Borsa İstanbul Anonim Şirketi Borçlanma Araçları Piyasası Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönerge'nin amacı, Borsa İstanbul A.Ş. Borçlanma Araçları Piyasasının işleyiş esaslarını ve kurallarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, Yönetim Kurulu tarafından Borçlanma Araçları Piyasasında işlem görmesine karar verilen borçlanma araçları, menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçları, kira sertifikaları, likidite senetleri, gayrimenkul sertifikaları ile diğer sermaye piyasası araçlarının alım satımına ilişkin emir ve işlem kuralları, işlem yapan kuruluşların yatırmaları gereken teminatlar ile kesin alım, kesin satım, repo ve ters repo işlemlerinin gerçekleştirildiği piyasa, pazar veya sistemlerin işleyiş esaslarını düzenler.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği'ne dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Yönerge'de geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,
b) Borsa Yönetmeliği: Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği'ni,
c) DİBS: Devlet iç borçlanma senetlerini,
ç) Genel Müdür: Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü'nü,
d) Genel Müdürlük: Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü'nü veya ilgili Genel Müdür Yardımcısı'nı,
e) Hazine: T.C. Başbakanlık Hazine Müsteşarlığını,
f) İşlem yapabilme limiti: Üyeye piyasa işlemlerinde kullanılmak üzere Borsa tarafından tahsis edilen ve teminat yatırılarak kullanılabilecek işlem limiti sınırını,
g) İşlem yapabilme üst limiti: Üyenin finansal gücüne bağlı olarak Borsa tarafından belirlenen, işlem yapabilme limitinin ulaşabileceği üst sınırı,
ğ) KAP: Kamuyu Aydınlatma Platformunu,
h) Kirli fiyat: İşlemiş faizi veya birikmiş kirayı da içeren fiyatı,
ı) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
i) Likidite senetleri: TCMB açık piyasa işlemleri çerçevesinde TCMB nam ve hesabına çıkarılan para politikası aracını,
j) MKK: Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketini,
k) Pazar: İşlem gören yatırım araçlarının türlerine, işleyiş esaslarına veya belirlenen diğer özelliklerine göre Borçlanma Araçları Piyasası Alım Satım Sistemi üzerinde oluşturulan elektronik alım satım ortamını,
l) Piyasa: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Borçlanma Araçları Piyasasını,
m) Repo: Sermaye piyasası araçlarının geri alma taahhüdü ile satımını,
n) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,
o) Takas fiyatı: İşlemin takas tutarının hesaplanmasında kullanılan fiyatı,
ö) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini,
p) Temiz fiyat: İşlemiş faizi veya birikmiş kirayı içermeyen fiyatı,
r) Ters repo: Sermaye piyasası araçlarının geri satma taahhüdü ile alımını,
s) Tranş: Risk yönetimi kapsamında teminatların farklı değerlemeye tabi tutulmalarına yönelik olarak işlem yapabilme üst limitinin belirli oranlarda ayrıştırılan her bir bölümünü,
ş) Üye: Borçlanma Araçları Piyasasında işlem yapma yetkisi verilen yatırım kuruluşunu,
t) Valör: Borçlanma Araçları Piyasasında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin takas tarihini,
u) Yönetim Kurulu: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Yönetim Kurulunu ifade eder.
Madde 5 – İşlem yapabilecek kuruluşlar
(1) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş yatırım kuruluşları ile TCMB Borçlanma Araçları Piyasasında işlem yapabilir.
Madde 6 – Temsilciler
(1) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca gerekli şartları yerine getirenler Borçlanma Araçları Piyasasında temsilci olarak işlem yapabilir.
Madde 7 – Pazarlar
(1) Borçlanma Araçları Piyasası bünyesinde aşağıda bulunan pazarlar işletilir.
a) Kesin Alım Satım Pazarı
b) Repo Ters Repo Pazarı
c) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı
ç) Bankalararası Repo Ters Repo Pazarı
d) Pay Senedi Repo Pazarı
e) Uluslararası Tahvil Pazarı
f) Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarı
g) Pazarlıklı Repo İşlemleri Pazarı
ğ) Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı
Madde 8 – İşlem limitleri
(1) Borçlanma Araçları Piyasasında işlem yapmak isteyen yatırım kuruluşlarının her biri için Borsa tarafından risk yönetimi kapsamında "işlem yapabilme üst limiti" ve "işlem yapabilme limiti" tespit edilir.
(2) Bu limitlerin tespitinde; başvuru esnasında üyenin Borsaya sunduğu bağımsız denetimden geçmiş en son bilançosunda yer alan özkaynak tutarı ile varsa, üyenin Piyasada hesabına işlem yapmaya yetkili olduğu yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarının başvuru tarihinde belgelenen toplam sabit getirili menkul kıymet portföy büyüklüklerinin ilgili fon ve yatırım ortaklığı hesabına işlem yapmaya yetkili kuruluş sayısına bölünmesiyle hesaplanan tutar dikkate alınır.
(3) Piyasada işlem yapan yatırım kuruluşunun limitleri, ilgili yatırım kuruluşunun talebi üzerine ya da resen, özkaynak tutarı, varsa, hesabına işlem yapmaya yetkili olduğu yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarının sabit getirili menkul kıymet portföy büyüklüğü, limit kullanım yüzdesi, limit teminatlandırma yüzdesi, geçmiş dönem işlem hacmi ve temerrüt sayısı kriterleri dikkate alınarak Borsa tarafından değiştirilebilir.
(4) İşlem yapabilme üst limiti, Yönetim Kurulunca belirlenen oranlar kullanılarak üç tranşa ayrılır ve her tranş için yatırılacak teminata Yönetim Kurulu tarafından belirlenen fazla oranları uygulanır.
Madde 9 – Teminatlar, türleri ve aynı bazda değerleme esasları
(1) Tahsis edilen işlem limitinin Piyasa işlemlerinde kullanılabilmesi için üyeler tarafından teminat yatırılması gerekir. Teminatlar Takasbanka yatırılır.
(2) Yatırılan teminatlar, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 73 üncü maddesi ikinci fıkrası kapsamında, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.
(3) Risk yönetimi kapsamında, yatırılan teminatların sağlayacağı işlem yapabilme limiti, yatırılacak teminata ilişkin tutar, süre ve diğer hususlara ilişkin sınırlamalar, işlem limitleri ve bu limitlerin kullanım esasları, değer düşüşü/artışı ya da limit aşımı nedeniyle talep edilebilecek ilave teminatlara ilişkin esaslar, itfa ya da kupon ödemesi olan sermaye piyasası aracı türü teminatlara ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(4) Piyasada nakit, sermaye piyasası aracı ve teminat mektubu olmak üzere üç grup teminat kabul edilir.
a) Nakit grubu teminatlar; vadesiz Türk Lirası, vadesiz döviz ve borsalarda işlem gören standartta altın hesaplarıdır.
b) Sermaye piyasası aracı grubu teminatlar; devlet iç borçlanma senetleri, Hazine tarafından kurulan varlık kiralama şirketleri ile Hazine tarafından görevlendirilen kamu sermayeli kurumlarca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen TL ödemeli kira sertifikaları ve borsa yatırım fonu katılma paylarıdır.
c) Teminat mektubu grubu teminatlar; Türkiye’de kurulu bankalar ve yabancı bankaların Türkiye’deki şubeleri tarafından düzenlenmiş Türk Lirası cinsinden vadesiz ve vadeli teminat mektupları ile döviz cinsinden vadesiz ve vadeli teminat mektuplarıdır.
(5) Teminat olarak kabul edilebilecek varlıklar, tranşlara göre bu varlıklara uygulanacak fazla oranları ve teminatların işlem limiti açma özelliklerini kaybedecekleri vadeye kalan gün sayıları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(6) Piyasada işlem yapacak yatırım kuruluşları, Piyasa işlemleri için kullanmak istedikleri limite tekabül eden teminatı, bu maddede belirlenen teminat çeşitlerinden bir veya birkaçından oluşacak şekilde kendi seçimleri doğrultusunda yatırabilir. Yatırılan teminat sonucu açılacak işlem yapabilme limiti, üye için belirlenen işlem yapabilme üst limitini geçemez.
(7) Takasbank nezdinde tutulan nakit TL teminatlar Takasbank tarafından belirlenecek esaslar çerçevesinde nemalandırılabilir.
(8) Teminat olarak yatırılacak tutarların aynı bazda değerlendirilebilmesi için teminat türü ve limitin hesaplandığı tranşa göre Yönetim Kurulunca belirlenen fazla tutarlar kadar ilave teminat yatırılması gerekir.
(9) Vadesine Yönetim Kurulunca belirlenmiş süre veya daha az kalan bir teminat karşılığında işlem limiti açılmaz.
(10) Döviz cinsinden teminat olarak Amerikan Doları ve Euro yatırılabilir. Döviz cinsi teminatların Türk Lirası değerleri, TCMB'nin ilgili gün için ilan ettiği döviz alış kuru üzerinden hesaplanır ve Yönetim Kurulu tarafından belirlenen fazla oranları ile iskonto edilerek limit hesaplamasında kullanılır.
Madde 10 – Uluslararası tahvil pazarı ve eurotahvil pazarlıklı işlemler pazarı işlem limitleri ve teminatlar
(1) Uluslararası Tahvil Pazarı ile Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarında gerçekleştirilen işlemler üyenin 8 inci ve 9 uncu maddeler kapsamında teminatlandırılan işlem limitleri kullanımını etkilemez. Bu pazarlarda gerçekleşen işlemler için işlem bazında günlük risk yönetimi yapılmaz.
(2) Uluslararası Tahvil Pazarı ile Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarında işlem gerçekleştirmek için 9 uncu maddede belirtilen teminat türlerinin herhangi birisinden 50.000 USD veya eşdeğer tutarda sabit teminat yatırılır. Söz konusu teminatlar Takasbank nezdinde bloke hesapta tutulur. Üyeler, bloke hesapta bulunan sermaye piyasası araçlarının günlük değerlerinde meydana gelen düşüşler nedeniyle teminatın 50.000 USD veya eşdeğerinin altına düşmesi sonucunda, sabit teminat tutarına tamamlayacak şekilde ilave teminat yatırırlar.
Madde 11 – Teminat yatırma ve iade esasları
(1) Teminat yatırma ve iade işlemleri Borsa ve Takasbank tarafından yürütülür.
(2) Üyelerin teminat yatırma ve iade talepleri Borsaya yazılı olarak bildirilir.
(3) Borsa, risk yönetimi uygulaması kapsamında değerlendirme yaparak teminatların iade taleplerini kabul etmeyebilir.
(4) Uygun görülen yatırma ve iade talepleri Borsa tarafından Takasbanka yazılı olarak bildirilir. Borsanın onayı olmaksızın Takasbank üyelerden teminat kabul edemez ve saklamada bulunan teminatı iade edemez.
(5) Borsa, iade edilen teminatın yerine aynı veya daha fazla tutarda teminat yatırmasını üyeden talep edebilir.
(6) Teminat olarak yatırılacak teminat mektupları Borsa tarafından incelenir ve Yönetim Kurulunca belirlenen şartları taşıdığına ilişkin onayın Borsa tarafından verilmesi sonrasında Takasbanka üye tarafından teslim edilir.
(7) Teminatların iade edilmesine ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri saklıdır.
Madde 12 – Temerrüt sonucu teminatların kullanılması
(1) Teminatlar, üyenin Borçlanma Araçları Piyasası işlemleri dolayısıyla diğer Borsa üyelerine, Borsaya ve müşterilere karşı taahhütlerini mevzuatta belirlenen hükümler doğrultusunda kısmen veya tamamen yerine getirmemesi halinde önceden bir ihtarname keşidesine, hüküm istihsaline, üyenin rızasını almaya lüzum olmadan ve mahkeme kararına ihtiyaç kalmaksızın taahhütlerin yerine getirilmesi amacıyla Borsa tarafından resen kullanılabilir.
(2) Borsa bünyesindeki piyasalarda işlem yapma yetkisi bulunan bir üyenin, bir piyasada oluşan takas yükümlülüklerini zamanında yerine getirmeyerek temerrüde düşmesi halinde, mağdur üyenin alacaklarını alabilmesini teminen, temerrüde düşen üyenin Borsa nezdindeki işlem yaptığı diğer piyasalar için yatırmış olduğu teminatlarına başvurulabilir.
(3) Temerrüde düşen üyenin Borsa nezdindeki diğer piyasalar için bulundurduğu teminata başvurulabilmesi için, temerrüde düşülen piyasa için yatırılmış teminatının söz konusu piyasadan kaynaklanan nakit/menkul kıymet borcunu karşılamaya yeterli olmaması gerekir. Diğer piyasalarda bulunan teminatlara ancak borcun karşılanmasında eksik kalan kısmın tamamlanması için başvurulabilir.
(4) İkinci ve üçüncü fıkrada belirtilen durumlarda teminatların kullandırılabilmesi için gerekli şartlar ve uygulamaya ilişkin detaylar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 13 – Teminatlar kullanılarak yükümlülüğün yerine getirilmesi
(1) Valör günü yerine getirilmeyen nakit/sermaye piyasası aracı yükümlülükleri ile yükümlülükler karşılığında bloke tutulan nakit/sermaye piyasası aracı bakiyelerinin ertesi işlem günü saat 09:30'a kadar Takasbank tarafından Borsaya bildirilmesi halinde, Genel Müdürlük onayı sonrası üyenin yerine getirilmemiş yükümlülüklerini karşılamak amacıyla blokeli alacakları kullanılarak alım satım işlemi gerçekleştirilir.
(2) Alım satım işlemlerinin üye açısından daha olumsuz fiyatlar üzerinden gerçekleşmesi halinde aradaki fark öncelikli olarak üyeden talep edilir. Aradaki farkın üye tarafından saat 16:00'a kadar ödenmemesi durumunda kalan yükümlülük tutarı üyenin değer düşüş/artış nedeniyle yatırılan teminatları, limit aşımı nedeniyle yatırılan teminatları ve işlem limiti karşılığı yatırılan teminatlarından tahsil edilir.
(3) İşlemlerin üye açısından daha olumlu fiyatlar üzerinden gerçekleşmesi halinde, yerine getirilmeyen yükümlülüklerin karşılanması sonrasında kalan fazla tutar ilgili üyeye ödenebilir veya teminat olarak üye teminat hesabına aktarılabilir.
(4) Teminatların temerrüt halinin sonlandırılması için kullanılması halinde sırasıyla nakit türü teminatlar, sermaye piyasası aracı türü teminatlar ve teminat mektubu türü teminatlar kullanılır.
(5) Sermaye piyasası aracı türü teminatların kullanılması halinde satış işlemi Borsanın ilgili pazarında, o pazara ilişkin esaslar kapsamında gerçekleştirilir.
(6) Blokeli alacaklar ve sermaye piyasası aracı türü teminatlar kullanılarak Borsa tarafından yapılan alım satım işlemleri sonrası operasyonlar Takasbank tarafından gerçekleştirilir.
(7) Temerrüt halinin sonlandırılması ve alacaklı üyelerin alacaklarının karşılanmasına ilişkin olarak Borsa ve Takasbankın sorumluluğu temerrüde düşen üyenin blokeli alacakları ve teminatları ile sınırlıdır.
Madde 14 – İşlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Sermaye piyasası araçları Piyasada Kotasyon Yönergesi çerçevesinde işlem görürler.
(2) İşlem görebilecek sermaye piyasası araçları pazar bazında Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(3) Yönetim Kurulu, Piyasada işlem görmekte olan sermaye piyasası araçları için pazar bazında işlem görmeme kararı alabilir.
(4) TCMB, Hazine, Hazine tarafından kurulan varlık kiralama şirketleri ve Hazine tarafından görevlendirilen kamu sermayeli kurumlarca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçları ihraç günü veya ihale/doğrudan satış yoluyla ihraç edilmeleri halinde satış sonuçlarının ilan edildiği andan itibaren ilgili pazarda işlem görmeye başlar.
(5) Dördüncü fıkrada belirtilenler dışındaki sermaye piyasası araçlarının işlem görecekleri tarih KAP'ta ilan edilir.
(6) Borsada ve Borsa dışında halka arz edilmeksizin ihraç edilen sermaye piyasası araçları, Borçlanma Araçları Piyasasında yalnızca Kurul düzenlemelerinde tanımlanan nitelikli yatırımcılar arasında alım satıma konu olabilir. Bu koşul işlem yapan yatırım kuruluşları tarafından sağlanır.
Madde 15 – Emir ve işlem türleri
(1) Piyasa bünyesindeki pazarlara kesin alım, kesin satım, repo ve ters repo türü emirler iletilebilir.
(2) Piyasada, birinci el piyasa işlemleri, kesin alım, kesin satım, repo ve ters repo işlemleri gerçekleştirilebilir.
Madde 16 – Emir tipleri
(1) Piyasada çok fiyat yöntemiyle çalışan pazarlara limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.
(2) Limitli emir, kesin alım ve kesin satım işlemleri için, fiyat veya getiri ile nominal tutar belirtilerek; repo ve ters repo işlemleri için, oran, repo tutarı ile emrin iletildiği pazara bağlı olarak sermaye piyasası aracının tanımı ve fiyatı belirtilerek iletilir.
(3) Piyasa emri, kesin alım ve kesin satım işlemleri için fiyat veya getiri belirtilmeksizin, nominal tutar belirtilerek; repo ve ters repo işlemleri için oran ve emrin iletildiği pazara bağlı olarak sermaye piyasası aracı fiyatı belirtilmeksizin, repo tutarı ve emrin iletildiği pazara bağlı olarak sermaye piyasası aracı tanımı belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.
(4) Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.
a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.
b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.
Madde 17 – Emir büyüklükleri
(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda;
a) Kesin alım ve kesin satım emirleri, işleme konu sermaye piyasası araçlarının nominal miktarı,
b) Geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım emirleri, işleme konu anapara miktarı
itibarıyla minimum emir miktarı ve katları şeklinde iletilir.
(2) Piyasa bünyesindeki pazarlarda geçerli olan minimum ve maksimum emir büyüklükleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 18 – Emir değişikliği
(1) Piyasaya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ve kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir.
(2) Kesin Alım Satım Pazarı, Uluslararası Tahvil Pazarı ve Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarında; emrin fiyatı veya getirisindeki değişiklik, nominal tutarındaki artış, portföy, fon veya müşteri kodunun değişimi hallerinde emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya nominal tutarın azaltılması emrin önceliğinin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
(3) Repo Ters Repo Pazarı ve Bankalararası Repo Ters Repo Pazarında; emrin oranındaki değişiklik, tutardaki artış, portföy, fon veya müşteri kodunun değişimi hallerinde emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya tutarın azaltılması emrin önceliğinin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
(4) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı ve Pay Senedi Repo Pazarında; emrin oranı ile sermaye piyasası aracı fiyatındaki değişiklik, tutardaki artış, portföy, fon veya müşteri kodunun değişimi hallerinde emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya tutarın azaltılması emrin önceliğinin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
Madde 19 – Emirlerin geçerlilik süresi ve iptali
(1) Piyasaya iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları iptal edilebilir.
(2) Aynı gün valörlü ve aynı gün başlangıç valörlü emirler ile ileri valörlü ve ileri başlangıç valörlü emirlerin geçerli olacağı son saat Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Belirlenen son saate kadar gerçekleşmeyen emirler iptal edilir.
Madde 20 – İşlemlerin iptali ve düzeltilmesi
(1) Piyasada gerçekleşen işlemler Borsa Yönetmeliği'nin 33 üncü maddesi çerçevesinde iptal edilebilir.
(2) Üye veya Borsa personeli tarafından hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin iptali ile hatalı olarak gerçekleşen işlemlerin düzeltilmesine ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(3) Piyasada gerçekleşen birinci el piyasa işlemleri, birinci fıkraya ek olarak, Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek ilave kurallar çerçevesinde iptal edilebilir.
Madde 21 – Valör
(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda kesin alım ve kesin satım emirleri aynı gün valörlü ve ileri valörlü, repo ve ters repo emirleri aynı gün başlangıç valörlü ve ileri başlangıç valörlü olarak iletilebilir.
(2) Pazar ve sermaye piyasası aracı bazında uygulanacak valör süreleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 22 – İşlem saatleri
(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda uygulanacak işlem saatleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 23 – Emirlerin iletilmesi, öncelik ve eşleşme kuralları
(1) Piyasada işlem yapan yatırım kuruluşlarının temsilcileri emirlerini alım satım sistemi terminalleri veya uzak erişim arayüzü kanalıyla iletirler.
(2) Yatırım Kuruluşları alım satım sistemine ilettikleri emirlerini kendileri karşılayarak işlem gerçekleştirebilirler. Yönetim Kurulu, üyelerin kendi emirlerini karşılamalarına ilişkin olarak karşılanacak emrin alım satım sisteminde belirli bir süre beklemesi şartı getirebilir.
(3) Müşteri hesabına emir girişi yapılması durumunda "Emir Giriş" penceresinde "P/M Hesabı" alanında müşteriler için tanımlanan genel müşteri kodunun seçilmesi ve "Referans" alanına müşteriyi tanımlayıcı bilgilerin girilmesi zorunludur.
(4) Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarı ve Pazarlıklı Repo İşlemleri Pazarı dışındaki pazarlarda emirler çok fiyat yöntemi ile eşleşir.
(5) Kesin Alım Satım Pazarı, Uluslararası Tahvil Pazarı ve Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarında;
(a) Alımda en yüksek fiyatlı, satımda en düşük fiyatlı emirler önceliklidir. Aynı fiyatlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.
(b) Kesin alım emirleri aynı ya da daha düşük fiyatlı kesin satım emirleriyle, kesin satım emirleri aynı ya da daha yüksek fiyatlı kesin alım emirleriyle eşleştirilir. Fiyat eşitliğinin olmadığı eşleşmelerde, sistemde öncelikle varolan emrin fiyatı işlem fiyatıdır.
(6) Repo Ters Repo Pazarı ve Bankalararası Repo Ters Repo Pazarında;
(a) Repo emirlerinde en yüksek oranlı, ters repo emirlerinde en düşük oranlı emirler önceliklidir. Aynı oranlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.
(b) Repo emirleri aynı ya da daha düşük oranlı ters repo emirleri ile, ters repo emirleri aynı ya da daha yüksek oranlı repo emirleri ile eşleştirilir. Oran eşitliğinin olmadığı eşleşmelerde, sistemde öncelikle varolan emrin oranı işlem oranıdır.
(7) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarı ve Pay Senedi Repo Pazarında;
(a) Repo emirlerinde sırasıyla en yüksek oranlı, en düşük sermaye piyasası aracı fiyatlı, ters repo emirlerinde en düşük oranlı, en yüksek sermaye piyasası aracı fiyatlı emirler önceliklidir. Aynı oranlı ve sermaye piyasası aracı fiyatlı emirlerde zaman önceliği uygulanır.
(b) Repo emirleri aynı ya da daha düşük oranlı ve aynı ya da daha yüksek sermaye piyasası aracı fiyatlı ters repo emirleri ile, ters repo emirleri ise aynı ya da daha yüksek oranlı ve aynı ya da daha düşük sermaye piyasası aracı fiyatlı repo emirleri ile eşleştirilir. Oran ve fiyat eşitliğinin olmadığı eşleşmelerde sistemde öncelikle varolan emrin oranı ve fiyatı işlem oranı ve fiyatıdır.
(8) Genel Müdür'ün gerekli görmesi halinde, açık piyasa işlemleri çerçevesinde TCMB'nin işlem gerçekleştirdiği repo pazarlarında, pazar açılış saati öncesinde TCMB tarafından sisteme emir iletilebilir. Söz konusu zaman diliminde TCMB dışındaki üyeler tarafından sisteme emir iletilemez.
Madde 24 – Oluşan fiyatların ve işlemlerin kayda alınması, taraflara bildirimi ve ilanı
(1) Piyasada gerçekleşen işlemler sonucu oluşan fiyatlar ve işlem miktarlarının Borsa kaydına alınmasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Piyasa bünyesinde gerçekleşen işlem bilgileri elektronik ortamda, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde taraflara bildirilir.
(3) Borsa kaydına alınan fiyatlar ve işlem miktarları aynı gün Borsa Bülteni'nde ilan
edilir.
(4) Borsa Bülteni'nde, kayda alınan en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama fiyat, basit ve bileşik faiz, işlem hacmi ve sözleşme sayısı bilgileri yer alır.
Madde 25 – Emir ve işlem bilgilerinin yayımlanması
(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile sermaye piyasası aracı bazında sistemde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, sisteme bağlı üye kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.
(2) Yayımlanacak emir ve işlem bilgilerini ve bu bilgilerin içeriğini, yayımlanacağı elektronik ortamları ve yayımlanan bilgilerin güncellenme sıklıklarını Yönetim Kurulu belirler.
Madde 26 – Hesaplama yöntemleri, fiyat tipleri ile fiyat, getiri ve oran adımları
(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda uygulanacak fiyat tipleri, fiyat ya da getiri hesaplama yöntemleri ile fiyat, getiri ve oran adımları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 27 – Kesin Alım Satım Pazarının işleyişi
(1) Kesin Alım Satım Pazarında sermaye piyasası araçlarının aynı gün veya ileri valörlü olarak kesin alım ve kesin satım işlemleri yapılır.
(2) Kesin Alım Satım Pazarında Yönetim Kurulu tarafından belirlenen sermaye piyasası araçları için emir büyüklüğü bazında Küçük Emirler Pazarı veya Normal Emirler Pazarında işlem yapılabilir.
(3) Pazarda emirler sermaye piyasası aracına bağlı olarak Yönetim Kurulu tarafından belirlenen şekilde temiz fiyat, kirli fiyat, takas fiyatı veya getiri üzerinden iletilir.
(4) Döviz ödemeli sermaye piyasası araçlarına ait emirler menkul kıymetin ihraç edildiği döviz cinsi üzerinden verilir.
Madde 28 – Kesin Alım Satım Pazarında işlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Kesin Alım Satım Pazarında, Türk Lirası ve döviz ödemeli ihraç edilmiş; borçlanma araçları, menkul kıymetleştirilmiş varlık ve gelirlere dayalı borçlanma araçları, kira sertifikaları, likidite senetleri, gayrimenkul sertifikaları ile Yönetim Kurulu tarafından işlem görmesine karar verilen diğer sermaye piyasası araçları işlem görebilir.
(2) Pazarda temiz fiyat üzerinden işlem gören sermaye piyasası aracının bir sonraki kupon oranının, kupon ödeme gününden bir işlem günü öncesinde saat 17.30'a kadar Borsaya bildirilmemesi durumunda söz konusu sermaye piyasası aracının işlemleri Genel Müdür tarafından durdurulabilir.
(3) Kupon oranının hatalı bildirimi halinde, piyasada gerçekleşen işlemler sonucu oluşabilecek zararlar için Borsa sorumlu tutulamaz.
Madde 29 – Repo Ters Repo Pazarının işleyişi
(1) Repo Ters Repo Pazarında sermaye piyasası araçlarının aynı gün veya ileri başlangıç valörlü geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım işlemleri yapılır.
(2) Repo ve ters repo emirleri tutar, repo oranı, başlangıç ve bitiş valörleri ile işleme konu edilecek sermaye piyasası aracı grubu belirtilerek iletilir.
(3) Repo yapan taraf, işlem gerçekleştikten sonra emir girişi sırasında belirttiği gruba ait olmak üzere repo karşılığı vereceği sermaye piyasası aracının bildirimini yapar. İşlem karşılığı en fazla kaç farklı sermaye piyasası aracı bildirimi yapılabileceği ile bildirimi yapılan sermaye piyasası araçlarının değiştirilmesine ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(4) Bildirimi yapılacak sermaye piyasası aracının miktarının hesaplanmasında işlem tutarının yanısıra faiz ve stopaj dikkate alınır.
(5) Bildirilen sermaye piyasası araçları başlangıç valöründe Takasbanka teslim edilerek takas yükümlülüğü yerine getirilir. Bu sermaye piyasası araçları ters repo yapan üye adına bitiş valörüne kadar bloke bir hesapta saklamada tutulur. Ters repo yoluyla alınmış sermaye piyasası araçları, vadesi ilk repo/ters repo işleminin vadesinden kısa olmak koşuluyla ters repo yapan üye tarafından başka bir repo işleminde kullanılabilir.
(6) Repo Ters Repo Pazarında Yönetim Kurulu tarafından belirlenen emir büyükleri bazında Küçük Emirler Pazarı veya Normal Emirler Pazarında işlem yapılabilir.
Madde 30 – Repo ters repo pazarında işlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Repo Ters Repo Pazarında, DİBS'ler, likidite senetleri ile Yönetim Kurulu tarafından belirlenen diğer sermaye piyasası araçları işlem görebilir.
(2) İşleme konu edilecek sermaye piyasası aracının itfa tarihi işlemin bitiş valörüne eşit veya daha erken olamaz.
(3) Kuponlu sermaye piyasası araçları, kupon ödeme günü başlangıç valörü veya bitiş valörüne eşit ya da bitiş valöründen sonra olabilecek şekilde işleme konu edilebilir. Ancak anaparası ve kuponu ayrıştırılmış sermaye piyasası araçlarının kupon ödemelerinin bitiş valörüne denk gelmemesi esastır. Buna ilişkin sorumluluk işlemin taraflarına aittir. İşlemin başlangıç ve bitiş valörleri arasına kupon ödeme günü denk gelen sermaye piyasası araçları repo işlemine konu edilemez.
Madde 31 – Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarının işleyişi
(1) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında, işleme konu edilecek sermaye piyasası aracının önceden belirli olduğu, aynı gün veya ileri başlangıç valörlü geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım işlemleri yapılır.
(2) Emirler; repo oranı, repo tutarı, başlangıç ve bitiş valörü ile işlem yapılmak istenen sermaye piyasası aracı ve söz konusu sermaye piyasası aracının fiyat bilgileri girilerek sisteme iletilir.
(3) İşleme konu sermaye piyasası araçları başlangıç valöründe Takasbanka teslim edilerek takas yükümlülüğü yerine getirilir. Bu sermaye piyasası araçları ters repo yapan üyeye teslim edilir.
Madde 32 – Menkul kıymet tercihli repo pazarında işlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında, Kesin Alım Satım Pazarında işlem gören Türk Lirası cinsinden ihraç edilmiş sermaye piyasası araçları ile Yönetim Kurulu tarafından belirlenen diğer sermaye piyasası araçları işlem görebilir.
(2) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında işlem yapan yatırım kuruluşları tarafından ihraç edilmiş sermaye piyasası araçlarının aynı yatırım kuruluşları tarafından repo yoluyla satılmaması esastır.
(3) Kuponlu sermaye piyasası araçları, kupon ödeme günü başlangıç valörü veya bitiş valörüne eşit ya da bitiş valöründen sonra olabilecek şekilde işleme konu edilebilir. Ancak anaparası ve kuponu ayrıştırılmış sermaye piyasası araçlarının kupon ödemelerinin bitiş valörüne denk gelmemesi esastır. Buna ilişkin sorumluluk işlemin taraflarına aittir. İşlemin başlangıç ve bitiş valörleri arasına kupon ödeme günü denk gelen sermaye piyasası araçları repo işlemine konu edilemez.
(4) Kesin Alım Satım Pazarında işlemleri durdurulan sermaye piyasası araçlarının Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında da işlemleri durdurulur.
Madde 33 – Emir girişinde fiyat
(1) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarına iletilen emirlerde repo oranı dışında sermaye piyasası aracının fiyatının da girilmesi gerekir. Emirler, her bir sermaye piyasası aracı için Kesin Alım Satım Pazarında işlem gördüğü fiyat tipi üzerinden iletilir. Kesin Alım Satım Pazarında getiri üzerinden işlem gören sermaye piyasası araçları için takas fiyatı üzerinden emir iletilir.
Madde 34 – Bankalararası repo ters repo pazarının işleyişi
(1) Bankalararası Repo Ters Repo Pazarında, bankaların kendi aralarında veya bankalar ile TCMB arasında sermaye piyasası araçlarının aynı gün veya ileri başlangıç valörlü geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım işlemleri yapılır.
(2) Bankalararası Repo Ters Repo Pazarında sadece portföy hesabına işlem yapılabilir. Yatırım fonu, ortaklığı veya müşteri hesabına işlem yapılamaz.
(3) Pazarın işleyişi ve işlem görebilecek sermaye piyasası araçlarına yönelik bu Yönerge'de yer alan Repo Ters Repo Pazarına ilişkin düzenlemeler, Bankalararası Repo Ters Repo Pazarı için de geçerlidir.
Madde 35 – Pay senedi repo pazarının işleyişi
(1) Pay Senedi Repo Pazarında, işleme konu edilecek pay senedinin önceden belirli olduğu, aynı gün veya ileri başlangıç valörlü geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım işlemleri yapılır.
(2) Emirler; repo oranı, repo tutarı, başlangıç ve bitiş valörü, portföy, fon veya müşteri hesap numarası ile işlem yapılmak istenen pay ve söz konusu payın fiyat bilgileri girilerek sisteme iletilir.
(3) İşleme konu paylar başlangıç valöründe Takasbanka teslim edilerek takas yükümlülüğü yerine getirilir. Bu paylar ters repo yapan üyeye teslim edilir.
(4) Üyeler portföy, fon ya da müşterileri hesabına işlemler gerçekleştirebilir. Emir iletimi aşamasında MKK nezdindeki portföy, fon veya müşteri hesap numarasının "referans" alanına girilmesi zorunludur.
Madde 36 – Pay senedi repo pazarında işlem görecek paylar
(1) Pay Senedi Repo Pazarında, Pay Piyasasında işlem gören BIST 30 endeksine dâhil paylardan Yönetim Kurulu tarafından uygun görülenler repo işlemlerine konu olabilir. Repo işlemlerine kapatılan payların konu olduğu açık işlemler repo bitiş valörüne kadar sürdürülür.
(2) İşlem yapmaya yetkili yatırım kuruluşları tarafından ihraç edilmiş payların aynı yatırım kuruluşları tarafından portföyleri hesabına repo yoluyla satılmaması esastır.
Madde 37 – Alt ve üst fiyat limitleri
(1) Pay Senedi Repo Pazarına iletilen emirlerin pay fiyatları, söz konusu pay için Pay Piyasasında geçerli olan alt ve üst fiyat limitleri içinde kalmak zorundadır. Bu koşula uymayan ve sistemde bekleyen emirler otomatik olarak iptal edilir.
(2) İşleme konu pay için özsermaye halinin gerçekleşmesi durumunda; Pay Piyasasında pay fiyatının değiştiği tarih ile özsermaye halinin MKK'da fiilen gerçekleşeceği gün arasında uygulanmak üzere; söz konusu payın alt ve üst fiyat limitleri, Pay Piyasasındaki ilgili payın alt ve üst fiyat limitlerinin özsermaye halinden etkilenmemiş biçimde düzeltilmesi ile belirlenir.
Madde 38 – Vade kırma
(1) Gerek repo yapan gerekse ters repo yapan taraflardan herhangi birinin yazılı olarak bildirimde bulunması kaydıyla vadesine 15 günden daha uzun süre kalan repo işlemlerinin vadesi kırılabilir.
(2) Gerek repo yapan gerekse ters repo yapan taraflardan herhangi biri tarafından aşağıdaki şartların varlığı halinde vadesine 15 günden daha kısa süre kalmış repo işlemlerinin vadesi bir defaya mahsus olmak üzere kırılabilir.
a) Genel kurul çağrısı yapılan ortaklıklara ait payların konu olduğu repo işlemlerinin vadesi, yeni vade tarihi genel kurul tarihinden bir iş günü öncesi olmak üzere kırılabilir.
b) Rüçhan hakkı kullandırılarak bedelli sermaye artırım kararı alınmış ortaklıklara ait payların konu olduğu repo işlemlerinin vadesi, sermaye artırım başvurusunun Kurul tarafından onaylandığına ilişkin duyurunun KAP'ta yayınlanmasını takip eden ilk iş gününden itibaren kırılabilir.
c) Kar payı dağıtma kararı veren ortaklıklara ait payların konu olduğu repo işlemlerinin vadesi, kar payı dağıtımına ilişkin duyurunun KAP'ta yayınlanmasını takip eden ilk iş gününden itibaren kırılabilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra kapsamında vade kırımı en az 4 iş günü önceden bildirimde bulunulması kaydıyla yapılır.
(4) Vadenin kırılmasına ilişkin yeni işlem oluşturulurken faiz tutarı, stopaj tutarı ve borsa payı yeniden hesaplanır.
(5) İşlemin her iki tarafının yazılı bildirimde bulunması halinde repo işlemlerinin vadesi herhangi bir şart aranmaksızın vadesi en erken 1 iş günü olacak şekilde kırılabilir.
(6) Ortaklara rüçhan hakkı kullandırılmayan bedelli sermaye artırımı, devralma veya devrolma suretiyle birleşme, bölünme, yatırım kuruluşunun veya ihraççının iflası vb. diğer zorunlu hallerde Genel Müdür belli bir payın ya da tüm payların konu olduğu açık repo işlemlerinin vadesini herhangi bir süre şartı olmaksızın değiştirebilir.
(7) Repo işleminin vadesinin bu maddede belirtilen nedenlerden herhangi biri nedeniyle kırılması sonucu yeniden hesaplanan faiz, stopaj ve borsa payına ilişkin olarak işlem taraflarının hak ve yükümlülükleri normal bir repo işleminden doğan hak ve yükümlülükler çerçevesinde devam eder.
Madde 39 – Özsermaye halleri
(1) Repo işlemlerine konu paylarda, ortaklara rüçhan hakkı kullandırılan bedelli sermaye artırımı, bedelsiz sermaye artırımı, sermaye azaltımı ve kar payı ödemeleri şeklinde özsermaye halleri olması halinde uygulanacak kurallar ile açık repo işlemlerinin takas bakiyelerinin nasıl değiştirileceğine ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Eski ve yeni payların aynı anda işlem gördüğü hallere ilişkin uygulamalar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 40 – İşlemlerin durdurulması ve vade tarihinin uzatılması
(1) Herhangi bir nedenle Pay Piyasasında işlemlerin durması halinde Pay Senedi Repo Pazarında da işlemler durdurulur.
(2) Herhangi bir nedenle Pay Piyasasında işlem sırası kapatılan pay için yeniden işlemler başlayıncaya kadar Pay Senedi Repo Pazarında da işlemler durdurulur.
(3) Tarafların yazılı talebi halinde, işlem sırası süreli kapanan bir payda, bitiş valörü kapalı döneme denk gelen işlemlerin vadesi Pay Piyasasında söz konusu payda işlemlerin başlamasını takip eden üçüncü iş gününe dek uzatılabilir.
(4) İşlemleri süresiz durdurulan payların konu edildiği açık repo işlemleri, işlemlerin süresiz durdurulduğuna dair açıklamayı takip eden iş günü Genel Müdür tarafından üyeye süre vermek suretiyle kapatılır.
Madde 41 – Uluslararası tahvil pazarının işleyişi
(1) Uluslararası Tahvil Pazarında sermaye piyasası araçlarının Yönetim Kurulu tarafından belirlenen en az ve en fazla ileri valörlü kesin alım ve kesin satım işlemleri yapılır.
Madde 42 – Uluslararası tahvil pazarında işlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Uluslararası Tahvil Pazarında Hazine tarafından ihraç edilen dış borçlanma araçları ile döviz cinsi sermaye piyasası araçlarından Yönetim Kurulu tarafından bu Pazarda işlem görmesine karar verilenler işlem görebilir.
Madde 43 – Para birimi
(1) Pazarda alım satım emirleri sermaye piyasası aracının ihraç edildiği döviz cinsi üzerinden verilir.
Madde 44 – Eurotahvil pazarlıklı işlemler pazarının işleyişi
(1) Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarı, duyuru emirleri kullanılarak üyelerin işlem gerçekleştirme isteklerini piyasaya duyurdukları ve/veya pazarlıklı emirler yoluyla doğrudan işlem yapmak istenilen karşı üye belirlenerek sermaye piyasası araçlarının alım satım işlemlerinin yapıldığı pazardır.
(2) Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarı, emirlerin üye kodu ile yer aldığı "duyuru emirleri ekranı" ile işlemlerin gerçekleşeceği "pazarlıklı işlemler ekranı"ndan oluşur.
Madde 45 – Eurotahvil pazarlıklı işlemler pazarında işlem görebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Eurotahvil Pazarlıklı İşlemler Pazarında Hazine tarafından ihraç edilen dış borçlanma araçları ile döviz cinsi sermaye piyasası araçlarından Yönetim Kurulu tarafından bu Pazarda işlem görmesine karar verilenler işlem görebilir.
Madde 46 – Duyuru emirleri
(1) Duyuru emirleri, işlem yapmak isteyen yatırım kuruluşlarının belirli bir sermaye piyasası aracı için alım veya satım taleplerini piyasaya duyurdukları emirlerdir.
(2) Emirler, duyuru emirleri ekranında giriş sırasına göre emri veren üyenin kodu ile gösterilir ve emirlerde fiyat ve miktar kısıtı uygulanmaz. Duyuru emirleri otomatik olarak eşleşmez, işlemler pazarlıklı işlemler ekranı üzerinden gerçekleştirilir.
Madde 47 – Pazarlıklı emir
(1) Pazarlıklı emir, fiyat, miktar, valör ve karşı üye bilgisi belirtilerek iletilen ve karşı üyenin teyit etmesi ile gerçekleşen emir tipidir. Karşı üye teyidi emrin tamamı için verilir ve kısmi gerçekleşme olmaz.
Madde 48 – Pazarlıklı işlemler ekranı
(1) Pazarlıklı işlemler ekranı, işlemi sonuçlandırmak isteyen üyenin emri göndermek istediği karşı üyenin kodunu belirterek emrini sisteme ilettiği ve karşı üyenin teyidi ile işlemlerin gerçekleştiği alım satım ekranıdır. Bu ekranda üyeler tarafından iletilen emirler sadece kendisine emir gönderilen karşı üyenin ekranında görünür, diğer üyeler bu emirleri göremezler.
Madde 49 – Pazarlıklı repo işlemleri pazarının işleyişi
(1) Pazarlıklı Repo İşlemleri Pazarı, duyuru emirleri kullanılarak üyelerin işlem gerçekleştirme isteklerini piyasaya duyurdukları ve/veya pazarlıklı emirler yoluyla doğrudan işlem yapmak istenilen karşı üye belirlenerek geri alma taahhüdü ile satım ve geri satma taahhüdü ile alım işlemlerinin yapıldığı pazardır.
(2) Pazarda üyeler portföy ya da müşterileri hesabına aynı gün başlangıç valörlü repo ters repo işlemleri gerçekleştirebilirler. Pazarda ileri başlangıç valörlü işlem, yatırım fon ve ortaklıkları hesabına işlem gerçekleştirilemez. Üyeler kendi emirlerini karşılayamazlar. İleri başlangıç valörlü işlem gerçekleştirilmesi ya da üyenin kendi emrini karşılayarak işlem gerçekleştirilmesi halinde, işlem Borsa tarafından iptal edilir.
(3) Pazar, emirlerin üye kodu ile yer aldığı "duyuru emirleri ekranı" ile işlemlerin gerçekleşeceği "pazarlıklı işlemler ekranı"ndan oluşur.
(4) Takası Takasbankta gerçekleşecek işlemler için repo yapan taraf işlem gerçekleştikten sonra emir girişi sırasında belirttiği gruba ait olmak üzere repo karşılığı vereceği sermaye piyasası aracının bildirimini yapar. İşlem karşılığı en fazla kaç farklı sermaye piyasası aracı bildirimi yapılabileceği ile bildirimi yapılan sermaye piyasası araçlarının değiştirilmesine ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(5) Bildirimi yapılacak sermaye piyasası aracının miktarının hesaplanmasında işlem tutarının yanısıra faiz ve stopaj dikkate alınır.
(6) Bildirilen sermaye piyasası araçları başlangıç valöründe Takasbanka teslim edilerek takas yükümlülüğü yerine getirilir. Bu sermaye piyasası araçları ters repo yapan üye adına bitiş valörüne kadar bloke bir hesapta saklamada tutulur.
(7) Üyelerin işlemin takasını kendi aralarında gerçekleştireceği işlemler için menkul kıymet bildirimi yapılmaz. Bu durumda işlemin takası repocu ve ters repocu üye tarafından gerçekleştirilecek olup Borsanın veya Takasbankın herhangi bir sorumluluğu bulunmaz.
(8) Pazarlıklı Repo İşlemleri Pazarında, Repo Ters Repo Pazarında işlem gören sermaye piyasası araçları ile Yönetim Kurulu tarafından belirlenen diğer sermaye piyasası araçları işlem görebilir.
Madde 50 – Duyuru emirleri
(1) Duyuru emri, işlem yapmak isteyen yatırım kuruluşlarının repo oranı, repo tutarı, işlem yapılmak istenen sermaye piyasası aracı grubu ile başlangıç ve bitiş valörlerini sisteme girerek taleplerini tüm kullanıcılara duyurdukları emir tipidir.
(2) Emirler, duyuru emirleri ekranında giriş sırasına göre emri veren üyenin kodu ile gösterilir ve emirlerde fiyat ve miktar kısıtı uygulanmaz. Duyuru emirleri otomatik olarak eşleşmez, işlemler pazarlıklı işlemler ekranı üzerinden gerçekleştirilir.
Madde 51 – Pazarlıklı emir
(1) Pazarlıklı emir, repo oranı, repo tutarı, işlem yapılmak istenen sermaye piyasası aracı grubu, başlangıç ve bitiş valörleri ile karşı üye bilgisi belirtilerek iletilen ve karşı üyenin teyit etmesi ile gerçekleşen emir tipidir. Karşı üye teyidi emrin tamamı için verilir ve kısmi gerçekleşme olmaz.
Madde 52 – Pazarlıklı işlemler ekranı
(1) Pazarlıklı işlemler ekranı, işlemi sonuçlandırmak isteyen üyenin emri göndermek istediği karşı üyenin kodunu belirterek emrini sisteme girdiği ve karşı üyenin teyidi ile işlemlerin gerçekleştiği alım satım ekranıdır. Bu ekranda üyeler tarafından iletilen emirler sadece kendisine emir gönderilen karşı üyenin ekranında görünür, diğer üyeler bu emirleri göremezler. Pazarlıklı işlemler ekranında üyeler işlemin takasını Takasbankta yapmayı veya takası kendi aralarında yapmayı talep edebilirler.
Madde 53 – Nitelikli yatırımcıya ihraç pazarının işleyişi
(1) Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarında, ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarının nitelikli yatırımcılara aynı gün veya ileri valörlü olarak satış işlemleri yapılır.
(2) Pazarda emirler sermaye piyasası aracına bağlı olarak fiyat veya getiri üzerinden iletilir.
Madde 54 – İhraç edilebilecek sermaye piyasası araçları
(1) Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarında Kurul tarafından ihracı onaylanan ve nitelikli yatırımcılara ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarının satışı yapılabilir.
Madde 55 – İhracı tamamlanan sermaye piyasası araçlarının işlem görmesi
(1) Pazarda nitelikli yatırımcılara ihracı tamamlanan sermaye piyasası araçları, ihracın tamamlanmasını veya satış süresinin sona ermesini izleyen iş günü herhangi bir şart aranmaksızın Kesin Alım Satım Pazarında nitelikli yatırımcılar arasında işlem görmeye başlar.
Madde 56 – İhraç süresi
(1) Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarında yapılacak ihraçlarda Borsa İstanbul Kotasyon Yönergesi ile belirlenen satış süresi geçerlidir.
Madde 57 – İhraç fiyatı
(1) İhraççı satış fiyatını satış süresi boyunca serbestçe belirleyebilir, karşılanmamış veya kısmi olarak karşılanmış satış emrinin fiyatını değiştirebilir.
Madde 58 – Yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarının işlemlerine ilişkin esaslar
(1) Yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarının Borsada gerçekleştirecekleri işlemlerde, Borçlanma Araçları Piyasasının ilgili pazarlarında uygulanan kurallara ek olarak aşağıdaki kurallar esas alınır.
a) Yatırım ortaklığı veya yatırım fonu hesabına iletilecek emirler, Borçlanma Araçları Piyasasında işlem yapmaya yetkili bir yatırım kuruluşunun temsilcileri tarafından Borsaya iletilir. Emir iletilirken, emrin hangi yatırım ortaklığı veya yatırım fonu için olduğu belirtilir. Bu emirlerde, her bir yatırım fonu ve ortaklığı için Borsa tarafından belirlenen standart kodlar kullanılır.
b) Yatırım ortaklığı veya yatırım fonu işlemlerine ilişkin emir iletiminde uygulanacak öncelik kuralları ile bahse konu emirlerin emri ileten yetkili kuruluş tarafından karşılanmasına ilişkin kurallar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
c) Repo Ters Repo Pazarında yatırım fonu veya ortaklığı hesabına yapılan ters repo işlemlerinde işleme konu sermaye piyasası araçları, işlemin bitiş valörüne kadar işlemi gerçekleştiren üye yerine yatırım fonu veya ortaklığı adına saklanır.
ç) Üyeler, Piyasada hesabına işlem yapacakları yatırım fonu ve yatırım ortaklıkları ile bunların Borsa işlem kodlarını yazıyla bildirirler. Bu bildirimlerde daha sonra meydana gelebilecek değişiklikleri de yine yazılı olarak yatırım fonu ya da ortaklık hesabına işlemlere başlamadan en az bir işlem günü önce Borsaya iletmeleri gerekir.
Madde 59 – Aynı gün valörlü işlemlerin bitiş saati sonrasında yapılan aynı gün valörlü yatırım fonu işlemlerine ilişkin esaslar
(1) Piyasa bünyesindeki Pazarlarda aynı gün valörlü işlemlerin sona erme saati sonrasında yatırım fonları hesabına iletilen aynı gün valörlü emirler için öncelik kuralları ile bu emirlerin emri ileten yetkili kuruluş tarafından karşılanmasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Aynı gün valörlü işlemlerin bitiş saati sonrasında yapılan aynı gün valörlü yatırım fonu işlemlerinde, her pazarda aynı gün valörlü işlemlerin sona erme saatine kadar oluşan ağırlıklı ortalama oran ve fiyatlar referans alınır. Pazarlarda işlemler fon lehine olacak şekilde;
a) Kesin Alım Satım Pazarında, alım emirlerinde ağırlıklı ortalama fiyat veya altında, satım emirlerinde ağırlıklı ortalama fiyat veya üzerinde gerçekleştirilebilir.
b) Repo Ters Repo Pazarında, ters repo emirlerinde ağırlıklı ortalama oran veya üzerinde, repo emirlerinde ağırlıklı ortalama oran veya altında gerçekleştirilebilir.
c) Menkul Kıymet Tercihli Repo Pazarında ilgili vadedeki ağırlıklı ortalama repo oranı ile ilgili vadedeki söz konusu sermaye piyasası aracının Kesin Alım Satım Pazarındaki ağırlıklı ortalama fiyatı referans olarak alınır. Buna göre; ters repo emirleri ağırlıklı ortalama oran veya üzerinde bir oran ve ağırlıklı ortalama sermaye piyasası aracı fiyatı veya altında bir fiyat ile repo emirleri ise ağırlıklı ortalama oran veya altında bir oran ve ağırlıklı ortalama sermaye piyasası aracı fiyatı veya üzerinde bir fiyat ile gerçekleştirilebilir.
ç) Pay Senedi Repo Pazarında ilgili vadedeki ağırlıklı ortalama repo oranı ile söz konusu payın Pay Piyasasında Yönetim Kurulu tarafından belirlenen saat itibarıyla oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı referans olarak alınır. Buna göre; ters repo emirleri ağırlıklı ortalama oran veya üzerinde bir oran ve Pay Piyasasında oluşan referans fiyat veya altında bir fiyat ile repo emirleri ise ağırlıklı ortalama oran veya altında bir oran ve Pay Piyasasında oluşan referans fiyat veya üzerinde bir fiyat ile gerçekleştirilebilir.
(3)Pay Senedi Repo Pazarında işlem gören paylar için özsermaye halinin gerçekleşmesi durumunda; Pay Piyasasında pay fiyatının değiştiği tarih ile özsermaye halinin MKK'da fiilen gerçekleşeceği gün arasında uygulanmak üzere; aynı gün valörlü fon işlemlerinin gerçekleşmesinde referans alınan fiyatlar, Pay Piyasasında oluşan fiyatların düzeltilmesi suretiyle özsermaye halinden etkilenmemiş biçimde belirlenir.
(4) Gün içerisinde işlem gerçekleşmemiş sermaye piyasası aracı veya vadede, fon lehine kullanılmak üzere herhangi bir oran ve fiyat referans alınmaz. Yetkili yatırım kuruluşu yatırım fonu hesabına kendi belirleyeceği oran veya fiyat ile emir girebilir.
(5) Aynı gün valörlü işlemlerin bitiş saati sonrasında gerçekleştirilen aynı gün valörlü yatırım fonu işlemlerinin takasını yatırım kuruluşları kendi aralarında yapmayı peşinen kabul etmiş sayılırlar.
(6) Yatırım ortaklıkları hesabına aynı gün valörlü işlemlerin bitiş saati sonrasında aynı gün valörlü emir iletilemez.
Madde 60 – Piyasa yapıcılığı
(1) Piyasada DİBS piyasa yapıcılığı sistemi ile özel sektör piyasa yapıcılığı sistemi olmak üzere iki tip piyasa yapıcılığı sistemi uygulanır.
(2) DİBS piyasa yapıcılığı sistemi, Hazine tarafından belirlenen piyasa yapıcılığı esasları çerçevesinde Piyasanın işleyiş kurallarına uygun olarak yürütülür.
(3) Özel sektör piyasa yapıcılığı sisteminde, Genel Müdürlük tarafından piyasa yapıcısı olarak görevlendirilen yatırım kuruluşları Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde özel sektör sermaye piyasası araçları için piyasa yapıcılığı görevini yerine getirirler.
(4) Özel sektör sermaye piyasası araçları için piyasa yapıcılığı görevini yerine getirecek yatırım kuruluşlarının belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Belgenin devamı (7 madde daha) okuyucuda yükleniyor. Madde 61 ve sonrası