6145 Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Kuruluş Kanunu
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 6145 Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi Kuruluş Kanunu (R.G. 17.07.1953/8460)
- İlgili mevzuat
- 4157 Posta, Telgraf ve Telefon İdaresinin Biriktirme ve Yardım Sandığı Hakkında Kanun
Madde 1 – I - KURULUŞ
Ulaştırma Vekâletine bağlı olmak, hükmü şahsiyeti haiz bulunmak ve bu kanunla 3460 sayılı kanuna göre idare ve murakabe olunmak ve merkezi Ankara’da bulunmak üzere, (Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi) unvanlı bir teşekkül kurulmuştur.
Bu kanunda (Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon İşletmesi) (P. T. T.) remzi ile ifade edilmiştir.
Madde 2
P.T.T. muhtelif kanunlarla Posta, Telgraf ve Telefon İdaresine ve işbu kanunla P.T.T.ye verilmiş olan,
A) Yurdun her tarafında, açık ve kapalı mektuplar ve haberleşme kartlarını kabul, nakil ve tevzi etmek, telgraf ve telefon tesisleri kurmak ve işletmek gibi tekel altında bulunan hizmetlerle;
B) Gazete, dergi ve kitaplar, her türlü basılmış kâğıtlar, iş kâğıtları, tebliğ kâğıtları, ticaret eşyası örnekleri, küçük paketler, değerli mektuplar ve kutular, değerli değersiz posta kolileri kabulü, taşınması ve dağıtılması, posta bonolariyle posta ve telgraf havaleleri muameleleri, yolcu ve bagaj nakliyatı, posta çekleri işlemleri ve Posta Biriktirme, Sandığa kurmak gibi tekel dışı hizmetleri düzenler, yürütür ve hizmetlerin gerektirdiği her türlü tesisleri kurar.
P.T.T., (A) ve (B) fıkralarında yazılı hizmetlerle ilgili ve bunların gerektirdiği her türlü teşebbüse doğrudan doğruya veya müesseseler kurarak girişebileceği gibi tekel dışındaki hizmetleri de sermayesinin % 50 sinden fazlası P. T. T. ye ait olmak üzere ortaklık tesis ederek yapabilir.
Posta, Telgraf ve Telefon İşletme Genel Müdürlüğüne yukardaki türlü hizmetler için kanunlarla tanınmış her türlü imtiyaz, hak ve muafiyetlerden (Kurumlar vergisi hariç) P.T. T. faydalanır.
Madde 3 – Umumi Heyete katılacak üyeler
3460 sayılı kanuna göre kurulan Umumi Heyete Ulaştırma Vekili ile Türkiye Büyük Millet Meclisi Ulaştırma Komisyonu Reisi, Sözcüsü ve Kâtibi ile her teşrii yıl için bu komisyondan seçilecek beş âza katılır.
Madde 4 – İdare Meclisi
İdare Meclisi biri Genel Müdür olmak üzere yedi âzadan teşekkül eder. Reis ile iki âza Ulaştırma Vekilliği, bir âza Maliye Vekilliği, bir âza işetmeler Vekilliği, bir âza Ekonomi ve Ticaret Vekilliği tarafından teklif ve İcra Vekilleri Heyetince tâyin olunur.
Reis ve âzaların (Genel Müdür hariç) hizmet süreleri üç yıldır. Süresi bitenlerin yeniden teklif ve tâyinleri caizdir. Süresinin bitiminden evvel ayrılanların yerine gelenler, ayrılanların sürelerini tamamlarlar.
Madde 5 – Genel Müdürlük
P. T. T. nin bir Genel Müdürü ve iki Genel Müdür yardımcısı bulunur. Genel Müdür ve yardımcılarının yüksek tahsil görmüş olmaları ve teknik işlerle meşgul olacak yardımcının yüksek mühendis olması şarttır.
Genel Müdür P. T. T. 'nin bütün işlerini kanunlara ve tüzüklere, idare Meclisi kararlarına ve P. T. T. nin iştigal konularının İcaplarına göre sevk ve idare eder.
Genel Müdür, Ulaştırma Vekilinin teklifi, yardımcıları, Genel Müdürün inhası ve Ulaştırma Vekilinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince tâyin olunur. Genel Müdür yardımcıları, Genel Müdürden alacakları yetki ile onun adına hareket ederler.
Madde 6
Dördüncü ve daha yukarı derecedeki memurlar Genel Müdürlüğün teklifi üzerine idare Meclisince ve diğer memurlarla çeşitli hizmetliler Genel Müdür tarafından tâyin olunur.
Madde 7 – İş programı
Genel Müdürlük her yıl başında bir evvelki yılla mukayeseli, yapılmış ve yapılacak işleri ihtiva eden bir iş programı hazırlar. Program, İdare Meclisinin tasvibi ve Ulaştırma Vekilinin tasdiki ile kesinleşir.
Madde 8 – III - MALÎ HÜKÜMLER
P.T.T. nin itibari sermayesi (300 000 000) Türk lirasıdır. Bu sermaye (a, b ve c) fıkralarından terekküp eder:
a) Bu kanunun geçici birinci maddesi gereğince Genel Müdürlüğe İntikâl edecek her çeşit kıymetler;
b) 9 uncu madde gereğince sermayeye eklenecek kârlar;
c) Umumi bütçeden yapılacak tediyeler.
Madde 9
Her yıl hâsıl olacak kârdan 3460 sayılı kanunun 42 nci maddesine göre ayrımlar yapıldıktan sonra bakiye itibari sermayenin dörtte birine ulaşıncaya kadar fevkalâde ihtiyat olarak ayrılır. Bu miktarlar dolduktan sonra kâr sermayeye ilâve olunur.
Zararlar ihtiyat sermayeden karşılanır.
Madde 10
P. T, T., 6115 sayılı Amortisman ve Kredi Sandığı hakkındaki kanunun 23 üncü maddesi hükümleri dâhilinde ve İcra Vekilleri Heyeti karariyle itibari sermayesinin yarısına kadar her türlü tahvil çıkarabilir.
Madde 11
P. T. T. ve müesseselerinin yapacağı iş ve hizmetler karşılığında alacağı ücretler, tarifelerle tesbit olunur. İş ve hizmetin özelliği bakımından tarifeye bağlanamıyacak hususlarda P.T.T. özel anlaşmalar yapmaya ve ücretler tesbitine yetkilidir.
Bu tarifeler ve ücretler Genel Müdürlükçe tesbit ve İdare Meclisince tasdik olunur. Ancak muhabere ve muraseleye ait âzami ücret tarifeleri ile âdi mektup, âdi telgraf ve âdi telefon cari ücret tarifeleri Ulaştırma Vekilinin tasvibiyle tekemmül eder.
Madde 12 – IV - MÜTEFERRİK HÜKÜMLER
P. T. T. nin tekelinde bulunan iş ve hizmetleri için lüzumlu olan gayrimenkullerin istimlâki, Devlet İstimlâk hükümlerine tabidir.
Madde 13
P.T.T. nin nakit,ve üçüncü şahıslardan alacakları müstesna, tekel hizmetlerine tahsis edilmiş mallan haczedilemez.
Madde 14
P.T.T. ye alt mallar, Devlet malı hükmündedir. Bu malları çalanlar veya tahrip edenler Devlet malları hakkında bu nevi suçları işliyenler gibi cezalandırılırlar.
Suç işliyen ve vazifelerini suiistimal veya ihmal eliyen veya irtişa ve intikâpta bulunan P.T.T. memurları hakkında Türk Ceza Kanununun Devlet memurlarına mütedair hükümleri tatbik olunur.
Madde 15
P.T.T. iş yerlerinin günün hangi saatlerinde işletmeye açık bulunacakları ve P.T.T. memur ve hizmetlilerinin çalışma saatleri, servislerinin gereklerine göre Genel Müdürlükçe tâyin ve tesbit olunur.
Fevkalâde haller dışında memur ve hizmetlilerin çalışma süresinin aylık ortalaması günde sekiz saati geçemez. Ancak, işletme şartlarına göre ve İdari lüzum ve zaruretler dolayısiyle hafta tatili alamıyanlarla, millî ve dinî bayramlarda ve çalışma süresi dışında çalıştırılacaklara idare Meclisince tesbit edilecek esas ve nispetler dâhilinde ek çalışma ücreti verilir.
Madde 16
P. T. T. İdare Meclisince tâyin edilecek şartlar dairede P. T. T. memur ve hizmetlileri ve bunların ailelerinin tedavileriyle uğraşmak üzere bir «P. T. T. Sağlık Yardım Sandığı» kurulur. Bu Sandığın kaynakları:
a) P.T.T. nin her yıl bütçesine memur ve hizmetliler aylık ve ücretleri karşılığı olarak konulacak ödenek tutarının yüzde biri nispetinde verilecek paralardan;
b) Memur ve hizmetlilerin aylık ve ücretlerinden yüzde biri geçmemek üzere kesilecek aidattan;
c) P.T.T. hizmetlerinde sarfedilen pulların beyiyelerinden;
d) P.T.T. iş yerlerinde sattırılan piyango biletleri, bono, tahvil ve hisse senedi gibi menkul kıymetler satışına tavassuttan hâsıl olan beyiyelerden;
e) Sandık sermayesinin işletilmesinden doğacak faiz vesair gelirlerden;
f) Teberrulardan; ibarettir.
Sandığın teşkilâtı, vazife, salâhiyet ve mükellefiyetleri bir tüzükle tâyin ve tesbit olunur.
Madde 17
P.T.T. de 2489 sayılı kanun hükümleri dairesinde ve mezkûr kanunla tanınan hak ve muafîyetleri haiz olmak üzere (P.T.T. Memurları Müteselsil Kefalet Sandığı) adı ile bir sandık kurulur.
Madde 18
Memurin Kanununun 9 uncu maddesi P.T.T. memur ve hizmetlileri hakkında da tatbik olunur.
Geçici madde 1 – V - GEÇİCİ HÜKÜMLER
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibariyle P.T.T. nin bir devir bilançosu tanzim olunur.
Devir bilançosunun aktifine
a) Gayrimenkuller;
b) İşletme tesisleri;
c) Menkuller;
d) Stoklar;
e) Nakit mevcudu ve alacaklar:
Devir bilançosunun pasifine:
a) İdarenin her türlü borçları;
b) Çürük alacaklar için ayrılacak karşılıklar;
dercolunur. Bu suretle aktif ve pasife dereolunan kıymetler arasındaki fark 8 inci maddenin (a) fıkrasında yazılı sermayeyi teşkil eder.
P.T.T. ye devredilen menkul ve gayrimenkullerin halihazır kıymetleri P.T.T. ile Ulaştırma ve Maliye Vekâletlerinden ve Divanı Muhasebat ve Umumî Murakabe Heyeti reislikleri tarafından seçilecek birer temsilciden müteşekkil beş kişilik bir ¡heyet tarafından altı ay zarfında takdir ve tesbit olunur.
Geçici madde 2
4454 sayılı kanunla kurulmuş bulunan Posta Telgraf ve Telefon işletme Genel Müdürlüğünün bütün hak ve menfaatleri, mevcut ve matlupları, bilcümle taahhüt ve borçları bu kanunla kurulan P.T.T. ye intikal eder. Bu intikalin istilzam ettiği tescil ve diğer muameleler hiç bir vergi, resim ve harca tabi değildir.
Geçici madde 3
4454 sayılı kanunun 40 ncı maddesine İstinaden Posta, Telgraf ve Telefon İşletme Genel Müdürlüğünce çıkarılıp Maliye Vekâleti kefaleti ile Cumhuriyet Merkez Bankasına iskonto ettirilen bonolardan (60) milyon liralık had dâhilinde P.T.T. de aynı şartlarla ancak on yıllık süre içinde bono çıkarmaya ve bunlara Maliye Vekili kefalete yetkilidir.
4454 sayılı kanunun 40 ıncı maddesine istinaden P.T.T. İşletme Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılmış olan bonolardan itfa edilmemiş olanlarla, bu madde gereğince P.T.T. tarafından çıkarılacak olanların tutarı 10 uncu madde gereğince P.T.T. nin haiz olduğu tahvilât istikrazı limitinden tenzil olunur.
Geçici madde 4
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte P.T.T. İşletme Genel Müdürlüğünde 2489 sayılı kanuna göre kefalete tabi vazifelerde müstahdem olup da yeni kurulan P.T.T. nin aynı vazifelerine geçirilenlerin aylık ve ücretlerinden kesilerek Kefalet Sandığına yatırılmış dian giriş ve aylık aidatlarından mevcut bakiyeler nakden P.T.T. Kefalet Sandığına devrolunur. Ancak, bu memurların mezkûr tarihten evvelki zamana ve P.T. . idaresine ait ölmek üzere yine bu tarihten itibaren üç sene zarfında zuhur edecek zimmetleri P.T.T. Kefalet Sandığınca karşılanır.
Geçici madde 5
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte P.T.T. işletme Genel Müdürlüğünün bütün memur ve hizmetlileri 3659 sayılı kanun esasları dairesinde Türkiye Cumhuriyeti Posta, Telgraf ve Telefon işletmesine geçer.
Türkiye Büyük Millet Meclisi memurları teşkilâtı ile ilgili 5509 ve 5931 sayılı kanunlara bağlı kadro cetvelindeki Posta, Telgraf memurları hizmet bağlılıkları ve bütün haklariyle beraber P.T.T. ye devredilir.
Geçici madde 6
Hat başbakicı, bakıcı, başdağıtıcı ve dağıtıcılar hu kanunun meriyeti tarihinde Türkiye Cumhuriyeti P.T.T. işletmesinin hizmetli kadrolarına naklolunurlar.
Geçici madde 7
İç hizmetler, tarifeler ve İşletme faaliyetleriyle ilgili sair mevzular hakkında yeni hükümler hazırlanıp tatbika konuluncaya kadar mevcut hükümlerin tat'bikına devam olunur.
Geçici madde 8
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten aynı yılın sonuna kadar olan müddet, teşekkülün ilk hesap devresidir. İlk hesap devresi altı aydan az olduğu takdirde ayrıca bilanço yapılmaz ve mütaakıp senenin bilânçosu ile birleştirilir.
Madde 19 – Son hükümler
4454 sayılı Posta, Telgraf ve Telefon işletme Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri ve Memurları Kanunu, 5584 sayılı Posta Kanununun 6 ncı ve 37 nci maddelerinin 2 nci fıkraları ve 4157 sayılı kanunun 1 inci maddesinin (B) ve (C) fıkraları ve 4332, 4071, 4892 ve 5169 sayılı kanunlar ile 5509 ve 5931 sayılı kanunlara ilişik cetvellerdeki Posta ve Telgraf Müdürlüğüne ait kadrolar kaldırılmıştır.
Madde 20
Teşekkülün ilk beş yıla ait kurumlar vergisi tecil olunur. Ancak tecil olunan kurumlar vergisi bu müddet zarfında 25 milyon lirayı tecavüz ettiği takdirde fark, kanunla muayyen müddet zarfında ödenir.
Yukarki fıkra gereğince tecil olunan kurumlar vergisi mütaakıp beş yılda ve beş müsavi taksitte o yıllara ait (kurumlar vergisiyle birlikte ödenir.
Tecil edilen vergiler için faiz yürütülmez. Tecil ve taksit süreleri tahsil zamanaşımının hesabında nazara alınmaz.
Madde 21
Bu kanun neşir tarihinden üç ay sonra meriyete girer.
Madde 22
Bu kanunun hükümlerini icraya icra Vekilleri Heyeti memurdur.