KolayuyumGiriş yap

Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi

Yönerge

Tür
Yönerge
Tarih
01.10.2018
Yürürlük
01.10.2018
Son değişiklik
05.04.2021
Durum
Yürürlükte
Seri
Yönergeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı

BİRİNCİ KISIM — Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM — Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Yönergenin amacı, Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasasının işleyiş usul ve esaslarını düzenlemektir.

Madde 2 – Kapsam

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Bu Yönerge, para birimlerinin birbirleriyle veya kıymetli madenler ile belirlenen koşullarda değiştirilmelerine imkân sağlamak amacıyla Borsa İstanbul A.Ş. bünyesinde kurulan Swap Piyasasında işlem yapacak kuruluşları, işletilecek pazarları, geçerli emir ve işlem kurallarını ve diğer işleyiş esaslarını düzenler.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Yönerge 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ne dayanılarak çıkarılmıştır.

Madde 4 – Tanımlar ve kısaltmalar

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Bu Yönergede geçen;

a) Borsa: Borsa İstanbul Anonim Şirketini,

b) Borsa Yönetmeliği: 19/10/2014 tarihli ve 29150 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği’ni,

c) Döviz Kuru: Para swap işleminin başlangıç valöründe takasa konu Türk Lirası yükümlülüğün hesaplanmasında kullanılan döviz kurunu,

ç) Genel Müdür: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Genel Müdürünü,

d) Kıymetli Maden: 11/08/1989 tarihli ve 20249 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’da tanımlanan ve standartları belirlenen kıymetli madenleri,

e) Kıymetli Maden Fiyatı: Kıymetli maden swap işleminin başlangıç valöründe işleme konu olacak para birimi cinsinden takas yükümlülüğünün hesaplanmasında kullanılan fiyatı,

f) Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,

g) Pazar: Swap işleminin türü, işleyiş esası ve diğer özelliklerine göre Piyasa bünyesinde oluşturulan elektronik alım satım ortamını,

ğ) Piyasa: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Swap Piyasasını,

h) Swap: Tarafların farklı para birimlerini veya kıymetli madenler ile para birimlerini kararlaştırdıkları süre ve koşullarda birbirleri ile değiştirmelerini,

ı) Swap Puanı: Para swap işleminde vade sonu döviz kurunun hesaplanabilmesi için döviz kuru ve işleme konu para birimleri arasındaki faiz farkları dikkate alınarak işlemin taraflarınca belirlenen değeri, kıymetli maden swap işleminde ise vade sonu kıymetli maden fiyatının tespitinde kullanılmak üzere işlemin taraflarınca belirlenen değeri,

i) Takasbank: İstanbul Takas ve Saklama Bankası Anonim Şirketini,

j) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini,

k) Üye: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Swap Piyasasında işlem yapma yetkisi verilen kuruluşu,

l) Valör: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Swap Piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin başlangıç ve bitiş takas tarihlerini,

m) Yönetim Kurulu: Borsa İstanbul Anonim Şirketi Yönetim Kurulunu

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM — İşlem Yapabilecek Kuruluşlar, Temsilciler ve İşletilen Pazarlar

Madde 5 – İşlem yapabilecek kuruluşlar ve temsilciler

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca işlem yapma yetkisi verilmiş yatırım kuruluşları ile TCMB Piyasada işlem yapabilir. Yönetim Kurulu, işlem yapabilecek kuruluşlar ile ilgili sınırlama getirebilir.

(2) Borsa Yönetmeliği ve konuya ilişkin diğer Borsa düzenlemeleri uyarınca gerekli şartları yerine getirenler Piyasada temsilci olarak işlem yapabilir.

Madde 6 – İşletilen Pazarlar

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasa bünyesinde aşağıda bulunan pazarlar işletilir:

a) Para Swap Pazarı

b) Kıymetli Madenler Swap Pazarı

İKİNCİ KISIM — Pazarlar

BİRİNCİ BÖLÜM — Genel İşleyiş Esasları

Madde 7 – İşlem saatleri

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda uygulanacak işlem saatleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Genel Müdür’ün gerekli görmesi halinde, Piyasa bünyesindeki pazarlarda, pazar açılış saati öncesinde TCMB tarafından sisteme emir iletilebilir. Söz konusu zaman diliminde TCMB dışındaki üyeler tarafından sisteme emir iletilemez.

Madde 8 – Valör

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasa bünyesindeki pazarlarda iletilen emirler için uygulanacak en az ve en fazla valör süreleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 9 – Emirlerin iletilmesi ve eşleşmesi

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Üye temsilcileri emirlerini, alım satım sistemi terminalleri veya uzak erişim ara yüzü kanalıyla iletirler. Gerekli durumlarda üye temsilcileri Borsa personelini telefonla arayarak alım satım sistemine emir iletebilirler.

(2) Piyasada emirler çok fiyat yöntemi ile eşleşir.

(3) Yönetim Kurulu, pazar bazında emir girilebilecek hesaplar ile ilgili kısıtlama getirebilir.

Madde 10 – Emir tipleri

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasada limitli emir ve piyasa emri olmak üzere iki tip emir iletilebilir.

(2) Limitli emir, para swap işlemleri için döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru belirtilerek; kıymetli maden swap işlemleri için kıymetli maden miktarı, swap puanı ve kıymetli maden fiyatı belirtilerek iletilir.

(3) Piyasa emri, para swap işlemleri için döviz kuru ve swap puanı belirtilmeksizin döviz tutarı belirtilerek; kıymetli madenler swap işlemleri için kıymetli maden fiyatı ve swap puanı belirtilmeksizin kıymetli maden miktarı belirtilerek iletilir. Sistemde bekleyen pasif emirlerle kısmen veya tamamen karşılaşabilir. Piyasa emrinin gerçekleşmeden kalan kısmı otomatik olarak iptal edilir.

(4) Limitli emir ve piyasa emri ile birlikte kullanılmak üzere aşağıda tanımlanan özel koşullarla da emir iletilebilir.

a) Kalanı iptal et: Emrin iletilmesiyle birlikte gerçekleşmeyen kısmının iptal edilmesi koşuludur.

b) Gerçekleşmezse iptal et: Emrin tamamen gerçekleşmesi koşuludur. Emrin iletilmesiyle birlikte tamamen gerçekleşmemesi halinde tümü iptal edilir.

Madde 11 – Emirlerin geçerlilik süreleri, değiştirilmesi, iptali ve büyüklüğü

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Emirler verildikleri gün itibarıyla geçerlidir. Piyasada iletilen emirlerden karşılanmamış olanlar ile kısmen karşılanmış emirlerin kalan kısımları değiştirilebilir veya iptal edilebilir. Sisteme iletilen emirler aynı gün gerçekleşmediği takdirde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen saatte otomatik olarak iptal edilir.

(2) Piyasada pazar bazında geçerli minimum ve maksimum emir büyüklükleri Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 12 – Emirlerde uygulanacak swap puanı, döviz kuru ve kıymetli maden fiyat adımları

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasada iletilen emirler için uygulanacak swap puanı, döviz kuru ve kıymetli maden fiyat adımları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 13 – İşlemlerin iptali ve düzeltilmesi

Son değişiklik: 05.04.2021

(1) Piyasada gerçekleşen işlemler Borsa Yönetmeliği'nin 33’üncü maddesi çerçevesinde iptal edilebilir.

(2) Üye veya Borsa personeli tarafından hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin iptaline ilişkin uygulama esasları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Hatalı olarak iletilen emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin düzeltilmesine ilişkin esaslar Takasbank tarafından belirlenir.

(3) İşlemlerin iptali veya düzeltilmesi Takasbank tarafından yürütülen operasyon saatlerine bağlı olarak yapılabilir. Takasbank tarafından belirlenen netleştirme işlemlerine başlangıç saati sonrasında iptal veya düzeltme talepleri kabul edilmeyebilir.

Madde 14 – Oluşan fiyatların ve işlemlerin kayda alınması, taraflara bildirimi ve ilanı

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasada gerçekleşen işlemler sonucu oluşan fiyatlar ve miktarların Borsa kaydına alınmasına ilişkin esaslar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(2) Piyasa bünyesinde gerçekleşen işlem bilgileri elektronik ortamda, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde taraflara bildirilir.

(3) Borsa kaydına alınan işlem bilgileri aynı gün Borsa Bülteni’nde ilan edilir.

(4) Borsa Bülteni’nde kayda alınan en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama swap puanı, döviz kuru veya kıymetli maden fiyatı, işlem tutarı, işlem miktarı, sözleşme sayısı ve diğer bilgiler yer alır.

Madde 15 – Emir ve işlem bilgilerinin yayımlanması

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlere ilişkin bilgiler ile alım satım sisteminde bekleyen emirlerin oluşturduğu derinlik bilgileri, sisteme bağlı üye kullanıcılarının ekranlarında, Borsa ile anlaşması olan veri yayın kuruluşları tarafından işletilen platformlarda ve Yönetim Kurulu tarafından uygun görülecek diğer elektronik ortamlarda anlık veya gecikmeli olarak yayımlanır.

(2) Yayımlanacak emir ve işlem bilgilerini ve bu bilgilerin içeriğini, yayımlanacağı elektronik ortamları ve yayımlanan bilgilerin güncellenme sıklıklarını Yönetim Kurulu belirler.

İKİNCİ BÖLÜM — Para Swap Pazarı

Madde 16 – Para Swap Pazarının İşleyişi

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Para Swap Pazarında Türk Lirası ile Amerikan Doları, Türk Lirası ile Euro ve Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen diğer yabancı para birimlerinin belirlenen koşullarda birbirleri ile değişimini amaçlayan swap işlemleri gerçekleştirilir.

(2) Swap emirleri; başlangıç valörü, bitiş valörü, döviz tutarı, swap puanı ve döviz kuru üzerinden iletilir.

(3) Para Swap Pazarına Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri ile Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri iletilebilir.

(4) Para Swap Pazarında;

a) Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirlerinde sırasıyla en yüksek swap puanı ve en düşük döviz kuru, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirlerinde ise sırasıyla en düşük swap puanı ve en yüksek döviz kuru emirleri önceliklidir. Swap puanı ve döviz kuru aynı olan emirlerde zaman önceliği uygulanır.

b) Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri, swap puanı aynı ya da daha düşük ve döviz kuru aynı ya da daha yüksek olan Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ile, Türk Lirası karşılığı döviz alım swap emirleri ise swap puanı aynı ya da daha yüksek ve döviz kuru aynı ya da daha düşük Türk Lirası karşılığı döviz satım swap emirleri ile eşleştirilir. Bu tür eşleşmelerde sistemde öncelikle var olan emrin swap puanı ve döviz kuru, işlemin swap puanı ve döviz kurudur.

(5) Swap puanı ve/veya döviz kuru ve/veya hesap bilgisinin değiştirilmesi ile döviz tutarının artırılması durumunda emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya emrin döviz tutarının azaltılması, önceliğin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.

(6) Swap işleminin başlangıç valöründe; Türk Lirası karşılığı yabancı para satım swap işlemi gerçekleştiren taraf işlem tutarında yabancı para yükümlülüğünü, Türk Lirası karşılığı yabancı para alım swap işlemi gerçekleştiren taraf ise işlemin döviz kuru kullanılarak hesaplanan tutarda Türk Lirası yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.

(7) Swap işleminin bitiş valöründe; başlangıç valöründe yabancı para alan taraf, aldığı yabancı para tutarına eşit tutarda yabancı para yükümlülüğünü, başlangıç valöründe Türk Lirası alan taraf ise işlemin döviz kuruna Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde swap puanının eklenmesiyle bulunan vade sonu döviz kuru kullanılarak hesaplanan tutarda Türk Lirası yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM — Kıymetli Madenler Swap Pazarı

Madde 17 – Kıymetli Madenler Swap Pazarının İşleyişi

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Kıymetli Madenler Swap Pazarında kıymetli madenler ile Türk Lirası, Amerikan Doları, Euro ve Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen diğer yabancı para birimlerinin belirlenen koşullarda birbirleri ile değişimini amaçlayan swap işlemleri gerçekleştirilir.

(2) Kıymetli Madenler Swap Pazarında altın ve Yönetim Kurulu tarafından belirlenen diğer kıymetli madenler swap işlemlerine konu olabilir. Swap işlemlerine konu olacak kıymetli madenlerin standartları Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

(3) Swap emirleri; başlangıç valörü, bitiş valörü, kıymetli maden miktarı, swap puanı ve kıymetli maden fiyatı üzerinden iletilir.

(4) Kıymetli Madenler Swap Pazarına Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden satım swap emirleri ile Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden alım swap emirleri iletilebilir.

(5) Kıymetli Madenler Swap Pazarında;

a) Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden satım swap emirlerinde sırasıyla en yüksek swap puanı ve en düşük kıymetli maden fiyatı, Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden alım swap emirlerinde ise sırasıyla en düşük swap puanı ve en yüksek kıymetli maden fiyatı emirleri önceliklidir. Swap puanı ve kıymetli maden fiyatı aynı olan emirlerde zaman önceliği uygulanır.

b) Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden satım swap emirleri, swap puanı aynı ya da daha düşük ve kıymetli maden fiyatı aynı ya da daha yüksek olan Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden alım swap emirleri ile, Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden alım swap emirleri ise swap puanı aynı ya da daha yüksek ve kıymetli maden fiyatı aynı ya da daha düşük Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden satım swap emirleri ile eşleştirilir. Bu tür eşleşmelerde sistemde öncelikle var olan emrin swap puanı ve kıymetli maden fiyatı, işlemin swap puanı ve kıymetli maden fiyatıdır.

(6) Swap puanı ve/veya kıymetli maden fiyatı ve/veya hesap bilgisinin değiştirilmesi ile kıymetli maden miktarının artırılması durumunda emrin önceliği kaybolur. Referans bilgisinin değiştirilmesi ve/veya emrin kıymetli maden miktarının azaltılması, önceliğin kaybedilmesi sonucunu doğurmaz.

(7) Swap işleminin başlangıç valöründe; Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden satım swap işlemi gerçekleştiren taraf, işlem miktarında kıymetli maden yükümlülüğünü, Türk Lirası veya yabancı para karşılığı kıymetli maden alım swap işlemi gerçekleştiren taraf ise işlemin kıymetli maden fiyatı kullanılarak hesaplanan tutarda Türk Lirası veya yabancı para yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.

(8) Swap işleminin bitiş valöründe; başlangıç valöründe kıymetli maden alan taraf aldığı kıymetli maden miktarına eşit miktarda kıymetli maden yükümlülüğünü, başlangıç valöründe Türk Lirası veya yabancı para alan taraf ise işlemin kıymetli maden fiyatına Yönetim Kurulu tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde swap puanının eklenmesiyle bulunan vade sonu kıymetli maden fiyatı kullanılarak hesaplanan tutarda Türk Lirası veya yabancı para yükümlülüğünü Takasbank tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yerine getirir.

ÜÇÜNCÜ KISIM — Diğer Esaslar

BİRİNCİ BÖLÜM — Risk Yönetimine, Değişim Teminatına, Takas ve Temerrüde İlişkin Esaslar

Madde 18 – Risk yönetimi

Son değişiklik: 05.04.2021

(1) Piyasada işlem sonrası doğabilecek riski kontrol etmek amacıyla işlem öncesinde işlem yapılabilecek sermaye piyasası araçlarına, iletilen emirlere ve gerçekleştirilecek işlemlere kapasite, miktar ve/veya tutar olarak sınırlamalar getirilebilir. Kullanılacak risk ölçütleri ve uygulanacak sınırlamalar Yönetim Kurulu tarafından belirlenir. Genel Müdür, piyasada olağan dışı durumların ortaya çıkması hâlinde veya yazılı olarak gerekçelendirmek suretiyle gerekli gördüğünde; üye, kullanıcı ve/veya sermaye piyasası aracı bazında risk ölçütlerinde tanımlanmış olan sınırları re’sen değiştirebilir.

(2) Gerçekleşen işlemler ile ilgili risk yönetim esasları Takasbank tarafından belirlenir ve uygulanır.

Madde 19 – Değişim Teminatı

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Swap işleminin başlangıç ve bitiş valörü arasındaki sürede, Takasbank tarafından yapılacak yeniden değerleme ile değişim teminatı hesaplanır. Değişim teminatı hesaplama metodu ve konuya ilişkin diğer esaslar Takasbank tarafından belirlenir.

Madde 20 – Takas ve temerrüt işlemleri

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Piyasada gerçekleştirilen işlemlerden kaynaklanan takas yükümlülüklerinin yerine getirilme esasları ile takas yükümlülüklerinin mevzuatta öngörülen süre ve yöntemler çerçevesinde kısmen veya tamamen yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan temerrütlere ilişkin uygulama usul ve esasları Takasbank tarafından belirlenir.

İKİNCİ BÖLÜM — Diğer Hükümler

Madde 21 – TCMB İşlemleri

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) TCMB tarafından yapılacak talepler kapsamında, Piyasada gerçekleştirilecek işlemler veya bu Yönergenin konusu olan diğer hususlarda Yönetim Kurulu tarafından işbu Yönergede gerekli olan acil değişiklikler yapılabilir ya da Yönergede düzenlenen konularda farklı uygulamalar yapılmasına karar verilebilir.

(2) Birinci fıkra hükmü kapsamında tesis edilen işlemlerle ilgili olarak bilahare Kurul’a bilgi verilir ve Yönergede yapılması gereken değişiklikler usulünce yapılır.

Madde 22 – Yönergede hüküm bulunmayan haller

Son değişiklik: 16.11.2020 · Borsa İstanbul A.Ş. Swap Piyasası Yönergesi Birinci Revizyon

(1) Bu Yönergede yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda, ilgili düzenlemeler çerçevesinde karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye Kurul onayını gerektirmeyen hallerle sınırlı kalmak üzere Genel Müdür yetkilidir.

Madde 23 – Genel Müdürün düzenleme yetkisi

Son değişiklik: 05.04.2021

(1) Yönetim Kurulu, bu Yönerge kapsamında; 5, 7, 8, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18 ve 21’inci maddelerde yer alan hususların uygulamasına yol göstermek amacıyla, Yönerge ile belirlenen usul, esas ve yöntemlerin uygulama ayrıntılarına ilişkin olarak Genel Müdür’e düzenleme yapma yetkisi verebilir.

Madde 24 – Yürürlük

(1) Bu Yönerge 1 Ekim 2018 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 25 – Yürütme

(1) Bu Yönerge hükümlerini Genel Müdür yürütür.