2/7217 İhtisad Vekilliğinden, Fındık İhracatının Murakabesine Dair Nizamname
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 2/7217 İhtisad Vekilliğinden, Fındık İhracatının Murakabesine Dair Nizamname (R.G. 24.08.1937/3691)
Madde 1 – Umumî hükümler
Türkiyeden ihraç olunacak fındıklar, ticarette tağşişin men’i ve ihracatın murakabesi ve korunması hakkındaki (1705) numaralı kanun ile bu kanuna ek olan (3018) numaralı kanun mucibince, işbu nizamname hükümleri dairesinde kontrola tâbidir.
Gayri safî yirmi beş kiloya kadar gönderilecek numuneler veya yolcu beraberinde götürülecek aynı miktara kadar fındıklar kontrola tâbi değildir.
Madde 2
Bu nizamname hükümleri dairesinde yapılacak kontrol işleri İktısad Vekâleti tarafından görülür.
Madde 3
Fındık ihracatı aşağıda yazılı merkezlerden yapılır:
Trabzon, Gireson, Ordu, Fatsa, İstanbul.
İktısad Vekâleti göreceği lüzum üzerine muvakkat yeni fındık ihraç merkezleri ihdas edebilir. Muvakkat bir fındık ihraç merkezinde işe başlanacağı ve işe nihayet verileceği zamanlar bir ay evvel İktısad Vekâletince Ankarada Resmî Gazele ve diğer bir gazete ile ve mahallinde de münasib suretle ilân olunur.
Harcırah ve masarifi verilmek şartile İktısad Vekâletince imkân görüldüğü takdirde taleb üzerine yakın iskelelerden fındık ihracatı kontrolü için memur gönderilebilir.
Madde 4
İhracata mahsus fındıkların işleneceği fabrikaların haiz olması lâzım gelen temizlik, rutubetsizlik, aydınlık ve kâfi derecede geniş olmak gibi sıhhî ve teknik şartlar İktısad Vekâletince Sıhhat ve İçtimaî Muavenet Vekâletile müştereken hazırlanacak bir talimatname ile tayin olunur.
Madde 5
Fındık işleme evlerinde ve depolarında ve, mümkün oldukça, demiryolu ve gemi ambarlarında ve demiryolu vagonlarında fındıkların koku ve rutubet neşredici veya kirletici maddelerle bir arada bulundurulmaması lâzımdır.
Madde 6 – Kontrol edilecek hususlar
Fındık toplama zamanının başlangıcı istihsal yerlerinde, malın cinsi ve mahallinin iklim ve tabiî durumu gözönünde bulundurularak, İktısad Vekâleti Kontrol Memuru ve ticaret ve ziraat odalarile - bulunan yerlerde - borsaların ve ziraat dairesinin mütaleaları alındıktan sonra vali ve kaymakamlar tarafından tesbit ve keyfiyet, böylece tesbit olunan tarihten en az bir hafta evvel, uygun görülecek vasıtalarla ilân edilir.
Madde 7
Fındıklar (tombul), (sivri) ve (foşa) nevilerine ayrılmış oldukları halde ihraç olunur. Bu neviler haricinde muamele gören diğer neviler bulunduğu takdirde bunlar da tanınmış oldukları isimler altında ihraç olunabilirler.
Madde 8
İç fındıkların (7) nci maddede yazılı nevileri boy itibarile ekstra, sıramalı ve ince namile üç sınıfa ayrılır:
Ekstra fındıklar: Kutru (15) milimetreden yukarı,
Sıramalı fındıklar: Kutru (9) ile (15) milimetre arasında,
ince fındıklar: Kutru (9) milimetreden aşağı olan fındıklardır.
Madde 9
Kabuklu tombul ve kabuklu sivri fındıklar, boy itibarile, krible ve sıramalı namile iki sınıfa ayrılır:
A) Krible: Kutru (13) milimelreden yukarı fındıklardır.
B) Sıramalı: Tasnife tâbi tutulmamış fındıklardır.
Foşa namı altında ihraç edilecek foşa cinsinden kabuklu fındıkların kutru (19) milimetreden aşağı olamaz.
Kabuklu tombul fındıkların içinde foşa cinsi fındık bulunabilir.
Madde 10
Türkiyeden ihraç olunacak kabuklu ve iç fındıklar temiz, yabancı maddelerden arı ve iyi kurutulmuş olacaktır.
Rutubet derecesi yüzde onu geçemez. İktısad Vekâleti bu nisbeti tenzile salahiyetlidir.
Madde 11
Kabuklu fındıklarda küflü, delik veya boş fındıklar mecmuunun nisbeti, adet itibarile, yüzde yediyi geçemez.
Madde 12
İç fındıklarda, aded itibarile, çürük, küflü, bozuk ve acı fındıklar mecmuunun nisbeti yüzde yarımı ve kezalik kırık veya ezik fındıklar mecmuunun nisbeti de yüzde biri geçemez.
Madde 13
Vurgun nisbeti, aded itibarile, tombul iç fındıklarda yüzde sekizi, sivri iç fındıklarda yüzde on beşi geçemez.
Madde 14
Muhtelif seneler mahsulü fındıkların yekdiğerine karıştırılarak ihracına müsaade olunmaz. Kabuklu ve iç fındıklarda tombulun sivriye ve sivrinin tombula nisbeti en çok yüzde on olabilir.
Madde 15
Bir partideki kırık, ezik, vurgun ve çürük nisbetleri (12) ve (13) üncü maddede yazılı nisbetleri geçiyorsa bu fındıklar kırık, ezik, vurgun veya çürük fındık namı altında ihraç edilebilir.
Madde 16
İç fındıkların ihracına mahsus olan çuvalların gayri safî sıkleti (80) kilo olacaktır. Kırık, ezik, vurgun veya çürük fındıklar (50) kiloluk çuvallarda ihraç edilir.
Madde 17
Fındık çuvalları yeni veya muhtevi olduğu sıklete tahammül edebilecek metanette, deliksiz, arızasız, içinden dikişli ve dikişleri sağlam olacak ve ağırlığı arttıracak surette yamalanmış bulunmıyacaktır.
Madde 18
Tek çuval kullanıldığı takdirde çuvalın sıkleti (1100) gramdan ve çift çuval kullanıldığı takdirde sıkletleri (1800) gramdan aşağı olmıyacaktır.
Madde 19
Tek çuvalda gayri safî ağırlık safî sayılır. Çift çuvalda ise çuvalın biri dara olarak düşülür.
Madde 20
Fındık doldurulmuş çuvallara içindeki fındıkların nevini gösteren işaretler konulur. Bu işaretler İktısad Vekâletince tesbit edilecektir.
Madde 21 – Kontrolun şekli ve icrası sureti
Borsa bulunan yerlerde fındık alım ve satımı borsalarda yapılır. Borsa idareleri gerek kabuklu, gerek iç fındıkların (14) üncü maddede yazılı nisbellerden fazla karışık olarak satılmasına izin vermiyecektir.
Madde 22
Fındık ihracatçısı veya mümessili İktısad Vekâleti kontrol memuruna bir beyanname vererek ihraç edeceği malın kontrolünü ister. Bu beyannameler İktısad Vekâletince tesbit edilecek formüle göre tanzim olunur.
Kontrol beyannamenin tevdiinden itibaren yirmi dört saat zarfında yapılır.
İhracatçı veya, kendi yerine kaim olmak üzere, kontrol memuruna tahriren irae edeceği mümessili kontrol esnasında hazır bulunmakla mükelleftir.
Madde 23
Kontrol ihraç edilecek partinin içinden en az yüzde beş nisbetinde çuvalların tefrik ve muayenesi suretile icra edilir.
Kontrol memurları fındık işleme evlerini, depolarını ve ihracat için işlenen fındıkları teftiş ve murakabe edebilirler.
Madde 24
Kontrol edilen mal kontrol memurunca bu nizamname hükümlerine mutabık görüldüğü takdirde; çuvalların ağızları mühürlenir ve ihracatçısına bir kontrol vesikası verilir.
Madde 25
Kontrol vesikası bulunmayan ve kontrol işaretlerini taşımayan malların ihraç için gümrükten geçmesine gümrük idarelerince müsaade edilemez.
Madde 26
Kontrol edilmiş olan bir partiye aid çuvallar ancak kontrol memurunun huzurile açılabilir.
Kontroldan sonra fındıkların kısmen veya tamamen ihracından sarfınazar eden ihracatçı ihraç vesikasını derhal kontrol memuruna iade ile mükelleftir. Ancak ihracatçı kısmen ihraçtan sarfınazar etmiş bulunduğu takdirde mütebaki mal için kendisine yeni bir kontrol vesikası verilir.
Madde 27
Kontrol edilmiş bir partiye aid fındıklar, göreceği lüzum üzerine, kontrol memuru veya bu işe memur edilecek salâhiyettar diğer bir memur tarafından her zaman tekrar muayene edilebilir.
Madde 28
Bu nizamname hükümlerine tevfikan muayene olunan her fındık partisinden kontrol memuru tarafından yarım kiloyu geçmemek üzere lüzumu kadar numune alınır. Bu nümuneler kontrol memuru ile ihracatçı veya mümessili veya vekili tarafından müştereken mühürlenir ve ileride her | hangi bir ihtilâf vukuunda ibraz edilmek üzere üç ay müddetle i kontrol memurunun dairesinde saklanır. Bu müddetin hitamından sonra bir hafta zarfında vuku bulacak taleb üzerine sahibine iade olunur.
Madde 29
Kontrol esnasında bu nizamname hükümlerine aykırı bir hal görülecek olursa keyfiyet İktısad Vekâleti kontrol memuru tarafından tanzim olunacak zabıt varakası ile tesbit olunur. Zabıt varakaları dört nüsha olmak üzere kaleme alınır. Fındık ihracatçısı veya mümessili mündericatına itiraz olmadığı takdirde zabıt varakasını derhal imzalamağa mecbur olduğu gibi itirazı varsa itirazının neden ibaret olduğunu zabıt varakasının hususî hanesine derhal yazıp imzaya mecburdur.
Zabıt varakalarının bir nüshası alâkadar ihracatçı veya mümessiline verilir. Diğer nüshaları kontrol memuru nezdinde muhafaza edilir.
Madde 30
Zabıt varakasına fındık ihracatçısı veya mümessili tarafından itiraz vuku bulduğu takdirde ihtilâfın mevzuu kontrol memurunun müracaatı üzerine kırk sekiz saat zarfında (31) inci maddede yazılı heyet tarafından kontrol memuru ile alâkadar ihracatçı veya mümessili hazır bulunduğu halde tetkik olunur.
Madde 31
Kontrol esnasında görülecek nizamnameye aykırı hareketlerden dolayı çıkacak ihtilâfları tetkik ve karara raptetmek üzere aşağıda gösterilen şekilde bir heyet seçilir:
1- Mahallî ticaret odası tarafından bir sene müddetle intihab olunacak ve İktısad Vekâletince tasdik edilecek fındıktan anlar bir zat, (ayni zamanda birde yedek seçilir.) Aza ihtilâf çıkan fındık ihracatçısının usul ve furu akrabasından veya dördüncü dereceye kadar civar hısımlarından bulunduğu veya müstahdemi olduğu takdirde heyette bulunamaz.
2- Borsa bulunan yerlerde borsa komiseri, borsa bulunmayan yerlerde ticaret ve sanayi odası başkâtibi, (yedek olarak vekilleri bulunur.)
3- İktısad Vekâletince seçilecek fındıktan anlar bir zat. (Bu zatın hazır bulunmadığı zaman heyette bulunmak üzere bir de yedek seçilir.)
Madde 32
Heyet (28) inci madde mucibince alınmış nümuneleri tetkik ettikten sonra ihtilâf mevzuu hakkındaki kanaatlerine müstenid kararlarını mucib sebeplerde sarih olarak zabıt varakasının hususî hanesine yazıp imzalar.
Madde 33
Heyetin tetkik neticesinde vereceği karar ihracatçı veya mümessili tarafından ileri sürülen itirazı haklı gösterdiği takdirde malın ihracına müsaade olunur. Bu takdirde zabıt varakasının, heyetin kararını da ihtiva eden, bir nüshası malûmat olmak üzere İktısad Vekâletine gönderilir.
Madde 34
Zabıt varakasına fındık ihracatçısı veya mümessili tarafından bir gûna itiraz vaki olmadığı veya itiraz edilip de 31 inci madde mucibince teşkil olunan heyetçe yapılan tedkikat neticesinde nizamname hükümlerine aykırı bir hareket vukua getirildiği tesbit edildiği takdirde malın ihracına müsaade olunmıyacağı gibi zabıt varakasının bir nüshası takibat icra olunmak üzere Cümhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi olunur ve bir nüshası da iktısad Vekâletine gönderilir.
Kontrol memurları tanzim ettikleri zabıt varakalarının birer nüshasını muhafaza ederler.
Madde 35
Kontrol edilmiş bir malın gümrükten geçincize kadar evsaf veya ambalajına halel verecek bir arıza vukuunda mal sahibi veya mümessili derhal kontrol memuruna haber vererek bu arızayi nizamname hükümlerine uyacak şekilde tashih etmeğe mecburdur.
Madde 36
Vasıfları, tasnifi veya ambalajlan itibarile bu nizamnamenin 7 nciden 18 inciye kadar olan maddelerile 20 nci maddesi hükümlerine uymıyan fındıkları kontrola arzedenler hakkında (3018) numaralı kanunun (8) inci maddesi mucibince ve bunun haricinde kalan hallerde (1705) numaralı kanuna göre takibat yapılır.
Madde 37
İşbu nizamname tatbik mevkiine girdiği tarihten itibaren fındık ihracatının murakabesine dair 4teşrinisani 1931 tarihli nizamname ile bu nizamnamenin bazı maddelerini değiştiren 31 kânunuevvel 1933 ve 24 kânunusani 1934 tarihli nizamnameler ilga edilmiştir.
Madde 38
Devlet Şûrasınca görülmüş olan bu nizamname hükümleri Resmî Gazetede basıldığı günden itibaren otuz gün sonra meriyet mevkiine girer.
Madde 39
Bu nizamname hükümlerini tatbika İcra Vekilleri Heyeti memurdur.