Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği Arasında İzinsiz İkamet Eden Kişilerin Geri Kabulüne İlişkin Anlaşmanın Uygulanmasına Dair Yönerge
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu belgenin amacı; Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki göç akınlarının yönetiminde ortak sorumluluk, dayanışma ve özellikle düzensiz göçle mücadele etme konularında varılan mutabakat temelinde hazırlanan ve 16.12.2013 tarihinde imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği Arasında İzinsiz İkamet Eden Kişilerin Geri Kabulüne İlişkin Anlaşma”¹ hükümlerinin Türkiye'nin yükümlülükleri çerçevesinde uygulanmasına yönelik usul ve esasları belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu kılavuz; “Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği Arasında İzinsiz İkamet Eden Kişilerin Geri Kabulüne İlişkin Anlaşma” hükümlerinin uygulamasına yönelik usul ve esasları kapsar.
Madde 3 – Uygulamada Anlaşmanın önceliği
(1) Usulüne göre yürürlüğe konulmuş ikili ya da çok taraflı anlaşmalarla bu anlaşmanın aynı konudaki hükümleri arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda bu anlaşma hükümleri esas alınır.
(2) Anlaşma hükümleri, Türkiye ile üye devletler arasında bugüne kadar yapılmış olan veya bundan sonra yapılabilecek her türlü yasal bağlayıcılığı bulunan belgenin hükümlerinden önce gelir.
Madde 4 – Uluslararası hukuk ve sözleşmeler bakımından Anlaşmanın sınırlılığı
(1) Anlaşma hükümlerinin uygulanmasında, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler de dâhil olmak üzere uluslararası hukuktan kaynaklanan hak, yükümlülük ve sorumlulukları saklıdır.
(2) Birinci fıkra hükmü kapsamında Anlaşmanın uygulanması sırasında özellikle göz önünde bulundurulması gereken ve Anlaşmada da belirtilen sözleşmeler şunlardır:
a) 1951 Tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin Sözleşme²
b) Devletleri iltica başvurularını incelemekten sorumlu tutan uluslararası sözleşmeler³
c) İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi⁴
ç) İşkence ve Diğer Zalimane, Gayri İnsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme⁵
d) Suçluların iadesine ve transit geçişine dair uluslararası sözleşmeler⁶
e) Yabancıların geri kabulleriyle ilgili ikili veya çok taraflı sözleşmeler, anlaşmalar ve diğer belgeler
(3) Anlaşmanın uygulanmasında Türkiye ile üye devletlerarasındaki anlaşma ve diğer düzenlemelerden kaynaklanan yükümlülüklere uygun hareket edilir.
Buna göre;
a) Türkiye veya üye devletler, ülkelerinde yasal olarak ikamet edenlerin ve çalışanların tüm haklarını koruyacaklardır.⁷
b) Türkiye ve üye devletler, ülkelerinde yasadışı kalmaları nedeniyle Anlaşmanın konusu olan üçüncü ülke vatandaşlarının, uluslararası hukuktan kaynaklanan geri vermeye ilişkin bilgi edinme, hakkında alınan kararın geçici olarak askıya alınmasını talep etme ve diğer yasal haklardan yararlanmalarını sağlayacak usul güvencelerini gözetecektir.⁸
c) Türkiye ve üye devletler, anlaşmanın uygulanmasıyla ilgili düzenlemelerinde uluslararası koruma⁹ talebinde bulunan kişilerin haklarının kısıtlanmasına yol açmayacak usul güvencelerine riayet edecektir.¹⁰
ç) Türkiye ve üye devletler üçüncü ülke vatandaşlarından uzun dönem ikamet izni almış kişilerin haklarını koruyan usul güvencelerini gözetecektir."
d) Türkiye ve üye devletler aile birleşimi kapsamında ikamet izni verilen kişilerin haklarını koruyan usul güvencelerine riayet edeceklerdir.¹²
Madde 5 – Anlaşmanın coğrafi uygulama alanı
(1) Anlaşma, Danimarka Krallığı hariç olmak üzere ve Birleşik Krallık ile İrlanda Cumhuriyeti kendileri talep etmedikçe geçerli olmamak kaydıyla, Avrupa Birliği Antlaşmasının yürürlükte olduğu topraklarda ve Türkiye Cumhuriyeti topraklarında geçerli olacaktır.
Madde 6 – Uygulama Protokolleri ve ilkeleri
(1) Türkiye, bir üye devletle birlikte yürürlüğe koyduğu bir uygulama protokolünün herhangi bir hükmünü, başka bir üye devlet talep ettiğinde o devlet ilişkilerinde de uygular. Aynı şekilde Türkiye, bir üye devletle yürürlüğe koyduğu bir uygulama protokolünün herhangi bir hükmünü bir başka üye devletle de uygulamayı isteme hakkına sahiptir.
Madde 7 – Geri kabul işlemlerinde yetkili makam
(1) Üye devletlerin Anlaşma kapsamında Türkiye’den yapacakları geri kabul taleplerine ilişkin başvuruları Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce değerlendirilerek sonuçlandırılır.
(2) Türkiye’nin Anlaşma kapsamında üye devletlere yapacağı geri kabul taleplerine ilişkin görevler Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce yerine getirilir.
(3) Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün bu görevleri yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bilgi, belge ve buna benzer talepleri ilgili kamu kurum ve kuruluşları tarafından geciktirilmeksizin yerine getirilir.¹³
Madde 8 – Türk vatandaşlarının kabulü
(1) Anlaşmanın 3 üncü maddesi uyarınca, üye devletler aşağıda sayılan Türk vatandaşları için Türkiye’den geri kabul talebinde bulunabilir:
a) Üye devlete yasadışı şekilde girmiş olanlar
b) Üye devlette vize ya da vize muafiyeti süresi sona eren ve ikamet izni alma koşullarını yerine getiremeyenler
c) Üye devlette ikamet etmekte iken, ikamet etme gerekçeleri ortadan kalktığı için izni uzatılmayanlar
ç) Üye devlette ikamet izni geçerliyken, izin alma gerekçesi kalmadığından izinleri iptal edilenler
Madde 9 – Türk vatandaşlığının kanıtı
(1) Türk vatandaşı olduğu iddiasıyla Türkiye’ye gönderilmesi düşünülen kişilerle ilgili olarak, üye devlet tarafından sunulan aşağıdaki belgeler Türk vatandaşlığının kanıtı olarak kabul edilir:
a) Türkiye Cumhuriyeti pasaportları
b) Türkiye Cumhuriyeti seyahat belgesi
c) Türkiye Cumhuriyeti Nüfus Cüzdanı
ç) Askeri hizmet karneleri ve askeri kimlik kartları
d) Gemi adamı cüzdanı ve kaptanların hizmet kartı
e) Türk vatandaşlığını dolaylı veya açıkça belirten diğer resmi belgeler
f) Üye devletin, Vize Bilgi Sisteminden (VIS) yaptığı kimlik doğrulaması
g) Vize Bilgi Sisteminin kullanılmadığı durumlarda, üye devletin vize başvurusu kayıtlarından yaptığı kimlik doğrulaması
(2) Birinci fıkradaki belgelerin sunulması tek başına vatandaşlığın kanıtı için yeterli olmayacağı gibi, belgelerin sunulmaması da kişilerin kesinlikle Türk vatandaşı olmadıkları anlamı taşımaz. Ancak, birinci fıkradaki belgeler aksi ispat edilinceye kadar vatandaşlığın kanıtı olarak kabul edilir.
(3) Türk vatandaşı olduğu iddiasıyla Türkiye’ye gönderilmesi düşünülen kişilerle ilgili olarak, üye devlet tarafından sunulan aşağıdaki belgeler Türk vatandaşlığın kesin olmayan karinesi¹⁵ olarak değerlendirilir:
a) Vatandaşlığın kanıtı olarak sunulacak belgelerin (Kılavuz, Md. 9/1) fotokopileri veya geçerliliği sona ermiş olanların aslı
b) Sürücü belgelerini aslı veya fotokopileri
c) Doğum Belgelerini aslı veya fotokopileri
ç) Şirket kimlik kartları veya fotokopileri
d) Türk vatandaşlığına ilişkin yazılı tanık beyanları
e) Resmi bir sınav sonucu da dâhil olmak üzere geri kabule konu kişinin Türkçe dilinde yazılı beyanları
f) Pasaport işlemleri sırasında Türk makamları tarafından düzenlenen resmi belgeler
g) Türk vatandaşlığını belirlemeye yardımcı olabileceği değerlendirilen bilgi ve belgeler
(4) Bu bilgi ve belgeler talep eden üye devlet tarafından sunulduğunda, Türk vatandaşlığının kanıtlanması çalışmalarında yardımcı ve destekleyici belgeler olarak kabul edilir.
(5) Karinelerin soruşturulmasında Anlaşmanın 11 inci maddesinde belirtilen süre sınırlamalarına uyulur. ¹⁶
(6) Uyruğun karinesi olarak üye devlet tarafından sunulan belgelerin sahte olduğu anlaşılırsa, bu belgelerle yapılan geri kabul talebi uygun görülmez.
Madde 10 – Türk vatandaşlığının kesinleştirilmesi İşlemleri
(1) İşlemlere üye devletin geri kabul talebinde bulunurken geri kabul başvurusu¹⁷ formunda bildirdiği kimlik bilgileri esas alınarak başlanır.
(2) Türk vatandaşı olduğu ileri sürülerek yapılan geri kabul başvurularında Göç İdaresi Genel Müdürlüğü aşağıdaki işlemleri yerine getirir:
a) Kimlik bilgileri üzerinden Türk vatandaşlık mevzuatı¹⁸ çerçevesinde nüfus kayıtlarından gerekli kontrol yapılır.
b) Vatandaşlığın tespitine yönelik tereddütlerin doğması ve bu tereddütlerin giderilememesi durumlarında İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüyle temasa geçilir.¹⁹
c) Bildirilen kimlik bilgileri üzerinden kanıtlanması mümkün olamayan, ancak Türk vatandaşı olabileceğine dair kuvvetli şüphe bulunması halinde, doğru kimlik bilgilerinin tespiti amacıyla kişinin daha önce yaşadığı bildirilen adreslerden valilikler marifetiyle araştırma yaptırılabilir.
ç) Türkiye’nin bulunduğu coğrafyadan ve tarihi bağlarından kaynaklanan nedenlerle, yaygın kullanılan isim benzerliğinden dolayı, Türk vatandaşlığıyla ilgisi bulunmayan farklı uyruklardaki kişiler, Türk vatandaşı oldukları ileri sürülerek geri kabul işleminin konusu olabileceklerinden, daha önce yaşadıkları bildirilen adreslerden valilikler marifetiyle araştırma yaptırılabilir.
d) (c) ve (ç) bentlerinde yapılması öngörülen araştırma ve valilikler bünyesindeki çalışmalar il göç idaresi müdürlüğü koordinesinde, il nüfus ve vatandaşlık işleri müdürlüğü, ilgili kolluk birimi ve muhtarlıklarla işbirliği içinde gerçekleştirilir.
e) Türk vatandaşlığının kesinleştirilmesi çalışmaları en kısa sürede ve her halde geri kabul başvurusunun yanıtlanması için hızlandırılmış usule göre beş iş günü ve normal usule göre ise en geç yirmi beş takvim günü içinde tamamlanır.
Madde 11 – Türk vatandaşlarının geri kabul talebine ilişkin kararın alınması ve bildirilmesi
(1) Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün üye devletin talebine yanıt olarak gönderdiği yazılı bildirim karar niteliği taşır.
(2) Göç İdaresi Genel Müdürlüğü üye devletin geri kabul talebine iki tür yanıt verir:
a) “Geri kabul talebinin kabulü" kararı: Türk vatandaşlığı doğrudan tespit edilebilen veya yapılacak araştırmalar sonucunda vatandaşlığının sabit olduğu anlaşılanlar hakkında alınan karardır.
b) “Geri kabul talebinin reddi" kararı: Türk vatandaşı olmadığı tespit edilenler hakkında alınan karardır.
(3) Üye devletin başvurusuna “geri kabul talebinin reddi” kararı verilmişse, üye devlete verilecek yanıtta reddedilme gerekçesi açıkça yer alır.
(4) Yapılan araştırma sonunda üçüncü ülke vatandaşı olduğu anlaşılanlar hakkında, üye devletin ikinci kez talepte bulunmasına gerek bırakılmaksızın, talebe konu kişi hakkında üçüncü ülke vatandaşlarının tabi olduğu usuller uygulanır. Karar, üye devlete bildirilirken kişinin vatandaşlığıyla ilgili bu durum da belirtilir.
(5) Alman karar en kısa sürede ve her halde zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü²⁰ içinde üye devlete bildirilir.
(6) Geri kabul talebinin kabulü kararı, eş zamanlı olarak Türkiye'nin üye devletteki ilgili dış temsilciliğine de bildirilir.
Madde 12 – Geri kabul işlemi için gerekli seyahat dokümanının düzenlenmesi
(1) Üye devletin geri kabul talebinin uygun görülmesi üzerine kişinin Türkiye’ye getirilmesini sağlayacak seyahat dokümanlarının hazırlanmasıyla ilgili aşamaya geçilir.
(2) Seyahat dokümanlarına ilişkin esaslar şunlardır:
a) Türk vatandaşı geçerli bir pasaport veya seyahat belgesine sahipse, Türkiye’ye kabulünde bu belgeler kullandırılır.
b) İhtiyaç duyulursa düzenlenecek seyahat dokümanı, Türk vatandaşları için hali hazırda geçerli olan seyahat belgesidir.
c) Seyahat belgesi, geri kabul talebine ilişkin yanıtın iletildiği üye devletteki yetkili Türk konsolosluğu tarafından düzenlenir.
ç) Konsolosluk seyahat belgesini, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün üye devletle eş zamanlı olarak gönderdiği geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin bildirimi aldıktan sonra, en geç üç iş günü içinde düzenler.
d) Seyahat belgesi üç ay geçerli olacak şekilde düzenlenir. Geçerlilik süresi üç aydan az ya da çok olamaz.
e) Seyahat belgesinin düzenlenmesinde geri kabule konu kişinin rızası aranmaz.
f) Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün, geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin üye devlete gönderdiği resmi bildirim, şu hallerde seyahat belgesi yerine kullanılır:²¹
f.1. Üye devlette seyahat belgesini düzenleyecek yetkili Türk konsolosluğunun bulunmaması
f.2. Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından yetkili Türk konsolosluğu tarafından seyahat belgesinin üç iş günü içinde düzenlenememesi
g) Geri kabul talebinin süresi içinde yanıtlanamaması durumunda, üye devletin Türkiye'ye ilettiği geri kabul başvurusu konsolosluğun seyahat belgesi düzenlemesi için yeterli kabul edilir.
ğ) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin seyahat belgesi yerine kullanılması gerekli olduğu hallerde, resmi bildirim belgesinin geçerlilik süresi üç aydır.²²
h) Geri kabule konu Türk vatandaşı seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle²³ Türkiye'ye gönderilememişse, yetkili Türk konsolosluğu tarafından üç ay geçerli yeni bir seyahat belgesi düzenlenir.
ı) İkinci kez düzenlenmesi zorunlu olan söz konusu seyahat belgesinin üç iş günü içinde düzenlenememesi durumunda, ilk resmi bildirim yeniden seyahat belgesi yerine geçerli kabul edilir. Bu durumda resmi bildirim üç ay daha seyahat belgesi yerine kullanılabilir.
Madde 13 – Türk vatandaşlarının Türk vatandaşı olmayan çocukları
(1) Anlaşmanın 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci bendi çerçevesinde Türk vatandaşlarının, Türk vatandaşı olmayan ve evlenmemiş çocukları geri kabul talebine konu olabileceklerdir.
(2) Çocuk, “henüz on sekiz yaşını doldurmamış ve ergin olmamış kişi”dir.
(3) Çocuğun geri kabule konu olabilmesi için gerekli olan şartlar şunlardır:
a) Evli olmamak
b) Üye devlette bağımsız ikamet hakkı bulunmamak²⁴
c) Diğer ebeveynin bağımsız ikamet hakkı bulunmamak
Madde 14 – Türk vatandaşı olmayan çocukların geri kabul talebinin değerlendirilmesi
(1) Çocuğun geri kabulü talep edilirken, üye devlet tarafından gönderilen “geri kabul başvurusu'’ formunda ailesiyle olan bağını gösteren bilgi ve belgelerin yer alması beklenir.²⁵
(2) Formda yer alan bilgiler esas alınarak, çocuğun Türk vatandaşı olup olmadığı hususu kesinleştirilir.
(3) Çocuğun Türk vatandaşı olduğu anlaşılırsa, Türk vatandaşlarının geri kabulüne ilişkin hükümler uygulanır.
(4) Yapılan tüm işlemlerde çocuğun yüksek yararı gözetilir.
(5) Çocuğun geri kabul talebinin değerlendirilmesi çalışmaları en kısa sürede ve her halde geri kabul başvurusunun yanıtlanması için zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde tamamlanır.
Madde 15 – Türk vatandaşı olmayan çocuğun geri kabul talebine ilişkin kararın alınması ve bildirilmesi
(1) Üye devletin geri kabul talebi uygun bulunduğunda çocuk hakkında “geri kabul talebinin kabulü” kararı alınır.
(2) Üye devletin talebinin anlaşma hükümlerine uygun olmadığı anlaşılırsa, çocuk hakkında “geri kabul talebinin reddi” kararı alınır. Üye devlete verilecek yanıtta reddedilme gerekçesi açıkça belirtilir.
(3) Üye devletin geri kabul talebi üzerine alınan karar, en kısa sürede ve her halde zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde üye devlete bildirilir.
(4) Geri kabul talebinin kabulü kararı, eş zamanlı olarak Türkiye’nin üye devletteki ilgili dış temsilciliğine de bildirilir.
Madde 16 – Tük vatandaşlarının Türk vatandaşı olmayan eşleri
(1) Anlaşmanın 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının ikinci bendi çerçevesinde Türk vatandaşlarının, Türk vatandaşı olmayan ve Türk mevzuatına göre evli sayılan eşler (kadın veya erkek) geri kabule konu olabilir.
(2) Geri kabul talebine istinaden yapılacak araştırma sonunda eşin Türk vatandaşı olduğu anlaşılırsa, Anlaşmanın 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında işlem yapılır.
(3) Eşin geri kabule konu olabilmesi için gerekli olan şartlar şunlardır:
a) Türk mevzuatına göre evli sayılmak
b) Üye devlette bağımsız ikamet hakkı bulunmamak²⁶
c) Türk mevzuatını gerektirdiği Türkiye’ye giriş koşullarını sağlamak
ç) Türkiye’ye girişine engel olabilecek kaydı bulunmamak²⁷
Madde 17 – Türk vatandaşı olmayan eşlerin geri kabul talebinin değerlendirilmesi
(1) Eşin geri kabulü talep edilirken geri kabul başvurusu formunda Türk vatandaşıyla olan bağını gösteren bilgi ve belgelerin de yer alması beklenir.²⁸
(2) Eşin geri kabule konu olabilmesi için gerekli olan 16 ncı maddenin üçüncü fıkrasındaki şartları taşıyıp taşımadığı kontrol edilir.
(3) Eşin geri kabul talebinin değerlendirilmesi çalışmaları en kısa sürede ve her halde geri kabul başvurusunun yanıtlanması için zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde tamamlanır.
Madde 18 – Türk vatandaşı olmayan eşin geri kabul talebine ilişkin kararın alınması ve bildirilmesi
(1) Üye devletin talebi olumlu görüldüğünde eş hakkında “geri kabul talebinin kabulü’’ kararı alınır.
(2) Üye devletin talebinin anlaşma hükümlerine uygun olmadığı durumlarda, eş hakkında “geri kabul talebinin reddi” kararı alınır. Üye devlete verilecek yanıtta reddedilme gerekçesi açıkça belirtilir.
(3) Üye devletin geri kabul talebi üzerine alınan karar, en kısa sürede ve her halde zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde üye devlete bildirilir.
(4) Geri kabul talebinin kabulü kararı, eş zamanlı olarak Türkiye’nin üye devletteki ilgili dış temsilciliğine de bildirilir.
Madde 19 – Türk vatandaşı olmayan eşlerin ve çocukların geri kabul işlemi için gerekli seyahat dokümanının düzenlenmesi
(1) Geri kabulü uygun görülen üçüncü ülke vatandaşı eş ya da çocuk, vatandaşı olduğu, vatansızsa vatansız olarak işlem gördüğü ülkenin geçerli pasaportuna veya seyahat belgesine sahipse, Türkiye’ye yapılacak transferlerinde öncelikle bu belgeler kullandırılır.
(2) Üçüncü ülke vatandaşı eş ya da çocuk vatandaşı olduğu, vatansızsa vatansız olarak işlem gördüğü ülkenin geçerli pasaportuna veya seyahat belgesine sahip değilse, Anlaşmanın uygulanmasında kullanılmasına karar verilen “Yabancılar İçin Acil Seyahat Belgesi"²⁹ düzenlenir.
(3) Üye devletteki yetkili Türk konsolosluğu, ikinci fıkradaki seyahat belgesini, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün üye devletle eş zamanlı olarak gönderdiği geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin bildirimini aldıktan sonra, en geç üç iş günü içinde düzenler.
(4) Seyahat belgesi üç ay geçerli olacak şekilde düzenlenir. Geçerlilik süresi üç aydan az ya da çok olamaz.
(5) Seyahat belgesinin düzenlenmesinde geri kabule konu kişinin rızası aranmaz.
(6) Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce yapılan geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin üye devlete gönderdiği resmi bildirim, şu hallerde seyahat belgesi yerine kullanılır:
a) Geri kabul talebinin süresi içinde yanıtlanamaması
b) Üye ülkede seyahat belgesini düzenleyecek yetkili Türk konsolosluğunun bulunmaması
c) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından yetkili Türk konsolosluğu tarafından seyahat belgesinin üç iş günü içinde düzenlenememesi
(7) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin seyahat belgesi yerine kullanılması gerekli olduğu hallerde, resmi bildirim belgesinin geçerlilik süresi üç aydır.³⁰
(8) Geri kabule konu Türk vatandaşı seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle³¹ Türkiye’ye gönderilememişse, yetkili Türk temsilciliği tarafından üç ay geçerli yeni bir seyahat belgesi düzenlenir.
(9) İkinci kez düzenlenmesi zorunlu olan söz konusu seyahat belgesinin üç iş günü içinde düzenlenememesi durumunda, ilk resmi bildirim yeniden seyahat belgesi yerine geçerli kabul edilir. Bu durumda resmi bildirim üç ay daha seyahat belgesi yerine kullanılabilir.
Madde 20 – Türk vatandaşıyken vatansız kalan kişiler
(1) Türk mevzuatında Türk vatandaşlığı, vatandaşlık bağı korunduğu sürece hukuken anlam kazanmaktadır. Türk vatandaşı iken vatansız durumuna düşen kişilerin vatandaşlık hak ve yükümlülükleri yönünden ayrıcalıklı durumları söz konusu olmadığından, Türkiye’ye girişlerinde Anayasanın 23 üncü maddesinin son fıkrası hükmünden yararlandırılmazlar.
(2) Vatansız kalan kişilerden daha önce Türk vatandaşı olduğu ileri sürülerek geri kabulü talep edilen kişiler³² genel olarak aşağıdaki iki gruptan birinde yer alırlar:
a) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre Türk vatandaşlığından çıkarılanlar
b) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre Türk vatandaşlığından izin almak suretiyle ayrılanlar
Madde 21 – Türk vatandaşıyken vatansız kalan kişilerin geri kabul şartları
(1) Türk vatandaşı iken vatansız durumuna düşen kişilerin geri kabulünün talep edilebilmesi için şu koşullar aranır:
a) 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanununa göre Türk vatandaşlığından çıkarılmış veya Türk vatandaşlığından izin almak suretiyle ayrılmış olmak
b) Üye devlette ikamet hakkına sahip olmamak³³
c) Kendisine üye devlette vatandaşlığa alınma vaadinde bulunulmamış olmak ³⁴
Madde 22 – Türk vatandaşıyken vatansız kalan kişilerin geri kabul talebinin değerlendirilmesi
(1) Türk vatandaşı iken vatansız durumuna düşen kişilerin geri kabulü talep edilirken geri kabul başvurusu formunda bu kişilerin o ülkede vatandaşlığa alınma işlemlerinin bulunmadığı ya da vatandaşlığa alınma başvurularının olumsuz sonuçlandığı bilgisinin yer alması beklenir.
(2) Bildirilen kimlik bilgileri üzerinden Türk vatandaşlık mevzuatı çerçevesinde nüfus kayıtlarından gerekli kontroller yapılır.
(3) Vatansızlığın tespitine yönelik tereddütlerin doğması ve bu tereddütlerin giderilememesi durumlarında İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüyle temasa geçilir.
(4) Türk vatandaşı iken vatansız durumuna düşen kişilerin geri kabul talebinin değerlendirilmesi çalışmaları en kısa sürede ve her halde geri kabul başvurusunun yanıtlanması için zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde tamamlanır.
Madde 23 – Türk vatandaşıyken vatansız kalan kişilerin geri kabul talebine ilişkin kararın alınması ve bildirilmesi
(1) Üye devletin talebi olumlu görüldüğünde, “geri kabul talebinin kabulü" kararı alınır.
(2) Üye devletin talebinin anlaşma hükümlerine uygun olmadığı anlaşılırsa, “geri kabul talebinin reddi" kararı alınır. Üye devlete verilecek yanıtta reddedilme gerekçesi açıkça belirtilir.
(3) Üye devletin geri kabul talebi üzerine alınan karar, en kısa sürede ve her halde zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde üye devlete bildirilir.
(4) Geri kabul talebinin kabulü kararı, eş zamanlı olarak üye devletteki yetkili Türk konsolosluğuna da bildirilir.
Madde 24 – Türk vatandaşıyken vatansız kalan kişilerin geri kabul işlemi için gerekli seyahat dokümanının düzenlenmesi
(1) Türk vatandaşı iken vatansız durumuna düşen kişilere Türkiye'ye kabullerinde "Yabancılar İçin Acil Seyahat Belgesi” kullandırılır.
(2) Üye devletteki yetkili Türk konsolosluğu, ikinci fıkradaki seyahat belgesini, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün üye devletle eş zamanlı olarak gönderdiği geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin bildirimini aldıktan sonra, en geç üç iş günü içinde düzenler.
(3) Seyahat belgesi üç ay geçerli olacak şekilde düzenlenir. Geçerlilik süresi 3 üç aydan az ya da çok olamaz.
(4) Seyahat belgesinin düzenlenmesinde geri kabule konu kişinin rızası aranmaz.
(5) Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce üye devlete gönderilen geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirim, şu hallerde seyahat belgesi yerine kullanılır:
a) Üye devlette seyahat belgesini düzenleyecek yetkili Türk konsolosluğunun bulunmaması
b) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından, yetkili Türk konsolosluğunca üç iş günü içinde seyahat belgesinin düzenlenememesi
(6) Geri kabul talebinin süresi içinde yanıtlanamaması durumunda, üye devletin Türkiye’ye ilettiği geri kabul başvurusu konsolosluğun seyahat belgesi düzenlemesi için yeterli kabul edilir.
(7) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin seyahat belgesi yerine kullanılması gerekli olduğu hallerde, resmi bildirim belgesinin geçerlilik süresi üç aydır.³⁵
(8) Seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle³⁶ Türkiye’ye gönderme işlemi gerçekleşememişse, yetkili Türk temsilciliği tarafından üç ay geçerli yeni bir seyahat belgesi düzenlenir.
(9) İkinci kez düzenlenmesi zorunlu olan söz konusu seyahat belgesinin üç iş günü içinde düzenlenememesi durumunda ilk resmi bildirim yeniden seyahat belgesi yerine geçerli kabul edilir. Bu durumda resmi bildirim üç ay daha seyahat belgesi yerine kullanılabilir.
Madde 25 – Geri kabulü talep edilecek üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler
(1) Anlaşmanın 4 üncü maddesi uyarınca, üye devlet aşağıdaki üçüncü ülke vatandaşları veya vatansız kişilerin geri kabulünü Türkiye’den talep edebilir:
a) Üye devlete yasadışı şekilde girmiş olanlar
b) Üye devlette vize ya da vize muafiyeti süresi sona eren ve ikamet izni alma koşullarını yerine getiremeyenler
c) Üye devlette ikamet etmekte iken, ikamet etme gerekçeleri ortadan kalktığı için izni uzatılmayanlar
ç) Üye devlette ikamet izni geçerliyken, izin alma gerekçesi kalmadığından izni iptal edilenler
(2) Birinci fıkra kapsamında oldukları gerekçesiyle Türkiye’ye gönderilmesi düşünülen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin, aynı zamanda aşağıdaki dört gruptan birinde yer almaları gerekecektir:
a) Türkiye’den doğruca üye devlete giden ve Türkiye tarafından düzenlenmiş geçerli vizesi bulunanlar
b) Türkiye’den doğruca üye devlete giden ve Türkiye tarafından düzenlenmiş ikamet iznine sahip olanlar
c) Türkiye’den doğruca üye devletin ülkesine yasadışı giriş yapanlar
ç) Türkiye’den transit geçiş yaptıktan sonra doğrudan üye devletin ülkesine yasadışı giriş yapanlar
(3) Üye devletler, üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabulü için Türkiye’ye yapacakları başvurularında, kişilerin ikinci fıkrada sayılan gruplardan hangisinde yer aldığını belirtir ve buna ilişkin kanıtları ibraz ederler.
Madde 26 – Üye devletlerin Türkiye’den geri kabul talebinde bulunamayacağı üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler
(1) Aşağıda belirtilen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabulüne ilişkin Türkiye’nin bir yükümlülüğü bulunmamaktadır:
a) Türkiye'nin bir uluslararası havalimanından transit geçenler
b) Geri kabul talebinde bulunan üye devletin topraklarına giriş hakkı sağlayan vize, ikamet izni ya da ikamet izni yerine geçen izinleri bulunanlar
c) Üye devlete vizesiz giriş hakkı bulunanlar³⁷
(2) (b) bendinde yer alan geri kabul talebinde bulunulacak kişinin üye devlet tarafından düzenlenmiş vize, ikamet izni ya da ikamet izni yerine geçen izinlerin geçerlilik süresi varsa Türkiye tarafından düzenlenmiş olanlardan kısa olması halinde geri kabul talebinde bulunulabilir.
Madde 27 – Geri kabul talebinde süre/zaman sınırlaması
(1) Üye devletin Türkiye’den geri kabul talebini, kişinin üye ülkede kalamayacağına karar vermesinden ya da orada kalması mümkün olmayan kişilerden olduğu bilgisini elde etmesinden sonra altı ay içinde yapması zorunludur.
(2) Birinci fıkrada öngörülen geri kabul talebi, hukuki ve fiili engeller sebebiyle belirtilen altı aylık süre içinde yapılamadığında, üye devlet hukuki ve fiili engeller ortadan kalktığında Türkiye’den geri kabul talebinde bulunma hakkına sahiptir.
(3) Geri kabul talebinin bu koşula uygunluğunun denetlenebilmesi amacıyla, üye devlet, altı aylık sürenin başlamasına esas olan; kişinin üye ülkede kalamayacağına karar verildiği ya da orada kalması mümkün olmayan kişilerden olduğu bilgisinin edinildiği tarihi Türkiye’ye göndereceği geri kabul başvurusu formunda açıkça belirtir.
Madde 28 – Üye devletin menşe ülkeye gönderme çabası
(1) Üye devlet, üçüncü ülke vatandaşları ve vatansız kişilerin vatandaşı olduğu veya ikamet etme hakkının bulunduğu ülkeye gönderilmesini sağlamak için her türlü çabayı gösterir.³⁸
(2) Bu amaçla, üye devletin Türkiye’ye yapacağı geri kabul başvurusuyla eş zamanlı olarak kişinin menşe ülkeye geri gönderilmesiyle ilgili, varsa menşe ülkeye geri kabul talebinde bulunmak da dâhil, girişimlerde bulunmuş olması gerekir.³⁹
(3) Kişinin menşe ülkesi belirlenemediğinden ikinci fıkradaki menşe ülkeye gönderme girişimleri yapılamamışsa, üye devlet Türkiye’ye yapacağı geri kabul başvurusunda bu hususu nedenleriyle birlikte belirtir.
(4) İkinci fıkradaki geri gönderme çabalarından olumlu yanıt alındığında ya da kişi artık menşe ülkesine gönderilebilmişse, üye devlet bunu Türkiye'ye derhal bildirir.
(5) Geri kabul başvuru formunda, kişinin ülkesine gönderilmesi ile ilgili üye devlet tarafından yapılan çalışmaların özetinin yer alması beklenir.⁴⁰
(6) Geri kabule konu olan kişi hızlandırılmış usule⁴¹ tabi tutularak Türkiye'ye gönderilecekse, üye devletten bu madde hükmünü yerine getirmesi beklenmez.
Madde 29 – Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişinin Türkiye’den üye devlete gittiğinin kabulünü gerekli kılan kanıtlar
(1) Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişinin üye devlete Türkiye’den gittiğini gösteren⁴³ ve üye devlet tarafından geri kabul talebinde belirtilen aşağıdaki bilgi ve belgeler kanıt⁴³ olarak kabul edilir:
a) Türkiye tarafından verilmiş Türkiye’ye giriş için geçerli olan vize⁴⁴
b) Türkiye tarafından Türkiye’de kalmak üzere verilmiş ikamet izni⁴⁵
c) Tahrif edilmiş de olsa bir pasaport ya da seyahat belgelerindeki Türkiye’ye ait giriş ve çıkış damgaları veya bu belgelerdeki Türk sınır makamlarının benzer tasdik ya da kayıtları
ç) Türkiye’de kargo ya da seyahat acentesi hizmeti alındığını gösteren bilgi ya da belge
d) Geri kabulü talep edilen kişinin üye devlet sınırını Türkiye’den gelerek geçtiğini doğrulayabilecek, üye devlet sınır makamlarının ve diğer tanıkların yazılı resmi beyanı
e) Geri kabulü talep edilen kişinin adli veya idari davalarda verdiği yazılı resmi beyanı
f) Geri kabulü talep edilen kişinin üye devlete gitmeden önce Türkiye'de kaldığını açıkça gösteren belgeler
Bu bent kapsamında geri kabulü talep edilen kişinin üye devlete gitmeden önce Türkiye'de kaldığının kanıtı olarak kabul edilebilecek, başlıca belgeler şunlardır:
Geri kabulü talep edilen kişi adına düzenlenmiş⁴⁶ olması kaydıyla;
f.1. Fatura,
f.2. Alışveriş fişi
f.3. Kredi kartı harcama belgeleri
f.4. Diğer harcama belgeleri
f.5. Seyahat bileti
f.6. Hava, tren, otobüs, gemi seferleri yolcu listeleri
f.7. Özel veya tüzel kişilerin randevu kartları
f.8. Kamu kuruluşlarına ait giriş kartları
f.9. Özel kuruluşlara ait giriş kartları
f.10. Konferans, seminer, çalıştay, fuar gibi etkinliklere katılım belgeleri
f. 11. Araç kira sözleşmeleri
f.12. Kira sözleşmeler
i f. 13. Sigorta poliçeleri
Madde 30 – Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişinin Türkiye’den üye devlete gittiğine karine teşkil eden belgeler
(1) Üye devlet üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişinin Türkiye’den geldiğini ileri sürerek yapacağı geri kabul başvurusunda aşağıdaki bilgi ve belgeleri karine⁴⁷ olarak sunabilir:
a) Geri kabulü talep edilen kişinin, Türkiye'de iken, kolluk birimleri, sınır birimleri, kabul ya da geri gönderme merkezlerinin yetkilileri tarafından yapılan açıklamalara konu olduğuna ilişkin iddialar⁴⁸
b) Kişinin, kimliği veya Türkiye'deki ikametiyle ilgili olarak uluslararası bir kuruluş⁴⁴ tarafından sağlanan bilgiler
c) Aile üyeleri, yakınları, seyahat arkadaşları ya da diğer tanıdıklarının, kişinin üye devlete Türkiye’den geldiğine dair verdikleri bilgiler, ifadeler ya da mevcut bilgi ve belgeleri teyit eden yazılı açıklamaları
ç) Kişinin üye devlete Türkiye’den geldiğine ilişkin üye devlet makamları tarafından alınan yazılı beyanı
Bu karinenin, uygulayıcıları kanıta götürebilmesi için mümkün olduğunca aşağıdaki hususları içermesi beklenir:
ç.1. Türkiye’ye giriş tarihi
ç.2. Türkiye’ye giriş yeri (sınır kapısı/yasadışı giriş bölgesi)
ç.3. Girişte kullanılan belgeler
ç.4. Üye devlete gidene kadar Türkiye’de bulunduğu yerler (varsa adresleri)
ç.5. Türkiye’den çıkış tarihi
ç.6. Türkiye’den çıkış yeri (sınır kapısı/yasadışı çıkış bölgesi)
ç.7. Çıkışta kullanılan belgeler
ç.8. Giriş, kalış ve çıkışta irtibatlı olduğu kişilerin isim ve adresleri
Madde 31 – Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabul talebinin değerlendirilmesi
(1) Üçüncü ülke vatandaşları ve vatansız kişilerin geri kabulü talebi aşağıdaki esaslar çerçevesinde değerlendirilir:
a) Üçüncü ülke vatandaşları ve vatansızların geri kabule konu olabilmesi için gerekli olan şartları taşıyıp taşımadığı kontrol edilir.⁵⁰
b) Geri kabul başvurusu formunda yer alan bilgi ve belgelerin kanıt ya da karine olup olmadığı tetkik edilerek ayrıştırma yapılır.
c) Kanıtlar ya da karineler esas alınarak kişinin Türkiye’yle olan bağlantısı araştırılır.
ç) Araştırmaya Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün bilgi işlem alt yapısı yararlanılarak başlanır; vize, giriş, ikamet, çıkış, giriş yasağı kayıtları incelenir ve eşleşme olup olmadığı açıklığa kavuşturulur.
d) Herhangi bir kayda ulaşılamaması ya da ulaşılan kayıtların teyide muhtaç olması halinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla temas kurulur.
e) Mahallinden araştırma yapılmasının gerekliliği ortaya çıkmışsa, valilikler kanalıyla araştırma derinleştirilir.
Madde 32 – Üçüncü ülke vatandaşları veya vatansız kişilerin geri kabul talebine ilişkin kararın alınması ve bildirilmesi
(1) Üye devletin talebi olumlu görüldüğünde, “geri kabul talebinin kabulü” kararı alınır.
(2) Üye devletin talebinin anlaşma hükümlerine uygun olmadığı anlaşılırsa, “geri kabul talebinin reddi” kararı alınır. Üye devlete verilecek yanıtta reddedilme gerekçesi açıkça belirtilir.
(3) Üye devletin geri kabul talebi üzerine alınan karar, en kısa sürede ve her halde zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde üye devlete bildirilir.
(4) Bildirim için gereken yirmi beş takvim günü süresi, geri kabul başvurusunun alındığı tarih itibariyle başlar.
(5) Araştırmanın yirmi beş takvim günü içinde hukuki veya fiili engeller nedeniyle tamamlanamaması halinde kararın bildirim süresi altmış takvim gününe kadar uzatılır.
(6) Cevap verme süresi altmış takvim gününe sarkan başvurularda, azami yirmi beş takvim günü içinde, hukuki ve fiili engeller belirtilerek üye devlete yazılı bildirimde bulunulur.
(7) Türkiye’nin üye devletin talebine yirmi beş takvim günü içinde cevap vermemesi talebin kabulü anlamına gelir.
(8) Geri kabul talebinin kabulü kararı, eş zamanlı olarak üye devletteki ilgili dış temsilciliğe bildirilir.
Madde 33 – Geri kabul işlemi için gerekli seyahat dokümanının düzenlenmesi
(1) Geri kabulü uygun görülen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişi, ülkesinin ya da vatansız olarak işlem gördüğü ülkenin geçerli pasaportuna/seyahat belgesine sahipse, Türkiye’ye yapılacak transferinde öncelikle bu belgeler kullanılır.
(2) Geri kabulü uygun görülen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişi, ülkesinin ya da vatansız olarak işlem gördüğü ülkenin geçerli pasaportuna/seyahat belgesine sahip değilse,⁵¹ Anlaşmanın uygulanmasında kullanılmasına karar verilen “Yabancılar İçin Acil Seyahat Belgesi” düzenlenir.
(3) Yetkili Türk konsolosluğu geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin bildirimi aldıktan sonra, en geç üç iş günü içinde “Yabancılar İçin Acil Seyahat Belgesini” düzenler.
(4) Seyahat belgesi en az üç ay geçerli⁵² olacak şekilde düzenlenir.
(5) Üye devlette seyahat belgesini düzenleyecek konsolosluğun bulunmaması ya da geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından konsoloslukça üç iş günü içinde seyahat belgesinin düzenlenememesi hallerinde, AB’nin standart sınır dışı etme amaçlı seyahat belgesi⁵³ kullanılır.
(6) Geri kabulü uygun görülen üçüncü ülke vatandaşı ya da vatansız kişi, hukuki ve fiili sebeplerle, düzenlenen seyahat belgesinin geçerlilik süresi içinde Türkiye’ye gönderilememişse, seyahat belgesi konsolosluk tarafından üç iş günü içinde seyahat programına uygun şekilde uzatılır veya yenisi düzenlenir.
(7) Hukuki ve fiili nedenlerle seyahat belgesinin uzatılması veya yeniden düzenlenmesi gerektiği halde, üye devlette konsolosluğun olmaması veya başka bir nedenle belgenin süresi uzatılmaz ya da yenilenmezse AB’nin standart sınır dışı etme amaçlı seyahat belgesi kullanılır.
Madde 34 – Geri kabul prosedürüne alınmadan Türkiye’ye sınır dışı edilebilecekler
(1) Üye devletler, bu kılavuzun 25 inci maddesi kapsamında olan aşağıdaki üçüncü ülke vatandaşlarını ya da vatansız kişileri, Anlaşma hükümleri çerçevesinde oluşturulan prosedürlere dâhil etmeden de doğrudan Türkiye’ye gönderebilecektir.
a) Türkiye’ye girme hakkı sağlayan vizeye sahip olanlar⁵⁴
b) Türkiye'de geçerli ikamet iznine sahip olanlar⁵⁵
(2) Bu işlemde üye devlet yazılı bildirimde bulunmaz.
(3) Bu madde kapsamında Türkiye’ye gönderilecek üçüncü ülke vatandaşlarının ya da vatansız kişilerin Türkiye’ye giriş için geçerli kabul edilen pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerinin bulunması zorunludur.⁵⁶
(4) Bu madde kapsamındaki işlemlerde genel mevzuat hükümleri uygulanır.
Madde 35 – Üye devletlerin kendi vatandaşlarını kabul etmesi
(1) Türkiye, bir üye devletten aşağıda sayılan vatandaşlarını kabul etmesini talep edebilir:
a) Türkiye’ye yasa dışı şekilde girmiş olanlar
b) Türkiye’de vize ya da vize muafiyeti süresi sona eren ve ikamet izni alma koşullarını yerine getiremeyenler
c) Türkiye’de ikamet etmekte iken, ikamet etme gerekçeleri ortadan kalktığı için izni uzatılmayanlar
ç) Türkiye’de ikamet izni geçerliyken, izin alma gerekçesi kalmadığından izni iptal edilenler
Madde 36 – Üye devlet vatandaşlığının kanıtlanması
(1) Üye devlet vatandaşlığının kanıtı olarak kabul edilecek bilgi ve belgeler⁵⁷ şunlardır:
a) Üye devlet pasaportları
b) Üye devlet seyahat belgeleri
c) Üye devlet kimlik kartları
ç) Üye devlet askeri hizmet karneleri ve askeri kimlik kartları
d) Üye devlet gemi adamı cüzdanı ve kaptanların hizmet kartı
e) Üye devlet vatandaşlığını dolaylı veya açıkça belirten diğer resmi belgeler
(2) Üye devlet vatandaşının geri kabul talebiyle ilgili başvuru yapılırken, birinci fıkrada sayılan bilgi ve belgeler üye devlet vatandaşlığının kanıtı olarak sunacaksa bunlardan en az birinin başvuruya eklemesi gerekir.
(3) Üye devlet vatandaşlığının kesin olmayan karinesi olarak kabul edilecek belge ve bilgiler şunlardır:⁵⁸
a) Vatandaşlığın kanıtı olarak sunulacak birinci fıkradaki belgelerin fotokopileri veya geçerliliği sona ermiş olanların aslı
b) Sürücü belgelerini aslı veya fotokopileri
c) Doğum Belgelerini aslı veya fotokopileri
ç) Şirket kimlik kartları veya fotokopileri
d) Üye devlet vatandaşlığına ilişkin yazılı tanık beyanları
e) Resmi bir sınav sonucu da dâhil olmak üzere iadeye konu kişinin kendi dilinde yazılı beyanları
f) Pasaport işlemleri sırasında üye devlet tarafından düzenlenen resmi belgeler
g) Üye devlet vatandaşlığını belirlemeye yardımcı olabileceği değerlendirilen bilgi ve belgeler
(4) Geri kabul başvurusunda üye devlet vatandaşlığıyla ilgili olarak birinci fıkradaki kanıtlarla yetinebileceği gibi ikinci fıkradaki karine teşkil eden bilgi ve belgeler de kanıtlara eklenebilecek, ayrıca herhangi bir kanıt mevcut değilse geri kabul başvurusu karine teşkil eden bilgi ve belgelere istinaden de yapılabilecektir.
Madde 37 – Geri kabulü talep edilebilecek üye devlet vatandaşlarının üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız olan çocukları
(1) Üye devlet vatandaşlarının üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız olan çocuklarının da geri kabulü talep edilebilir.⁵⁹
(2) Çocuğun, Türkiye’nin üye devlete yapacağı geri kabul talebine konu olabilmesi için gerekli olan şartlar şunlardır:
a) Evli olmamak
b) Türkiye’de bağımsız ikamet hakkı bulunmamak⁶⁰
c) Diğer ebeveynin bağımsız ikamet hakkı bulunmamak
Madde 38 – Geri kabulü talep edilebilecek üye devlet vatandaşlarının üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız olan eşleri
(1) Üye devlet vatandaşlarının beraberindeki üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız olan ve üye devlet mevzuatına göre evli sayılan eşler (kadın veya erkek) geri kabul talebine konu olabilir.⁶¹
(2) Eşin Türkiye'nin üye devlete yapacağı geri kabul talebine konu olabilmesi için gerekli olan şartlar şunlardır:
a) Üye devlet mevzuatına göre evli sayılmak
b) Türkiye'de bağımsız ikamet hakkı bulunmamak⁶²
c) Üye devlete giriş koşullarını sağlamak
ç) Üye devlette kalma hakkı bulunmak
Madde 39 – Türkiye’ye girişin ardından üye devlet vatandaşlığından kendi isteğiyle çıkan veya çıkarılan kişiler
(1) Üye devlet vatandaşlığından kendi isteğiyle çıkan ya da üye devlet mevzuatı uyarınca çıkarılan ve vatansız durumuna düşen kişilerin geri kabulü talep edilebilir.
(2) Birinci fıkra kapsamındakilerin Türkiye tarafından üye devlete geri kabul talebinde bulunulabilmesi için aşağıdaki şartlar aranır:
a) Üye devlet vatandaşlığının kaybıyla sonuçlanan işlemin, kişinin Türkiye'ye giriş yaptıktan sonra gerçekleşmiş olması⁶³
b) Türkiye tarafından kendisine Türk vatandaşlığına alınma vaadinde bulunulmamış olması⁶⁴
Madde 40 – Türkiye’nin geri kabul talebinin üye devlet tarafından sonuçlandırılması
(1) Üye devlet tarafından Türkiye'nin geri kabul talebine iki şekilde yanıt verilir:
a) "Geri kabul talebinin kabulü”: Üye devlet tarafından yapılacak araştırma sonucunda geri kabul talebinde bulunulan kişinin üye devlete geri kabul edilmesi.
b) “Geri kabul talebinin reddi”: Üye devlet tarafından yapılacak araştırma sonucunda geri kabul talebinin reddedilmesi.
(2) Geri kabul talebinin reddi halinde, ret gerekçesi Türkiye'ye verilecek yanıtta yer alır.
(3) Üye devletin yanıtı zorunlu süre olan en geç yirmi beş takvim günü içinde Türkiye’ye bildirilir.
Madde 41 – Üye devlet tarafından gerekli seyahat dokümanının hazırlanması/düzenlenmesi
(1) Geri kabulü uygun görülen kişi, Türkiye'den çıkış ve üye devlete giriş için gerekli olan pasaport ya da seyahat belgesine sahipse, dönüş için bunlar kullanılır.
(2) Birinci fıkradaki belgelere sahip olmayan kişilere üye devletin Türkiye'deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından, sırf bu seyahate özgü olmak üzere üç ay geçerli olacak seyahat belgesi, en geç üç iş günü içinde düzenlenir.
(3) Seyahat belgesinin düzenlenmesinde kişinin rızası aranmaz.
(4) Üye devlet tarafından geri kabulü uygun görülen kişi seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle⁶⁵ üye devlete gönderilememişse, üye devletin Türkiye'deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından üç ay geçerli yeni bir seyahat belgesi düzenlenir.
(5) Üye devletin Türkiye'ye yapacağı geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirim, aşağıdaki hallerde Türkiye’den çıkışta seyahat belgesi⁶⁶ yerine kullanılır:
a) Üye devletin seyahat belgesini düzenleyecek Türkiye'de yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisinin bulunmaması
b) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından, üye devletin Türkiye’deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından üç iş günü içinde seyahat belgesinin düzenlenememesi
c) Hukuki ve fiili sebeplerle seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde gönderilemeyen kişilere yeni seyahat belgesinin üç iş günü içinde hazır edilememesi
(6) Geri kabul talebinin süresi içinde yanıtlanamaması durumunda, Türkiye’nin üye devlete ilettiği geri kabul başvurusu üye devletin yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından seyahat belgesi düzenlemesi için yeterli kabul edilir.
Madde 42 – Türkiye’den üye devlete gönderilecek üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler
(1) Türkiye, aşağıdaki üçüncü ülke vatandaşları veya vatansız kişilerin geri kabul edilmesini üye devletlerden talep edebilir:
a) Üye devletten gelerek Türkiye’ye yasadışı şekilde girmiş olanlar
b) Vize ya da vize muafiyeti ile üye devletten Türkiye’ye geldikten sonra bu sürelerin sonunda ikamet izni almayanlar/verilmeyenler
c) Üye devletten gelerek Türkiye’de ikamet etmekte iken, ikamet etme gerekçeleri ortadan kalktığı için izni uzatılmayanlar
ç) Üye devletten gelerek Türkiye'de ikamet izni geçerliyken, izin alma gerekçesi kalmadığından izni iptal edilenler
(2) Birinci fıkra kapsamında olduğundan bahisle üye devletten geri kabulü talep edilecek üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin, aynı zamanda aşağıdaki dört gruptan birinde yer almaları gerekecektir:
a) Üye devletten Türkiye’ye doğruca gelen ve üye devlet tarafından düzenlenmiş geçerli vizesi bulunanlar
b) Üye devletten Türkiye’ye doğruca gelen ve üye devlet tarafından düzenlenmiş ikamet iznine sahip olanlar
c) Üye devletten doğruca gelerek Türkiye’ye yasadışı giriş yapanlar
ç) Üye devletten transit geçiş yaptıktan sonra doğrudan Türkiye’ye yasadışı giriş yapanlar
(3) Türkiye, üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabulü için üye devlete yapacağı başvurusunda, kişilerin ikinci fıkrada sayılan gruplardan hangisinde yer aldığını belirtir ve buna ilişkin kanıtları ibraz eder.
Madde 43 – Türkiye’nin üye devlete geri kabul talebinde bulunamayacağı üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler
(1) Aşağıda belirtilen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler için üye devlete geri kabul talebinde bulunulmaz:
a) Üye ülkenin bir uluslararası havalimanından transit geçerek Türkiye'ye gelenler
b) Türkiye’ye yasal olarak gelip Türkiye’de yasal kalma hakkı devam edenler⁶⁷
c) Türkiye’ye vizesiz giriş hakkı bulunanlar⁶⁸
(2) (b) bendinde yer alan geri kabul talebinde bulunulacak kişinin, varsa üye ülke tarafından düzenlenmiş vize, ikamet izni ya da ikamet izni yerine geçen izinlerin geçerlilik süresi. Türkiye’de düzenlenmiş olanlardan daha uzunsa geri kabul talebinde bulunulabilir.
Madde 44 – Birden çok üye ülkeyle ilişkili geri kabul talebinde muhatap ülkenin tespiti⁶⁹
(1) Geri kabul yükümlülüğünün⁷⁰ birden çok ülkeyi kapsadığı durumlarda geri kabul işleminden yükümlü olan devletin tespiti aşağıdaki sıraya göre yapılır. Buna göre;
a) Kişinin iki veya daha çok üye devlette vize veya ikamet izni varsa, daha uzun süreli geçerliliğe haiz belgeyi düzenleyen üye devlet,
b) Belgelerden bir veya birkaçının geçerlilik süresi sona ermişse, halen geçerli olan belgeyi düzenlemiş olan üye devlet,
c) Belgelerin tümü geçerliliğini kaybetmişse, geçerlilik süresi en yakın olan belgeyi düzenleyen üye devlet,
ç) Vize veya ikamet iznine ilişkin herhangi bir belge ibraz edilemiyor veya ortaya çıkarılamıyorsa, kişinin son çıkış yaptığı üye devlet,
yükümlüdür.
Madde 45 – Üye devlet tarafından üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabul işlemi için gerekli seyahat dokümanının düzenlenmesi
(1) Üye devlet tarafından geri kabul talebi uygun görülen üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler, Türkiye’den çıkış ve üye devlete giriş için gerekli olan pasaport ya da seyahat belgesine sahipse, dönüş için bunlar kullandırılır.
(2) Birinci fıkradaki belgelere sahip olmayan kişilere üye devletin Türkiye'deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından, sırf bu seyahate özgü olmak üzere en az 3 üç ay geçerli belge, en geç üç iş günü içinde düzenlenir.
(3) Üye devlet tarafından geri kabulü uygun görülen kişi seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle üye devlete gönderilememişse, üye devletin Türkiye’deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi üç iş günü içerisinde üç ay geçerli yeni bir seyahat belgesi düzenler.
(4) Aşağıdaki hallerde, geri kabulü uygun görülen kişinin Türkiye’den üye ülkeye gönderilmesinde AB’nin standart sınır dışı etme amaçlı seyahat belgesi⁷¹ kullanılır:
a) Seyahat belgesi düzenleyecek üye devletin Türkiye’de yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisinin bulunmaması
b) Geri kabul talebinin uygun görüldüğüne ilişkin resmi bildirimin ardından, üye devletin Türkiye’deki yetkili diplomatik misyonu veya konsolosluk ofisi tarafından üç iş günü içinde seyahat belgesinin düzenlenememesi
c) Düzenlenen seyahat belgesinin geçerlilik süresi olan üç ay içinde, hukuki ve fiili sebeplerle gönderilemeyen kişilere üç iş günü içinde aynı geçerlilik süresine ait yeni bir seyahat belgesinin düzenlenememesi
Madde 46 – Türkiye’den üye devlete yapılacak geri kabul talebinde süre/zaman sınırlaması
(1) Geri kabul talebi söz konusu olan kişinin Türkiye’de kalamayacağına karar verilmesinden ya da Türkiye'de kalması mümkün olmayan kişilerden olduğu bilgisinin elde edilmesinden itibaren altı ay içinde geri kabul talebi yapılır.
(2) Birinci fıkrada öngörülen geri kabul talebine ilişkin altı aylık süre içerisinde yapılacak başvuru, fiili ya da hukuki engeller sebebiyle yapılamamışsa, bunun gerekçesi belirtilerek daha sonra da geri kabul talebinde bulunulabilir.
(3) Altı aylık sürenin başlamasına esas olan, kişinin Türkiye’de kalamayacağına karar verildiği ya da Türkiye’de kalması mümkün olmayan kişilerden olduğu bilgisinin edinildiği tarih, geri kabul başvurusu formunda belirtilir.
Madde 47 – Türkiye’nin geri kabule konu kişiyi menşe ülkesine gönderme çabası
(1) Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişiler için üye devlete geri kabul talebinde bulunulmadan önce kişinin vatandaşı olduğu veya ikamet etme hakkının bulunduğu ülkeye gönderilmesini sağlamak için her türlü çaba gösterilir.⁷²
(2) Birinci fıkra kapsamında yapılan işlemler, yapılacak geri kabul talebinde özetle belirtilir.
(3) Geri kabule konu olan kişi hızlandırılmış prosedüre⁷³ tabi tutularak üye ülkeye gönderilecekse, bu madde hükmü yerine getirilmez.
Madde 48 – Geri kabul prosedürüne alınmadan üye devletlere sınır dışı edilebilecekler
(1) Türkiye, bu kılavuzun 42 inci maddesi kapsamında olan aşağıdaki üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişileri, Anlaşma hükümleri çerçevesinde oluşturulan prosedürlere dâhil etmeden de doğrudan üye devlete gönderebilecektir:
a) Üye devletlere girme hakkı sağlayan vizeye sahip olanlar⁷⁴
b) Üye devletlerde geçerli ikamet iznine sahip olanlar⁷⁵
(2) Bu işlemde üye devlete yazılı bildirimde bulunulmaz.
(3) Bu madde kapsamında üye devlete gönderilecek üçüncü ülke vatandaşlarının ya da vatansız kişilerin üye devlete giriş için geçerli kabul edilen pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerinin bulunması zorunludur.
Madde 49 – Genel usul
(1) Genel usul; Türkiye’nin geri kabul yükümlülüklerinin yer aldığı Anlaşmanın 3 üncü ve 4 üncü maddeleri ile üye devletlerin geri kabul yükümlülüklerinin açıklandığı 5 inci ve 6 ncı maddeleri⁷⁷ uyarınca geri gönderilecek kişiler için yapılması gereken zorunlu geri kabul başvurusudur.
(2) Genel usule göre yapılacak geri kabul başvurusunda, Anlaşma EK-5’de yer alan standart geri kabul başvurusu formu kullanılır.
Madde 50 – Hızlandırılmış usul⁷⁸
(1) Anlaşmanın 7 nci maddesinin dördüncü fıkrasında açıklanan hızlandırılmış usulün unsurları şunlardır:
a) Bu usul geri kabule ilişkin, genel usul içinde değerlendirilmeyecek durumlar için geçerlidir.
b) Türkiye ve üye devletlerin kara sınırlarından, doğrudan gelerek, yasadışı geçen ve henüz diğer tarafın sınır bölgesinde iken yakalanan kişilere uygulanabilir.
c) Bu usulde yapılacak geri kabul talebi, kişinin yakalanmasını müteakip üç iş günü içerisinde yapılır.
ç) Geri kabul talebinde, Anlaşma EK-5’de yer alan standart geri kabul başvurusu formu kullanılır.
(2) Hızlandırılmış usulün uygulanmasına esas olan sınır bölgesi⁷⁹ teriminden şu yerler anlaşılır:
a) Türkiye ile üye devlet arasında, paylaşılmayan bir kara sınırı da olsa, talep eden devletin dış sınırından 20 kilometre kadar içeri uzanan kendi toprakları içindeki alan
b) Gümrük sahaları bulunan deniz limanları
c) Uluslararası hava limanları
Madde 51 – Geri kabul başvurusunda yer alacak bilgi ve belgeler
(1) Türkiye veya üye devletler birbirlerinden geri kabul talebinde bulunduklarında geri kabulü talep edilen kişiye ait aşağıdaki bilgi ve belgeleri verirler:⁸⁰
a) Adı/soyadı
b) Doğum yeri/tarihi
c) Anne/baba adı
ç) Uyruğu
d) Medeni hali
e) Son ikamet adresi
(2) Geri kabulü talep edilen kişinin varsa beraberindeki eş ve reşit olmayan evlenmemiş çocukları için de birinci fıkradaki kimlik bilgileri bildirilir.
(3) Geri kabulü talep edilen kişinin fotoğrafı başvuruya eklenir.
(4) Geri kabul başvurusunda kişinin, mümkün olduğu ölçüde, aşağıdaki durumları da belirtilir:
a) Kişinin açık rızası olması koşuluyla transferde yardıma veya bakıma ihtiyaç duyup duymayacağına ilişkin beyanı
b) Transferle ilgili olarak gerekli olabilecek koruma, güvenlik tedbiri veya kişinin sağlık durumuyla ilgili bilgi
(5) Anlaşmanın uygulanmasında tüm geri kabul talepleri ve yanıtları yazılı olarak yapılır.⁸¹
(6) Geri kabul taleplerinin yazılı olarak iletilmesinde geri kabul başvurusu formu kullanılır.
Madde 52 – Talep edilen ülke vatandaşı olduğu varsayılan kişilere ilişkin bilgi ve belgeler
(1) Üye devletin Türkiye’den geri kabulünü talep ettiği ve Türk vatandaşı olduğunu ileri sürdüğü kişilerle ilgili olarak 51 inci maddedeki bilgilere ilaveten Anlaşma EK-1 ve EK-2’de yer alan vatandaşlığın kanıtına sayılacak bilgi ve belgeler ile vatandaşlığın kesin olmayan karineleri bildirilir.⁸²
(2) Türkiye’nin üye devletten geri kabulünü talep ettiği ve üye devlet vatandaşı olduğu varsayılan kişilerle ilgili olarak 51 inci maddedeki bilgilere ilaveten Anlaşma EK-1 ve EK-2’de yer alan vatandaşlığın kanıtına sayılacak bilgi ve belgeler ile vatandaşlığın kesin olmayan karineleri üye devlete bildirilir.⁸³
Madde 53 – Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilere ilişkin bilgi ve belgeler
(1) Üye devletin Türkiye’den geri kabulünü talep ettiği üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin geri kabul talebinde 41 inci maddedeki bilgilere ilaveten. Anlaşma EK-3 ve EK-4’de yer alan ve kişinin Türkiye'den üye devlete gittiğinin kanıtı sayılacak ve karinesi olan bilgi ve belgeler bildirilir.⁸⁴
(2) Türkiye’nin üye devletten geri kabulünü talep ettiği üçüncü ülke vatandaşları ve vatansız kişilerin geri kabulü talebinde, 41 inci maddedeki bilgilere ilaveten, Anlaşma EK-3 ve EK-4’de yer alan ve kişinin üye devletten Türkiye’ye geldiğinin kanıtı sayılacak ve karinesi olan bilgi ve belgeler bildirilir.
Madde 54 – Üye devletin Türkiye’den kişiyle görüşme yapılmasını talep etmesi
(1) Üye devlet, Türk vatandaşlığının kanıtı için Anlaşma EK-1 ve EK-2’de belirtilen bilgi ve belgeleri tam olarak sunamadığında, Türkiye'den konunun açıklığa kavuşturulması amacıyla kişiyle görüşme yapmasını talep edebilir.
(2) Üye devletin talebi üzerine o ülkede bulunan Türk konsolosluğu yedi iş günü içinde görüşülmesi istenen kişiyle ilgili görüşme programını yapar ve programın detaylarını⁸⁵ üye devlete bildirir.⁸⁶
(3) Türkiye, üye devlette dış temsilciliği yoksa⁸⁷ kişiyle görüşme konusunda en geç yedi iş günü içinde gerekli düzenlemeleri⁸⁸ yapar.
(4) Anlaşmanın 11 inci maddesinin ikinci fıkrasının ikinci bendine göre geri kabul talebine 25 takvim günü içinde yanıt verilmesi gerektiğinden, ikinci ve üçüncü fıkralarda yapılması öngörülen görüşmeler, bu süre aşılmadan yanıt verilmesini sağlayacak bir program çerçevesinde gerçekleştirilir.
(5) Bu maddede açıklanan geri kabule konu kişiyle yapılacak görüşme usulleri genel olarak Türkiye'nin üye devletlerden talepte bulunacağı görüşmeler için de geçerlidir.
Madde 55 – Üye devletin bildirim yükümlülüğü
(1) Üye devlet, Türkiye'nin geri almayı uygun gördüğü kişinin seyahatiyle ilgili aşağıdaki bilgileri Türkiye'ye bildirir:
a) Transfer tarihi
b) Teslim edilecek sınır kapısı⁸⁹
c) Varsa kişiye refakat edecek eskort veya üye devletin diğer görevlileri
ç) Uçuş bilgisi ve buna benzer diğer seyahat bilgileri
(2) Birinci fıkradaki bilgiler üye devlet tarafından seyahatin başlamasından en az 48 saat öncesinden yazılı olarak bildirilir.
Madde 56 – Transfere ilişkin esaslar
(1) Türkiye’nin geri almayı uygun gördüğü kişinin transferinde hava, kara veya deniz yollarından uygun olan biri kullanılabilecektir.
(2) Transferde hava yolu tercih edilmişse, Türkiye’nin veya üye devletin ulusal hava yolu şirketinin kullanılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Hava yoluyla transfer, tarifeli veya tarifesiz seferlerle (charter flights)⁹⁰ yapılabilecektir.
(3) Üye devlet tarafından güvenliği sağlamak amacıyla transfer sırasında eskort görevlendirilebilecektir. Eskortların üye devletin resmi görevlilerinden olma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak eskortlar üye devletin resmi görevlisi değilse, üye devlet tarafından yetkilendirilmiş olmaları koşulu aranır.
Madde 57 – Hatalı geri kabulde düzeltme
(1) Geri kabul işlemi anlaşmanın 3 ila 6 ncı maddeleri⁹¹ kapsamında olan kişilere uygulanabildiğinden, geri kabul işlemi gerçekleşmiş olsa dahi, sonradan bu kapsamda olmadığı anlaşılanlar için düzeltme yoluna gidilir.⁹²
(2) Geri kabul işleminin hatalı olup olmadığının tespitinin kişinin transferinden itibaren en geç üç ay içinde yapılmış olması gerekir. Transfer işleminin üzerinden 3 ayı aşkın bir süre geçmişse geri kabul işleminin hatalı olduğu ileri sürülemez.⁹³
(3) Hatalı geri kabul işleminde kişinin gerçek kimliğine ilişkin tüm bilgiler talep eden üye devlete bildirilir.⁹⁴
(4) Hatalı geri kabul işlemi, geri kabule konu olan kişinin yeniden talep eden üye devlete gönderilmesiyle düzeltilmiş olur.
Madde 58 – Transit geçişin tanımı
(1) Transit geçiş, esas itibariyle Anlaşma kapsamında bulunmayan ancak, üye devletten menşe ülkesine veya gidebileceği üçüncü bir ülkeye gönderilecek üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerce Türkiye sınırlarının kullanılmasıdır.⁹⁵
Madde 59 – Transit geçiş talebinin kabulü
(1) Transit geçiş, üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişilerin doğrudan menşe ülkesine gönderilemediği durumlar için talep edilebilir.
(2) Türkiye, aşağıdaki koşulların sağlanması halinde transit geçiş talebini kabul edecektir:
a) Hedef ülkenin transit geçişe konu edilen kişiyi kabul edeceğine dair garanti vermesi
b) Transit geçişte Türkiye dışında kullanılacak başka transit devlet varsa, bunların da transit geçişi onaylaması
Madde 60 – Transit geçiş talebinin reddi
(1) Türkiye transit geçiş talebini aşağıdaki hallerde reddedilebilir:⁹⁶
a) Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişi ırkı, dini, milliyeti, belli bir sosyal gruba mensubiyeti veya siyasi görüşleri nedeniyle hedef ülkede veya başka bir transit geçiş ülkesinde işkence, insanlık dışı veya küçük düşürücü muamele veya cezalandırma ya da ölüm cezası veya zulme maruz kalmaya yönelik gerçek bir riskle karşı karşıya bulunduğunda
b) Üçüncü ülke vatandaşı veya vatansız kişi, talep eden devlette veya başka bir transit geçiş ülkesinde cezai müeyyideye uğrayacaksa⁹⁷
c) Kamu düzeni, kamu sağlığı veya milli menfaatleri sebebiyle gereklilik söz konusu olduğunda
Belgenin devamı (19 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası