3867 Ereğli Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşlettirilmesi Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 3867 Ereğli Kömür Havzasındaki Ocakların Devletçe İşlettirilmesi Hakkında Kanun (R.G. 05.06.1940/4527)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1
Ereğli kömür havzası dahilindeki kömür ocaklarının tamamının veya bir kısmının Devletçe işlettirilmesine karar vermeğe İcra Vekilleri Heyeti salahiyetlidir.
Bu ocakların Devletçe işlettirilmesi zamanı bir defaya mahsus olmak üzere kararname ile tesbit ve ilân olunur.
Madde 2
Birinci madde mucibince verilen kararın ilânından sonra Zonguldak mıntıkası İktısad Müdürlüğü tarafından imtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahibleri namına ocaklarındaki mesul müdürlere ikişer mümessil intihab edilerek bunları üç gün içinde Zonguldak mıntakası İktısad Müdürlüğüne bildirmeleri tebliğ olunur. Bu müddetin hitamında mümessilin intihab edildiği bildirilmez veya intihab olunduğu bildirilen mümessiller üçüncü maddede yazılı işlerin görülmesi için davet olundukları toplantıya gelmezlerse, mezkûr müdürlüğün müracaatı üzerine Zonguldak vilâyetinin en yüksek dereceli hâkimi bu mümessilleri tayin eder.
Madde 3
İkinci madde mucibinde intihab veya tayin edilen mümessiller İktısad Vekâletinin ayni sayıda tayin edeceği mümessilerile birlikte ocaklardaki menkul ve gayrimenkullerin mikdar ve hali hazır vaziyetlerini gösteren bir zabıt varakası tanzim ederler.
İmtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahibleri mesul müdürleri tarafından müntehab veya hâkim tarafından tayin edilen mümessiller yukarıki fıkrada yazılı zabıt varakasının tanzimi için mıntaka İktısad Müdürü tarafından yapılacak tebliğ üzerine en çok bir hafta içinde işe başlamaları lâzımdır.
İşe başladıktan sonra on beş gün içinde zabıt varakalarının tanzimi mecburidir. Zabıt varakaları üç nüsha olarak tanzim edilip bir nüshası alâkalı zat veya müesseseye, bir nüshası Ereğli kömürleri işletme idaresine ve bir nüshası da İktısad Vekâletine gönderilir.
Madde 4
Zabıt varakalarının üçüncü madde mucibince Ereğli kömürleri işletme idaresine tevdiini takib eden ay başından itibaren bu idare ocaklara ve bütün müştemilât ve teferruatına vaziyet eder.
Birinci fıkra mucibince Ereğli kömürleri işletme idaresinin el koyduğu tarihten itibaren imtiyaz ve imal ruhsat tezkeresi sahiblerinin, müstecirlerin ve intifa hakkı sahiblerinin ocaklar ile alâkası kesilmiş olur.
Madde 5
Zabıt varakalarile tesbit edilen ocaklardaki menkul ve gayrimenkullerin kıymetleri ikisi İktısad Vekâletinden tayin ve ikisi de ocak mesul müdürleri tarafından intihab edilecek dört mümessil tarafından takdir olunur.
İkinci maddede yazılı zabıt varakası tanzimi işi için mümessil intihabı hakkındaki tebliğ ile beraber kıymet takdiri için de bir ay içinde iki mümessil seçilmesi ocak mesul müdürlerine bildirilir. Bu müddet zarfında mesul müdürler mümessil intihab etmezler veya intihab edildikleri halde kıymet takdiri için birbirini müteakib üç toplantıya gelmez, yahud gelemiyecek mümessil yerine üç gün içinde yeni bir mümessil seçilmezse mıntaka İktısad Müdürünün müracaatı üzerine bu mümessiller de mahallin en yüksek dereceli hâkimi tarafından tayin olunur.
Kıymet takdiri işi vekâlet ve mes’ul müdürlerin tayin ve intihab edeceği dört mümessilden teşekkül edecek komisyon tarafından yapılır. Komisyonlar dört mümessilin huzurile toplanırlar ve kararlarını ekseriyetle verirler. Komisyonlar el koydukları işleri altı ay içinde intaç ederek karara bağlamağa mecburdurlar. Verilecek kararların birer nüshası İktısad Vekâletile alâkalı zat veya müesseseye tebliğ olunur. Altı ay içinde karara bağlanmıyan işler altıncı maddede yazılı hakem heyetine tevdi olunur. Komisyon kararları aleyhine bu kararların tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde altıncı maddede yazılı hakem heyetine itiraz olunabilir. Bu müddet içinde itiraz edilmiyen komisyon kararları kat’idir.
Madde 6
Hakem heyeti, Temyiz Mahkemesi Birinci Reisile Devlet Şûrası ve Divanı Muhasebat Reislerinden teşekkül eder.
Reislerden birinin mazereti bulunduğu takdirde mensub oldukları heyetlerin daire reislerinden veya azalarından kendilerinin seçecekleri birer zat hakem heyetine dahil olur. Hakem heyeti vukubulan itirazları ve beşinci maddeye göre kendilerine tevdi olunan işleri en kısa bir zamanda tedkik ederek karara bağlar.
Hakem heyeti tarafından yapılan tedkiklerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 529 uncu maddesi hükmü müstesna olmak üzere tahkime müteallik hükümleri tatbik olunur.
Madde 7
Kıymet takdirinde, sekizinci maddede yazılı olan tesisatın irad ve amortismanları hariç olmak üzere; yıkama tesisatı da dahil olduğu halde madenlerin bilcümle tesisatı ile işletmeye mahsus demirbaşlar için maden işletmesinden temin edilecek safî kâr ve amortismanlar yekûnu esas tutulur. Safî kâr, bilânçolarda görünen safî kârdan başka Etibanka ödenmesi iktiza eden icar bedellerini de ihtiva eder.
Normal işletme halinde bulunan ve cevher ihtiyatlarına göre istihsal mikdarını azaltmadan bu işletmeyi en az yirmi sene idame edebilecek olan madenlerde safî kâr ve amortismanlar yekûnu olarak kıymet takdirine takaddüm eden son beş sene vasatisi alınır.
Normal işletmesinin beş senelik mazisi olmıyan madenlerde safî kâr ve amortismanlar yekûnu mevcud işletme neticeleri nazara alınmak suretile istihsal kabiliyetleri ve maliyet fiatları takdir edilmek ve satış fiatı olarak kömürün dörtte üçü iç, dörtte biri dış piyasaya sevkedildiği farzile 1939 senesi temmuz ayına mahsus resmi nisbî cetvellerine esas tutulan hamule fiatları alınmak suretile tesbit olunur. İkinci ve üçüncü fıkralar mucibince tesbit edilmiş senelik kârın yedi misli madene kıymet olarak kabul olunur.
Madenin ömrü yirmi seneden az olduğu takdirde kıymet; yerine göre ikinci veya üçüncü fıkralar mucibince tesbit olunacak safî kâr ve amortismanlar yekûnu, yüzde 14 iskonto haddi ve madenin devamı müddeti üzerinden hesab olunacak resülmalden ibarettir.
Madde 8
Santraller, kok, sömikok, briket fabrikaları gibi tesisatın ve bunların teferruat ve müştemilâtının, bilumum meskenlerin ve içtimai tesisatın ve bunlara müteferri menkullerin kıymetlerinin tesbitinde defter kıymetleri esas tutulur.
Defterlerde kıymeti hazırası mukayyed olmayan veya defter kıymetleri vazıyetlerile nisbetsiz derecede yüksek görünen tesisat için takdir tarihindeki tesis veyahud satın alınma fiatından normal amortismanlar çıkarılmak veya tesisatın bakım vaziyetleri ve bu günkü halleri nazara alınmak suretile kıymet takdir olunur.
Madde 9
Depo ve mağazalarda mevcud yedek alât ve malzemeye faturaya müstenid maliyet fiatları üzerinden, direk stoklarına takdir tarihindeki piyasaya göre kıymet takdir edilir.
Madde 10
Üzerinde icar veya intifa hakkı teessüs etmiş olan madenler için takdir edilen kıymetten, hilâfına mukavelelerinde sarahat olmadıkça mağaza mevcudlarile ve stok halindeki işletme malzemesine karşılık teşkil eden kısmı müstecire aid olmak üzere bakiyesi mukavelelerindeki esaslar dairesinde imtiyaz veya imal ruhsat tezkeresi sahiblerile müstecirler ve intifa hakkı sahibleri arasında taksim edilir.
Madde 11
Dokuzuncu maddede yazılı eşya bedelleri kıymet takdiri muamelesinin katileşmesini müteakib peşin olarak ödenir.
Birinci fıkra haricinde takdir edilecek kıymetler mukabilinde hak sahiblerine Hazinece yüzde beş faizle bono verilir. Faiz, dördüncü maddede yazılı vazı’yed tarihinden itibaren hesaplanır. Takdir edilecek kıymetlerin itiraz edilmiyen kısmına aid bonolar altıncı madde hükmüne tevfikan yapılacak itiraz neticesi beklenmeksizin derhal verilir.
Bonolar takdir muamelesini takib eden malî sene ibtidasından itibaren Maliye Vekâleti Bütçesine konacak tahsisatla on sene içinde ve on müsavi taksitte itfa olunur.
Bu madde hükmüne tevfikan bedeli ödenecek kıymetler işletme idaresinin sermayesine ilâve edilir.
Madde 12
Ereğli kömürleri işletme idaresinin çalışması için lüzumlu olduğu İktisad Vekâletince tasdik edilen arazi ve binalardan eşhasa aid olanlar 3710 numaralı kanun hükümleri dairesinde istimlâk edilir.
Hazîneye aid bina ve arazi Maliye ve İktısad Vekâletlerile Ereğli kömürleri işletmesi idaresi tarafından intihab edilecek birer kişiden mürekkeb komisyon tarafından takdir edilecek bedel mukabilinde mezkûr işletmeye temlik edilir. Komisyon kararları kat’îdir.
Madde 13
3444 sayılı kanunun üçüncü maddesinde gösterilen maden sütunlarına aid bedel tarifeleri İktısad ve Ziraat Vekâletlerince müştereken tesbit olunur.
Madde 14
Bu kanunun tatbiki dolayısile yapılacak bilumum nakli mülkiyet ve ferağ muameleleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Bu kanun mucibince mülkiyeti naklolunacak gayrimenkullerin taviz bedelleri fariğlere verilecek bedellerden ayrılarak Maliye Vekâleti tarafından bir defada ödenir.
Madde 15
Hakem heyetinin tetkik edecekleri işlerden dolayı ücret verilmez. Ancak bu tetkikatın istilzam edeceği zarurî masraflarile harcırahları ve bu kanunun tatbikatının icab ettireceği diğer masraflar umumî hükümlere göre Etibank tarafından tesviye edilir.
Muvakkat madde 1
Devletçe işlettirilecek ocaklarda mevcud olup bu kanun mucibince Devlete intikal edecek olan nakil vasıtalarından İktısad Vekâletince lüzum görülenlerinin işletme hizmetlerinde kullanılması caizdir. Bunlar 1940 yılı Muvazenei Umumiye Kanununa bağlı D cedveline ilâve olunur.
Madde 16
Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.
Madde 17
Bu kanunun hükümleri İcra Vekilleri Heyeti tarafından icra olunur.