para arzının ve ekonominin likiditesinin etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla, Türk lirası karşılığında menkul kıymet kesin alım satımı, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri, menkul kıymetlerin ödünç alınıp verilmesi, Türk lirası depo alınması ve verilmesi gibi açık piyasa işlemlerini yapabilir ve bu işlemlere aracılık edebilir. Bankaca başvurulacak açık piyasa işlemleri ile bu işlemlerle ilgili usul ve esaslar, açık piyasa işlemlerine konu olacak yüksek likiditeye sahip ve az riskli araçlar Bankaca belirlenir.

Banka, açık piyasa işlemleri çerçevesinde kendi nam ve hesabına vadesi 91 günü aşmayan, ikincil piyasada alınıp satılabilen likidite senetleri ihraç edebilir. Ancak, likidite senetlerinin devamlı bir alternatif yatırım aracı olma niteliği kazanmasının engellenmesi, ihraçlarının sadece açık piyasa işlemlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla sınırlı tutulması hususları göz önünde bulundurulur. Bankanın geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri ile Türk lirası depo işlemlerinin anlaşma süresi 91 günü aşamaz, sürenin başlangıcı işlemlerin valör tarihidir.

Banka, Banka Kanununun 52 nci maddesi kapsamına giren işlemlerle ilgili kurum ve kuruluşları; bankalar ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre belirlenen aracı kurumlar arasından işlemin özelliğini göz önünde bulundurarak tespit etmeye yetkilidir.

Açık piyasa işlemleri, yalnızca para politikası amaçları için yürütülür ve Hazineye, kamu kurum ve kuruluşları ile diğer kurum ve kuruluşlara kredi amacıyla yapılamaz.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.11

BÖLÜM IV — Altın ve dövizle ilgili işlemler

Madde 53 – Altın ve dövizle ilgili işlemler

a) Banka, uyguladığı para politikası çerçevesinde, Türk lirasının yabancı paralar karşısındaki değerini belirlemek amacıyla, döviz ve efektiflerin vadesiz ve vadeli alım ve satımı ile şartları önceden belirlenmek suretiyle dövizlerin Türk lirası ile değişimi ve diğer türev işlemleri yapabilir.

b) Banka, ülke altın ve döviz rezervlerini para politikası hedefleri ve uygulamaları çerçevesinde yönetir. Bu amaçla Banka, sırasıyla güvenli yatırım, likidite ve getiri önceliklerini dikkate alarak belirleyeceği usul ve esaslara göre yurt içi ve yurt dışı piyasalarda vadeli ya da vadesiz altın, döviz, menkul kıymet, türev ürün alım satım, borçlanma ve borç verme işlemlerini de içeren tüm bankacılık faaliyetlerinde bulunabilir.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.12

Madde 54 – İkraz limitleri

(...)

Mülga madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.15

BÖLÜM V

Madde 55 – Sair işlemler

Banka, Banka Meclisince tespit edilecek bankacılık işlemleri ve hizmetlerini yapabilir.

Banka, şubelerinin bulunduğu yerlerdeki bankalararası takas odaları işlemlerine nezaret eder.

KISIM VI

Madde 56 – Bankanın yapamayacağı işlemler

Banka, Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarına avans veremez ve kredi açamaz, Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihraç ettiği borçlanma araçlarını birincil piyasadan satın alamaz.

Banka, Banka Kanunu ile yetki verilen işlemler dışında avans veremez ve kredi açamaz, vereceği avans ve açacağı kredi teminatsız veya karşılıksız olamaz, her ne şekilde olursa olsun kefil olamaz ve doğrudan kendisi ile ilgili işlemler dışında teminat veremez.

Değişik madde: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketinin Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-27/06/2002/24978-2002/4262) m.13

KISIM VII — Banka hesapları ve bilançosu, bülten, istisna, muaflık ve çeşitli hükümler

Madde 57 – Hesap dönemi

Bankanın hesap yılı 1 Ocak’ta başlar 31 Aralık’ta sona erer.

Madde 58 – Bilanço ve rapor

Son değişiklik: 11.07.2020 · R.G. 31182 · 2740 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar

Banka, her takvim yılı sonu itibariyle düzenleyeceği bilanço ve kar ve zarar hesabı ile yıllık faaliyet raporunu Genel Kurulun toplantı gününden en az 15 gün önce Cumhurbaşkanlığına tevdi eder ve bilançoyu Resmi Gazete ile yayınlar.

Değişik fıkra: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketi Esas Mukavelesinde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Karar (R.G.-11/07/2020/31182-2740) m.19

Madde 59 – Provizyonlar ve hususi ihtiyat

Bankanın yıllık gayrisafi karından, ileride Banka işlemleri dolayısıyla doğabilecek riskleri karşılamak üzere, Banka Meclisince uygun görülecek miktarlarda provizyonlar ayrılabilir.

Zamanaşımına uğrayan banknotlarla bu Esas Mukavelenin 37 nci maddesinin (b) bendi gereğince değiştirmeden doğan farklar hususi ihtiyata alınır.

Belgenin devamı (21 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 60 ve sonrası