4/1283 Pamukların Kontroluna Dair Nizamname
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 4/1283 Pamukların Kontroluna Dair Nizamname (R.G. 11.09.1953/8505)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Genel hükümler
Pamuklar, ticarette tağşişin meni ve ihracatın murakabesi ve korunması hakkındaki 1705 sayılı kanun ile bu kanuna ek olan 3018 sayılı kanun gereğince işbu Nizamname hükümleri dairesinde kontrola tabidir.
Bu Nizamnamede yazılı pamuk kelimesi, çırçırlanmak ve preselenmek üzere getirilen çiğitli, çiğitsiz (Mahlıç) pamuklarla preselenmiş bütün pamukları ifade eder.
Madde 2
Bu Nizamname hükümleri dairesinde yapılacak kontrol işleri, Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından görülür.
Madde 3
Pamuk kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları, Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından tesbit ve ilân olunur.
Pamuk kontrol merkezleri ile bunların kontrol sahaları dışında kalan yerlerden yapılacak talep üzerine ve Ekonomi ve Ticaret Vekâletince lüzum görüldüğü takdirde pamuk kontrolu için kontrolör gönderilir.
Madde 4
Pamukların bulundurulacağı depolarla işleneceği çırçır ve prese yerlerinin haiz olması lâzımgelen sıhhi ve teknik şartlar, işçilerin sağlığını koruma ve iş emniyeti ve parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan iş yerlerinde alınacak tedbirler hakkındaki nizamnameler hükümleriyle diğer mevzuat hükümleri de nazara alınarak Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım ve Çalışma Vekâletlerinin mütalâaları alındıktan sonra Ekonomi ve Ticaret Vekâletince ihzar ve İcra Vekilleri Heyetince tasvip olunacak bir talimatname ile tesbit olunur.
Madde 5
Kontrolörler, pamukların bulundukları depoları ve işlendikleri çırçır ve prese yerlerini, çırçır ve prese makinelerini, iş saatlerinde her zaman kontrol edebilir ve lüzumu halinde iade edilmek şartiyle numuneler alabilirler.
Bu kontrol sırasında, pamuklar üzerinde hile ve tağşiş fiillerine teşebbüs edildiği veya hile ve tağşiş fiillerinin işlendiği veyahut pamuk kalitesini bozan, çekirdek veren, çekirdek kıran çırçır makinelerinin işletildiği görüldüğü takdirde failleri hakkında takibat yapılmak üzere bu Nizamnamenin 5 inci bölümündeki hükümler dâhilinde muamele yapılır.
Madde 6
Pamukların çırçır ve prese fabrikaları sahipleri tarafından :
a) Açıkta bırakılması;
b) Kapalı yerlerde rutubetli veya vasıflarını bozacak şartlar altında muhafazası;
c) Gruplara ve tiplere ayrılmadan depolara konulması; yasaktır.
Madde 7 – Pamukların vasıfları ve tasnifi
Pamuklar :
1 - Akala grupu
2 - Yerli grupu olmak üzere iki grupa ayrılır.
Madde 8
Pamuk gruplarının kaç tipe ayrılacağı ve bu tiplerin ne suretle adlandırılacağı her yıl rekoltenin idrakinden evvel Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit ve ilân olunur.
Tiplere ait tip - numuneler, İzmir ve Adana'da her yıl 11 inci maddede yazılı tip - numune kurulları tarafından meydana getirilir.
Bu tip - numunelerden hangisinin hangi kontrol merkezlerinde kontratlarda esas tutulacağı Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit ve ilân olunur.
Madde 9
Pamuklar gırgırlama şekillerine göre :
1 - Merdaneli çırçır makinesi «Rollercin»
2 - Testereli çırçır makinesi «Savcin»
ile işlenmiş olarak ikiye ayrılır. Bunların birbirine karıştırılması yasaktır.
Madde 10
Tip - numuneler, pamukların piyasaya gelmesi üzerine yılın hususiyetleri gözönünde tutularak en kısa bir zamanda ve her tipe ait tip - numuneler ayrı ayrı olmak üzere tesbit edilir.
11 inci maddede yazılı tip - numune kurullarının vaktinde teşkil edilememesi veya bu kurulların yukardaki fıkra gereğince tip - numuneleri tesbit edememesi halinde tip - numuneler Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından re'sen tesbit olunur.
Yeni pamuk tip - numuneleri tesbit olununcaya kadar bir sene evvelki tip - numuneler kontrollarda esas tutulur.
Madde 11
Tip - numune kurulları İzmir ve Adana’da her yıl Ağustos ayında teşkil olunur. Bu kurullar :
1 - Borsa tarafından seçilecek bir,
2 - Ticaret ve sanayi odasınca seçilecek iki ve ticaret ve sanayi odalarının ayrı ayrı kurulmuş bulunması halinde bu odalarca seçilecek birer,
3 - Pamuk ihracatçıları birliğince seçilecek bir,
4 - Tarım birlik veya odalarınca seçilecek bir,
5 - Tarım Vekiletince seçilecek bir,
6 - Ekonomi ve Ticaret Vekâletince seçilecek iki, âzadan terekküp eder.
Tip - numune kurullarına asil âzaların bulunmadığı zaman vazife görmek üzere aynı veçhile ve aynı sayıda yedek âzalar da seçilir.
Tip - numune kurulları, âzaları arasından birisini reis seçerler.
Kurullar en az 6 âza ile toplanır ve ekseriyetle karar verirler. Reylerde müsavat husulünde reisin bulunduğu taraf ekseriyet kazanmış sayılır.
Madde 12
Çırçırlama şekillerine göre her pamuğa ait tiplerin tip - numuneleri o tipin asgari vasıflarını temsil etmek üzere aşağıdaki esaslar gözönünde tutulmak suretiyle tesbit olunur :
A) Renk ve parlaklık,
B) Olgunluk, (Olgunluğun tâyininde gözönünde tutulacak unsurlar kıvrım, elâstikıyet, yumuşaklık, dayanıklık ve ölü elyaftan ibarettir.)
C) Yabancı madde, (Bu yabancı maddeler yaprak veya kabuk parçaları, çiçek veya sap kırıntıları ve tozdan ibarettir.)
D) Ticari ortalama elyaf uzunluğu.
Madde 13
Linter'in, İplik ve dokuma fabrikaları ve imalâthanelerinden hâsıl olan artık ve döküntülerin, üstüpü veya parça bezlerden açılmış elyafın, her türlü avaryalı pamukların ve özürlü pamukların 7 nci maddede yazılı akala ve yerli pamuklara ve bunların da müte- kabilen yukarda yazılı pamuklara karıştırılması yasaktır.
Madde 14
Pamuk grup ve tiplerinin birbirine karıştırılması ve 12 nci maddede yazılı olanlar dışında kalan yabancı maddelerin pamuklarda bulunması yasaktır.
Madde 15
Çiğitli hariç olmak üzere, pamuğun rutubeti % 8,5 dan fazla olamaz.
Rutubet derecesinin tâyininde kullanılacak metod, Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit ve ilân olunur.
Madde 16
Kontrol sırasında çıkabilecek anlaşmazlıkları önlemek üzere pamuğun her türlü özür, kusur ve yabancı maddelerini gösteren örneklerle :
A) Linter'in,
B) İplik ve dokuma fabrika ve imalâthanelerinden çıkan artık ve döküntülerin,
C) Üstüpüden veya parça bezlerden açılmış elyafın,
D) Her türlü avaryalı ve özürlü pamukların, örnekleri 11 inci maddede yazılı kurulun mütalâası alındıktan sonra, Ekonomi ve Ticaret Vekâleti tarafından tesbit olunarak kontrol merkezlerinde muhafaza ve teşhir olunur.
Madde 17 – Ambalaj
Preselenmiş pamuk balyalarının kanaviçe ile sarılmış ve demir çemberlerle çemberlenmiş olması mecburidir.
Preselenmiş balyaların âzami ve asgari ebadını, safi ve gayrı safi ağırlığını, preselenme şeklini ve çember adedini tesbite Ekonomi ve Ticaret Vekâleti yetkilidir.
Madde 18
Preselenmiş pamuk balyalarında kullanılacak kanaviçelerin temiz, sağlam olması ve bunlarda yırtık bulunmaması şarttır.
Memleket içindeki fabrika ve imalâthanelerin ihtiyaçları için prese ettirilecek balyalar bu madde hükmüne tabi değildir. Bu gibi preselenmiş pamukların balyalarında kanaviçeden başka diğer ambalaj maddeleri de kullanılabilir.
Madde 19
Preselenmiş pamuk balyalarının üzerinde, içinde bulunan pamukların vasıflarını gösteren resmi marka ve işaretlerin ve kontrol mühürünün bulunması mecburidir.
Bu marka ve işaretlerin yeri, şekli, rengi, ebadı, nerede ve ne suretle vurulacağı ve balyaların ne şekilde mühürleneceği Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tâyin ve ilân olunur.
Madde 20
Preselenmiş pamuk balyalarının çemberli yüzlerinden biri resmî marka ve işaretlere, mukabil yüzü özel marka ve işaretlere tahsis olunur.
Resmî marka ve işaretlerin konulacağı yüzde, başka hiç bir yazı ve işaret bulunamaz.
Özel marka ve işaretlerin, resmî marka ve işaretlerle iltibasa yer vermeyecek şekilde tesbit edilmiş olmaları lâzımdır.
Madde 21 – Preselenmiş pamukların kontrol şekli ve sonuçları
Pamukların prese edilmesini mütaakıp, prese fabrikası sahibi ve mal sahibi veya yazı ile bildirecekleri mümessilleri, bağlı bulundukları kontrol merkezine her mat sahibine ait her parti için Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit edilecek örneğe uygun bir beyannameyi müştereken vererek prese edilen pamukların kontrolunu istemeğe mecburdurlar.
Preselenmiş pamuklar ancak kendi grup, tip, çırçırlama şekli ve isimleri zikrolunarak kontrola arzedilir.
Bir mal sahibine ait olup grup; tip ve çırçırlama şekli aynı olan preselenmiş pamuk balyaları bir parti sayılır. Bir parti içine, o partiye giremiyecek vasıftaki preselenmiş pamuk balyalarının karıştırılması yasaktır.
Bir defada kontrola arzedilecek bir veya birden fazla mal sahibine ait preselenmiş pamuklar elli balyadan az ve 500 balyadan fazla olamaz. Zaruri hallerde 50 balyadan az olan preselenmiş pamukların kontrola arz edilmesine Ekonomi ve Ticaret Vekâleti müsaade edebilir.
Kontrol, beyannamenin alındığı tarihten itibaren yedi günü geçmemek üzere en kısa bir zamanda yapılır.
Madde 22
Kontrola arzedilen preselenmiş pamukların, kontrol- dan önce balyaları üzerine, tip damgası hariç, resmi marka ve işaretleri vurulmuş ve kontrolu kolaylaştıracak şekilde istif edilmiş olmaları lâzımdır.
Madde 23
Kontrol, prese fabrikalarında veya bu fabrikaların depolarında yapılır.
Prene fabrikası sahibi ile mal sahibi veya mümessilleri, kontrol esnasında hazır bulunmakla mükelleftir.
Madde 24
Kontrol, kontrola arzedilen her partiye alt preselenmiş pamuk balyafarı içinden en az % 5 ve en çok % 20 nispetinde ayrılacak balyaların açılarak ambalajların ve içindekilerin ayrı ayrı muayenesi sureti ile yapılır.
Ekonomi ve Ticaret Vekâleti, preselenmiş pamukların kontrol tarzında değişiklik yapmağa salâhiyetlidir.
Kontrolda, her balya alt olduğu partiyi temsil eder.
Madde 25
Kontrola arzedilen preselenmiş pamukların muayenesi sonucunda :
A) Preselenmiş pamuk partisinin :
1 - Bu Nizamname hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup, tip ve çırçırlama şekillerine ait vasıflara uygun olduğu görüldüğü takdirde,
2 - Bu Nizamname hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine uygun olduğu, fakat beyannamesinde yazılı tipe uygun olmayıp diğer bir tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyaların üzerine kontrolda tesbit edilen tip damgasının vurulması mal sahibi veya mümessili tarafından beyannamesinin arkasına yazılarak imza edilmek sureti ile kabul olunursa,
Balyalar üzerine kontrolör tarafından tip damgası ve kontrol mühü- rü vurulup mal sahibine Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tesbit olunan örneğe uygun şekilde bir kontrol belgesi verilir.
B) Preselenmiş pamuk, partisinin, bu Nizamname hükümlerine ve beyannamesinde yazılı grup ve gırgırlama şeklilerine uygun oduğu, fakat beyannamesinde yazılı tipe uygun olmayıp diğer bir tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyalar üzerine kontrolda tesbit edilen tipe alt damganın vurulması mal sahibi veya mümessili tarafından kabul edilmezse kontrol belgesi verilmez.
C) Preselenmiş pamuk partisinin, A bendinin ikinci fıkrası ve B bendi hariç, bu Nizamname hükümlerinden birine uygun olmadığı görüldüğü takdirde kontrol belgesi verilmez ve ayrıca prese fabrikası sahibi hakkında zabıt varakası tanzim olunur.
Madde 26
Kontrol belgesinin tanzim tarihinden başlayarak bir yıl içersinde ihraç edilmeyen, preseli pamukların ihraçları sırasında yeniden kontrola arzı mecburidir. Lüzumu halinde kontrol, usulü dairesinde tekrarlanır.
Madde 27
Kontrol belgesi, talep vukuunda istenilen sayıda yeni kontrol belgeleri ile değiştirilebilir.
Madde 28
Balyaları üzerinde resmi marka ve işaretleri ve kontrol mühürleri mevcut olmayan preseli pamukların alınıp satılması ve nakli yasaktır.
Madde 29
Kontrol belgesinin süresi dolmuş olan, kontrol belgesi bulunmayan veya hükümsüz bırakılan, balyaları üzerinde resmî marka ve işaretleri ve kontrol mühürleri mevcut olmayan veya bu işaret ve mühürleri tahrif edilmiş olan preseli pamukların ve bunlara ilâveten 18 inci maddenin 2 inci fıkrası hükümlerine göre preselenmiş pamukların ihracı yasaktır.
Bu gibi pamukların gümrükten geçmelerine gümrük idarelerince müsaade olunmaz.
Madde 30
Kontrol edilmiş pamuk balyalarına evsaf ve ambalajları ile mühür, marka ve işaretlerine halel verecek bir ârıza vuku bulduğu veya diğer her hangi bir sebeple resmî marka ve işaretler üzerinde tashihat yapılması icap ettiği takdirde mal sahibi veya prese fabrikası sahibi derhal kontrolörlüğe haber vermeğe ve lüzumlu tashihatı Nizamname hükümlerine uyacak şekilde kontrolör huzurunda yapmağa mecburdur.
Madde 31
Kontrol edilmiş pamuk balyalarında sonradan değişiklik yapıldığına dair ihbar veya şikâyet vâki olur veyahut şüphe uyandıracak haller görünürse bu gibi pamuklar kontrolör veya Ekonomi ve Ticaret Vekâletince bu işle görevlendirilecek bir memur tarafından her zaman ve her yerde tekrar kontrol edilebilir.
Bu kontrol neticesinde :
A) Preselenmiş pamuk partisinin,
1 - Bu Nizamname hükümlerine ve kontrol belgesinde yazılı grup, tip ve çırçırlama şekillerine alt vasıflara uygun olduğu görüldüğü takdirde kontrolör tarafından bir muamele yapılmaz.
2 - Bu Nizamname hükümlerine ve kontrol belgesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine uygun; fakat kontrol belgesinde yazılı tipe uygun olmayıp diğer bir tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde mal sahibi veya mümessili kabul ederse tesbit edilen tipe göre balyaların üzerindeki resmî damgalar düzeltilerek ilk verilmiş olan kontrol belgesi alınır ve yerine yeni bir kontrol belgesi verilir.
B) Preselenmiş pamuk partisinin bu Nizamname hükümlerine ve kontrol belgesinde yazılı grup ve çırçırlama şekillerine uygun, fakat kontrol belgesinde yazılı tipe uygun olmayıp diğer bir tipe uygun olduğu görüldüğü takdirde balyalar üzerine kontrolda tesbit edilen tipe ait damganın vurulması mal sahibi veya mümessili tarafından kabul edilmezse mal sahibinin elindeki kontrol belgesi geri alınarak balyalar üzerindeki resmî marka ve işaretler ve kontrol mühürleri iptal edilir.
C) Preselenmiş pamuk partisinin, A bendinin 2 nci fıkrası ve B bendi hariç, bu Nizamname hükümlerine uygun olmadığı görüldüğü takdirde mal sahibinin elindeki kontrol belgesi geri alınarak balyalar üzerindeki resmî marka ve işaretlerle kontrol mühürleri iptal edilir. Bu takdirde prese fabrikatörü veya diğer alâkalısı hakkında bir zabıt varakası tanzim olunur.
B ve C bentlerinde yazılı hallerde kontrol belgesi gümrüğe tevdi edilmiş ise kontrol belgesinin hükümsüz olduğu gümrük idaresine bildirilir.
Bu kontrolda, Nizamname hükümlerine uygun görülmeyen pamuklardan kontrolör veya bu işle görevlendirilen memur tarafından icabında 36 ncı maddede yazılı heyet tarafından incelenmek üzere yeter miktarda numune alınır. Bu numuneler mal sahibi veya mümessili olmadığı takdirde hazır bulunan ilgililerle kontrolör veya bu işte görevlendirilen memur tarafından müştereken mühürlenir.
Madde 32
Kontrol edilmiş preseli pamuklar, Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin göreceği lüzum üzerine, son ihraç vasıtasına yükletilinceye kadar tekrar kontrol edilebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Nizamname hükümlerine aykırı hareketler ve sonuçları
Madde 33
Kontrollar sırasında, Nizamname hükümlerine aykırı bir hal görülecek olursa keyfiyet, kontrolör tarafından bir zabıt varakası ile tesbit edilir.
25 ve 31 inci maddelerin A bentlerinin 2 nci fıkraları ile B bentlerine uygun hallerde zabıt varakası tanzim olunmaz.
Zabıt varakaları, beş nüsha olarak tanzim olunur.
Haklarında zabıt varakası tanzim edilenler veya mümessilleri, münderecatına itirazları olmadığı takdirde zabıt varakasını imzalamağa itirazları varsa itirazlarını zabıt varakasının hususi yerine yazıp imza etmeğe mecburdurlar. İlgililerin zabıt varakasını imzadan imtina etmeleri veya hazır bulunmamaları halinde keyfiyet zabıt varakasına şerh verilerek hazır bulunanlar tarafından imzalanır.
Zabıt varakasının bir nüshası, haklarında zabıt varakası tanzim edilenlere veya bunların mümessillerine verilir.
Madde 34
Haklarında zabıt varakası tanzim edilenlerin zabıt varakası münderecatına itirazları halinde, anlaşmazlık konusu olan pamuklardan kontrolörce lüzum görülen miktarı, kontrolörle haklarında zabıt varakası tanzim edilenler veya mümessilleri tarafından müştereken mühürlenerek anlaşmazlığın halline kadar kontrolörlükte muhafaza edilir.
Madde 35
Kontrol neticesinde kontrolörün kararına itiraz vâki olduğu takdirde, kontrolör 36 ncı maddede yazılı Hakem Heyetini 24 saat içinde toplantıya davet eder.
Madde 36
Kontrol neticesinde kontrolörün kararma itirazı bulunanların bu itirazlarını incelemek ve bir karara bağlamak üzere Ekonomi ve Ticaret Vekâletinin lüzum göreceği yerlerde hakem heyetleri teşkil olunur.
Bu heyetler :
A) Mahallî ticaret odası veya ticaret ve sanayi odası tarafından bir yıl süre ile seçilecek ve seçimi Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tasdik edilecek pamuktan anlar bir,
B) Ekonomi ve Ticaret Vekâletince bir yıl süre ile seçilecek pamuktan anlar bir,
C) Borsa tarafından bir yıl süre ile seçilecek ve seçimi Ekonomi ve Ticaret Vekâletince tasdik edilecek pamuktan anlar bir, âzadan terekküp eder.
Hakem heyetleri, âzası arasından birisini reis seçer ve tam sayı ile toplanarak ekseriyetle karar verir.
Asil âzaların bulunmadığı zaman heyette vazife görmek üzere aynı esaslar dâhilinde birer yedek âza seçilir.
Ticaret ve sanayi odası bulunmayan yerlerde A fıkrasında gösterilen âza doğrudan doğruya Ekonomi ve Ticaret Vekâleti, borsa bulunmayan yerlerde C fıkrasında gösterilen âza mahallin en büyük mülkiye âmiri tarafından seçilir.
Azalar, itiraz edenin usul ve füruundan, dördüncü dereceye kadar civar kısımlarından veya ortak veyahut hizmetlilerinden bulundukları takdirde heyete katılamazlar.
Madde 37
Hakem heyeti, anlaşmazlık konusunu veya kontrolör tarafından alınmış olan numuneleri ilgili veya mümessili ile kontrolör hazır bulunduğu halde inceledikten sonra Nizamname hükümleri dâhilinde ve 48 saat zarfında kararını verir. Kararlarda gerekçeler açık olarak gösterilir ve karar gereğince muamele yapılır.
Kararların bir sureti kontrolörlükçe Ekonomi ve Ticaret Vekâletine gönderilir.
Madde 38
Kontrol neticesinde zabıt varakası tanzim olunması halinde zabıt varakasına itiraz vâki olmadığı veya vâki olup ta hakem heyetince reddedildiği takdirde zabıt varakasının bir nüshası 1705 ve 3018 sayılı kanunlar hükümlerine göre takibat yapılmak üzere C. Müddelumumiliğine verilir ve bir nüshası da Ekonomi ve Ticaret Vekâletine gönderilir.
Madde 39 – Çeşitli hükümler
Memleket içinde ve dışında harb hali, seferberlik ve seferberliğe hazırlık veya tabii âfetler gibt mücbir sebepler altında Nizamnamede yazılı ambalaja mütaallik hükümlerin tatbikinde halin icabına göre karar almağa Ekonomi ve Ticaret Vekâleti yetkilidir.
Madde 40
20/3/1952 tarih ve 3/14706 sayılı kararname ile meriyete konulmuş olan «Preselenmiş Pamukların Denetlenmesine Dair Tüzük» meriyetten kaldırılmıştır.
Madde 41
1705 ve 3018 sayılı kanunlara güre hazırlanmış ve Devlet Şûrasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri neşri tarihinden 15 gün sonra meriyete girer.
Madde 42
İşbu Nizamname hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.