Borsa İstanbul Anonim Şirketi Para Piyasası Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönerge’nin amacı, Borsa İstanbul Para Piyasasının işleyiş usul ve esaslarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge Borsa İstanbul Para Piyasasında işlem yapacak kuruluşları, geçerli emir ve işlem kurallarını ve diğer işleyiş esaslarını düzenler.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge Borsa İstanbul A.Ş. Esas Sözleşmesi’nin 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının v bendine dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Yönerge’de geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,
b) Borsa Yönetmeliği: Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ni,
c) Kamu kaynağı: 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca yayımlanan Kamu Haznedarlığı Genel Tebliği kapsamında değerlendirilen kaynağı,
ç) Piyasa: Borsa İstanbul Para Piyasasını,
d) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini ifade eder.
Madde 5 – İşlem yapabilecek kuruluşlar ve temsilciler
(1) Piyasa’da, Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş banka ve aracı kurumlar ile Takasbank işlem yapabilir.
(2) Takasbank Borsa düzenlemelerinde yer alan üyeliğe kabul ve işlem yapma yetkisi verilmesi ile ilgili yükümlülüklere tabi değildir. Ayrıca aidatlardan ve işlemlerden alınan borsa payı ile sair ücretlerden muaftır.
(3) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca gerekli şartları yerine getirenler Piyasa’da üye temsilcisi olarak işlem yapabilir.
Madde 6 – Piyasanın işleyişi
(1) Piyasa’da Türk Lirası fon arz ve talep eden banka ve aracı kurumların teminatlı borç alma ve verme işlemleri yapılır.
(2) Piyasa’da üye tarafından kendi portföyüne, yatırım fonu/yatırım ortaklığı hesabına, kamu kaynağı hesabına veya müşteri hesabına emir iletilebilir.
(3) Piyasa’da 1 ay (30 gün) ve 3 ay (90 gün) vadelerde borç alma ve borç verme işlemleri yapılır. Gün hesabında takvim günü baz alınır. Vade sonunun tatil günü olması halinde vade, tatili takip eden ilk iş günü olarak belirlenir.
(4) Piyasa’da gerçekleşen işlemlerde faiz 360 gün baz alınarak hesaplanır.
(5) Piyasa’da Takasbank merkezi karşı taraf olarak hizmet verir. Gerçekleşen işlemler için alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt eder. Emirleri işleme dönüşen üyelere, emirlerinin hangi üyenin emri ile eşleştiği bilgisi verilmez.
(6) Üyeler kullanıcı terminalleri aracılığıyla portföy, fon, kamu kaynağı ya da müşteri hesabına gerçekleştirdikleri işlemleri takip edebilir. Anlık pozisyon takibi yapabilirler.
(7) Piyasa’da temerrüt nedeniyle gerçekleştirilecek işlemlerde valör ve vade kısıtı uygulanmaz.
Madde 7 – İşlem saatleri
(1) Piyasa’da işlemler hafta içi her gün saat 09.30 ile 17.30 arasında yapılır.
Madde 8 – Valör
(1) Piyasa’da gerçekleştirilecek 1 ay ve 3 ay vadeli işlemlerin başlangıç valörü T+1 iş günüdür.
Madde 9 – Emir tipleri
(1) Piyasa’da emirler çok fiyat yöntemiyle eşleşir. Piyasa’ya limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.
(2) Limitli emir, faiz oranı ve miktar belirtilerek iletilir.
(3) Piyasa emri, faiz oranı belirtilmeksizin miktar belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.
(4) Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.
a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.
b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.
Madde 10 – Emir değişikliği
(1) Piyasa’ya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ve kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir.
(2) Emrin faiz oranındaki değişiklik, miktarındaki artış, portföy, fon, kamu kaynağı veya müşteri kodunun değişimi hallerinde emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya miktarın azaltılması emrin önceliğinin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
Madde 11 – Emirlerin iletilmesi, öncelik ve eşleşme kuralları
(1) Üye temsilcileri emirlerini, alım satım sistemi terminalleri veya uzak erişim arayüzü kanalıyla iletirler.
(2) Müşteri hesabına emir girişi yapılması durumunda “Emir Giriş” penceresinde “P/M Hesabı” alanında müşteriler için tanımlanan genel müşteri kodunun seçilmesi ve “Referans” alanına müşteriyi tanımlayıcı bilgilerin girilmesi zorunludur.
(3) Piyasa’da;
(a) Alım emirlerinde en yüksek faiz oranlı, satım emirlerinde en düşük faiz oranlı emirler önceliklidir. Aynı faiz oranlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.
(b) Alım emirleri aynı ya da daha düşük oranlı satım emirleri ile satım emirleri aynı ya da daha yüksek oranlı alım emirleri ile eşleştirilir. Faiz oranı eşitliğinin olmadığı eşleşmelerde, sistemde öncelikle varolan emrin faiz oranı işlemin faiz oranıdır.
(4) Üyeler alım satım sistemine ilettikleri emirlerini kendileri karşılayarak işlem gerçekleştirebilirler. Üye tarafından kendi portföyüne, yatırım fonu/yatırım ortaklığı hesabına, kamu kaynağı hesabına veya müşteri hesabına iletilen emirlerin yine aynı kuruluş tarafından karşılanması ile ilgili bekleme süresi 10 saniyedir. Emri ileten üye, iletilen emir bu süre içerisinde başka bir üye tarafından karşılanmadığı takdirde söz konusu emre karşıt emir girerek işlemi gerçekleştirebilir.
(5) Üyelerin alım satım sistemine ilettikleri emirlerini kendileri karşılayarak işlem gerçekleştirmeleri durumunda yatırım fonu, yatırım ortaklığı veya kamu kaynağı hesabına yapılan işlemlerde alım satım sistemine öncelikli olarak bu hesaplara ilişkin emrin girilmesi zorunludur.
(6) Gerekli durumlarda üyeler Borsa uzmanlarını telefonla arayarak sisteme emir iletebilirler. Telefonla emir ileten üye temsilcisi, kendisine verilen kullanıcı kodu ve temsilci şifresini Borsa uzmanlarına söyledikten sonra emrini iletebilir. Telefonla yapılan işlemlerde, emir Borsa uzmanları tarafından sisteme girilir ve sistem tarafından üretilen emir numarası temsilciye bildirilir. Temsilci verdiği emirle ilgili yapmak istediği değişikliklerde kendisine verilen emir numarasını uzmanlara söylemek zorundadır.
Madde 12 – Emirlerin geçerlilik süreleri ve büyüklüğü
(1) Emirler verildikleri gün itibarıyla geçerlidir. Piyasa’ya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları iptal edilebilir. Sisteme iletilen emirler aynı gün gerçekleşmediği takdirde saat 17.30’da sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.
(2) Emirler minimum emir büyüklüğü ve katları şeklinde iletilir. Yürürlükteki minimum ve maksimum emir büyüklükleri aşağıdaki gibidir:
Minimum | Maksimum 100.000 | 10.000.000
Madde 13 – Uygulanacak faiz oranı adımı
(1) Piyasa’ya iletilecek emirlerde %0,01'lik faiz oranı adımı uygulanır.
Madde 14 – İşlem iptali
(1) Piyasa’da gerçekleşen işlemler Borsa Yönetmeliği’nin 33 üncü maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde iptal edilebilir. İptal işlemi işlemin gerçekleştiği gün (T günü) yapılabilir. Valör günü (T+1 iş günü) iptal işlemi yapılamaz.
Madde 15 – Üye hatası sonucu gerçekleşen işlemlerin iptali
(1) Üye hatası sonucu gerçekleşen işlemin Borsa Yönetmeliği’nin 33 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan hükümler çerçevesinde Borçlanma Araçları Piyasası Müdürü tarafından iptal edilebilmesi için tarafların yazılı talebi gereklidir. Bir tarafın işlem iptal talebinin Borsaya iletilmesini takiben yazılı iptal talepleri Borsa tarafından alınır. Yazılı iptal taleplerinin Borsaya ulaşmasını takiben işlem iptal edilebilir. İptal işlemi, Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda ilan edilir.
(2) İptal talebinin kabul edilebilir bir gerekçesi olmalıdır. İşlem iptali için kabul edilebilir gerekçeler aşağıda sıralanmıştır.
a) Sehven alım emri yerine satım emri veya satım emri yerine alım emri girmek,
b) Emir girerken faiz oranı, kod veya miktar girişlerinde maddi hata yapmak,
c) Portföyünde ya da hesabına işlem yaptığı yatırım fonu, yatırım ortaklığı, kamu kaynağı veya müşterisinde olmayan nakdi sehven satmak.
Madde 16 – Borsa uzmanı hatası sonucu gerçekleşen işlemlerin iptali
(1) Üyenin telefonla Borsa uzmanı aracılığı ile emir iletmesi durumunda, emrin sisteme Borsa uzmanı tarafından hatalı girilmesi nedeniyle gerçekleşen işleme, işlemin gerçekleşmesinden itibaren 15 dakika içerisinde itiraz edilmelidir. Aksi durumda işlem geçerli olacaktır.
(2) Üye temsilcileri tarafından Piyasa’ya telefonla iletilen emirler Borsa uzmanı tarafından tekrar edilip üye temsilcisinin onayı alındıktan sonra sisteme girilir. Yapılan tekrarda herhangi bir hata yapılmış ise üye temsilcilerinin anında düzeltmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde, yanlış yapılmış tekrarın üye temsilcisi tarafından onaylanması söz konusu olacağından işleme itiraz kabul edilmeyerek işlem geçerli sayılır. Borsa uzmanı tarafından tekrar yapılmadığı takdirde, üye temsilcisinin ilettiği emir geçerli olup itirazın değerlendirilmesinde esas olarak alınır.
(3) İtirazın geçerli bulunması halinde işlem iptal edilerek, bu durum taraflara iletilir. İptal nedeniyle herhangi bir telafi işlemi yapılmaz ve iptal edilen işlemin sonucu işlemin tarafları açısından mağduriyet doğması halinde Borsa tarafından tazmin edilmez.
Madde 17 – Hesap düzeltmeleri
(1) Portföy, yatırım fonu, yatırım ortaklığı, kamu kaynağı ve müşteri hesaplarına hatalı olarak gerçekleşen işlemlere ilişkin hesap düzeltme talepleri yazılı olarak bildirilir. Yapılacak değerlendirme sonrası yatırım fonu, yatırım ortaklığı, kamu kaynağı ve müşteri hesabına gerçekleşen işlemler portföy işlemi olarak düzeltilebilir. Portföy hesabına gerçekleşen işlemler yatırım fonu/yatırım ortaklığı/kamu kaynağı/müşteri işlemi olarak düzeltilmez.
(2) Hesap düzeltmeleri işlem günü (T günü) gerçekleştirilir. Valör günü (T+1 iş günü) hesap düzeltmesi yapılmaz.
Madde 18 – Emir ve işlemlerin yayımlanması ve ilanı, işlemlerin bildirimi
(1) Piyasa’da gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile sistemde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, sisteme bağlı üye kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.
(2) Piyasa’da gerçekleşen işlemler sonucu oluşan faiz oranı ve miktar bilgileri aynı gün Borsa Bülteni ile ilan edilir. Bülten’de; vade bazında gerçekleşen en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama faiz oranı, işlem hacimleri ve sözleşme sayıları yer alır.
(3) Üyelerin alım satım sistemine ilettikleri emirlerini kendileri karşılayarak gerçekleştirdikleri tek üyenin taraf olduğu işlemlere ilişkin faiz oranı Borsa kaydına alınmaz ve Borsa Bülteni’nde yayımlanmaz, ancak bu işlemlerin işlem hacmi ve sözleşme sayısı bilgileri genel toplamlara eklenir.
(4) Gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler üye tarafından işlem saatleri içinde istenildiği zaman sistemden alınabilir. Gerçekleştirilen işlem bilgilerini içeren işlem defterleri günlük olarak elektronik rapor dağıtım sistemi tarafından üyelere gönderilir.
Madde 19 – Borsa payı
(1) Piyasa’da gerçekleşen işlemler için tarafların her birinden ayrı ayrı, onbinde 0,02 (0,000002) oranı ile işlem hacmi ve işlem vadesinin (gün sayısı) çarpılması sonucu hesaplanan tutarda borsa payı tahsil edilir.
(2) Borçlanma Araçları Piyasası borsa payı uygulamasına ilişkin istisnalar Piyasa işlemleri için de geçerlidir.
Madde 20 – İşlem limitleri ve risk yönetimi
(1) Emirlerin alım satım sistemine kabul öncesi uygulanacak risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve Borsa tarafından uygulanır.
(2) Gerçekleşen işlemler ile ilgili risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve uygulanır.
Madde 21 – Takas, teminat ve temerrüt işlemleri
(1) Piyasa’da gerçekleşecek işlemlerde Takasbank merkezi karşı taraf olarak hizmet verir.
(2) Piyasa’da gerçekleşecek işlemlerin teminat, takas ve temerrüt esaslarına ilişkin düzenlemeler Takasbank tarafından belirlenir.
Madde 22 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge 14/10/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 23 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü yürütür.