2021/6 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 15/09/2021 Tarihli ve 2021/6 (1911) Sayılı Genelgesi
- Tür
- Resmi Gazete
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
2020/5 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 22/10/2020 Tarihli ve 2020/5 (1905) Sayılı Genelgesi (mülga)
T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı
Sayı: E-76015859-010.06.02-2420918
Konu: Tadebis-Web Tapu Sistemi Üzerinden Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar
GENELGE NO: 2021/6 (1911)
DAĞITIM YERLERİNE
İlgi: a) 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (R.G. 05/02/2019 tarih ve 30677 sayı).
b) 15/02/2019 tarih ve 2019/1 (1795) sayılı genelge.
c) 30/05/2019 tarih ve 2019/5 (1799) sayılı genelge.
ç) 22/10/2020 tarih ve 2020/5 (1905) sayılı genelge.
İlgi (b), (c) Genelgeler ile yabancıların taraf olduğu işlemlerde taşınmaz değerleme raporu düzenlenmesi zorunlu kılınmıştır. İlgi (ç) Genelge ile "Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar" düzenlemiş ve 02.11.2020 tarihi itibari ile de yürürlüğe girmiştir. Bu kez TADEBİS (Taşınmaz Değerleme Bilgi Sistemi)-WEB TAPU Uygulaması kapsamında değerleme raporlarının yetkili kuruluşlarca hazırlanması, onaylanması ve tapu müdürlüğüne gönderilmesi süreçleri elektronik ortama aktarılarak uygulama standardı getirilmiş ve değerleme raporlarında ortaya çıkması muhtemel maddi hataların ortadan kaldırılması amacıyla aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.
1. Değerleme Raporu Başvuruları
Yabancıların taraf olduğu işlemlerde değerleme raporu talepleri https://webtapu.tkgm.gov.tr/ resmi adresinden veya taşınmaz maliki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise ALO-181 Çağrı Merkezi üzerinden yapılabilir.
İlgilisi tarafından değerleme raporuna ilişkin hizmet bedeli ödendikten sonra değerleme talebi sistem tarafından aynı gün içinde iş dağıtım algoritması ile yetkili değerleme kuruluşuna atanır.
İlgili, değerleme talebine ilişkin işlem aşamalarını (başlangıçtan sonuçlanana kadar) anlık olarak Web Tapu üzerinden takip edebilir.
Yetkili kuruluş tarafından değerleme raporu hazırlanıp onaylandıktan sonra değerleme raporu 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde e-imza ile imzalanarak sistem üzerinden TAKBİS'e aktarılır.
İlgilisi, raporu Web Tapu üzerinden görüntüleyebilir, takibini yapabilir ve bu aşamada basit yazım hatası mevcutsa yine Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunabilir. Değerleme raporunun TAKBİS'e gönderilmesi sonrası, ilgilisince en fazla üç kez düzeltme talebinde bulunulabilir.
İlgililer, değerleme raporunda belirlenen değere ilişkin düzeltme talebinde bulunamaz, ancak yeni bir değerleme raporu talebinde bulunabilir.
Örnek 1: A Değerleme kuruluşu tarafından 101 ada 1 parsel 10 nolu bağımsız bölüm için düzenlenen değerleme raporunda mevcut durum değeri 300.000 TL olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu değerin ilgilisince düşük ya da yüksek olduğunun düşünülmesi durumunda değer düzeltmesinde bulunulamaz. Ancak yeni bir değerleme raporu talep edilebilir.
Örnek 2: B Değerleme kuruluşu tarafından 101 ada 1 parsel 11 nolu bağımsız bölüm için düzenlenen değerleme raporunda yapı inşa yılının eklenmediği tespit edilmiştir. Bu durumda ilgilisince sistem üzerinden düzeltme talebinde bulunulması gerekmektedir.
Düzeltme talepleri tapu müdürlüğü tarafından yevmiye numarası alınmasına kadar talep edilebilir. Sonrasında ortaya çıkabilecek eksikliklerin/maddi hataların (Örneğin; ilgili makamlarca uygunluk talebi değerlendirmesi aşamasında) ilgili makam tarafından tespit edilmesi halinde, malik veya ilgilisi Web Tapu üzerinden yetkili değerleme kuruluşundan düzeltme talebinde bulunur.
Sisteme ilişkin güncel kullanım kılavuzları ve videolara Web Tapu portalından ve kurum Web https://www.tkgm.gov.tr/ adresinden ulaşılabilir.
İlgililer değerleme kuruluşlarının değerleme raporlarının düzenlenmesine ilişkin her türlü şikayet, öneri ve taleplerini Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine (TDUB) bildirebilirler. Birlik, gerekli incelemeleri yaparak süresi içerisinde ilgilisine ve Genel Müdürlüğe bilgi verir.
2. Yetkili Değerleme Kuruluşu Tarafından Yapılacak İşlemler
Yetkili değerleme kuruluşu değerleme raporunu Uluslararası Değerleme Standartları (UDES) ve Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafından yayımlanan TUDES-310 Borç Verme ve Teminat Amaçlı Gayrimenkuller İçin İyi Uygulamalar Kılavuzunda belirlenen normlara uygun olarak düzenler ve en az biri sorumlu değerleme uzmanı olmak üzere en az iki değerleme uzmanı ve rapor hazırlanmasında refakat etmesi halinde değerleme uzman yardımcısı tarafından 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde e-imza ile imzalayarak Web Tapu değerleme sistemi üzerinden ilgilisine ve TAKBİS'e gönderir.
Değerleme çalışmasında birden fazla yöntem kullanıldıysa uzlaştırma rapor içerisinde açıklanır.
Değerleme raporunda emsal satışların karşılaştırılması yaklaşımı uygulanmış ise emsal alınan taşınmazların aynı niteliklerde olması ve değerlemesi yapılan taşınmazla birlikte aynı kroki üzerinde gösterilmesi sağlanır.
Değerlemesi yapılan taşınmaz natamam ise, değerleme günü itibari ile mevcut inşaat seviyesini gösteren durum tablosuna raporda yer verilir.
Değerlemeye konu taşınmazın yasal durumu ile fiili durumu arasında farklılık olması halinde, bu uyumsuzluklar ölçülendirilerek mimari projesi üzerinde gösterilir.
Değerleme raporunda değerlemeye konu taşınmaza ait -taşınmazın niteliğine göre- iç ve dış cepheye ait (bağımsız bölüm ise yapı içerisindeki konumu gösterilmeli) en az 3 adet fotoğraf değerleme raporundaki yer durumuna göre birleştirilmiş tek bir altlık fotoğraf (kolaj) üstünde veya ayrı ayrı olarak gösterilir.
"Değerleme Hesabı ve Uzlaştırma ile Değerleme Hesap Açıklama" bölümlerinde; değer tespiti aşamasında düzeltme/yuvarlama, şerefiye, pazarlık vb. unsurların etki düzeyleri ve gerekçeleri açıklanarak belirlenen değere nasıl ulaşıldığını gösteren matematiksel işlemler anlaşılır şekilde açıklanır.
Değerlemeye konu taşınmazın Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) ile Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) "Taşınmaz Değerleme Sonucu" bölümünde gösterilir.
Zeminde fiilen bitmemiş veya inşası devam eden (fotoğraflar ile tevsik edilmelidir) ve kat irtifakı tesisli taşınmazlar için ise binanın bitmesi halinde oluşacak değeri ayrıca değerleme raporunun ilgili alanında belirtilir.
Değerleme uzmanınca, natamam taşınmazın metruk/inşaatın devam etmeme vb. nedenlerle tamamlanması halindeki değeri takdir edilmeyecek ise değerleme raporu ilgili değer alanında "hesaplanmadı" olarak gösterilir.
Yasal Kısıtlılığı Bulunan Bağımsız Bölüm Vasfına Haiz ve/veya İskan Amaçlı Kullanılan Gayrimenkullere vb. ait değerleme raporlarında; TUDES 310 - Borç Verme ve Teminat Amaçlı Gayrimenkuller İçin İyi Uygulamalar Kılavuzunda belirlenen ilkeler kapsamında, değerleme raporunun mevcut durum ve/veya yasal durum değerinin takdir edilememesi halinde ilgili değer alanına "hesaplanmadı" ibaresinin eklenmesi gerekmektedir.
Yetkili Değerleme kuruluşu raporu düzenledikten sonra sıkça karşılaşılan sorunlara sebebiyet verilmemesi için sistem üzerinden ilgilisine ve TAKBİS'e göndermeden önce;
a. Değerleme konusu taşınmaz ile emsal taşınmazlar birlikte aynı kroki üzerinde gösterildi mi?
b. Değerlemesi yapılan taşınmaz natamam ise, değerleme günü itibari ile mevcut inşaat seviyesini gösteren durum tablosuna rapora fotoğraf olarak yüklendi mi?
c. Değerlemeye konu taşınmazın yasal durumu ile fiili durumu arasında farklılık olması halinde, bu uyumsuzluklar ölçülendirilerek mimari projesi üzerinde gösterildi mi?
d. İç ve dış cepheye ait (bağımsız bölüm ise yapı içerisindeki konumu gösterilmeli) en az 3 adet fotoğraf yüklendi mi?
e. Değer tespiti aşamasında düzeltme/yuvarlama, şerefiye, pazarlık vb. unsurların etki düzeyleri ve gerekçeleri açıklanarak belirlenen değere nasıl ulaşıldığını gösteren matematiksel işlemler anlaşılır şekilde açıklandı mı?
sorularını kontrol ettikten sonra değerleme raporunu TADEBİS sistemi üzerinden TAKBİS'e gönderir.
3. Tapu Müdürlüğü Tarafından Yapılacak İşlemler
Yabancı gerçek kişilerin taraf olduğu işlemlerde taşınmaz değerleme raporu düzenlenmesi ile ilgili olarak bilgilendirilme talebinde bulunanlara genelge ve ekleri kapsamında bilgi verilir.
TAKBİS'e gönderilen değerleme raporlarında, tapu müdürlükleri tarafından esasa, değere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmaz.
Ancak Web Tapu üzerinden Tapu Müdürlüğüne gönderilen değerleme raporunda görevli personelimizce basit yazım/maddi hatanın yevmiye numarası alınıncaya kadar tespit edilmesi halinde, ilgilisine (Değerleme Başvurusunda bulunan kişi) Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunması gerektiği bildirilir.
Hisseli taşınmazlarda hisseye isabet eden değer, hisse oranına göre hesaplanarak işleme yön verilir.
Düzenlenen değerleme raporları, ilgi (c) Genelge kapsamında uygunluk belgesi talebi içeren işlemlerde değer tespiti için esas alınır. İlgi (b) Genelge kapsamında sunulan ve uygunluk belgesi talebi içermeyen işlemlerde ise herhangi bir yazışma ya da işlem yapılmaz.
4. Uygunluk Belgesi Verecek Makam Tarafından Yapılacak İşlemler
İlgi (c) Genelge kapsamında yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi yoluyla Türk Vatandaşlığı kazanması işlemlerinde uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından söz konusu raporlar aşağıdaki maddeler doğrultusunda incelenir.
a. Uygunluk belgesi verilmesi aşamasında ortaya çıkabilecek eksikliklerde/maddi hatalarda, malik veya ilgililerince Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunması istenir.
b. Değerleme raporunda fotoğrafların eklenmemesi, kullanılan değerleme yaklaşımlarının belirtilmemesi, değer takdirine ilişkin hesapların ve uygunlaştırmanın sunulmaması halinde, uygunluk belgesi talebinde bulunan taşınmazın malik veya ilgiliden uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından yeni bir rapor talep edilir.
c. Değerlemeye konu taşınmazın tapu sicil bilgileri, -varsa- emsallerin niteliği, sayısı ve konu taşınmazla benzer özellikleri incelenir. Bu aşamada yapılan incelemede herhangi bir tereddüde düşülmesi halinde konu doğrudan Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na intikal ettirilir.
d. Konu taşınmaza ilişkin daha önceden değerleme raporu alınmasına yönelik bir işlem yapılıp yapılmadığı TAKBİS-‘Yabancılara Türk Vatandaşlığı Verilmesine Yönelik Uygunluk Sorgulaması' bölümünden kontrol edilir. Taşınmazın son satış/satış vaadi işlemine konu olduğu tarihin 6 ay öncesine kadar düzenlenmiş değerleme raporu/ları varsa, Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) sistem üzerinden raporlanır. Yapılan kontrollerde %20'yi aşan değer farklılıkları bulunması durumunda taşınmaz bilgileri belirtilerek üst yazı ile (ekine raporlar konulmaz) EBYS üzerinden Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na soru konusu edilir.Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığından gelecek cevaba göre işlem yapılır. Değer farklılıklarının %20 ve altında olduğu durumlarda son tarihli rapor esas alınarak işlemlere yön verilir.
e. TAKBİS-‘Yabancılara Türk Vatandaşlığı Verilmesine Yönelik Uygunluk Sorgulaması' bölümünden yapılan kontrollerde natamam taşınmazın Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) inşaatın farklı safhalarında değişkenlik göstereceğinden, değerleme raporlarında ilgili alanında belirtilen "Tamamlanması Durumundaki Değerleri" arasında personelimizce manuel olarak hesaplanarak %20'yi aşan değer farklılığı olması durumunda taşınmaz bilgileri belirtilerek üst yazı ile (ekine raporlar konulmaz) EBYS üzerinden Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na soru konusu edilir. Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığından gelecek cevaba göre işlem yapılır. Değer farklılıklarının %20 ve altında olduğu durumlarda son tarihli rapor esas alınarak işlemlere yön verilir.
f. Yetkili değerleme kuruluşları tarafından düzenlenen değerleme raporlarında, bu genelgede belirtilen hususlara ilişkin hataların süreklilik arz etmesi halinde konu açıklayıcı bir üst yazı ile gerekli değerlendirmelerin yapılması için Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Yapılacak tüm incelemeler yerindelik denetimi niteliğinde olmayıp sadece değerleme raporlarında yer verilen bilgilerin tutarlılığının şekli incelemesiyle sınırlıdır. Bu bağlamda yapılacak olan incelemelerde değeri doğrudan belirleyici unsurlarda yaşanan tereddütler Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına soru konusu edilir.
5. Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığınca Yapılacak İşlemler
İlgi (c) genelge kapsamında düzenlenen değerleme raporlarında yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilen raporlar, ilgi (a) mevzuat kapsamında rapor ve eklerindeki belgeler, şekli olarak incelenerek talimatlandırılır.
Başkanlık inceleme sırasında;
a. Aynı taşınmaza ait birden fazla değerleme raporu sunulması durumunda, mevcut kullanıma esas piyasa değerleri arasında %20'den daha fazla farklılık olması halinde; Tüketici Fiyat Endeksi (TÜİK)-kira endeksi veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca yayımlanan (TCMB) Konut Fiyat Endeksi veya Genel Müdürlükçe belirlenecek diğer ulusal endeksler ile güncellenen değerler üzerinden karar verilir.
b. Aynı natamam taşınmaza ait birden fazla değerleme raporu sunulması durumunda, yapının tamamlanması durumundaki değerleri arasında %20'den daha fazla farklılık olması halinde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜİK) - kira endeksi veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca yayımlanan (TCMB) Konut Fiyat Endeksi ve Genel Müdürlükçe belirlenecek diğer ulusal endeksler ile güncellenen değerler üzerinden karar verilir.
Usulüne uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan raporlar; yeni bir değerleme raporu düzenlenmesi için ilgililerine bildirimde bulunmak üzere uygunluk belgesi vermeye yetkili makama gönderilir ve ayrıca raporları düzenleyen değerleme kuruluşları ile kişiler hakkında gerekli idari ve hukuki tedbirleri almak üzere Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'ne iletilir.
6. Sorumluluk
Bu düzenleme, ilgi (b) ve (c) genelgeler çerçevesinde kurumumuza ibraz edilen değerleme raporlarında uygulama birlikteliğinin sağlanarak süreçlerin elektronik ortama aktarılması amacıyla yapılmıştır. Genel Müdürlüğümüzün sunulan değerleme raporlarındaki sorumluluğu, verilen bilgi ve veriler ile taşınmaza takdir edilen değerlerin (Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri/Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri) şekli incelemesi ile sınırlıdır. Değerleme raporunda yer alan tüm bilgi ve verilerle bu verilere dayalı olarak taşınmaza takdir edilen değerin (Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri/Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri) doğruluğundan raporu düzenleyen değerleme kuruluşu ve kişiler sorumludur. Bu kapsamda yanlış, yanıltıcı ve/veya eksik bilgiler nedeniyle doğabilecek tüm ihtilafların ve zararların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu raporu düzenleyen değerleme kuruluşuna ve kişilere aittir.
7. Diğer Hususlar
Bu genelgenin yürürlüğe girmesinden önce,
a. Tapu Müdürlükleri veya Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüklerine ulaşmış değerleme raporlarına ilişkin işlemler; mülga ilgi (ç) sayılı genelge veya sadece Antalya iline münhasır olmak üzere 26.07.21021 tarih ve 1796156 sayılı "Antalya İlinde Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esasları düzenleyen Tadebis-Web Tapu Pilot Bölge Uygulaması Talimatı" kapsamında sonuçlandırılır.
b. Tapu Müdürlüklerine ulaşmamış; ancak ilgililerce sözleşmesi yapılan, ücreti ödenen, faturası düzenlenen (bu belgelerin sunulması halinde) işlemlerde değerleme raporu ile birlikte KEP üzerinden 01.10.2021 tarihi mesai bitimine kadar tapu müdürlüğüne gönderilmesi halinde değerleme raporları mülga ilgi (ç) sayılı genelge kapsamında sonuçlandırılır
8. Yürürlülük
Bu genelge 20.09.2021 tarihinde yürürlüğe girer.
20.09.2021 tarihi itibariyle ilgi (ç) genelge ve 13.11.2020 tarih ve 2955531 sayılı, 20.01.2021 tarih ve 80836 sayılı, 29.01.2021 tarih ve 275254 sayılı, 26.07.2021 tarih ve 1796156 sayılı talimatlar yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgi ve gereğini rica ederim.