Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
(1) Bu Yönergenin amacı, Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasasının işleyiş usul ve esaslarını düzenlemektir.
Madde 2 – Kapsam
(1) Bu Yönerge, Türk Lirası ve yabancı para birimlerinin belirlenen koşullarda birbirleri ile değiştirilmesine imkân sağlamak amacıyla Borsa İstanbul A.Ş. bünyesinde kurulan Swap Piyasasında işlem yapacak kuruluşları, geçerli emir ve işlem kurallarını ve diğer işleyiş esaslarını düzenler.
Madde 3 – Dayanak
(1) Bu Yönerge 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş, Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ne dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Yönergede geçen;
a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,
b) Döviz Kuru: Swap işleminin başlangıç valöründe takasa konu Türk Lirası yükümlülüğün hesaplanmasında kullanılan ve işlem taraflarınca belirlenen döviz kurunu,
c) Genel Müdür: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Genel Müdürünü,
d) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
e) Piyasa: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Sivap Piyasasını,
f) Swap Puanı: Swap işlemi vade sonu döviz kurunun hesaplanabilmesi için döviz kuru ve işleme konu para birimleri arasındaki faiz farkları dikkate alınarak işlem taraflarınca belirlenen değeri,
g) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,
h) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini,
i) Üye: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Swap Piyasasında işlem yapma yetkisi verilen kuruluşu,
j) Valör; Borsa İstanbul Anonim Şirketi Swap Piyasasında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin takas tarihlerini,
k) Yönetim Kurulu: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Yönetim Kurulunu ifade eder.
Madde 5 – İşlem yapabilecek kuruluşlar ve temsilciler
(1) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş bankalar ile TCMB Piyasada işlem yapabilir.
(2) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca gerekli şartlan
yerine getirenler Piyasada temsilci olarak İşlem yapabilir.
Madde 6 – İşlem saatleri
(1) Piyasada uygulanacak işlem saatleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir,
Madde 7 – Valör
(1) Piyasada iletilen emirler için uygulanacak en az ve en fazla valör süreleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 8 – Emirlerin iletilmesi, öncelik ve eşleşme kuralları
(1) Üye temsilcileri emirlerini, alım satım sistemi terminalleri veya uzak erişim ara yüzü kanalıyla iletirler. Gerekli durumlarda üye temsilcileri Borsa personelini telefonla arayarak alım satım sistemine emir iletebilirler.
(2) Swap emirleri; başlangıç valörü, bitiş valörü, döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru üzerinden iletilir.
(3) Piyasada emirler çok fiyat yöntemi ile eşleşir.
Piyasada;
a) Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirlerinde en yüksek swap puanı ve en düşük döviz kuru, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirlerinde ise en düşük swap puanı ve en yüksek döviz kuru emirleri önceliklidir. Swap puanı ve döviz kuru aynı olan emirlerde zaman önceliği uygulanır.
b) Türk Lirası karşılığı döviz satım Swap emirleri swap puanı ayni ya da daha düşük ve döviz kuru aynı ya da daha yüksek olan Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ile, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ise swap puanı aynı ya da daha yüksek ve döviz kuru aynı ya da daha düşük Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri ile eşleştirilir. Bu tür eşleşmelerde sistemde öncelikle var olan emrin swap puanı ve döviz kuru işlemin swap puanı ve döviz kurudur.
(4) Yönetim Kurulu, emir girilebilecek hesaplar ile İlgili kısıtlama getirebilir.
(5) Genel Müdür’ün gerekli görmesi halinde, Piyasa açılış saati öncesinde TCMB tarafından sisteme emir iletilebilir. Söz konusu zaman diliminde TCMB dışındaki üyeler tarafından sisteme emir iletilemez.
Madde 9 – Emir tipleri
(1) Piyasada emirler çok fiyat yöntemiyle eşleşir. Piyasada limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.
(2) Limitli emir, döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru belirtilerek iletilir.
(3) Piyasa emri, döviz kuru ve swap puanı belirtilmeksizin döviz tutarı belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.
(4) Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.
a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.
b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.
Madde 10 – Emir değişikliği
(1) Piyasada iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ve kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir.
(2) Swap puanı ve/veya döviz kurunun değiştirilmesi ile döviz tutarının artırılması durumunda emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya emrin döviz tutarının azaltılması önceliğin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.
Madde 11 – Emirlerin geçerlilik süreleri ve büyüklüğü
(1) Emirler verildikleri gün itibarıyla geçerlidir. Piyasada iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları iptal edilebilir. Sisteme iletilen emirler aynı gün gerçekleşmediği takdirde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen saatte otomatik olarak iptal edilir,
(2) Piyasada geçerli minimum ve maksimum emir büyüklükleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 12 – Emirlerde uygulanacak swap puanı, döviz kuru fiyat aralıkları ve adımları
(1) Piyasada iletilen emirler için uygulanacak swap puanı, döviz kuru fiyat aralıkları ve adımları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Madde 13 – Piyasanın İşleyişi
(1) Piyasada Türk Lirası ile Amerikan Doları, Türk Lirası ile Euro ve Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen diğer yabancı para birimlerinin belirlenen koşullarda birbirleri ile değişimini amaçlayan swap işlemleri gerçekleştirilir.
(2) Swap işleminin başlangıç valöründe; Türk Lirası karşılığı yabancı para satım swap işlemi gerçekleştiren taraf işlem tutarında yabancı para yükümlülüğünü, Türk Lirası karşılığı yabancı para alım swap işlemi gerçekleştiren taraf ise işlemin döviz kura kullanılarak hesaplanan tutarda Türk Lirası yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.
(3) Swap işlemin bitiş, valöründe; başlangıç valöründe yabancı para alan taraf aldığı yabancı para tutarına eşit tutarda yabancı para yükümlülüğünü, başlangıç valöründe Türk Lirası alan taraf ise işlemin döviz kuruna Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde swap puanının eklenmesiyle bulunan vade sonu döviz kuru kullanılarak hesaplanan Türk Lirası yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.
(4) Swap işleminin başlangıç ve bitiş valorü arasındaki sürede, Takasbank tarafından yapılacak yeniden değerleme ile değişim teminatı hesaplanır. Değişim teminatı hesaplanma metodu ve konuya ilişkin diğer esaslar Takasbank tarafından belirlenir.
Madde 14 – İşlemlerin iptali ve düzeltilmesi
(1) Piyasada gerçekleşen işlemler Borsa Yönetmeliği'nin 33 üncü maddesi çerçevesinde iptal edilebilir.
(2) Üye veya Borsa personeli tarafından hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin iptaline veya düzeltilmesine ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(3) İşlemlerin iptali veya düzeltilmesi Takasbank tarafından yürütülen operasyon saatlerine bağlı olarak yapılabilir. Takasbank tarafından belirlenen takas başlangıç saati sonrasında İptal veya düzeltme talepleri kabul edilmeyebilir.
Madde 15 – Oluşan fiyatların ve işlemlerin kayda alınması, taraflara bildirimi ve ilanı
(1) Piyasada gerçekleşen işlemler sonucu oluşan fiyatlar ve miktarlarının Borsa kaydına alınmasına ilişkin esâslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
(2) Piyasa bünyesinde gerçekleşen işlem bilgileri elektronik ortamda, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde taraflara bildirilir.
(3) Borsa kaydına alınan işlem bilgileri aynı gün Borsa Bülteni'nde ilan edilir.
Borsa Bülteni'nde kayda alınan en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama swap puanı, döviz kuru, işlem tutarı, sözleşme sayısı ve: diğer bilgiler yer alır.
Madde 16 – Emir ve işlem bilgilerinin yayımlanması
(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile alım satım sisteminde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, sisteme bağlı üye kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.
(2) Yayımlanacak emir ve işlem bilgilerini ve bu bilgilerin içeriğini, yayımlanacağı elektronik ortamları ve yayımlanan bilgilerin güncelleme sıklıklarım Yönetim Kurulu belirler.
Madde 17 – Risk yönetimi
(1) Emirlerin alım satım sistemine kabul edilmesi öncesi uygulanacak risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve Borsa tarafından uygulanır.
(2) Gerçekleşen İşlemler ile ilgili risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve uygulanır.
Madde 18 – Takas ve temerrüt işlemleri
(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan takas yükümlülüklerinin yerine getirilme esasları ile takas yükümlülüklerinin mevzuatta öngörülen süre ve yöntemler çerçevesinde kısmen veya tamamen yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan temerrütlere ilişkin uygulama usul ve esasları Takasbank tarafından belirlenir.
Madde 19 – TCMB İşlemleri
(1) TCMB tarafından yapılacak talepler kapsamında, Piyasada gerçekleştirilecek işlemler veya bu Yönergenin konusu olan diğer hususlarda Yönetim Kurulu tarafından işbu Yönergede gerekli olan acil değişiklikler yapılabilir ya da Yönergede düzenlenen konularda farklı uygulamalar yapılmasına karar verilebilir.
(2) Birinci fıkra hükmü kapsamında tesis edilen işlemlerle ilgili olarak bilahare Kurul’a bilgi verilir ve Yönergede yapılması gereken değişiklikler usulünce yapılır.
Madde 20 – Yönergede hüküm bulunmayan haller
(1) Bu Yönergede yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda ilgili düzenlemeler çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Kurul onayını gerektirmeyen hallerle sınırlı kalmak üzere Genel Müdür yetkilidir.
Madde 21 – Genel Müdürün düzenleme yetkisi
(1) Yönetim Kurulu, bu Yönerge kapsamında; 6, 7, 8, 11, 12, 13, 14, 15, 16 ve 19'uncu maddelerde yer alan hususların uygulamasına yol göstermek amacıyla, Yönerge İle belirlenen usul, esas ve yöntemlerin uygulama ayrıntılarına ilişkin olarak Genel Müdür’e düzenleme yapma yetkisi verebilir.
Madde 22 – Yürürlük
(1) Bu Yönerge 1 Ekim 2018 tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 23 – Yürütme
(1) Bu Yönerge hükümlerini Genel Müdür yürütür.