Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Uygulama Talimatı
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine ilişkin işlemlerin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Uygulama Talimatı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetler karşılığında Yatırım Teşvik Belgesi sahibi firmalara yatırımlarının finansmanına yönelik olarak kalkınma ve yatırım bankaları aracılığıyla kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine ilişkin işlemleri kapsar.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 45 inci maddesine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;
a) Aracı banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan kalkınma ve yatırım bankalarını,
b) Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünü,
c) İstanbul Şubesi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İstanbul Şubesini,
ç) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
d) Senet portföyü: Yatırım taahhütlü avans kredisinin teminatı olarak alınan ve Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan senetlerin tamamını,
e) Yatırım taahhütlü avans kredisi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliği hükümleri uyarınca kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredilerini,
f) YTB: Yatırım Teşvik Belgesini ifade eder.
Madde 5 – Avansa kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi
(1) Avansa kabul edilecek senetlerde;
a) Son ciranta bir aracı banka olmak üzere en az iki imzayı taşıması,
b) Türk lirası üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,
c) Vadelerine en çok 10 yıl kalmış olması,
ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,
d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,
e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,
f) Tutarlarının firma ve aracı banka için tahsis edilen azami limitleri aşmaması,
g) Kredi kullanan firmaya rücu edilebilir olarak düzenlenmesi,
ğ) Merkez Bankasına rehin cirosu ile devredilmesi
hususları aranır.
(2) Merkez Bankasınca gerekli görülmesi halinde, senetler ile birlikte ek teminat olarak aracı banka dışındaki bir banka avali veya devredilebilir kesin teminat mektubu talep edilebilir.
Madde 6 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları
(1) Senetlerin bu Uygulama Talimatında belirtilen koşullara uygun olup olmadığı aracı banka tarafından incelenir ve senetler İstanbul Şubesine ibraz edilir. Senetler İstanbul Şubesince de bu maddede belirtilen hususlara göre incelenir.
(2) Avansa kabul edilen senetlerin;
a) Poliçe ve bono ile yapılan borçlanmaların şeklinin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 767 nci ve 778 inci maddeleri gereğince bu borçlanmaların imzalandığı ülke kanunlarına uygun olmasının yanı sıra, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması,
b) Yatırım taahhütlü avans kredilerine ilişkin poliçe ve bonoların 6102 sayılı Kanunun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermesi,
c) 6102 sayılı Kanunun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla poliçe ve bonoların, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yeri ile keşidecinin imzasını içermesi, ayrıca poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması
zorunludur.
(3) İkinci fıkrada düzenlenen hususların yanı sıra avansa kabul edilecek senetlerde;
a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,
b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,
c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,
ç) 6102 sayılı Kanunun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,
d) Aval şerhinde, avalin verildiği firmanın açıkça belirtilmiş olması hususları da aranır.
(4) Emrine düzenlenen senet aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilir.
(5) Rehin cirosu “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli teminattır.” biçiminde yazılır.
(6) Aracı banka tarafından avansa getirilen senetler bir yazı ekinde İstanbul Şubesine teslim edilir. Söz konusu senetler, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde İstanbul Şubesince de incelenir. Eksikleri tespit edilen senetler aracı bankaya iade edilir. Aracı banka bu senetler yerine yeni senet getirir.
(7) Senetlerin üzerindeki imzaların bankaların ibraz ettikleri imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir. Senede verilen ödeme garantisi dâhil senetteki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu aracı bankaya aittir. Bu nedenle senet borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez.
(8) İstanbul Şubesince avans için teslim alınan senetler, ilgili servis amirinin inceleme ve değerlendirmesi, ilgili müdür yardımcısının uygun görüşü ve şube müdürünün onayı ile senet kabul defterine kaydedilerek avansa kabul edilir.
(9) Başvuru bilgileri ile senet bilgileri arasında bir farklılık tespit edilmesi halinde kredi kullanımı Merkez Bankasınca iptal edilir.
Madde 7 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler
(1) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.
(2) Kredi talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;
a) Kredi kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,
b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,
c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,
ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az bir yıl geçmiş olması,
d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,
e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması
gerekir.
(3) Kredi talebinde bulunan firmanın bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankaya aittir.
Madde 8 – Kredi kullandırılma koşulları
(1) Yatırım taahhütlü avans kredisi, YTB kapsamında yapılacak yatırımların finansmanı için kullandırılır.
(2) YTB konusu yatırımın öncelikle Ek-1’de yer alan sektörler veya Ek-2’de yer alan ileri teknoloji alanları ile karşılarında gösterilen sektörler ile ilgili olması gereklidir. Ancak, Merkez Bankası söz konusu listelerde yer almayan turizm veya imalat sanayii ile ilgili diğer sektörlerle ilgili yatırımları da uygun görebilir. Avrupa Topluluğunda Ekonomik Faaliyetlerin İstatistiki Sınıflaması (NACE) kapsamında 11.01-Alkollü içeceklerin damıtılması, arıtılması ve harmanlanması, 11.02-Üzümden şarap imalatı, 11.03-Elma şarabı ve diğer meyve şaraplarının imalatı, 11.04-Diğer damıtılmamış mayalı içeceklerin imalatı, 11.05-Bira imalatı, 11.06-Malt imalatı ve 12-Tütün ürünleri imalatı olarak belirlenen sektörler imalat sanayii sektörleri kapsamının dışındadır.
(3) Yatırım taahhütlü avans kredisi, bu Talimatın 9 uncu maddesinde yer alan limitleri aşmamak kaydıyla; YTB’de yabancı kaynak tutarının yer alması halinde en çok YTB’de belirtilen yabancı kaynak tutarı kadar, YTB’de özkaynak tutarının yer alması halinde ise toplam yatırım tutarından özkaynak tutarı düşülerek hesaplanacak tutar kadar kullandırılabilir.
(4) Yatırım taahhütlü avans kredisi en çok 10 yıl vadeli olarak kullandırılır.
(5) Yatırım taahhütlü avans kredisinin anapara geri ödemesiz dönemi kredi kullanım tarihinden itibaren en çok iki yıldır. Bu dönemde, sadece kredilerin tahakkuk eden faiz ödemeleri gerçekleştirilir.
(6) Kredi geri ödemeleri azami altı aylık dönemler halinde olmak üzere geri ödeme planında belirlenen şekilde gerçekleştirilir.
(7) Kredi vadesi, geri ödemesiz dönemi ve geri ödeme planı bu maddede yer alan koşullar ve proje nakit akışı ile uyumlu olarak belirlenir.
(8) Yatırım taahhütlü avans kredisi kapsamında Merkez Bankasınca aracı banka hesabına aktarılan tüm kredi tutarlarının aynı gün içinde firma hesabına aktarılması gereklidir.
(9) Yatırım taahhütlü avans kredileri, yatırım yapma taahhüdünde bulunan YTB sahibi firma tarafından borçlu sıfatıyla aracı bankaya keşide edilen ve aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılır.
(10) Yatırım yapma taahhüdünü gerçekleştirmeyen firmaların kredi kullanım talepleri, taahhüdün gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle kabul edilmez.
Madde 9 – Kredi limitleri
(1) Yatırım taahhütlü avans kredilerinin Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 5 inci maddesi uyarınca belirlenen toplam limiti ve banka bazında belirlenen limitler Merkez Bankası tarafından aracı bankalara duyurulur.
(2) Firma bazında kredi kullanım limiti 400 milyon Türk lirasıdır. Ancak, Merkez Bankası bu limitin dört katını aşmamak kaydıyla, söz konusu limitin üzerindeki kredi kullanım taleplerini de uygun görebilir.
(3) Kullandırılacak kredi tutarlarının limitlere uygunluğu Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce izlenir. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası A.Ş. dışındaki aracı bankalar için banka bazında kullanımına aracılık edilen yatırım taahhütlü avans kredisi limiti, bu aracı bankalara tahsis edilen limitin yüzde onunu geçemez.
Madde 10 – Kredi işlemlerinde uygulanan faiz ve komisyonlar
(1) Yatırım taahhütlü avans kredileri sabit faizli kullandırılır. Yatırım taahhütlü avans kredilerine Merkez Bankası politika faiz oranından 150 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz oranı uygulanır. Merkez Bankası politika faizlerinde yapılan değişiklikleri Merkez Bankası Genel Ağ sitesinde söz konusu politika faizi için belirtilen geçerlilik tarihinden itibaren geçerli sayılır.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şekilde hesaplanan faiz oranları her bir kredi için bu Talimatın 11 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen şekilde sabitlenir ve Merkez Bankası tarafından ilgili aracı bankaya bildirilir.
(3) Yatırım taahhütlü avans kredilerinde bir sonraki geri ödeme vadesinde ödenecek toplam tutar ile kalan kredi bakiyesi kullanım veya geri ödeme tarihinden en geç bir iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Kredi kullanımı için avansa getirilecek senetler bu tutarlar esas alınarak düzenlenir.
(4) Yatırım taahhütlü avans kredisi işlemlerinde kredi kullanım tarihi ile kredi vadesi (son geri ödeme tarihi) gün adedine eklenir. Buna göre, kredi kullanım tarihinde hesaba borç geçirilen paralara ödeme günü, kredi vadesinde (son geri ödeme tarihinde) alacak geçirilen paralara ise ertesi gün tarihi valör olarak verilir. Geri ödeme dönemlerinde, geri ödeme günü ile bir sonraki geri ödeme günü valör olarak verilir. Faize esas gün sayısı birbirini izleyen iki valör arasındaki farka eşittir.
(5) Kredi geri ödeme vadelerinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlaması halinde geri ödeme tatili izleyen ilk iş günü yapılacağından, faize esas gün sayısı ilgili geri ödeme vadesini izleyen ilk iş günü; tatile rastlayan tarihin son geri ödeme vadesi olması halinde bu vadeyi izleyen ilk iş gününün ertesi günü dikkate alınarak bulunur. Faizlerin hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 365 gün olarak esas alınır.
(6) Yatırım taahhütlü avans kredilerine faizler taksit dönemlerinin sonunda tahakkuk ettirilir. Avans hesaplarına tahakkuk ettirilen faizler ile bunların Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV), aynı gün valörü ile hesabın borcuna kaydedilir.
Madde 11 – Kredi başvuru süreci
(1) Tahsis edilen kullanım limitine uygun olarak aracı banka genel müdürlüklerinden Türk lirası üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Senet Taahhütnamesi” (Ek-3) (Taahhütname) alınır. Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, avansa kabul edilecek senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da aracı bankalara ait olacağı belirtilir.
(2) Aracı bankalar tarafından uygun görecekleri bir tutarda Taahhütname verilir ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için ek taahhütname düzenlenir.
(3) Bu taahhütnamelerin noterce onaylanmış olması gerekli değildir. Ancak, taahhütnamelerdeki imzaların aracı bankaların imza örneklerine (sirkülerine) uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.
(4) Kredi değerliliği yeterli olan firmaların kredi başvuruları, aracı banka genel müdürlükleri tarafından Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne Ek-4’te yer alan başvuru formu, YTB örneği, kredi konusu yatırımın bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen sektörlerle ilgili olduğuna ilişkin aracı banka tarafından düzenlenen beyanname ile kredi geri ödeme planının elektronik ortamda ve ayrıca yazılı olarak kredi kullanım tarihinden asgari 5 iş günü önce iletilmesi ile yapılır.
(5) Her bir kredi başvurusu için başvuru tarihindeki Merkez Bankası politika faiz oranından 150 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz oranı başvuru tarihinden itibaren 6 (altı) ay süre ile sabitlenir. Güncel politika faiz oranının sabitlemeye esas olan politika faiz oranının 200 baz puan üzerine çıkması veya 200 baz puan altına inmesi halinde faiz oranı güncel politika faiz oranından 150 baz puan indirilmesi üzerinden yeniden hesaplanır.
(6) Sabitleme süresi içinde kullanılan kredi dilimlerine de bu faiz oranı uygulanır. Sabitleme süresinin bitiminden sonra kullanılan kredi dilimlerine kulanım tarihinde geçerli olan Merkez Bankası politika faiz oranından 150 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz oranı uygulanır.
(7) Kredi başvurusu Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü’nce incelenir. Kullanımı uygun görülen krediler hakkında kredi kullanım tarihinden asgari 3 iş günü önce aracı bankaya bilgi verilir.
(8) Aracı banka ve krediye başvuran firmaya ait imza örnekleri (sirküleri) İstanbul Şubesine ibraz edilir.
(9) Bu Talimat kapsamında senetlerin İstanbul Şubesine tevdi edilmesi en geç ilgili işlem günü (kullanım veya geri ödeme günü) saat 15.30’a kadar sonuçlandırılır. Bu Talimatın 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası gereğince İstanbul Şubesince tespit edilebilecek eksikliklerin de bu süre içerisinde tamamlanması gerekir.
(10) Talep edilen kredi tutarı tek seferde veya dilimler halinde kullanılabilir.
(11) Kredi başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce belirlenir.
Madde 12 – Kredinin tek seferde kullanılması
(1) Tek seferde kredi kullanımları aşağıda belirtilen şekilde gerçekleştirilir.
a) Kredinin kullanım tarihinde ilk geri ödeme tutarını karşılayacak ve ilk geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet ile bu senede ilaveten ilk geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet düzenlenir. Her iki senet en geç kullanım tarihinde İstanbul Şubesine tevdi edilir. Senet tevdii sonuçlanmadan kredi tutarının aracı banka hesabına aktarımı gerçekleştirilmez.
b) Geri ödeme tarihinde, o geri ödeme işlemine karşılık gelen Merkez Bankası portföyündeki senet ödemenin gerçekleşmesini ve bu fıkranın (c) bendi uyarınca düzenlenecek senedin tevdiini müteakip aracı bankaya iade edilir.
c) Bir sonraki geri ödeme tutarı ile kalan kredi bakiyesi hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Bir sonraki geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve bir sonraki geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir.
ç) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamaması halinde bu senedin bir sonraki geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet ile değiştirilmesi gereklidir.
d) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamının üzerinde olması halinde, firma talebi üzerine portföydeki senet bu toplam tutarı karşılayan bir senet ile değiştirilebilir.
e) Sondan bir önceki geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki her iki senet de iade edilir. Son geri ödeme tutarı hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Son geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir. Son geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki senet aracı bankaya iade edilir.
(2) Bu maddenin birinci fıkrasında açıklanan senet tevdii yönteminin yerine; en az kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip tek bir senedin veya kredi geri ödeme planında yer alan her bir geri ödeme işlemi için geri ödeme tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip birer senet düzenlenmesi mümkündür.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak Merkez Bankasına tek bir senet tevdi edildiği hallerde, bu senedin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda en az kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamayacağının tespit edilmesi durumunda, bu senedin kredinin en az kalan tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet ile ilgili geri ödeme vadesinde değiştirilmesi gereklidir.
(4) Bu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak Merkez Bankasına tek bir senedin tevdi edildiği hallerde, bu senedin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamından daha yüksek tutarda olması halinde, firma talebi üzerine, bu senet en az kalan kredi tutarı ile faiz, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet ile değiştirilebilir.
Madde 13 – Kredinin dilimler halinde kullanılması
(1) Kredinin dilimler halinde kullanılmasının talep edilmesi durumunda kullanım yapılacak toplam tutar için kredi limit blokajı yapılır.
(2) Kredi dilimlerinin kullanımı geri ödeme vadelerinde yapılır.
(3) Aracı banka, yeni bir dilim kullanımına ilişkin talebi en geç kullanımın yapılacağı geri ödeme vade tarihinden 5 iş günü önce Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ve yazılı olarak iletir.
(4) Her bir kredi dilimine, bu Talimatın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre belirlenen ve dilimin kullanım tarihinde geçerli olan faiz oranı uygulanır. Kullanılan her bir kredi dilimine kredi vadesi boyunca dilimin kullanım tarihinde belirlenen faiz oranı uygulanır. Geri ödeme ve kalan kredi bakiye tutarlarının hesabı her dilimin anapara ve faiz ödeme tutarının ayrı ayrı hesaplanarak toplanması suretiyle belirlenir.
(5) Kredi kullanım ve geri ödeme vadelerinde gerçekleşecek senet iade, tevdi ve değişiklik işlemleri kullanılan faiz türü ve fiili kullanımı gerçekleşmiş kredi dilim tutarları esas alınarak bu Talimatın 12 nci maddesinde açıklanan şekilde yürütülür.
Madde 14 – Senet vadelerinin hesaplanması
(1) Kredi süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Senet vadesinin tatile rastlaması durumunda tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.
Madde 15 – Kredi geri ödemeleri
(1) Senet üzerinde yazılı tutar senet vadesinde ödenir.
(2) Aracı bankalar senet bedelinin Merkez Bankasına ödenmesini müteakip, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.
(3) Tahsil işlemleri dolayısıyla Merkez Bankasınca aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon ödenmez.
(4) Senet bedeli, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü Merkez Bankasına aracı banka tarafından ödenir. Gerçekleştirilen geri ödeme işlemleri aynı gün Merkez Bankasına bildirilir.
(5) Senet vadesinde aracı bankaca geri ödemenin yapılmaması halinde Merkez Bankası senet bedellerini resen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus aracı bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte aracı bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri aracı banka tarafından karşılanır.
(6) Bedelleri vadelerinde Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedilen ve geri ödeme işlemi bildirilen senetler senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.
(7) Bu Uygulama Talimatının 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere ilişkin geri ödemeler, geri ödeme planına uygun olarak tüm kredi bakiyesinin geri ödenmesi suretiyle gerçekleştirilir. Son geri ödeme işlemini müteakip ilgili senet portföyden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.
(8) Senedin avansa kabul edilmesinden sonra; firma kredi değerliliğinin takibi aracı banka tarafından yapılır. Firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı banka tarafından tespit edilmesi halinde, Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne yazılı olarak gerekçeleri ile bilgi verilir. Merkez Bankası aracı banka görüşünü de dikkate alarak kredinin geri çağırılıp çağırılmayacağına karar verir. Kredinin geri çağırılmasına karar verilmesi durumunda Merkez Bankası kalan kredi bakiyesinin ödenmesi için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde bakiye tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme ve bildirimin ardından senetler vadelerinden önce senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.
(9) Ödemenin Merkez Bankasına zamanında yapılmaması durumunda talep tarihinden itibaren bu Talimatın 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi uygulanır ve Merkez Bankası söz konusu senet bedelleri ile gecikme faizlerini aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından resen tahsile yetkilidir.
(10) Kredinin erken geri ödenmesi, mevcut kredi bakiyesinin tamamının ödenmesi ile gerçekleştirilir. Kredi bakiyesinin kısmen erken geri ödenmesi mümkün değildir.
(11) Erken geri ödeme talebi, kredinin erken geri ödeneceği tarihten en geç iki iş günü öncesinde Merkez Bankasına bildirilir. Bu talep üzerine erken geri ödeme vadesinde krediye ilişkin kalan anapara, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tahsil edilir ve senetler portföyden çıkarılarak aracı bankaya iade edilir. Erken geri ödeme işleminde sadece tahakkuk eden faizler tahsil edilir.
(12) Erken geri ödeme bu Talimatın 17 nci maddesi uyarınca yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Erken geri ödeme yapılan kredi işleminde kullanılan YTB kapsamında tekrar yatırım taahhütlü avans kredisi kullandırılmaz.
(13) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri, gerek gördüğünde aracı banka görüşünü de alarak vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.
Madde 16 – Kredi geri ödemelerinin yapılmaması ve yaptırım uygulanması
(1) Avansa kabul edilen senetlerin vadelerinde Merkez Bankasına geri ödenmemesi veya bu Talimatın 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere ilişkin geri ödemelerin geri ödeme planında belirtilen vadelerde Merkez Bankasına yapılmaması halinde, vade tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar her gün için, Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,5 katsayı ile çarpımı sonucu hesaplanan faiz oranı üzerinden gecikme faizi uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz tutarına, BSMV uygulanır.
(2) Kredi geri ödeme vadelerinde Merkez Bankasına ödeme yapılmaması halinde, 10 uncu maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi geri ödeme tutarını ve gecikme faizini aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından resen tahsile yetkilidir.
(3) Aracı banka tarafından, senet vadesinde kredi geri ödeme tutarının tahsil edilememesi halinde senedi keşide eden borçlu firma Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünden teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.
(4) 6102 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.
Madde 17 – Yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi
(1) Kredi konusu yatırım taahhüdünün kredi geri ödeme planına göre kredi geri ödemelerinin tamamlandığı tarihten itibaren altı (6) ay içerisinde kapatılması esastır. Kredilerle ilgili yatırım taahhütlerinin gerçekleşme durumu aracı bankalar tarafından kredi bazında izlenir.
(2) Taahhütlerin gerçekleşme durumu firmalarca taahhüt kapatma süresi sonunu izleyen günden itibaren en çok bir ay içinde bu maddede açıklanan şekilde aracı bankalarca tevsik edilir.
(3) YTB kapatma işlemleri sonuçlanmış ise yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu firmaca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak yazının aracı bankaya ibrazı ile tespit edilir.
(4) YTB’nin kapatma işlemlerinin sonuçlanmamış olması durumunda ise 20/6/2012 tarihli ve 28329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1)’in eklerinde yer alan örneklere uygun olarak Yeminli Mali Müşavirlerce düzenlenecek “YTB Kapsamı Harcamaların Tespitine İlişkin Yeminli Mali Müşavir Raporu” ile “Yatırım Tamamlama Ekspertiz Raporu”nun aracı bankaya ibrazı ve aracı banka tarafından teyit amacıyla yapılacak değerleme-ekspertiz işlemi ile yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu tespit edilir.
(5) Aracı banka yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu en geç on iş günü içinde Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne bildirir. Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünün talep etmesi halinde taahhüt gerçekleşme durumunun tespitine ilişkin belgeler de ayrıca iletilir.
Madde 18 – Yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmemesi durumunda yaptırım uygulanması
(1) Yatırım taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi halinde, bu taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmına, taahhüdün yerine getirilmediği tarihte 16 ncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen faiz oranı üzerinden hesaplanan yaptırım tutarı kredinin kullanıldığı dilimlerin vadeleri de dikkate alınarak kredi kullanım tarihinden kredi vade tarihine kadar işletilerek BSMV ile birlikte aracı bankadan tahsil edilir.
Madde 19 – Mevzuata ilişkin hususlar
(1) Kredi kullanan firma tarafından YTB kapsamındaki yatırım faaliyetlerine bağlı olarak düzenlenen ve aracı bankalar aracılığıyla Merkez Bankasına sunulan senetler Merkez Bankasınca avansa kabul edilir. Bu itibarla, Türk parası kıymetini koruma ve yatırım teşvik mevzuatı ile ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir.
(2) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, avansa tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, aracı bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.
(3) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi kullandırılamaz.
(4) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak kredi kullandırılamaz, kredi taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.
(5) Kredi kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol aracı banka tarafından yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.
(6) Talep edilmesi durumunda kredi konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.
Madde 20 – Senetlerin muhafazası
(1) Avansa kabul edilen senetler ve ilgili belgelerin saklanması, sayımı ve kontrolü Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile Uygulama Talimatı hükümlerine göre yapılır.
Madde 21 – Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde yapılacak diğer işlemler
(1) Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde, aracı banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak aracı bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaya ödenmeyen veya hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince resen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.
(2) 6102 sayılı Kanunun poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.
(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi müdür yardımcısı ve müdürü tarafından imzalanır.
(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.
(5) 6102 sayılı Kanunun 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve senet bedelinin tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.
(6) Protestoya rağmen senet tutarlarının tahsiline imkân olmaması halinde, aracı banka hakkında Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Senet Taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü talimatı ile bildirilir.
Madde 22 – Yürürlük
(1) Bu Uygulama Talimatı Yönetim Komitesinin 5 Haziran 2020 tarih ve 52615 sayılı Kararı ile kabul edilmiş olup, 5 Haziran 2020 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 23 – Yürütme
(1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.