5683 Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 5683 Yabancıların Türkiye'de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun (R.G. 24.07.1950/7564)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Umumi hükümler
Türkiye’ye girmesi kanunlarla memnu bulunmıyan ve Pasaport Kanununun hükümlerine uygun şekilde gelen yabancılar, kanunlarla tâyin olunan kayıt ve şartlar dairesinde Türkiye’de ikamet ve seyahat etmek hakkını haizdirler.
Madde 2
Yabancıların girmekten ve ikametten kanunla menedilmiş oldukları yerlerden başka, memleketin muayyen mıntıkalarında münferit veya toplu bir halde ikamet veya seyahatleri Bakanlar Kurulu kararı ile menedilebilir.
Bakanlar Kurulu bu gibi tedbirlerin mukabele bilmisil olmak üzere muayyen Devlet tebaalarına tatbikına da karar vermeye yetkilidir.
Madde 3 – Umumi hüküm
Türkiye'de bir aydan fazla kalacak yabancılar bu müddet bitmeden ikamet tezkeresi almak için gerekli beyannameyi doldurmak üzere yetkili emniyet makamlarına bizzat veya bilvasıta müracaat etmekle ödevlidirler. Bu beynname hiç bir harç ve resme tabi değildir.
İş tutmak maksadiyle Türkiye’ye gelen yabancılar geldikleri tarihten itibaren bir ay zarfında ve her halde çalışmaya başlamazdan evvel ikamet tezkeresi almış bulunmalıdırlar.
Konferans, konser vermek gibi kültürel faaliyetlerde bulunmak üzere turneye çıkmış olup da Türkiye'ye gelen yabancılar, bu faaliyetleri bir aydan fazla sürmemek şartiyle, bu kayıttan müstesnadır.
Madde 4 – Müşterek pasaportla gelenlerin tabi olacakları hususi muamele
Seyahat maksadiyle veya beşinci maddede yazılı maksatlarla Türkiye’ye müşterek pasaportla gelen yabancılar iki ay müddet içinde ikamet tezkeresi almakla mükellef değildirler. İcap eden hallerde bu müddet vilâyetlerce iki ay daha uzatılabilir.
Müşterek pasaportla gelenlerden her birine kimliklerini gösterir resim ve harçtan muaf birer vesika verilir.
Müşterek pasaportla gelen yabancılardan grup gittikten sonra Türkiye’de kalacak olanlar hakkında bu kanunun ve Pasaport Kanununun hükümleri dairesinde muamele yapılır.
Madde 5 – «Turist» damgalı vize ile veya kongre, konferans ve sair kültürel gösteriler için gelenlere hususi muamele
Milli veya Milletlerarası, tarih, kültür ve güzel sanatlar şenlikleri ve festival, spor müsabakaları, kongre ve konferanslar, sergi ve panayırlar münasebetiyle veya Bakanlar Kurulunca tâyin olunacak yerlerde ziyaret, tedavi veya hava değiştirme maksadiyle «Turist» damgalı giriş vizeleriyle gelecek yabancılar bu vizelerinde ikamet bakımından tahdidi tazammun eden bir şerh mevcut değilse dört ay müddetle ikamet tezkeresi almakla mükellef değildirler.
Madde 6 – Triptik vesikalariyle gelenler için hususi muamele
Triptik vesikalariyle, Milletlerarası Turizm ve Otomobil Birliğinin gümrüklerden giriş karneleriyle gelen yabancı seyyahlar dört ay müddet için ikamet tezkeresi almakla mükellef değildirler.
Madde 7 – İkamet tezkeresinin reddolunacağı haller
A) Sırf iş tutmak için gelecek sanat ve meslek erbabı olup da tutacağı iş, kanunlar gereğince Türk vatandaşlarına hasedilmiş bulunan;
B) Türk kanun veya örf ve âdetleriyle yahut siyasi icabatla telif edilemiyecek durumda olan veya faaliyette bulunan;
C) Türkiye'de kalmak istediği müddet zarfında yaşamak için maddi imkânları meşru bir şekilde temin edemiyeceği sabit olan;
D) Türkiye’ye girmesi memnu olup da her nasılsa girmiş bulunan;
E) Türkiye’de oturduğu müddetçe huzur ve asayişi ihlâl eden;
Yabancılara ikamet tezkeresi verilmez.
Madde 8 – İkamet müsaadesinin süresi
Yabancılara verilecek ikamet müsaadesinin süresi, mevzuatın ve yabancı Devletlerle aktedilmiş bulunan anlaşmaların hükümleri dairesinde ve mümkün mertebe, müracaat sahibinin talebi nazarı itibara alınmak suretiyle tesbit olunur.
Madde 9 – İkamet tezkerelerinin müddet ve harçları
İkamet tezkerelerinin müddeti en fazla iki seneliktir. İkamet tezkereleri şahsi olmakla beraber karı koca ve bunların on sekiz yaşını doldurmamış çocuklarına ya hepsi için, yahut çocukların baba veya analarınınkinin refakat hanesine kaydı suretiyle müşterek ikamet tezkeresi verilmesi caizdir. Bunlardan iş sahibi olanların şahsi ikamet tezkeresi almaları mecburidir.
İkamet tezkerelerinin altı aya kadar olanları üç, bir seneye kadar olanları beş ve iki seneye kadar olanları da sekiz lira harca tabidir.
On sekiz yaşını doldurmıyan ve müstakil bir iş sahibi bulunmıyan çocuklardan yukarda yazılı harçların yarısı alınır.
Aşağıda yazılı yabancılara bir senelik ikamet tezkereleri harçsız olarak verilir.
A) Türk okullarında okuyan öğrenciler,
B) Sırf ilmî araştırma ve çalışmalarda bulunmak maksadiyle gelenler,
C) Türk soyundan olanlar,
D) Sırf gazete muhabirliği yapanlar,
E) Hükümet, İktisadi Devlet Teşekkülleri ve belediyeler tarafından istihdam edilecek uzmanlar,
F) Malî durumlarının bozuk olduğuna ikamet tezkeresini vermeğe yetkili makamlarca kanaat getirilen mülteciler,
Türkiye’de yabancı konsolosluk müstahdemleriyle bu konsoloslukların meslekten memurları yanlarında oturmak suretiyle hizmetlerinde bulunan yabancılara da mütekabiliyet şartiyle, harçsız ikamet tezkeresi verilir.
Madde 10 – İkamet tezkerelerinin yenilenmesi
Türkiye'de ikametlerini uzatmak isteyen yabancılar ikamet tezkerelerini yenilemek için bu tezkerelerde yazılı müddetin sona ermesinden itibaren on beş gün içinde üçüncü maddede yazılı makamlara bizzat veya bilvasıta müracaatla yenisini almağa ödevlidirler.
Tezkerelerde yazılı müddetin sona ermesinden evvel müracaat da caizdir.
Her iki halde de yeniden verilecek ikamet tezkereleri harç bakımından dokuzuncu madde hükümlerine tabidir.
Medeni hallerinde ve Türkiye’de ikamet sebeplerinde değişiklik olmayan yabancılar yenileme muamelesi için üçüncü maddede yazılı beyannameyi vermezler.
Madde 11 – İkamet teskerelerini kaybedenler
İkamet tezkerelerini kaybedenler derhal ilgili makama müracaatla yenisini almaya mecburdurlar. Bunlara kaybettikleri ikamet tezkerelerinin müddeti süresince muteber olmak üzere yeniden ikamet tezkeresi verilir. Kaybolan tezkere harca tabi bulunuyorsa bunların yerine verilecek yeni ikamet tezkerelerimden dokuzuncu maddede yazılı harçların yarısı alınır.
Madde 12 – Medeni hallerinde değişiklikler olanlar
Tabancılar medeni hallerinde husule gelecek değişiklikleri bu değişikliğin husulünden itibaren 15 gün içinde bulundukları mıntıka zabıta makamlarına imzalı bir beyanname ile beraber vermeye ve keyfiyeti ellerindeki ikamet tezkerelerine kaydettirmeye mecburdurlar.
Bu beyannameler her türlü harç ve resimden muaftır.
Madde 13 – Muvakkaten Türkiye’den ayrılanların ikamet teskereleri
İkamet tezkerelerinin müddeti dolmadan avdet etmek üzere Türkiye dışına giden yabancılardan, bu tezkerelerini mahallî zabıta makamlarına bırakanlara dönüşlerinde ikamet tezkereleri müddeti bitmemiş ise iade olunur.
İkamet tezkerelerini bırakmamış olanlar yenisini almakla mükelleftirler.
Madde 14 – İkamet değişimi
İkamet tezkeresi hâmili yabancılar ikametgâhlarını değiştirdiklerinde keyfiyeti 48 saat zarfında gerek çıktıkları, gerek naklettikleri yerdeki polis veya jandarma karakoluna bizzat veya bilvasıta veya taahhütlü mektupla haber vermeğe mecburdurlar.
Otel, pansiyon gibi yerlerde oturan yabancılar için bu ihbar mecburiyeti bu yerlerin sahibi, müsteciri veya idarecilerine aittir.
Madde 15 – İş tutan yabancıların mükellefiyeti
Yabancılar, Türkiye’de ancak kanunun kendilerine menetmediği işleri tutabilirler.
Türkiye’de serbest olarak veya memur, müstahdem ve işçi sıfatiyle çalışacak yabancılar keyfiyeti işe başladıklarından itibaren en çok 15 gün zarfında ikamet ettikleri yerin polis veya jandarma karakoluna bizzat veya bilvasıta haber vermeğe ve ikamet tezkerelerine kaydettirmeğe mecburdurlar.
Madde 16 – Yanlarında yabancı çalıştıranların mükellefiyeti
Evlerinde veya idareleri altında bulunan yerlerde bir yabancıyı her hangi bir sıfatla çalıştıran hakiki veya hükmi her şahıs o yabancının adını ve soyadını, tâbiiyetini, mesleğini, taşıdığı ikamet tezkeresinin tarih ve sayısını, ikametgâh adresini ve gördüğü işle aldığı maaş ve ücret miktarını gösterir imzalı bir beyannameyi yabancının işe başlanasım takip eden en çok 15 gün içinde en yakın polis veya jandarma karakoluna vermeğe mecburdurlar.
Madde 17 – Siyasi mülteciler
Siyasi sebeplerle Türkiye’ye sığınan yabancılar ancak İçişleri Bakanlığınca müsaade olunacak yerlerde ikamet edebilirler.
Madde 18 – Yabancıların hüviyetlerini ispat mecburiyeti
Yabancılar, hüviyet varakasını, ikamet tezkerelerini veya pasaport ve kontrol fişlerini her istenişte polis veya jandarmaya göstermeğe mecburdurlar.
Yabancıların Türkiye’yi terke davet veya sınır dışı edilmeleri halleri
Madde 19 – Muzır şahıslar
İçişleri Bakanlığınca memlekette kalması umumi güvenliğe, siyasi ve idari icaplara aykırı sayılan yabancılar verilecek muayyen müddet zarfında Türkiye’den çıkmağa davet olunur. Bu müddetin sonunda Türkiye'yi terketmiyenler sınır dışı edilebilirler.
Madde 20 – Pasaportlarını yenilemiyenler
Usulüne uygun olarak Türkiye sınırlarına girmiş oldukları halde pasaportlarını zayi etmiş olan veya pasaportlarının hükmü kalmamış bulunan yabancılar, kendilerine ilgili makamlarca resmen ihtar vukubulduğu tarihten itibaren 15 gün içinde pasaport veya tâbiiyet ilmülaberi almağa mecburdurlar.
Madde 21 – Karar almağa yetkili makamlar
Bu kanunda derpiş edilen sınır dışı karanın almaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
İçişleri Bakanlığı, lüzum göreceği sınır ve sahil illerine memleketin umumi güvenlik ve nizamı noktasından derhal çıkarılmaları lâzımgelen yabancıları istizan etmeden sınır dışı etmek yetkisini verebilir. Bu iller bu yetkiye göre işlem yaptıkları takdirde keyfiyeti mucip sebepleriyle birlikte içişleri Bakanlığına bildirmeğe mecburdurlar.
Tâbiiyetsiz veya yabancı devlet tabası olan çingenelerin ve Türk kültürüne bağlı olmıyan yabancı göçebelerin sınır dışı edilmelerine İçişleri Bakanlığı salâhiyetlidir.
Madde 22
Türkiye’den sınır dışı edilenler İçişleri Bakanlığının hususi müsaadesi alınmadıkça Türkiye'ye dönemezler, bunlardan ağır hapis cezasını müstelzim bir cürümden dolayı Türkiye'de mahkûm olmuş ve cezası çektirilerek sınır dışı edilmiş olanlar bir daha Türkiye’ye giremezler; ancak İçişleri Bakanlığının müsaadesiyle durmadan transit geçmeleri caizdir.
Sınır dışı edilenlerin yol masrafları kendilerine aittir. Bu masrafları, ödemekten âciz olanların şevkleri Devletçe sağlanır.
Madde 23
Memleket dışına çıkartılmalarına karar verilipte pasaport tedarik edemediklerinden veya başka sebeplerden dolayı Türkiye'yi terkedemiyenler İçişleri Bakanlığının göstereceği yerde oturmağa mecburdurlar.
Madde 24
12 nci, 15 inci maddelerle 18 veya 19 uncu maddeler hükümlerine makbul bir sebebe müstenit olmaksızın riayet etmiyenler 5 liradan 100 liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar.
Madde 25
17 nci ve 23 üncü maddeler gereğince oturmaya mecbur kılındıkları yerlerden kaçanlar bir aydan iki seneye kadar hapis cezasiyle cezalandırılırlar.
Madde 26
Sınır dışı edildikleri, veya Türkiye'yi terke dâvet olundukları halde müsaadesiz gelmeye mütecasir olan yabancılar bir aydan altı aya kadar hapis ve 50 liradan 1000 liraya kadar ağır para cezasiyle veya bunlardan biriyle cezalandırılırlar. Bu suretle mahkûm edilen yabancılar cezaları çektirildikten sonra sınır dışı edilirler.
Madde 27
Bu kanunda yazılı cezalar sulh ceza mahkemelerince hükmolunur.
Madde 28 – Türkiye'de vazifeli diplomasi ve konsolosluk memurları aileleri ve bazı müstahdemler
Türkiye’de vazifeli yabancı devletler siyasi veya konsolosluk resmî memurlariyle aileleri efradı 3 üncü, 8 inci, 12 nci ve 14 üncü maddelerle 15 inci ve 16 nci maddeler hükümlerinden müstesnadırlar.
Bunlardan siyasi temsilcilik memurları ve aileleri efradına Dışişleri Bakanlığı, konsolosluk memurları ve aileleri efradına da vilâyetler tarafından hiç bir harç veya resme tabi olmaksızın birer hüviyet varakası verilir.
Bakanlar Kurulu, bu maddede yazılı ayrıcalıkların bazılarını veya hepsini misilleme tedbiri olarak kaldırmaya yetkilidir.
Siyasi temsilcilerde yanlarında oturmak suretiyle hizmetlerinde bulunan yabancılara mütekabiliyet şartiyle, Dışişleri Bakanlığının delâletiyle Emniyet Genel Müdürlüğünce birer hüviyet varakası verilir ve bunlar 3 üncü maddede yazılı ikamet tezkerelerini alamazlar.
Madde 29 – İstisnai sıfatları zail olanlar
Bu kanunda derpiş olunan istisnai muamelelerden faydalanan yabancılar, haklarında o suretle muamele yapılmasını icap ettiren hal ve vaziyetlerin zail olmasından itibaren bir ay zarfında 3 üncü madde hükümlerine tabi olurlar.
Madde 30 – Kanundaki müddetlerin değiştirilmesi
Bu kanunun 3 üncü, 4 üncü, 5 inci, 6 ncı, 10 uncu, 12 nci, 14 üncü, 15 inci ve 16 ncı maddelerinde yazılı müddetler Bakanlar Kurulunca icabında değiştirilebilir.
Bakanlar Kurulu bu değişiklikleri, mütekabiliyet veya mukabele bilmisil sebebiyle, muayyen Devletler tebaasına inhisar ettirebilir.
Madde 31 – Uygulanmaya dair hükümler
Bu kanunda yazılı beyanname, hüviyet varakaları ve ikamet tezkerelerinin şekilleri ve muhteviyatı İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu karariyle tesbit olunur.
Madde 32
3529 ve 3900 sayılı kanunlar kaldırılmıştır.
Madde 33
Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 34
Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.