2021/6 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 15/09/2021 Tarihli ve 2021/6 (1911) Sayılı Genelgesi (mülga)
- Tür
- Genelge
- Tarih
- 15.09.2021
- Yürürlük
- 20.09.2021
- Son değişiklik
- 27.11.2023
- Durum
- Yürürlükten kalktı (27.11.2023)
- Seri
- Yürürlükten Kalkan Genelgeler, Gayrimenkul Mevzuatı
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı
Sayı: E-76015859-010.06.02-30 2420918
Konu: Tadebis-Web Tapu Sistemi Üzerinden Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar
GENELGE NO: 2021/6 (1911)
DAĞITIM YERLERİNE
İlgi: a) 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (R.G. 05/02/2019 tarih ve 30677 sayı).
b) 15/02/2019 tarih ve 2019/1 (1795) sayılı genelge.
c) 30/05/2019 tarih ve 2019/5 (1799) sayılı genelge.
ç) 22/10/2020 tarih ve 2020/5 (1905) sayılı genelge.
İlgi (b), (c) Genelgeler ile yabancı gerçek kişilerin sadece alıcı olduğu ve ekli listesinde belirtilen işlemlerde taşınmaz değerleme raporu düzenlenmesi zorunlu kılınmıştır. İlgi (ç) Genelge ile "Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar" düzenlemiş ve 02.11.2020 tarihi itibari ile de yürürlüğe girmiştir. Bu kez TADEBİS (Taşınmaz Değerleme Bilgi Sistemi)-WEB TAPU Uygulaması kapsamında başvuruda bulunulması, değerleme raporlarının yetkili kuruluşlarca hazırlanması, onaylanması ve tapu müdürlüğüne gönderilmesi süreçleri elektronik ortama aktarılarak uygulama standardı getirilmiş ve değerleme raporlarında ortaya çıkması muhtemel maddi hataların ortadan kaldırılması amacıyla aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır.
1. Değerleme Raporu Başvuruları
Yabancı gerçek kişilerin sadece alıcı olduğu taşınmaz edinimi işlemlerinde (yabancı gerçek kişilerin satıcı olduğu işlemlerde aranmayıp, yabancıdan yabancıya satışlarda değerleme raporu istenecektir) değerleme raporu talepleri https://webtapu.tkgm.gov.tr/resmi adresinden veya taşınmaz maliki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise ALO-181 Çağrı Merkezi üzerinden yapılabilir.
TKGM tarafından ilgiliye işin ücret bilgisi, ödeme süresi ve talep numarası SMS/e-posta iletilir. Belirtilen sürede ödenmeyen talepler iptal edilir.İlgilisi tarafından ödeme gerçekleştirilmesine kadar talebini Web Tapu üzerinden iptal edebilir.İlgilisi tarafından değerleme raporuna ilişkin hizmet bedeli ödendikten sonra, değerleme talebi sistem tarafından talep doğrultusunda yetkili değerleme kuruluşuna atanır.İlgilisince ödeme işlemi yapılmadan; seçilmiş olunan değerleme kuruluşuna veya algoritma tarafından değerleme kuruluşu ataması yapılmaz. Yetkili değerleme kuruluşu tarafından kabul edilen talep için uzman ataması gerçekleştirilir.
Yetkili kuruluş tarafından değerleme raporu hazırlanıp onaylandıktan sonra değerleme raporu 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde e-imza ile imzalanarak sistem üzerinden TAKBİS'e aktarılır.
İlgilisi, düzenlenmiş raporu Web Tapu üzerinden görüntüleyebilir, takibini yapabilir ve bu aşamada basit yazım hatası ve değere ilişkin itirazları mevcutsa yine Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunabilir. Değerleme raporunun TAKBİS'e gönderilmesi sonrası, ilgilisince en fazla üç kez düzeltme talebinde bulunulabilir.
İlgililer, değerleme raporu başvurusunda bulundukları talebi, başka bir taşınmaza değiştirilmesi talebinde bulunamaz, ancak yeni bir değerleme raporu talebinde bulunabilir.
Örnek 1: A Değerleme kuruluşu tarafından 101 ada 1 parsel 10 nolu bağımsız bölüm için düzenlenen değerleme raporunda mevcut durum değeri 300.000 TL olarak belirlenmiştir. Belirlenen bu değerin ilgilisince düşük ya da yüksek olduğunun düşünülmesi durumunda, değer düzeltmesi için ilgilisince sistem üzerinden düzeltme talebinde bulunulması gerekmektedir.
Örnek 2: B Değerleme kuruluşu tarafından 101 ada 1 parsel 11 nolu bağımsız bölüm için düzenlenen değerleme raporunda yapı inşa yılının eklenmediği tespit edilmiştir. Bu durumda ilgilisince sistem üzerinden düzeltme talebinde bulunulması gerekmektedir.
Düzeltme talepleri tapu müdürlüğü tarafından yevmiye numarası alınmasına kadar talep edilebilir. Sonrasında ortaya çıkabilecek eksikliklerin/maddi hataların (Örneğin; ilgili makamlarca uygunluk talebi değerlendirmesi aşamasında) ilgili makam tarafından tespit edilmesi halinde, malik veya ilgilisi WebTapu üzerinden yetkili değerleme kuruluşundan düzeltme talebinde bulunur.
Hisseli taşınmazlarda, işlemlerde kullanılmak üzere değerleme raporu hazırlanması için hissedarlardan herhangi birisinin başvuruda bulunması yeterlidir.Hazırlanan değerleme raporu mevzuatta belirtilen süre ve şartlar içinde tüm hissedarlar için kullanılır.
Değerleme Raporunun değerini değiştiren herhangi bir durumun sicilinden anlaşılması halinde (cins değişikliği, yola terk, irtifak hakkı tesisi vb.) hiç bir süreye bakılmaksızın ilgilisince yeni bir değerleme raporu başvurusunda bulunulur.
Sisteme ilişkin güncel kullanım kılavuzları ve videolara Web Tapu portalından ve kurum Web https://www.tkgm.gov.tr/ adresinden ulaşılabilir.
İlgililer değerleme kuruluşlarının değerleme raporlarının düzenlenmesine ilişkin her türlü şikayet, öneri ve taleplerini Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine (TDUB) bildirebilirler. Birlik, gerekli incelemeleri yaparak süresi içerisinde ilgilisine ve Genel Müdürlüğe bilgi verir.
2. Yetkili Değerleme Kuruluşu Tarafından Yapılacak İşlemler
Yetkili değerleme kuruluşu, değerleme raporunu Uluslararası Değerleme Standartları (UDES), Sermaye Piyasası Kurulu ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafından yayımlanan düzenlemelere ve normlara uygun olarak hazırlar ve biri sorumlu değerleme uzmanı olmak üzere en az iki değerleme uzmanı ve rapor hazırlanmasında refakat etmesi halinde değerleme uzman yardımcısı tarafından 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu çerçevesinde e-imza ile imzalayarak Web Tapu değerleme sistemi üzerinden ilgilisine ve TAKBİS'e gönderir.
Değerleme çalışmasında birden fazla yöntem kullanıldıysa uzlaştırma rapor içerisinde açıklanır.
Değerleme raporunda emsal satışların karşılaştırılması yaklaşımı uygulanmış ise emsal alınan taşınmazların aynı niteliklerde olması ve değerlemesi yapılan taşınmazla birlikte aynı kroki üzerinde gösterilmesi sağlanır.
Değerlemesi yapılan taşınmaz natamam ise, değerleme günü itibari ile mevcut inşaat seviyesini gösteren durum tablosuna raporda yer verilir.
Değerlemeye konu taşınmazın yasal durumu ile fiili durumu arasında farklılık olması halinde, bu uyumsuzluklar ölçülendirilerek mimari projesi üzerinde gösterilir.
Değerleme raporunda değerlemeye konu taşınmaza ait -taşınmazın niteliğine göre- iç ve dış cepheye ait (bağımsız bölüm ise yapı içerisindeki konumu gösterilmeli) en az 3 adet fotoğraf değerleme raporundaki yer durumuna göre birleştirilmiş tek bir altlık fotoğraf (kolaj) üstünde veya ayrı ayrı olarak gösterilir.
Değerleme uzmanının emsaller ile değerleme konusu gayrimenkul arasındaki tüm önemli farklılıkları analiz etmesi ve olumlu olumsuz tüm özellikleri ile değerlendirmeye tabi tutması gerekli görülmektedir. Değerlendirme yapılmasına yönelik farklılıklara ait etki düzeyleri örneğin "yaş, büyüklük, teknik özellikler, konum, manzara, mimari özellikler, çevre düzenlemesi, açık ve yeşil alanlar, rekreasyon alanları, sosyal donatı alanları vb" belirtilmelidir.
Değerleme uzmanı emsal tespitinde, öncelikle aynı sitede yer alan emsal satışlar göz önünde bulundurulmalıdır. Bununla birlikte değerleme konusu gayrimenkulün konumlu olduğu site özelliklerine benzer başka sitelerde yer alan emsal satışlar da göz önünde bulundurmalıdır.
"Değerleme Hesabı ve Uzlaştırma ile Değerleme Hesap Açıklama" bölümlerinde; değer tespiti aşamasında düzeltme/yuvarlama, şerefiye, pazarlık vb. unsurların etki düzeyleri ve gerekçeleri açıklanarak belirlenen değere nasıl ulaşıldığını gösteren matematiksel işlemler anlaşılır şekilde açıklanır.
Değerlemeye konu taşınmazın toplam (hisse değeri değil) Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) ile Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) "Taşınmaz Değerleme Sonucu" bölümünde gösterilir.
(20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile ek ifade) İlgilisi tarafından WebTapu üzerinden itirazen yetkili değerleme kuruluşuna gönderilen raporlarda, değerleme uzmanı tarafından yapılan düzeltmelerin, değişikliklerin gerekçesi raporun "Değerleme Hesap açıklama" bölümünde açıklanır.
Zeminde fiilen bitmemiş veya inşası devam eden (fotoğraflar ile tevsik edilmelidir) ve kat irtifakı tesisli taşınmazlar için ise binanın bitmesi halinde oluşacak değeri ayrıca değerleme raporunun ilgili alanında belirtilir.
(20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile ek ifade) Rapor formatının açıklamalar kısmında veya herhangi bir yerinde tamamlanması durumundaki değerine bilgi değeri veya bilgi için yazılmıştır vb. ibareleri konulmamalıdır.
Değerleme uzmanınca, natamam taşınmazın metruk/inşaatın devam etmeme vb. nedenlerle tamamlanması halindeki değeri takdir edilmeyecek ise değerleme raporu ilgili değer alanında "hesaplanmadı" olarak gösterilir.
Yasal Kısıtlılığı Bulunan Bağımsız Bölüm Vasfına Haiz ve/veya İskan Amaçlı Kullanılan Gayrimenkullere vb. ait değerleme raporlarında; Sermaye Piyasası Kurulu ile Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği tarafından yayımlanan TUDES 310 - Borç Verme ve Teminat Amaçlı Gayrimenkuller İçin İyi Uygulamalar Kılavuzunda veya bu kapsamda yürürlüğe girecek kılavuzlarda belirlenen ilkeler ve normlar kapsamında işlem yapılır. Değerleme raporunun mevcut durum ve/veya yasal durum değerinin takdir edilememesi halinde ise gerekli açıklamalar yapılarak ilgili değer alanına "hesaplanmadı" ibaresinin eklenmesi gerekmektedir.
Yetkili Değerleme kuruluşu raporu düzenledikten sonra sıkça karşılaşılan sorunlara sebebiyet verilmemesi için sistem üzerinden ilgilisine ve TAKBİS'e göndermeden önce;
a. Değerleme konusu taşınmaz ile emsal taşınmazlar birlikte aynı kroki üzerinde gösterildi mi?
b. Değerlemesi yapılan taşınmaz natamam ise, değerleme günü itibari ile mevcut inşaat seviyesini gösteren durum tablosuna rapora fotoğraf olarak yüklendi mi?
c. Değerlemeye konu taşınmazın yasal durumu ile fiili durumu arasında farklılık olması halinde, bu uyumsuzluklar ölçülendirilerek mimari projesi üzerinde gösterildi mi?
d. İç ve dış cepheye ait (bağımsız bölüm ise yapı içerisindeki konumu gösterilmeli) en az 3 adet fotoğraf yüklendi mi?
e. Değer tespiti aşamasında düzeltme/yuvarlama, şerefiye, pazarlık vb. unsurların etki düzeyleri ve gerekçeleri açıklanarak belirlenen değere nasıl ulaşıldığını gösteren matematiksel işlemler anlaşılır şekilde açıklandı mı?
f. Matematiksel işlemler sonucu elde edilen değerler ilgili; Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) ile Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) alanlarına doğru bir şekilde aktarıldı mı?
sorularını kontrol ettikten sonra değerleme raporunu TADEBİS sistemi üzerinden TAKBİS'e gönderir.
3. Tapu Müdürlüğü Tarafından Yapılacak İşlemler
Yabancı gerçek kişilerin taraf olduğu işlemlerde taşınmaz değerleme raporu düzenlenmesi ile ilgili olarak bilgilendirilme talebinde bulunanlara genelge ve ekleri kapsamında bilgi verilir.
TAKBİS'e gönderilen değerleme raporlarında, tapu müdürlükleri tarafından esasa, değere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmaz.
(20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile değişik ifade) Ancak Web Tapu üzerinden Tapu Müdürlüğüne gönderilen değerleme raporunda yevmiye numarası alınıncaya kadar; görevli personelimizce basit yazım/maddi hatanın tespit edilmesi veya ilgilisince değere ilişkin itirazları vaki olur ise ilgilisine (Değerleme Başvurusunda bulunan kişi) Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunması gerektiği bildirilir.
Hisseli taşınmazlarda hisseye isabet eden, Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) ile Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri ($) ve varsa tamamlanması halindeki (TL) ile ($) değeri hisse oranına göre personelimizce hesaplanarak işleme yön verilir.
4. Uygunluk Belgesi Verecek Makam Tarafından Yapılacak İşlemler
İlgi (c) Genelge kapsamında yabancı gerçek kişilerin taşınmaz edinimi yoluyla Türk Vatandaşlığı kazanması işlemlerinde uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından söz konusu raporlara aşağıdaki maddeler doğrultusunda incelenir.
a. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile değişik ifade) Uygunluk belgesi verilmesi aşamasında ortaya çıkabilecek eksikliklerde/maddi hatalarda veya ilgilisince değere ilişkin itirazları mevcutsa, malik veya ilgililerince Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunulması istenir.
b. Değerleme raporunda fotoğrafların eklenmemesi, kullanılan değerleme yaklaşımlarının belirtilmemesi, değer takdirine ilişkin hesapların ve uygunlaştırmanın sunulmaması halinde, uygunluk belgesi talebinde bulunan taşınmazın malik veya ilgiliden uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından malik veya ilgililerince Web Tapu üzerinden düzeltme talebinde bulunması istenir.
c. Değerlemeye konu taşınmazın tapu sicil bilgileri, -varsa- emsallerin niteliği, sayısı ve konu taşınmazla benzer özellikleri incelenir. Bu aşamada yapılan incelemede herhangi bir tereddüte düşülmesi halinde konu doğrudan Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na intikal ettirilir.
d. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile değişik ve ek ifade) Konu taşınmaza ilişkin daha önceden değerleme raporu alınmasına yönelik bir işlem yapılıp yapılmadığı TAKBİS-‘Yabancılara Türk Vatandaşlığı Verilmesine Yönelik Uygunluk Sorgulaması' bölümünden kontrol edilir. Taşınmazın son satış/satış vaadi işlemine konu olduğu tarihin 6 ay öncesine kadar düzenlenmiş birden fazla değerleme raporu/ları varsa, bu raporların Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) sistem üzerinden raporlanır. Yapılan kontrollerde, raporlar arasında ±%20'yi aşan değer farklılıkları bulunması durumunda veya TAKBİS kayıtlarında yapılan kontrollerde, natamam taşınmazın son satış/satış vaadi işlemine konu olduğu tarihin 6 ay öncesine kadar düzenlenmiş olan birden fazla değerleme raporunun "Tamamlanması Durumundaki Değerleri (TL) " arasında personelimizce manuel olarak yapılacak hesaplama sonucunda ±%20'yi aşan değer farklılığı olması durumunda ilgilisine, söz konusu taşınmaz için daha önceki rapor/ları düzenleyen değerleme uzmanı ve değerleme firması tarafından düzenlenmemesi şartıyla, WebTapu üzerinden (Talep Bilgisi--> Talep Amacı--> Kontrol Raporu) başvuru seçeneği ile yeni bir değerleme raporu (Kontrol Değerleme Raporu,) ibraz edebileceği bilgisi verilir.
Bu yöntemle düzenlenen değerleme raporu, kontrol raporu (Kontrol Değerleme Raporu) olup ilgilisi tarafından sunulması durumunda; taşınmaza ait önceki raporlarla karşılaştırması yapılarak aynı uzman veya firma tarafından düzenlenip düzenlenmediği rapor formatı üzerinden kontrol edilir. Kontrol Raporu ataması yönteminin kullanılmış olduğu "Taşınmaz Bilgileri" ana bölümünde yer alan "Talep Amacı: Kontrol Raporu" ibaresinden teyit edildikten sonra bu kontrol raporu ile bir önceki rapor/raporlar arasındaki Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) veya natamam yapılar Raporlardan herhangi birindeki takdir edilen değer ile Kontrol Raporundaki Değer arasındaki fark oranı ±%20 ve altında olması durumunda; ±%20 ve altında kalan rapor esas alınarak işlemlere yön verilir. Birden fazla rapordaki takdiredilen değer ile Kontrol Raporundaki Değer arasındaki fark oranı ±%20 ve altında olması durumunda ise tespit edilen raporlarda yer alan değerlerin (USD ($) değerleri dahil) aritmetik ortalamaları alınarak bu raporların kullanılabilir olduğu kabul ve esas alınarak işlemlere yön verilir. Bu bent kapsamında uygunluksağlamayan diğer raporlar dikkate alınmaz.
Değer Fark Oranı= 100 x (Kontrol Raporu Değeri-Rapor Değeri)/Rapor Değeri formülü ile hesaplanır.
Örnek 3: 1.000.000.TL değer takdir edilen 1. rapor, 1.400.000 TL değer takdir edilen 2. rapor ve 1.500.000 TL değer takdir edilen Kontrol Raporunun sunulduğu bir işlemde, 1.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer farkı oranı %50,0 2.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer fark oranı %7,14 olduğundan 1.400.000 TL değer takdir edilmiş 2. raporun kullanılabilir olduğu kabul edilerek işleme yön verilir.
Örnek 4: Tamamlanması durumunda 1.000.000.TL değer takdir edilen 1. rapor, Tamamlanması durumunda 1.350.000 TL değer takdir edilen 2. rapor ve yine tamamlanması durumunda (tamamlandı ise Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri (TL) ) 1.550.000 TL değer takdir edilen Kontrol Raporunun sunulduğu bir işlemde, 1.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer farkı oranı %55 olarak hesaplanır. 2.rapor ve Kontrol Raporu arası değer farkı oranı %14,8 olduğundan 1.350.000 TL değer takdir edilmiş 2. raporun kullanılabilir olduğu kabul edilerek işleme yön verilir.
Örnek 5: 1.200.000.TL değer takdir edilen 1. rapor, 1.400.000 TL değer takdir edilen 2.rapor ve 1.050.000 TL değer takdir edilen Kontrol Raporunun sunulduğu bir işlemde, 1.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer farkı oranı % -12,5 ve 2.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer fark oranı %-25 olduğundan 1.200.000 TL değer takdir edilmiş 1. raporun kullanılabilir olduğu kabul edilerek işleme yön verilir.
Örnek 6: 2.100.000.TL değer takdir edilen 1. rapor, 1.800.000 TL değer takdir edilen 2. rapor, 2.800.000 TL değer takdir edilen 3. rapor ve 1.900.000 TL değer takdir edilen Kontrol Raporunun sunulduğu bir işlemde, 1.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer farkı oranı %-9,5 , 2.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer fark oranı %5,5 ,3.rapor ve Kontrol Raporu arasındaki değer fark oranı %-32 olduğundan; 1 ve 2 nolu raporlar ile kontrol raporu arasındaki fark %20'nin altında olduğundan, 2.100.000 TL takdir edilmiş 1. Rapor ile 1.800.000 TL.takdir edilmiş 2. raporun aritmetik ortalaması olan 1.950.000 (TL.) ve raporlarda karşılığı olan USD ($) değerleri aritmetik ortalaması kullanılabilir olduğu kabul edilerek işleme yön verilir.
e. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile değişik ve ek ifade) Alınan Kontrol Raporu sonucunda kontrol raporu ile bir önceki rapor/raporlar arasındaki Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) veya natamam taşınmazlar için Tamamlaması Durumundaki Değer (TL) farkların ±%20'yi aşması veya ilgilisi tarafından Kontrol Raporu sunulmaması durumunda ise taşınmaz no/zemin sistem no/tapu yer kriterleri bilgileri belirtilerek üst yazı ile (ekine raporlar konulmaz) EBYS üzerinden Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na soru konusu edilir.Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığından gelecek cevaba göre işlem yapılır.
f. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile değişik ve ek ifade) Daha önce %20 farklılıktan dolayı Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına incelenmek üzere gönderilen ve inceleme sonucu Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine intikal ettirilen ancak karara bağlanmayan taşınmazların ilgililerine, yukarıda belirtildiği şartlarda kontrol raporu ibraz edebileceği bilgisi verilir. İlgilisi tarafından alınan Kontrol Raporu taşınmaz no/zemin sistem no/tapu yer kriterleri bilgileri belirtilerek üst yazı ile (ekine raporlar konulmaz) EBYS üzerinden Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı'na soru konusu edilir. Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığınca verilecek talimata göre işlem yapılır.
Taşınmazın son satış/satış vaadi işlemine konu olduğu tarihin 6 ay öncesine kadar düzenlenmiş birden fazla değerleme raporu/ları arasındaki değer fark oranı ±%20 ve altında olması durumunda son tarihli rapor esas alınarak işleme yön verilir.
g. Yetkili değerleme kuruluşları tarafından düzenlenen değerleme raporlarında, bu genelgede belirtilen hususlara ilişkin hataların süreklilik arz etmesi halinde konu açıklayıcı bir üst yazı ile gerekli değerlendirmelerin yapılması için Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilir.
Yapılacak tüm incelemeler yerindelik denetimi niteliğinde olmayıp sadece değerleme raporlarında yer verilen bilgilerin tutarlılığının şekli incelemesiyle sınırlıdır. Bu bağlamda yapılacak olan incelemelerde değeri doğrudan belirleyici unsurlarda yaşanan tereddütler Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına soru konusu edilir.
5. Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığınca Yapılacak İşlemler
İlgi (c) genelge kapsamında düzenlenen değerleme raporlarında yaşanan tereddütlerin giderilmesi amacıyla uygunluk belgesi vermeye yetkili makam tarafından Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilen raporlar, ilgi (a) mevzuat kapsamında rapor ve eklerindeki belgeler, şekli olarak incelenerek talimatlandırılır. Başkanlık inceleme sırasında;
a. Aynı taşınmaza ait birden fazla değerleme raporu sunulması durumunda, mevcut kullanıma esas piyasa değerleri arasında %20'den daha fazla farklılık olması halinde; Tüketici Fiyat Endeksi (TÜİK)-Kira endeksi veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca yayımlanan (TCMB) Konut Fiyat Endeksi veya Genel Müdürlükçe belirlenecek diğer ulusal endeksler ile güncellenen değerler üzerinden karar verilir.
b. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile ile değişik ifade) İncelemeye konu taşınmaz için alınan rapor/raporların, sunulan Kontrol Raporu'nun rapor tarihine göre ulusal endekslerle güncellenmiş Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) veya Tamamlanması Durumundaki Değerleri (TL) arasındaki farkın ±%20 ve altında tespit etmesi durumunda, Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı hangi raporun esas alınması gerektiği hususunda Uygunluk Belgesi Vermeye Yetkili Makamı doğrudan talimatlandırır.
c. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile ek ifade) İncelemeye konu taşınmaz için alınan rapor/raporların, sunulan Kontrol Raporu'nun rapor tarihine göre veya kontrol raporu bulunmuyor ise alınan son tarihli rapora göre ulusal endekslerle güncellenmiş Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değerleri (TL) veya Tamamlanması Durumundaki Değerleri (TL) arasındaki farkın ±%20 üzerinde tespit edilmesi durumunda bu husus Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı tarafından varsa Kontrol Raporu dahil Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğine iletilir.Türkiye Değerleme Uzmanları Birliğinden gelen cevaba göre Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı, rapor/raporlar hakkında Uygunluk Belgesi Vermeye Yetkili Makamı talimatlandırır.
d. (20.04.2022 ve 4771932 sayılı Makam Olur’u ile ek ifade) Uygunluk Belgesi Vermeye Yetkili Makam tarafından,herhangi bir nedenle tereddüt edilerek Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilen raporlar için Başkanlık tarafından karşılaştırma ve kontrol amaçlı olarak "Kontrol Raporu" alınması gerektiği talimatlandırılabilir.
Usulüne uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan raporlar; yeni bir değerleme raporu düzenlenmesi için ilgililerine bildirimde bulunmak üzere uygunluk belgesi vermeye yetkili makama gönderilir ve ayrıca raporları düzenleyen değerleme kuruluşları ile kişiler hakkında gerekli idari ve hukuki tedbirleri almak üzere Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği'ne iletilir.
6. Sorumluluk
Bu düzenleme, ilgi (b) ve (c) genelgeler çerçevesinde kurumumuza ibraz edilen değerleme raporlarında uygulama birlikteliğinin sağlanarak süreçlerin elektronik ortama aktarılması amacıyla yapılmıştır. Genel Müdürlüğümüzün sunulan değerleme raporlarındaki sorumluluğu, verilen bilgi ve veriler ile taşınmaza takdir edilen değerlerin (Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri/Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri) şekli incelemesi ile sınırlıdır. Değerleme raporunda yer alan tüm bilgi ve verilerle bu verilere dayalı olarak taşınmaza takdir edilen değerin (Mevcut Kullanıma Esas Piyasa Değeri/Yasal Kullanıma Esas Piyasa Değeri) doğruluğundan raporu düzenleyen değerleme kuruluşu ve kişiler sorumludur. Bu kapsamda yanlış, yanıltıcı ve/veya eksik bilgiler nedeniyle doğabilecek tüm ihtilafların ve zararların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu raporu düzenleyen değerleme kuruluşuna ve kişilere aittir.
7. Diğer Hususlar
a. Bu genelgenin yürürlüğe girmesinden önce; Tapu Müdürlükleri veya Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüklerine ulaşmış değerleme raporlarına ilişkin işlemler; mülga ilgi (ç) sayılı genelge veya sadece Antalya iline münhasır olmak üzere 26.07.21021 tarih ve 1796156 sayılı "Antalya İlinde Yabancıların Taraf Olduğu İşlemlerde Düzenlenecek Değerleme Raporlarına İlişkin Usul ve Esasları düzenleyen Tadebis-Web Tapu Pilot Bölge Uygulaması Talimatı" kapsamında sonuçlandırılır.
b. Bu genelgenin yürürlüğe girmesinden önce; 2020/5 sayılı genelge eki format değerleme raporunun nitelikli elektronik imza ile imzalanmış orjinal pdf formatlı dosyası mevcut ise ve bu işe ait sözleşmesi, ücreti ödendiğine dair dekont veya faturası (bu belgelerin herhangi birisinin Tapu Müdürlüğüne sunulması halinde) var ise Değerleme Raporunun imza ve tarih tespiti için Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilecek ve alınacak talimata göre işlem yapılır.
Değerleme Raporunun, Elektronik imza zaman damgası ve rapor tarihinin 20.09.2021 ve sonrası tarihli olması durumunda, talep rapor yönüyle 2020/5 sayılı genelge kapsamında sonuçlandırılmaz. Bu tarih ve sonrasında düzenlenmiş ve imzalanmış değerleme raporları incelenmek üzere Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığına gönderilmez.
c. İlgi (ç) genelge öncesi Tapu Müdürlüğünde işlemi gerçekleştirilen taleplerin değerleme raporlarında, uygunluk vermeye yetkili makamca tespit edilen eksiklikler 2020/5 sayılı genelge kapsamında ilgilisince revize ettirilerek sonuçlandırılır.
8. Yürürlülük
Bu genelge 20.09.2021 tarihinde yürürlüğe girer.
20.09.2021 tarihi itibariyle ilgi (ç) genelge ve 13.11.2020 tarih ve 2955531 sayılı, 20.01.2021 tarih ve 80836 sayılı, 29.01.2021 tarih ve 275254 sayılı, 26.07.2021 tarih ve 1796156 sayılı ve 25.10.2021 tarih ve 2823994 sayılı talimatlar yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgi ve gereğini rica ederim.