Borsa İstanbul A.Ş. Para Piyasası Yönergesi
- Tür
- Yönerge
- Tarih
- 14.10.2016
- Yürürlük
- 14.10.2016
- Son değişiklik
- 26.09.2022
- Durum
- Yürürlükte
- Seri
- Yönergeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönerge’nin amacı, Borsa İstanbul Para Piyasasının işleyiş usul ve esaslarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge Borsa İstanbul Para Piyasasında işlem yapacak kuruluşları, geçerli emir ve işlem kurallarını ve diğer işleyiş esaslarını düzenler.
Madde 3 – Dayanak
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Bu Yönerge Borsa İstanbul A.Ş. Esas Sözleşmesi’nin 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (ü) bendine dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Bu Yönerge’de geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,
b) Borsa Yönetmeliği: 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ni,
c) Genel Müdür: Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürünü,
ç) Piyasa: Borsa İstanbul Para Piyasasını,
d) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,
e) Yönetim Kurulu: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Yönetim Kurulunu
ifade eder.
Madde 5 – İşlem yapabilecek kuruluşlar ve temsilciler
Son değişiklik: 26.09.2022
(1) Piyasa’da, Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş banka ve aracı kurumlar ile Takasbank işlem yapabilir.
(2) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca gerekli şartları yerine getirenler Piyasa’da üye temsilcisi olarak işlem yapabilir.
Madde 6 – Piyasanın işleyişi
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’da Türk Lirası fon arz ve talep eden banka ve aracı kurumların teminatlı para alım ve para satım işlemleri yapılır.
(2) Piyasa’da üye tarafından emir iletilebilecek hesaplar, para alım ve para satım işlemlerinin yapılacağı vadeler ve uygulanacak hesaplama yöntemleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(3) Piyasa’da Takasbank merkezi karşı taraf olarak hizmet verir. Gerçekleşen işlemler için alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt eder.
(4) Piyasa’da işlem yapan kuruluşlar işlem sırasında birbirlerini bilmezler. İşlem gerçekleştiren taraflara, işlemin gerçekleşmesini müteakip, işlem bilgileri ile birlikte karşı üye bilgisi de verilir. Gerçekleşen işleme taraf olmayan kuruluşlar işlem bilgilerini takip edebilir ancak işlemin taraflarını öğrenemezler.
(5) Üyeler kullanıcı terminalleri aracılığıyla gerçekleştirdikleri işlemleri takip edebilir, anlık pozisyon takibi yapabilirler.
Madde 7 – İşlem saatleri
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasada uygulanacak işlem saatleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 8 – Valör
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa'da aynı gün ve ileri başlangıç valörlü işlemler gerçekleştirilebilir. Piyasada uygulanacak valör süreleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 9 – Emir tipleri
(1) Piyasa’da emirler çok fiyat yöntemiyle eşleşir. Piyasa’ya limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.
(2) Limitli emir, faiz oranı ve miktar belirtilerek iletilir.
(3) Piyasa emri, faiz oranı belirtilmeksizin miktar belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.
(4) Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.
a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.
b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.
Madde 10 – Emir değişikliği
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’ya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ve kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir. Ancak emrin hesap tipi, hesap kodu ve hesap no alanları değiştirilemez.
(2) Emrin faiz oranındaki değişiklik, miktarındaki artış hallerinde emrin önceliği kaybolur. Bilgi alanının değiştirilmesi ve/veya miktarın azaltılması emrin önceliğinin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
Madde 11 – Emirlerin iletilmesi, öncelik ve eşleşme kuralları
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Üye temsilcileri emirlerini, alım satım sistemi terminalleri veya uzak erişim arayüzü kanalıyla iletirler. Gerekli durumlarda üyeler Borsa uzmanlarını telefonla arayarak sisteme emir iletebilirler, bu suretle emir iletiminde Yönetim Kurulunun belirlediği esaslara uyulur.
(2) Müşteri hesabına emir girişi yapılması durumunda “Emir Giriş” penceresinde hesap tipi ve hesap kodu alanlarında müşteriler için tanımlanan kodun seçilmesi ve hesap no alanına müşteriyi tanımlayıcı bilgilerin girilmesi zorunludur.
(3) Piyasa’da;
(a) Alım emirlerinde en yüksek faiz oranlı, satım emirlerinde en düşük faiz oranlı emirler önceliklidir. Aynı faiz oranlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.
(b) Alım emirleri aynı ya da daha düşük oranlı satım emirleri ile satım emirleri aynı ya da daha yüksek oranlı alım emirleri ile eşleştirilir. Faiz oranı eşitliğinin olmadığı eşleşmelerde, sistemde öncelikle varolan emrin faiz oranı işlemin faiz oranıdır.
(4) Üyelerin kendi emirlerini karşılamasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 12 – Emirlerin geçerlilik süreleri ve büyüklüğü
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Emirler verildikleri gün itibarıyla geçerlidir. Piyasa’ya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları iptal edilebilir. Sisteme iletilen emirlerden, aynı gün başlangıç valörlü tüm emirler gerçekleşmediği takdirde aynı gün başlangıç valörlü emir iletimi son saatinde, ileri başlangıç valörlü olanlar ise Piyasa’nın kapanış saatinde sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.
(2) Emirler minimum emir büyüklüğü ve katları şeklinde iletilir. Piyasada geçerli olan minimum ve maksimum emir büyüklükleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 13 – Uygulanacak faiz oranı adımı
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasada uygulanacak faiz oranı adımları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 14 – İşlem iptali ve düzeltilmesi
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’da gerçekleşen işlemler Borsa Yönetmeliği’nin 33’üncü maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde iptal edilebilir.
(2) Üye veya Borsa personeli tarafından hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin iptaline ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(3) İşlemlerin iptali Takasbank tarafından yürütülen operasyon saatlerine bağlı olarak yapılabilir. Takasbank tarafından belirlenen netleştirme işlemlerine başlangıç saati sonrasında iptal talepleri kabul edilmeyebilir.
(4) Hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin düzeltilmesine ilişkin esaslar Takasbank tarafından belirlenir.
Madde 15 – Emir ve işlemlerin yayımlanması ve ilanı, işlemlerin bildirimi
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’da gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile alım satım sisteminde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, sisteme bağlı üye kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.
(2) Piyasa’da gerçekleşen işlemler sonucu oluşan faiz oranı ve miktar bilgileri aynı gün Borsa Bülteni ile ilan edilir. Borsa Bülteni’nde; vade bazında gerçekleşen en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama faiz oranı, işlem hacimleri ve sözleşme sayıları yer alır.
(3) Yayımlanacak emir ve işlem bilgilerini, yayımlanacağı elektronik ortamları ve yayımlanan bilgilerin güncellenme sıklıklarını Yönetim Kurulu belirler.
(4) Piyasada gerçekleşen işlemler sonucu oluşan faiz oranları ve işlem miktarlarının Borsa kaydına alınmasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(5) Piyasa bünyesinde gerçekleşen işlem bilgileri elektronik ortamda, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde taraflara bildirilir.
Madde 16 – Borsa payı
Son değişiklik: 26.09.2022
(1) Piyasa’da gerçekleşen işlemler için tarafların her birinden ayrı ayrı, Borsa payı oranı ile işlem hacmi ve işlem süresinin (başlangıç ve bitiş valörü arasındaki gün sayısı) çarpılması sonucu hesaplanan tutarda Borsa payı tahsil edilir. İşlem süresine göre Borsa payı oranı;
a) 1 - 7 gün arası onbinde 0,04
b) 8 - 29 gün arası onbinde 0,03
c) 30 - 89 gün arası onbinde 0,02
ç) 90 gün ve sonrası onbinde 0,005
olarak uygulanır.
(2) Piyasada merkezi karşı taraf olarak hizmet veren merkezi takas kuruluşlarının kendi nakit kaynakları ile merkezi takas kuruluşu olarak hizmet verdiği tüm piyasalardan kaynaklı kendisine tevdi edilen nakit teminatlar ve nakit garanti fonu katkı paylarının değerlendirilmesi amacıyla bu piyasada gerçekleştirdikleri işlemlerde merkezi takas kuruluşları için borsa payı oranı “0” (sıfır) olarak uygulanır.
(3) Borçlanma Araçları Piyasası Borsa payı uygulamasına ilişkin istisnalar Piyasa işlemleri için de geçerlidir.
Madde 17 – İşlem limitleri ve risk yönetimi
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’da işlem sonrası doğabilecek riskleri kontrol etmek amacıyla işlem öncesinde iletilen emirlere ve gerçekleştirilecek işlemlere kapasite, miktar ve/veya tutar olarak sınırlamalar getirilebilir. Kullanılacak risk ölçütleri, uygulanacak sınırlamalar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Genel Müdür, piyasada olağan dışı durumların ortaya çıkması hâlinde veya yazılı olarak gerekçelendirmek suretiyle gerekli gördüğünde; üye ve/veya kullanıcı bazında risk ölçütlerinde tanımlanmış olan sınırları re’sen değiştirebilir.
(2) Gerçekleşen işlemler ile ilgili risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve uygulanır.
Madde 18 – Takas, teminat ve temerrüt işlemleri
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Piyasa’da gerçekleşecek işlemlerin takas, teminat ve temerrüt esaslarına ilişkin düzenlemeler Takasbank tarafından belirlenir.
Madde 19 – Yönergede hüküm bulunmayan haller
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Bu Yönerge’de yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda, ilgili düzenlemeler çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Genel Müdür yetkilidir.
Madde 20 – Genel Müdürün düzenleme yetkisi
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Yönetim Kurulu, bu Yönerge kapsamında; 6, 7, 8, 11, 12, 13, 14, 15 ve 17’nci maddelerde yer alan hususların uygulamasına yol göstermek amacıyla, Yönerge ile belirlenen usul, esas ve yöntemlerin uygulama ayrıntılarına ilişkin olarak Genel Müdür’e düzenleme yapma yetkisi verebilir.
Madde 21 – Yürürlük
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Bu Yönerge 14/10/2016 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 22 – Yürütme
Son değişiklik: 05.07.2021
(1) Bu Yönerge hükümlerini Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü yürütür.