KolayuyumGiriş yap

5 Haziran 2020 Tarihli Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı (Eski Talimat)

Talimat

Tür
Talimat
Tarih
09.06.2020
Yürürlük
05.06.2020
Son değişiklik
18.06.2026
Durum
Yürürlükte
Seri
Talimatlar, Bankacılık Mevzuatı

BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Madde 1 – Amaç

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin işlemlerin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.

Madde 2 – Kapsam

Son değişiklik: 02.02.2023

(1) Bu Uygulama Talimatı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetler karşılığında firmalara yatırımlarının finansmanına yönelik olarak bankalar aracılığıyla kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin işlemleri kapsar.

Madde 3 – Dayanak

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 45 inci maddesine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;

a) Aracı banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu Uygulama Talimatı çerçevesinde kredi/finansman kullandırılmasına aracılık eden, proje finansmanı alanında uzmanlaşmış bir birime sahip bankaları,

b) Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünü,

c) İstanbul Şubesi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İstanbul Şubesini,

ç) KOBİ: 19/10/2005 tarihli ve 2005/9617 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde tanımlanan küçük ve orta büyüklükte işletmeyi,

d) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

e) Senet portföyü: Yatırım taahhütlü avans kredisinin/finansmanının teminatı olarak alınan ve Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan senetlerin tamamını,

f) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliği hükümleri uyarınca kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredilerini/finansmanlarını,

g) YTB: Yatırım Teşvik Belgelerini,

ğ) Sabit faizli/kâr paylı kredi/finansman: Bu Talimatın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre faiz/kâr payı uygulanan yatırım taahhütlü avans kredilerini/finansmanlarını,

h) TLREF Endeksi: Borsa İstanbul A.Ş. tarafından Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranının getirisinin takip edilebilmesi amacıyla oluşturulan TLREF Endeksini,

ı) Döviz kazandırıcı hizmet geliri: İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında 2017/4 Sayılı Tebliğ’in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (ğ) ve (h) bentleri kapsamında elde edilen döviz gelirlerini

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM — Avansa Kabul Edilecek Senetlerin Özellikleri ve Krediye/Finansmana Başvurabilecek Firmalara İlişkin Ölçütler

Madde 5 – Avansa kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi

Son değişiklik: 02.02.2023

(1) Avansa kabul edilecek senetlerde;

a) Son ciranta bir aracı banka olmak üzere en az iki imzayı taşıması,

b) Türk lirası üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,

c) Vadelerine en çok 10 yıl kalmış olması,

ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,

d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,

e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,

f) Tutarlarının firma ve aracı banka için tahsis edilen azami limitleri aşmaması,

g) Kredi/Finansman kullanan firmaya rücu edilebilir olarak düzenlenmesi,

ğ) Merkez Bankasına rehin cirosu ile devredilmesi

hususları aranır.

(2) Merkez Bankasınca gerekli görülmesi halinde, senetler ile birlikte ek teminat olarak aracı banka dışındaki bir banka avali veya devredilebilir kesin teminat mektubu talep edilebilir.

Madde 6 – Senetlerin incelenmesi ve ciroları

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Senetlerin bu Uygulama Talimatında belirtilen koşullara uygun olup olmadığı aracı banka tarafından incelenir ve senetler İstanbul Şubesine ibraz edilir. Senetler İstanbul Şubesince de bu maddede belirtilen hususlara göre incelenir.

(2) Avansa kabul edilen senetlerin;

a) Poliçe ve bono ile yapılan borçlanmaların şeklinin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 767 nci ve 778 inci maddeleri gereğince bu borçlanmaların imzalandığı ülke kanunlarına uygun olmasının yanı sıra, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması,

b) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin poliçe ve bonoların 6102 sayılı Kanunun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermesi,

c) 6102 sayılı Kanunun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla poliçe ve bonoların, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yeri ile keşidecinin imzasını içermesi, ayrıca poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması

zorunludur.

(3) İkinci fıkrada düzenlenen hususların yanı sıra avansa kabul edilecek senetlerde;

a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,

b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,

c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,

ç) 6102 sayılı Kanunun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,

d) Aval şerhinde, avalin verildiği firmanın açıkça belirtilmiş olması hususları da aranır.

(4) Emrine düzenlenen senet aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilir.

(5) Rehin cirosu “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli teminattır.” biçiminde yazılır.

(6) Aracı banka tarafından avansa getirilen senetler bir yazı ekinde İstanbul Şubesine teslim edilir. Söz konusu senetler, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde İstanbul Şubesince de incelenir. Eksikleri tespit edilen senetler aracı bankaya iade edilir. Aracı banka bu senetler yerine yeni senet getirir.

(7) Senetlerin üzerindeki imzaların bankaların ibraz ettikleri imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir. Senede verilen ödeme garantisi dâhil senetteki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu aracı bankaya aittir. Bu nedenle senet borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez.

(8) Başvuru bilgileri ile senet bilgileri arasında bir farklılık tespit edilmesi halinde kredi/finansman kullanımı Merkez Bankasınca iptal edilir.

Madde 7 – Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.

(2) Kredi/Finansman talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;

a) Kredi/Finansman kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,

b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,

c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,

ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az bir yıl geçmiş olması,

d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,

e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması

gerekir.

(3) Kredi/Finansman talebinde bulunan firmanın bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankaya aittir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Yatırım Taahhütlü Avans Kredilerinin/Finansmanlarının Kullandırılması

Madde 8 – Kredi/Finansman kullandırılma koşulları

Son değişiklik: 18.06.2026

(1) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı, YTB kapsamında yapılacak yatırım faaliyetlerinin finansmanı için kullandırılır.

(2) Toplam sabit yatırım tutarı 2 milyar Türk lirası veya üzerinde olan ancak YTB kapsamında olmayan yatırımları için firmalara kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerinde/finansmanlarında, bu Uygulama Talimatıyla belirlenen diğer koşullar saklı kalmak kaydıyla, birinci fıkrada belirtilen YTB sahibi olma koşulu ve buna bağlı diğer koşullar aranmaz.

(3) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı, bu Talimatın 9 uncu maddesinde yer alan limitleri aşmamak kaydıyla; YTB’de yabancı kaynak tutarının yer alması halinde en çok YTB’de belirtilen yabancı kaynak tutarı kadar, YTB’de özkaynak tutarının yer alması halinde ise toplam yatırım tutarından özkaynak tutarı düşülerek hesaplanacak tutar kadar kullandırılabilir. Her koşulda, kullanılacak azami yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı tutarı YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının yüzde 80’inden fazla olamaz. Ancak, 2012/3305 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında stratejik yatırım olarak kabul edilen yatırımlarda ve kredinin/finansmanın kullanıldığı yıla ait Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan Kalkınma Planı’nda yer alan öncelikli sektörlerde yapılan yatırımlarda Merkez Bankasınca onay verilmesi halinde bu oran yüzde 100 olabilir.

(4) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı en az 3, en çok 10 yıl vadeli olarak kullandırılır.

(5) Yatırım taahhütlü avans kredisinin/finansmanının anapara geri ödemesiz dönemi kredi/finansman kullanım tarihinden itibaren en çok iki yıldır. Bu dönemde, sadece kredilerin/finansmanların tahakkuk eden faiz/kâr payı ödemeleri gerçekleştirilir.

(6) Kredi/Finansman geri ödemeleri azami altı aylık dönemler halinde olmak üzere geri ödeme planında belirlenen şekilde gerçekleştirilir.

(7) Kredi/Finansman vadesi, geri ödemesiz dönemi ve geri ödeme planı bu maddede yer alan koşullar ve proje nakit akışı ile uyumlu olarak belirlenir.

(8) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamında Merkez Bankasınca aracı banka hesabına aktarılan tüm kredi/finansman tutarlarının aynı gün içinde firma hesabına aktarılması gereklidir. Kredi/Finansman tutarı aracı bankaca firma adına bir bloke hesaba aktarılır ve yatırıma ilişkin harcama belgeleri karşılığında firmanın ödemeyi yapacağı mal veya hizmet tedarikçisinin hesabına aracı bankaca aktarılır. Ödemenin doğrudan transferinin mümkün bulunmadığı hallerde, ödeme işlemi ilgili tutarın başka bir bankaya gönderilmesi ve bu banka aracılığı ile tedarikçi hesabına aktarılması suretiyle gerçekleştirilebilir. Ödemenin yapılacağı hesap bilgileri firma tarafından aracı bankaya bildirilir. Firma tarafından, kredinin/finansmanın bloke hesaba alınması öncesinde yapılan ve aracı bankaya krediye/finansmana konu yatırıma ilişkin olduğu tevsik edilen harcamalar karşılığında kredi/finansman tutarının firma hesabına aktarımı mümkündür. Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar ile 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 12 nci maddesi kapsamına giren mükelleflerden olup elektrik motorlu taşıtların üretimini yapan firmaların kullandığı krediler/finansmanlar hariç olmak üzere, kredi/finansman tutarıyla yurt içi yerleşiklere yapılacak ödemeler yalnızca Türk lirası cinsi yapılabilir.

(9) Yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanları, yatırım yapma taahhüdünde bulunan firma tarafından borçlu sıfatıyla aracı bankaya keşide edilen ve aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılır.

(10) Yatırım yapma taahhüdünü gerçekleştirmeyen firmaların kredi/finansman kullanım talepleri, taahhüdün gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle kabul edilmez.

(11) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı talebinde bulunan firmanın bu Talimatta belirtilen koşullara uyumunun değerlendirilmesi ve kontrolü hususundaki tüm sorumluluk aracı bankaya aittir. Kredinin/Finansmanın tahsis edilmesi aşamasında aracı bankanın değerlendirme ve beyanı esas alınır. Ancak Merkez Bankası kendi yapacağı değerlendirmelere göre kredi/finansman taleplerine uygunluk vermeyebilir veya uygunluk verdiği kredilerin/finansmanların kullanımına yönelik ilave şartlar getirebilir. Uygunluk verilmeyen talepler konusunda aracı bankaya bilgi verilir.

(12) Bir firma sadece bir banka aracılığı ile yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanabilir.

(13) 17/02/2018 tarihli ve 30335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alıp, anılan Yönetmelikle düzenlenen Sistemik Risk Veri Takip Sistemi (SRVTS) veri formu bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edilen firmalara yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmaz. Anılan Yönetmelik kapsamında yer almasa dahi kredi/finansman başvurusunda bulanacak firmaların en güncel SRVTS veri formunu Sistemin genel ağ adresi olan www.tcmbveri.gov.tr üzerinden Merkez Bankasına bildirmesi zorunludur. Kredi/finansman kullandırılan firmalar, kredi/finansman yükümlülüklerinin devamı süresince SRVTS veri formunu, raporlamaya ilişkin talimatlarda öngörülen dönemlerde ve usulde düzenli olarak Merkez Bankasına bildirir.

(14) Firmanın, kredi/finansman kullandırım tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK primi borç durumunu ve vadesi geçmiş vergi borç durumunu gösterir belgeleri sunması gerekmektedir. Firmanın sunduğu borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle kredi tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan kredi tutarı bu maddenin sekizinci fıkrasında yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.

Madde 8A – Katılım bankaları aracılığıyla kredi/finansman kullandırılması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Aracı bankanın bir katılım bankası olması hâlinde, yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamındaki kredi/finansman tutarlarının Merkez Bankasınca aracı banka hesabına aktarımında yatırım vekâleti kredi/finansman yöntemi kullanılabilir. Bu durumda; Merkez Bankası, aracı banka ile imzaladığı ve Ek-6’da yer alan Yatırım Vekâleti Çerçeve Sözleşmesi kapsamında aracı bankaya kredi/finansman kullandırır ve aracı bankayı yatırım vekili olarak atar. Aracı bankanın yatırım vekili olarak atanması bu Talimatta belirtilen yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

(2) Aracı banka olan katılım bankası yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamında Merkez Bankasının kendisine kredi/finansman olarak kullandırdığı tutarları kendi müşterilerine 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde düzenlenen katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerine uygun olan yöntemlerle kendi nam ve hesabına kredi/finansman olarak kullandırır. Aracı bankanın müşterilerine kullandıracağı krediler/finansmanlar, Merkez Bankasının aracı bankaya kullandıracağı kredilerden/finansmanlardan ayrı ve bağımsız niteliktedir. Aracı bankanın yatırım vekili olarak görevi, Merkez Bankasından kullandığı kredi/finansman tutarlarını, işbu fıkrada belirtilen şekilde müşterilerine kendi nam ve hesabına ayrı krediler/finansmanlar olarak kullandırmasıdır. Yatırım vekâleti kredi/finansman yöntemi aracı bankanın Merkez Bankasına vekâleten kredi/finansman kullandırdığı şeklinde yorumlanamaz.

(3) Katılım bankaları, 14/09/2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına Uyuma İlişkin Tebliğ kapsamındaki Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına uygun olmayan firma yatırımları için yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmasına aracılık edemez.

Madde 9 – Kredi/Finansman limitleri

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Yatırım taahhütlü avans kredilerinin/finansmanlarının Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 5 inci maddesi uyarınca belirlenen toplam limiti ve banka bazında belirlenen limitler Merkez Bankası tarafından aracı bankalara duyurulur.

(2) Firma bazında kredi/finansman kullanım limiti;

a) KOBİ statüsündeki firmalar için 250 milyon Türk lirası,

b) Diğer firmalar için 1 milyar 500 milyon Türk lirası olarak uygulanır.

(3) Merkez Bankası aşağıda yer alan koşullara sahip, özellikli ve ithalatın azaltılmasına ciddi katkı sunabilecek nitelikte, toplam sabit yatırım tutarı 1 milyar 500 milyon Türk lirası veya üzerinde olan yatırımlara, toplam sabit yatırım tutarından fazla olmamak kaydıyla, 2 milyar 500 milyon Türk lirasına kadar kredi/finansman kullanım limiti tahsis edilmesini uygun görebilir.

a) Sürdürülebilir.

b) Stratejik.

c) Yeşil dönüşüm kapsamında karbon ayak izini azaltacak yenilenebilir enerji veya yüksek teknolojili ürün üretimi sağlayan.

(4) Kullandırılacak kredi/finansman tutarlarının limitlere uygunluğu aracı bankalarca kontrol edilir ve Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce izlenir. Aracı banka bazında firma türlerine göre kullanımına aracılık edilebilecek yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı limiti Merkez Bankasınca belirlenir.

Madde 10 – Kredi/Finansman işlemlerinde uygulanan faiz/kâr payı ve komisyonlar

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına Merkez Bankası politika faiz oranı olacak şekilde sabit faiz/kâr payı oranı uygulanır.

(2) Merkez Bankası politika faizlerinde yapılan değişiklikler, Merkez Bankası Genel Ağ sitesinde söz konusu politika faizi için belirtilen geçerlilik tarihinden itibaren geçerli sayılır.

(3) Değişken faiz/kâr payı yöntemiyle tahsis edilmiş olan kredilerde/finansmanlarda değişken faiz/kâr payı oranı olarak; geri ödeme tarihinden altı iş günü öncesi ile kullanım tarihinden altı iş günü öncesinde ilan edilen TLREF Endeks değerleri esas alınarak EK-5’te yer alan formüle göre hesaplanan yıllık getiri oranından 150 baz puan indirilmesi sonucunda kalan faiz/kâr payı oranı uygulanır. İlk geri ödeme dönemi sonrası için, kullanım tarihi yerine bir önceki geri ödeme tarihi alınır.

(4) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan firma tarafından; yatırım sonrasında kredi/finansman vadesine kadar üretilecek malların ihraç edileceği ve/veya ithal edilen malların ikamesine yönelik olacağına ilişkin sayısallaştırılmış öngörü de içeren yazılı bir taahhütte bulunulması zorunludur. Aracı banka bu taahhüdün teknik ve finansal olarak erişilebilirliğine ilişkin kendi analizini yapar ve sadece uygun gördüğü taahhütlere ilişkin kredi/finansman başvurularını Merkez Bankasına bildirir. Bu analiz sürecinde ihtiyaç duyması halinde uzman firmalardan hizmet satın alabilir.

(5) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan turizm işletmelerine dördüncü fıkra hükümleri uygulanmaz. Turizm işletmelerinin yatırım sonrasında kredi/finansman vadesine kadar döviz kazandırıcı hizmet geliri elde edeceğine ilişkin sayısallaştırılmış öngörü de içeren yazılı bir taahhütte bulunulması zorunludur. Aracı banka bu taahhüdün teknik ve finansal olarak erişilebilirliğine ilişkin kendi analizini yapar ve sadece uygun gördüğü taahhütlere ilişkin kredi/finansman başvurularını Merkez Bankasına bildirir. Bu analiz sürecinde ihtiyaç duyması halinde uzman firmalardan hizmet satın alabilir.

(6) Krediye/Finansmana konu yatırımın T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırmaları Raporu’na göre beşinci ve altıncı bölgelerde ya da dördüncü bölgede yer alan bir Organize Sanayi Bölgesinde yapılacak olması halinde bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 500 baz puan indirim yapılır.

(7) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan turizm işletmelerine altıncı fıkra hükümleri uygulanmaz. Turizm işletmelerinin krediye/finansmana konu yatırımın 2634 Sayılı Kanun hükümlerine göre tespit edilen Kültür Turizm Koruma ve Gelişim Bölgeleri veya Turizm Merkezlerinde yapılacak olması halinde bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 500 baz puan indirim yapılır.

(8) YTB’de kayıtlı yerli makine kullanım tutarının, toplam yatırım tutarının asgari yüzde 10’u seviyesinde olması halinde bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 250 baz puan indirim yapılır. YTB’de kayıtlı yerli makine tutarının, toplam yatırım tutarının asgari yüzde 50’si seviyesinde olması halinde ise krediye/finansmana uygulanacak faiz/kâr payı oranında bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 500 baz puan indirim yapılır. Kullanılan yerli makine tutarının YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının yüzde 10’undan daha az olması halinde indirim uygulanmaz. Bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında YTB aranmaksızın kullanılan kredilerde/finansmanlarda kullanılacak yerli makine tutarının toplam yatırım tutarına oranının tespiti aracı bankaca yapılır ve başvuru sırasında Merkez Bankasına bildirilir.

(9) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan turizm işletmelerine sekizinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Turizm işletmelerince kullanılan yerli girdi tutarının YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının asgari yüzde 10’u seviyesinde olması halinde bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 250 baz puan indirim yapılır. Kullanılan yerli girdi tutarının YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının asgari yüzde 50’si seviyesinde olması halinde krediye/finansmana uygulanacak faiz/kâr payı oranında bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 500 baz puan indirim yapılır. Kullanılan yerli girdi tutarının YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının yüzde 10’undan daha az olması halinde indirim uygulanmaz. Bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında YTB aranmaksızın kullanılan kredilerde/finansmanlarda kullanılacak yerli girdi tutarının toplam yatırım tutarına oranının tespiti aracı bankaca yapılır ve başvuru sırasında Merkez Bankasına bildirilir.

(10) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan firma tarafından YTB’de belirtilen toplam yatırım tutarının en az yüzde 25’ine karşılık gelen tutarda yurt dışından yatırım kredisi/finansmanı temini veya temininin taahhüt edilmesi halinde bu maddenin birinci fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranından 1000 baz puan indirim yapılır. Bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında YTB aranmaksızın kullanılan kredilerde/finansmanlarda yurt dışından temin edilen yatırım kredisinin/finansmanının toplam yatırım tutarına oranının tespiti aracı bankaca yapılır ve başvuru sırasında Merkez Bankasına bildirilir. Yurt dışından temin edilen yatırım kredisinin/finansmanın Türk lirası karşılığı kredinin/finansmanın kullanıldığı tarihteki Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak hesaplanır.

(11) Bu fıkranın yürürlük tarihinden itibaren kullandırılacak kredi/finansman dilimlerine, bu madde kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranı ve yüzde 35’ten düşük olan faiz/kâr payı oranı uygulanır.

(12) Sabit faizli/kâr paylı kredilerde/finansmanlarda bir sonraki geri ödeme vadesinde ödenecek toplam tutar ile kalan kredi/finansman bakiyesi kullanım veya geri ödeme tarihinden en geç bir iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Kredi/Finansman kullanımı için avansa getirilecek senetler bu tutarlar esas alınarak düzenlenir.

(13) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı işlemlerinde kredi/finansman kullanım tarihi ile kredi/finansman vadesi (son geri ödeme tarihi) gün adedine eklenir. Buna göre, kredi/finansman kullanım tarihinde hesaba borç geçirilen paralara ödeme günü, kredi/finansman vadesinde (son geri ödeme tarihinde) alacak geçirilen paralara ise ertesi gün tarihi valör olarak verilir. Geri ödeme dönemlerinde, geri ödeme günü ile bir sonraki geri ödeme günü valör olarak verilir. Faize/Kâr payına esas gün sayısı birbirini izleyen iki valör arasındaki farka eşittir.

(14) Kredi/Finansman geri ödeme vadelerinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlaması halinde geri ödeme tatili izleyen ilk iş günü yapılacağından, faize/kâr payına esas gün sayısı ilgili geri ödeme vadesini izleyen ilk iş günü; tatile rastlayan tarihin son geri ödeme vadesi olması halinde bu vadeyi izleyen ilk iş gününün ertesi günü dikkate alınarak bulunur. Faizlerin/Kâr paylarının hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 365 gün olarak esas alınır.

(15) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına faizler/kâr payları taksit dönemlerinin sonunda tahakkuk ettirilir. Avans hesaplarına tahakkuk ettirilen faizler/kâr payları ile bunların Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV), aynı gün valörü ile hesabın borcuna kaydedilir.

(16) Avans işlemlerinde faiz/kâr payı tahakkuku yapılan devreler sonunda, faiz/kâr payı tahakkukuna esas alınan adata göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarifeler Yönetmeliğinde öngörülen oranda hesaplanan avans komisyonu ve bu komisyondan doğan BSMV krediye/finansmana aracılık eden bankadan tahsil edilir.

(17) Bu Talimat kapsamında kullandırılan bir krediye/finansmana bu madde kapsamında sağlanacak indirimler sonrasında uygulanacak faiz/kâr payı oranı hiçbir koşulda yüzde 7’den daha düşük olamaz.

(18) Bu madde hükümleri kapsamında yararlanılan indirim oranına ilişkin taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde, kullanılan kredi/finansman tutarına kredi/finansman kullanım süresi boyunca bu hüküm dolayısıyla yararlanılmış olan indirim oranının 1,5 katı oranında yaptırım uygulanır.

(19) Yatırımın tamamlanmasının ardından yapılan mal ve hizmet satışlarına ilişkin gerçekleşmelerin, bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları kapsamında verilen sayısallaştırılmış öngörünün yüzde 50’sinin altında kalması halinde bu durumun firmaca aracı bankaya bildirilen gerekçeleri Merkez Bankasına yazılı olarak iletilir. Yapılacak değerlendirmeye göre Merkez Bankası kredinin/finansmanın geri çağırılmasına karar verebilir.

(20) Bu Uygulama Talimatı kapsamında belirlenen kredi/finansman kullanımı ve yaptırımlara ilişkin tüm faiz/kâr payı oranlarının virgülden sonraki kısmı iki hane olacak şekilde yuvarlanır.

(21) Bu madde kapsamında verilen taahhütlere ilişkin olarak her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir. Kredinin/Finansmanın tahsis edilmesi aşamasında aracı bankanın değerlendirme ve beyanı esas alınır.

(22) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına aracı bankalar tarafından eklenebilecek faiz/kâr payı farkı KOBİ statüsündeki firmalara ve turizm işletmelerine kullandırılacak krediler/finansmanlar için azami 200 baz puan, diğer firmalara kullandırılacak krediler/finansmanlar için azami 100 baz puandır.

Madde 11 – Kredi/Finansman başvuru süreci

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Tahsis edilen kullanım limitine uygun olarak aracı banka genel müdürlüklerinden Türk lirası üzerinden düzenlenmiş süresiz bir “Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Senet Taahhütnamesi” (Ek-1) (Taahhütname) alınır. Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin/finansmanların veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği, avansa kabul edilecek senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da aracı bankalara ait olacağı belirtilir.

(2) Aracı bankalar tarafından uygun görecekleri bir tutarda Taahhütname verilir ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için ek taahhütname düzenlenir.

(3) Bu taahhütnamelerin noterce onaylanmış olması gerekli değildir. Ancak, taahhütnamelerdeki imzaların aracı bankaların imza örneklerine (sirkülerine) uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.

(4) Firmaların kredi/finansman başvuruları, aracı banka genel müdürlükleri tarafından Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne Ek-2’de yer alan başvuru formunu, kredi/finansman talebinde bulunan firmanın bu Talimatta yer alan koşulları sağladığına ilişkin Ek-4’te yer alan örneğe göre hazırlanan aracı bankanın yazılı beyanını ve kredi/finansman geri ödeme planını içerecek şekilde yazılı olarak yapılır. Değişken faizli/kâr paylı kredilere/finansmanlara ilişkin geri ödeme planı bu Talimatın 12/A maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılan faiz/kâr payı hesaplaması kullanılarak hazırlanır ve her geri ödemeden önce, bu Talimatın 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında hesaplanan faiz/kâr payı oranına göre güncellenir.

(5) Merkez Bankası tarafından tahsis edilen kredi/finansman tutarının en az yüzde onu kredi/finansman tahsis tarihinden itibaren 6 ay içinde kullanılır. Bu süre içinde tahsis edilen kredi/finansman tutarının en az yüzde 10’unun kullanılmaması halinde, aracı bankanın süre aşımının gerekçelerini de içeren yazılı başvurusu üzerine bir defaya mahsus olmak üzere 6 ay ek süre verilir. Bu süreler içinde kredi/finansman tutarının en az yüzde onunun kullanılmaması halinde tahsis edilen kredinin/finansmanın kullanılmayan kısmı iptal edilir. Tahsis edilen kredi/finansman tutarının tamamının kredi/finansman tahsis tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde kullanılması şarttır. Bu süre içinde tahsis edilen kredinin/finansmanın tamamının kullanılmaması halinde, aracı bankanın süre aşımının gerekçelerini de içeren yazılı başvurusu üzerine bir defaya mahsus olmak üzere 1,5 yıl ek süre verilir. Bu süreler içinde kredinin/finansmanın tamamının kullanılmaması halinde tahsis edilen kredinin/finansmanın kullanılmayan kısmı iptal edilir.

(6) Bu maddenin dördüncü fırkasında belirtilen belgelerle tam ve eksiksiz olarak yapılan kredi/finansman başvurularına ilişkin kredi/finansman tahsisi, Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce aracı bankaya iletilecek uygunluk yazısı ile yapılır.

(7) Aracı banka ve krediye/finansmana başvuran firmaya ait imza örnekleri (sirküleri) İstanbul Şubesine ibraz edilir.

(8) Bu Talimat kapsamında senetlerin İstanbul Şubesine tevdi edilmesi en geç ilgili işlem günü (kullanım veya geri ödeme günü) saat 15.30’a kadar sonuçlandırılır. Bu Talimatın 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası gereğince İstanbul Şubesince tespit edilebilecek eksikliklerin de bu süre içerisinde tamamlanması gerekir.

(9) Talep edilen kredi/finansman tutarı tek seferde veya dilimler halinde kullanılabilir.

(10) Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce ihtiyaç duyulması halinde aracı bankadan kredi/finansman başvurusunda iletilen belgelere ek bilgi ve belgeler istenebilir.

(11) Kredi/Finansman başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünce belirlenir.

Madde 12 – Sabit faizli/kâr paylı kredilerin/finansmanların tek seferde kullanılması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Tek seferde kredi/finansman kullanımları aşağıda belirtilen şekilde gerçekleştirilir.

a) Kredinin/Finansmanın kullanım tarihinde ilk geri ödeme tutarını karşılayacak ve ilk geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet ile bu senede ilaveten ilk geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet düzenlenir. Her iki senet en geç kullanım tarihinde İstanbul Şubesine tevdi edilir. Senet tevdii sonuçlanmadan kredi/finansman tutarının aracı banka hesabına aktarımı gerçekleştirilmez.

b) Geri ödeme tarihinde, o geri ödeme işlemine karşılık gelen Merkez Bankası portföyündeki senet ödemenin gerçekleşmesini ve bu fıkranın (c) bendi uyarınca düzenlenecek senedin tevdiini müteakip aracı bankaya iade edilir.

c) Bir sonraki geri ödeme tutarı ile kalan kredi/finansman bakiyesi hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Bir sonraki geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve bir sonraki geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir.

ç) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamaması halinde bu senedin bir sonraki geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet ile değiştirilmesi gereklidir.

d) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamının üzerinde olması halinde, firma talebi üzerine portföydeki senet bu toplam tutarı karşılayan bir senet ile değiştirilebilir.

e) Sondan bir önceki geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki her iki senet de iade edilir. Son geri ödeme tutarı hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Son geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir. Son geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki senet aracı bankaya iade edilir.

(2) Bu maddenin birinci fıkrasında açıklanan senet tevdii yönteminin yerine; en az kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip bir veya birden fazla senedin düzenlenmesi mümkündür.

(3) Bu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak Merkez Bankasına senet veya senetlerin tevdi edildiği hallerde, bu senedin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda en az kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamayacağının tespit edilmesi durumunda, bu senedin kredinin/finansmanın en az kalan tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir veya birden fazla senet ile ilgili geri ödeme vadesinde değiştirilmesi gereklidir.

(4) Bu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak Merkez Bankasına bir veya birden fazla senedin tevdi edildiği hallerde, bu senet veya senetlerin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamından daha yüksek tutarda olması halinde, firma talebi üzerine, bu senet en az kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir veya birden fazla senet ile değiştirilebilir.

(5) Aracı banka kullandırım tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK primi borç durumunu ve vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösterir belgeleri elektronik ortamda iletir. Sunulan borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle kredi tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan kredi tutarı bu Talimatın 8’inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.

Madde 12A – Değişken faizli/kâr paylı kredilerin/finansmanların tek seferde ve dilimler halinde kullanılması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Değişken faizli/kâr paylı olarak kullanılan krediler/finansmanlar için sadece bu Talimatın 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen şekilde tek senet tevdii yöntemine göre senet düzenlenir.

(2) Değişken faizli/kâr paylı olarak kullanılan krediler/finansmanlar için düzenlenecek senet tutarının hesaplanmasında kredi/finansman kullanım tarihinden 6 iş günü önceki TLREF faiz oranı esas alınarak belirlenen faiz/kâr payı kullanılır. Bu maddenin dördüncü ile beşinci fıkralarına göre yapılacak senet değişikliklerinde geri ödeme vadesinden 6 iş günü önceki TLREF faiz oranı esas alınarak belirlenen faiz/kâr payı kullanılır.

(3) Değişken faizli/kâr paylı olarak kullanılan krediler/finansmanlar için, bu maddenin ikinci fıkrasına göre hesaplanan faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masraflar ile anapara tutarının toplamının en az yüzde 15 fazlası tutarında ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip tek bir senet düzenlenir ve en geç kredi/finansman kullanım tarihinde İstanbul Şubesine tevdi edilir. Senet tevdii sonuçlanmadan kredi/finansman tutarının aracı banka hesabına aktarımı gerçekleştirilmez.

(4) Değişken faizli/kâr paylı olarak kullanılan kredi/finansman bakiyesinin, o kredi/finansman için tevdi edilen senet tutarının %90’ı veya daha fazlasına eşit bir tutara ulaştığının tespit edilmesi halinde Merkez Bankası aracı bankadan mevcut senet tutarının %5’i tutarında ve mevcut senet ile aynı vadeye sahip yeni bir senet daha tevdi edilmesini yazılı olarak talep eder. Bu senedin Merkez Bankasının talep tarihinden itibaren 5 iş günü içinde İstanbul Şubesine tevdi edilmesi gereklidir.

(5) Aracı banka, yeni bir dilim kullanımına ilişkin talebi en geç kullanımın yapılacağı geri ödeme vade tarihinden 10 iş günü önce Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ve yazılı olarak iletir.

(6) Kredinin/Finansmanın dilimli olarak kullanıldığı durumlarda; aracı banka, yeni bir dilim kullanım talebi ile birlikte krediye/finansmana konu yatırımın mevcut durumu ve ilerlemesini gösteren bir yatırım izleme raporunu Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda iletir. Merkez Bankası, iletilen rapora göre inceleme yaparak yeterli ilerleme sağlanamadığını değerlendirdiği kredilere/finansmanlara ilişkin yeni dilim kullanım taleplerine onay vermeyebilir.

(7) Değişken faizli/kâr paylı kredilerle/finansmanlarla ilgili hüküm bulunmayan hallerde bu Talimatın 12 nci ve 13 üncü maddelerinde yer alan hükümler kıyasen uygulanır.

(8) Bu fıkranın yürürlük tarihinden itibaren yeni bir değişken faizli/kâr paylı kredi/finansman tahsisatı yapılmaz. Daha önce tahsis edilen kredilerin/finansmanların yeni dilim kullanımları bu madde hükümlerine göre gerçekleştirilir.

(9) Aracı banka dilim kullandırım tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK primi borç durumunu ve vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösterir belgeleri elektronik ortamda iletir. Sunulan borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle kredi tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan kredi tutarı bu Talimatın 8’inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.

Madde 13 – Sabit faizli/kâr paylı kredilerin/finansmanların dilimler halinde kullanılması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Kredinin/Finansmanın dilimler halinde kullanılmasının talep edilmesi durumunda kullanım yapılacak toplam tutar için kredi/finansman limit blokajı yapılır.

(2) Kredi/Finansman dilimlerinin kullanımı geri ödeme vadelerinde yapılır.

(3) Aracı banka, yeni bir dilim kullanımına ilişkin talebi Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda ve yazılı olarak iletir.

(4) Aracı banka, yeni bir dilim kullanım talebi ile birlikte krediye/finansmana konu yatırımın mevcut durumu ve ilerlemesini gösteren bir yatırım izleme raporunu Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda iletir. Merkez Bankası, iletilen rapora göre inceleme yaparak yeterli ilerleme sağlanamadığını değerlendirdiği kredilere/finansmanlara ilişkin yeni dilim kullanım taleplerine onay vermeyebilir.

(5) Her bir kredi/finansman dilimine, bu Talimatın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre belirlenen ve dilimin kullanım tarihinde geçerli olan faiz/kâr payı oranından aynı madde kapsamında uygulanan indirimler düşüldükten sonra kalan faiz/kâr payı oranı uygulanır. Kullanılan her bir kredi/finansman dilimine kredi/finansman vadesi boyunca dilimin kullanım tarihinde belirlenen faiz/kâr payı oranı uygulanır. Geri ödeme ve kalan kredi/finansman bakiye tutarlarının hesabı her dilimin anapara ve faiz/kâr payı ödeme tutarının ayrı ayrı hesaplanarak toplanması suretiyle belirlenir.

(6) Kredi/Finansman kullanım ve geri ödeme vadelerinde gerçekleşecek senet iade, tevdi ve değişiklik işlemleri kullanılan faiz/kâr payı türü ve fiili kullanımı gerçekleşmiş kredi/finansman dilim tutarları esas alınarak bu Talimatın 12 nci maddesinde açıklanan şekilde yürütülür.

(7) Aracı banka dilim kullandırım tarihi öncesindeki son 15 gün içerisinde alınmış, firmanın vadesi geçmiş SGK primi borç durumunu ve vadesi geçmiş vergi borcu durumunu gösterir belgeleri elektronik ortamda iletir. Sunulan borç durumunu gösterir belgelerde vadesi geçmiş borç kaydının bulunması halinde, öncelikle kredi tutarı ile söz konusu borcun ödemesi yapılır veya firmaca daha güncel tarihli bir borç durum belgesi ile borcun ödenmiş olduğunun tevsiki yapılır. Bu işlemin ardından kalan kredi tutarı bu Talimatın 8’inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan hususlara uygun olarak kullandırılır.

Madde 14 – Senet vadelerinin hesaplanması

Son değişiklik: 02.02.2023

(1) Kredi/Finansman süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Senet vadesinin tatile rastlaması durumunda tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM — Kredi/Finansman Geri Ödeme İşlemleri

Madde 15 – Kredi/Finansman geri ödemeleri

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Senet üzerinde yazılı tutar senet vadesinde ödenir.

(2) Aracı bankalar senet bedelinin Merkez Bankasına ödenmesini müteakip, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.

(3) Tahsil işlemleri dolayısıyla Merkez Bankasınca aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon ödenmez.

(4) Senet bedeli, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü Merkez Bankasına aracı banka tarafından ödenir. Gerçekleştirilen geri ödeme işlemleri aynı gün Merkez Bankasına bildirilir.

(5) Senet vadesinde aracı bankaca geri ödemenin yapılmaması halinde Merkez Bankası senet bedellerini resen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus aracı bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte aracı bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri aracı banka tarafından karşılanır.

(6) Bedelleri vadelerinde Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedilen ve geri ödeme işlemi bildirilen senetler senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(7) Bu Uygulama Talimatının 12 nci maddesinin ikinci fıkrası ile 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen şekilde Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere/finansmanlara ilişkin geri ödemeler, geri ödeme planına uygun olarak tüm kredi/finansman bakiyesinin geri ödenmesi suretiyle gerçekleştirilir. Son geri ödeme işlemini müteakip ilgili senet portföyden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(8) Senedin avansa kabul edilmesinden sonra; firma kredi değerliliğinin takibi aracı banka tarafından yapılır. Firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı banka tarafından tespit edilmesi halinde, Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne yazılı olarak gerekçeleri ile bilgi verilir. Merkez Bankası aracı banka görüşünü de dikkate alarak kredinin/finansmanın geri çağırılıp çağırılmayacağına karar verir. Kredinin/Finansmanın geri çağırılmasına karar verilmesi durumunda Merkez Bankası kalan kredi/finansman bakiyesinin ödenmesi için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde bakiye tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme ve bildirimin ardından senetler vadelerinden önce senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(9) Ödemenin Merkez Bankasına zamanında yapılmaması durumunda talep tarihinden itibaren bu Talimatın 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi/cezası uygulanır ve Merkez Bankası söz konusu senet bedelleri ile gecikme faizlerini/cezalarını aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki hesaplarından resen tahsile yetkilidir.

(10) Kredinin/Finansmanın erken geri ödenmesi, mevcut kredi/finansman bakiyesinin tamamının ödenmesi ile gerçekleştirilir. Kredi/Finansman bakiyesinin kısmen erken geri ödenmesi mümkün değildir.

(11) Erken geri ödeme talebi, kredinin/finansmanın erken geri ödeneceği tarihten en geç iki iş günü öncesinde Merkez Bankasına bildirilir. Bu talep üzerine erken geri ödeme vadesinde krediye/finansmana ilişkin kalan anapara, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tahsil edilir ve senetler portföyden çıkarılarak aracı bankaya iade edilir. Erken geri ödeme işleminde sadece tahakkuk eden faizler/kâr payları tahsil edilir. Aracı bankalarca erken geri ödeme işlemi sebebiyle firmalardan herhangi bir masraf, komisyon ya da faiz/kâr payı talep edilemez.

(12) Erken geri ödeme bu Talimatın 18 inci maddesi uyarınca yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Erken geri ödeme yapılan kredi/finansman işleminde kullanılan YTB kapsamında tekrar yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmaz.

(13) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri/finansmanları, gerek gördüğünde aracı banka görüşünü de alarak vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.

(14) Değişken faizli/kâr paylı kredilerin/finansmanların her bir geri ödemesine uygulanacak faiz/kâr payı oranı bu Talimatın 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre aracı bankaca hesaplanır. Aracı banka hesapladığı faiz/kâr payı oranını ve toplam geri ödeme tutarını geri ödeme tarihinden 5 iş günü önce Merkez Bankasına bildirir.

Madde 16 – Kredi/Finansman geri ödemelerinin yapılmaması ve yaptırım uygulanması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Avansa kabul edilen senetlerin vadelerinde Merkez Bankasına geri ödenmemesi veya bu Talimatın 12 nci maddesinin ikinci fıkrası ile 12/A maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen şekilde Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere/finansmanlara ilişkin geri ödemelerin geri ödeme planında belirtilen vadelerde Merkez Bankasına yapılmaması halinde, vade tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar her gün için, Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,5 katsayı ile çarpımı sonucu hesaplanan oran üzerinden gecikme faizi/cezası uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz/ceza tutarına, BSMV uygulanır.

(2) Kredi/Finansman geri ödeme vadelerinde Merkez Bankasına ödeme yapılmaması halinde, 10 uncu maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi geri ödeme tutarını ve gecikme faizini/cezasını aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından resen tahsile yetkilidir.

(3) Aracı banka tarafından, senet vadesinde kredi/finansman geri ödeme tutarının tahsil edilememesi halinde senedi keşide eden borçlu firma Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünden teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.

(4) 6102 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.

Madde 17 – Kredi/Finansman kullanım koşullarının sağlanmaması ve yaptırım uygulanması

Son değişiklik: 18.06.2026

(1) Senedin avansa kabul edilmesinden sonra; bu Uygulama Talimatının 8 inci maddesinde belirtilen koşulların sağlanmadığının tespit edilmesi halinde kullandırılan kredi/finansman Merkez Bankasınca geri çağırılır ve tahsis edilen kredi/finansman tutarı iptal edilir. Bu durumda Merkez Bankası krediye/finansmana ilişkin kalan anapara, komisyon, vergi vs. masrafların toplamının tek seferde ödenmesi için aracı bankaya yazılı talimat gönderir. Talimatın gönderildiği tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde ilgili tüm tutar ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme ve bildirimin ardından senetler vadelerinden önce senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir. Bu fıkra kapsamındaki işlemlerde sadece tahakkuk eden faizler/kâr payları tahsil edilir.

(2) Bu madde kapsamında geri çağırılan krediler/finansmanlar için, kredi/finansman kullanım tarihinden geri ödemenin yapıldığı tarihe kadar, kredi/finansman tutarı üzerinden geri ödeme tutarları ve tarihleri de dikkate alınarak, bu Uygulama Talimatının 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında belirtilen oran üzerinden yaptırım uygulanır.

(3) Bu madde kapsamında geri çağırılan krediyi/finansmanı kullanan firmanın kredinin/finansmanın geri çağırıldığı tarihten itibaren 3 yıl boyunca kredi/finansman başvurusu kabul edilmez.

(4) Bu madde kapsamında yaptırım uygulanan krediler/finansmanlar için bu Uygulama Talimatının 18 inci maddesi kapsamında yatırım taahhüdünün takibi yapılmaz.

BEŞİNCİ BÖLÜM — Kredi/Finansman Taahhüdüne İlişkin İşlemler

Madde 18 – Yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Kredi/Finansman konusu yatırım taahhüdünün ilgili yatırımına ait Yatırım Teşvik Belgesinin kapatılmasını müteakip kapatılması esastır. Kredi/finansman vadesine kadar Yatırım Teşvik Belgesinin kapatılmamış olması veya yatırıma ilişkin Yatırım Teşvik Belgesi bulunmaması halinde taahhüdün en geç kredi/finansman vadesinden itibaren altı (6) ay sonunda ilgili yatırımın gerçekleştiğini tevsik eden bilgi ve belgelerle kapatılması esastır. YTB süresi bu süreden önce dolan kredilerde, aracı banka yatırımın tamamlanma oranını tespit ederek Merkez Bankasına yazılı bildirimde bulunur. Bakanlıkça YTB’nin kapatılması için ek süre verilmiş olması halinde YTAK kapsamındaki yatırım taahhüdünü gerçekleştirme süresi bu ek süre kadar uzatılır. Kredilerle/Finansmanlarla ilgili yatırım taahhütlerinin gerçekleşme durumu aracı bankalar tarafından kredi/finansman bazında izlenir.

(2) Taahhütlerin gerçekleşme durumu firmalarca taahhüt kapatma süresi sonunu izleyen günden itibaren en çok bir ay içinde bu maddede açıklanan şekilde aracı bankalarca tevsik edilir.

(3) YTB kapatma işlemleri sonuçlanmış ise yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu firmaca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak yazının aracı bankaya ibrazı ile tespit edilir.

(4) YTB’nin kapatma işlemlerinin sonuçlanmamış olması veya kredinin/finansmanın bu Talimatın 8 inci maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde YTB aranmaksızın kullanılması durumunda ise 20/6/2012 tarihli ve 28329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1)’in eklerinde yer alan örneklere uygun olarak Yeminli Mali Müşavirlerce düzenlenecek “Yatırım Kapsamı Harcamaların Tespitine İlişkin Yeminli Mali Müşavir Raporu” ile “Yatırım Tamamlama Ekspertiz Raporu”nun aracı bankaya ibrazı ve aracı banka tarafından teyit amacıyla yapılacak değerleme-ekspertiz işlemi ile yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu tespit edilir.

(5) Aracı banka yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu en geç on iş günü içinde Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne bildirir. Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünün talep etmesi halinde taahhüt gerçekleşme durumunun tespitine ilişkin belgeler de ayrıca iletilir.

Madde 19 – Yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmemesi durumunda yaptırım uygulanması

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Yatırım taahhüdünün kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi halinde, kredi/finansman anapara tutarına taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmı oranında kullanım tarihinden ödeme tarihine kadar, taksit ödeme tarihlerinde geçerli olan Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden yaptırım uygulanır.

(2) Hesaplanan yaptırım tutarı BSMV ile birlikte aracı bankadan tahsil edilir. Vadesi dolmamış kredilerde/finansmanlarda yaptırım ödemeleri kredi/finansman geri ödeme tarihlerinde taksitli olarak yapılır. Geri ödemesi yapılmış taksitlere ait yaptırım tutarı ise tek seferde tahsil edilir. Tek seferde tahsil edilecek yaptırımların ödenmesi için bildirim tarihinden itibaren 5 iş günü süre verilir. Yatırım taahhüdünü kısmen veya tamamen gerçekleştirmeyen firmaların kredi/finansman kullanım talepleri, taahhüdün gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği ya da Merkez Bankasına bildirildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle kabul edilmez.

ALTINCI BÖLÜM — Diğer Hususlar

Madde 20 – Mevzuata ilişkin hususlar

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Kredi/Finansman kullanan firma tarafından yatırım faaliyetlerine bağlı olarak düzenlenen ve aracı bankalar aracılığıyla Merkez Bankasına sunulan senetler Merkez Bankasınca avansa kabul edilir. Bu itibarla, Türk parası kıymetini koruma ve yatırım teşvik mevzuatı ile ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir.

(2) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, avansa tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, aracı bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.

(3) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi/finansman kullandırılamaz.

(4) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak kredi/finansman kullandırılamaz, kredi/finansman taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.

(5) Kredi/Finansman kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi/finansman kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol aracı banka tarafından yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.

(6) Talep edilmesi durumunda kredi/finansman konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.

(7) Merkez Bankası, kredi/finansman kullanımlarının bu Uygulama Talimatına uygun olarak yapılıp yapılmadığını aracı banka nezdinde denetleme hakkını saklı tutar.

Madde 21 – Senetlerin muhafazası

Son değişiklik: 15.01.2021

(1) Avansa kabul edilen senetler ve ilgili belgelerin saklanması, sayımı ve kontrolü Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile Uygulama Talimatı hükümlerine göre yapılır.

Madde 22 – Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde yapılacak diğer işlemler

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde, aracı banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak aracı bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaya ödenmeyen veya hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince resen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.

(2) 6102 sayılı Kanunun poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.

(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi müdür yardımcısı ve müdürü tarafından imzalanır.

(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.

(5) 6102 sayılı Kanunun 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve senet bedelinin tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.

(6) Protestoya rağmen senet tutarlarının tahsiline imkân olmaması halinde, aracı banka hakkında Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Senet Taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü talimatı ile bildirilir.

YEDİNCİ BÖLÜM — Son Hükümler

Madde 22A – Son Hükümler

Son değişiklik: 02.02.2023

(1) Merkez Bankası yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan firmaların finansman yapılarını, finansal piyasa işlemleri ile Türk lirası ve yabancı para kredilerini/finansmanlarını izlemeye ve buna bağlı olarak firmalara ilişkin değerlendirme yapmaya yetkilidir.

Ek madde 1 – İhracat veya Döviz Kazandırıcı Hizmet Gelirlerinin Merkez Bankasına Satış Yükümlülüğü

Son değişiklik: 24.11.2023

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanları kapsamında krediyi/finansmanı kullanacak firmaların kredi/finansman vadesi boyunca;

a) Merkez Bankası İhracat Genelgesi kapsamında düzenletecekleri tüm İBKB’lerin Merkez Bankası İhracat Genelgesinin ek 1 inci maddesi hükmü kapsamında en az %40’ının Merkez Bankasına satış yükümlülüğüne ek olarak, bu yükümlülük gereği döviz satışının yapıldığı tarihte en az %40’ının ilgili düzenlemelerde belirtilen şekilde Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi,

b) Döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinin; Görünmeyen İşlemlere İlişkin 13 Ocak 2000 tarih ve 2000/YB-4 sayılı Genelgenin 20 nci maddesi kapsamında en az %80’inin ilgili düzenlemelerde belirtilen şekilde Merkez Bankasına satılmasını taahhüt etmesi,

gereklidir.

(2) Turizm işletmelerinin bu maddenin birinci fıkrası kapsamında kredi/finansman vadesi süresince yıllık olarak en az kullanımı yapılan kredi/finansman dilimi tutarının iki katı döviz kazandırıcı hizmet geliri satışı yapması gereklidir.

(3) Bu madde kapsamında firmaların kredi/finansman vadesi boyunca döviz alımı yapmama taahhüdü vermesi gereklidir. Ancak, firmaların ithalat ödemeleri için ödeme gününde yapacakları döviz alımları bu kuraldan istisnadır. Bu kapsamda firmalarca ithalat ödemesine ilişkin gümrük beyannamesi, fatura veya sözleşme gibi ithalat ödemesi tutarını gösteren belgelerin aracı bankaya ibraz edilmesi gereklidir. Ayrıca, bu fıkra kapsamında kredi/finansman vadesi boyunca firmaca satın alınacak toplam döviz tutarı hiçbir koşulda kredi/finansman vadesi içerisinde daha önce satışı gerçekleştirilen toplam döviz tutarlarından daha fazla olamaz.

(4) Bu madde kapsamında satılacak dövizlerin ihracat bedeli olduğu mal ihracatçısı firmalar için Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2018/32-48 Sayılı Tebliğ ile 16 Ocak 2020 tarihli İhracat Genelgesi hükümlerine istinaden düzenlenen İBKB ile, döviz kazandırıcı hizmet sunan firmalar için ise yurt dışı yerleşiklerden elde edilen dövize ilişkin satış ve/veya teslimat bedeli dövizin ilgili firmanın hesabına alacak kaydedildiğine dair banka dekontu ile firmalarca aracı bankaya tevsik edilir. Bu kapsamda, firmalarca birden fazla İBKB ibrazı mümkündür.

(5) Bu Uygulama Talimatının 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında krediye/finansmana konu yatırımı ithal ikamesine yönelik olan ve ihracatı bulunmayan firmalara bu maddenin döviz satışına ilişkin hükümleri uygulanmaz. Ancak bu firmaların da kredi/finansman vadesi boyunca, ithalat ödemeleri için ödeme gününde yapacakları döviz alımları istisna tutulmak üzere, döviz alımı yapmama taahhüdü vermesi gereklidir.

(6) Firmalarca bu maddede belirtilen usul ve esaslara uygun olarak ihracat veya döviz kazandırıcı hizmet gelirlerinin Merkez Bankasına satılması aracı bankalarca takip edilir. Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğü bu madde kapsamında gerçekleştirilen döviz satış işlemlerine ilişkin aracı bankalardan her türlü bilgi ve belgeyi talep etmeye yetkilidir.

(7) Bu madde kapsamında, yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanacak firmaların, kredi vadesi boyunca bu Uygulama Talimatında belirtilen gerekli döviz satışlarının yapılacağına, ithalat ödemeleri için ödeme gününde yapacakları döviz alımları dışında döviz alımı yapılmayacağına, aracı bankaca veya Merkez Bankasınca bu kapsamda talep edilecek her türlü bilgi ve belgelerin doğru ve eksiksiz şekilde verileceğine ve yurtiçinde yerleşiklerle yapılacak her türlü ticari işlemlerinde fiyatlama ve ödemelerin Türk lirası olarak yapılacağına ilişkin bir taahhütname aracı bankaya ibraz edilir. Ayrıca, söz konusu taahhütnamede firmaca taahhütnameye aykırı işlem yapıldığının aracı banka veya Merkez Bankasınca tespiti halinde bu Uygulama Talimatında belirtilen yaptırımların gayrikabili rücu olarak kabul edildiğinin beyan ve taahhüt edildiği belirtilir.

(8) Aracı bankaca veya Merkez Bankasınca firmanın bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları kapsamındaki döviz satış taahhüdünün veya üçüncü fıkrası kapsamındaki döviz alımı yapmama taahhüdünün yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde, firmaya yeni dilim kullanımı yaptırılmaz ve Merkez Bankasınca yapılacak değerlendirmeye göre yatırım taahhütlü avans kredisinin/finansmanının geri çağırılmasına karar verilebilir.

Mülga Madde

Ek madde 2 – Kredi kullandırımlarının durdurulması

(1) Bu maddeyi ihdas eden Uygulama Talimatı değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bu Uygulama Talimatı kapsamında yeni kredi başvurusu alınmaz. Bu tarih itibarıyla; Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğüne e-posta yoluyla ön onay uygunluğu için iletilen taleplerden ilgili değerlendirme süreci sonucunda uygun bulunan talepler ile halihazırda ön onay uygunluğu verilmiş ancak kullanımlara başlamamış olanlara bu Uygulama Talimatı hükümlerine göre kredi/finansman kullandırımı yapılır.

Geçici madde 1

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Bu Uygulama Talimatının 11 inci maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen şartlar, söz konusu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce Merkez Bankasınca tahsis edilen yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına da uygulanır. Bu krediler/finansmanlar için 11 inci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen sürelerin hesaplanmasında başlangıç tarihi olarak söz konusu fıkranın yürürlük tarihi esas alınır.

Geçici madde 2

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) 19 Mart 2021 tarihli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Merkez Bankasınca tahsis edilmiş olan yatırım taahhütlü avans kredilerinin/finansmanlarının henüz kullanılmamış kısımlarına, krediye/finansmana aracılık eden bankaca Merkez Bankasına 31 Mayıs 2021 (dâhil) tarihine kadar yazılı olarak başvurulması halinde, bu Talimatın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen değişken faiz/kâr payı oranı uygulanır. Bu kapsamda değişken faiz/kâr payı uygulaması tercih edilen kredilerin/finansmanların henüz kullanılmayan kısımları için faiz/kâr payı sabitleme uygulamasına son verilir.

(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içinde başvuruda bulunulmayan kredilerin/finansmanların kullanılmamış olan kısımları için bu Talimatın 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen faiz/kâr payı uygulaması devam eder.

Geçici madde 3

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) 1 Mart 2022 tarihli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Merkez Bankasınca tahsis edilmiş olan yatırım taahhütlü avans kredilerinin/finansmanlarının henüz kullanılmamış kısımlarına, krediye/finansmana aracılık eden bankaca Merkez Bankasına 29 Nisan 2022 (dâhil) tarihine kadar yazılı olarak başvurulması halinde, bu Talimatın 10 uncu maddesinde düzenlenen faiz/kâr payı oranı ve faiz/kâr payı oranından yapılabilecek indirimlere ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içinde başvuruda bulunulmayan kredilerin/finansmanların kullanılmamış olan kısımları için kredinin/finansmanın tahsis tarihinde geçerli olan sabit veya değişken faiz/kâr payı oranları belirleme yöntemine göre hesaplanacak faiz/kâr payı oranları uygulanmaya devam eder. Ek-1 inci madde kapsamındaki bütün yükümlülükler kaldırılmıştır.

Geçici madde 4

(1) Bu maddeyi ihdas eden Uygulama Talimatı değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanımlarına ilişkin döviz satış yükümlülüklerine ilişkin tüm yükümlülükler ile bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesine ilişkin yaptırım tutarları kaldırılmıştır.

Geçici madde 5

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) 5 Nisan 2024 tarihli Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce Merkez Bankasınca değişken faizli olarak tahsis edilmiş yatırım taahhütlü avans kredilerinin kalan geri ödemelerine, krediye aracılık eden bankaca Merkez Bankasına 31 Aralık 2024 (dahil) tarihine kadar yazılı olarak başvurulması halinde yüzde 35 sabit faiz oranı uygulanır.

(2) Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içinde başvuruda bulunulmayan krediler için değişken faiz oranları belirleme yöntemine göre hesaplanacak faiz oranları uygulanmaya devam eder.

Geçici madde 6

(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükten kaldırılan Uygulama Talimatı’nın 8 inci maddesinin onuncu fıkrasında yer alan yurt içi yerleşikler ile yapılacak sözleşme ve fiyatlamalar ile üretilecek mal veya sunulacak hizmetlerin yurt içi yerleşiklere yönelik fiyatlama ve satışının Türk lirası üzerinden yapılacağına ilişkin taahhütler kapsamında, yaptırım uygulanmamış yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanları için sadece kredi/finansman tutarları ile yurtiçi yerleşiklere Türk lirası cinsi ödeme yapılması şartı devam eder.

Madde 23 – Yürürlük

Son değişiklik: 15.01.2021

(1) Bu Uygulama Talimatı Yönetim Komitesinin 5 Haziran 2020 tarih ve 52615 sayılı Kararı ile kabul edilmiş olup, 5 Haziran 2020 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 24 – Yürütme

Son değişiklik: 24.03.2025

(1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.