KolayuyumGiriş yap

2/5332 Çeltik Ekimi Kanununun Sureti Tatbikine Dair Talimatnamenin Onaylanmasına Dair Kararname

Tür
Resmi Gazete
Atıf
2/5332 Çeltik Ekimi Kanununun Sureti Tatbikine Dair Talimatnamenin Onaylanmasına Dair Kararname (R.G. 12.10.1936/3432)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – BÖLÜM 1

Vilâyetlerde valilerin, kazalarda kaymakamların başkanlığı altında teşekkül edecek olan çeltik komisyonları çeltik işlerinin göstereceği lüzuma göre komisyon başkanının daveti üzerine toplanırlar. Komisyon üyelerinin yalnız bir rey hakları vardır. Kararlar ekseriyetle verilir. Tesavi vukuunda başkan tarafı ekseriyeti teşkil eder. Komisyon üyelerinin vazife ve mes'uliyetleri müşterektir. Bölge çeltik uzmanları bölgeleri içinde bulunan komisyonların tabiî üyesidirler. Uzmanlar bölgelerindeki komisyonların çeltik işlerinde ilmî ve fennî uzuvlarıdır.

Komisyon üyelerinden devlet memuru olanlardan birisi yoksa yerlerine kanunî vekilleri toplantıya gelir. Komisyonlara üye olarak alınacak çeltik çiftçisi kanunî vasıfları haiz ve okur yazar olmak şartile ve geçimi çeltikçilik veya hem çeltikçilik ve hem de çiftçilik olanlar arasından seçilir. Bunun ziraat mektebi mezunu olması tercih edilir.

Çeltik çiftçisinin komisyondaki azalık müddeti üç yıldır. Müteakib seçimlerde eski üyelerin tekrar seçilmesi caizdir. Müddetini bitirmeden her hangi bir sebeple üyelikten ayrılan çeltik çiftçisi yerine bir başkası aynı şekilde seçilip üyeliğe alınır ve çıkanın bakiye müddetini doldurur.

Başka kaza dahilinde çeltik eken bir kimse diğer bir kaza komisyonuna üye seçilemez. Ancak intihab hakkına malik olduğu yerden komisyona üye olarak seçilir.

Kaza komisyonları valilere bağlıdırlar. Bu komisyonlar her ayın başında kazadaki çeltikliklerin ziraî ve sıhhî durumu hakkında vilâyete bir raporla malûmat verirler. Vilâyetler de her ay vilâyetin umumî durumunu Sıhhat ve İçtimaî Muavenet ve Ziraat Vekâletlerine bildirirler.

Kaza komisyonları vilâyetlere ve vilâyetler de ayrıca her yıl başında yıllık rapor ve bilânçolarını Sıhhat ve Ziraat Vekâletlerine gönderirler. Komisyonlar mutemed heyetlerinin vazifelerini komisyon azalan vasıtasile ve lüzum görüldüğünde kontrol ederler. Merkezdeki komisyonun şimdiki üyeleri komisyon reisinin emrile kaza komisyonlarını teftiş ve kontrol ettikleri gibi vilâyet komisyonlarının vazifelerini de Sıhhat ve İçtimaî Muavenet ve Ziraat Vekillikleri müfettişleri veya bu Vekâletler tarafından gönderilecek alâkadar memurlar tarafından teftiş ve murakabe ettirilir.

Madde 2

Çeltik ekecekler her yıl komisyonca ilân edilecek ekim vaktinden en aşağı üç ay önce mahallî çeltik komisyonu başkanlığına bir dilekçe ile müracaat edeceklerdir. (Örnek: 1) Komisyon dilekçe sahibinin isteklerini yerine göndereceği üyelerden mürekkeb bir heyetle tetkik ettirir. Kanun hükümlerine uygun gelen hususlar hakkında ruhsat kararı verir. Bu karar verilirken talimatnamenin 16 ncı maddesindeki şartlar nazarı itibara alınmakla beraber tarlada çukurluk ve tümsekliklerin bulunmaması ve eğer varsa akıntıya elverişli bir meyille tesviye ettirilmesi mecburî tutulur. Aksi halde izin verilmez. Müsbet ve menfi cevap ve mukarrerat iki ay içinde yazı ile dilekçe sahibine veya dilekçesinde göstereceği vekiline tebliğ edilir.

Çeltik komisyonları vaki olacak müracaatlar üzerine her yıl çeltik ekilecek alanları tesbit ve ilân ve çeltik ekiminin mümkün mertebe toplu olmasına itina ederler. Komisyonlar yeni ihdas edilecek ve kesik sulamaya tâbi tutulacak çeltikliklerde ziraî ve sıhhî durumu göz önünde bulundurarak kanunun 17 nci maddesindeki sarahat dairesinde keyfiyeti Sıhhat ve Ziraat Vekilliklerine bildirir. Yağışlı veya kurak yıllara göre komisyonlar çeltik ekimine ayrılacak alanları ekicilere göre tayin ve tesbit ederken suyun sulama kudret ve kabiliyetini nazarı itibara almak üzere sahaların vüsatini tayin edeceklerdir. Komisyonların bu suretle tayin edecekleri çeltik sahalarında çeltik ekmek isteyenlerin dilekçelerinde istedikleri miktar bu sahadan çok ise o zaman komisyonca suların sevk ve idare, tevzi ve kifayet derecesi gözetilerek ancak tayin edilen sahaya göre ruhsat verilir. Komisyonlar suların miktarına ve arazinin vüsatine göre bir tarlaya araziyi kuvvetten düşürmemek şartile üst üste iki sene ve bir biri arkasına iki defadan fazla çeltik ekilmemek suretile münavebe kurarlar.

Çeltik komisyonu kendisine verilen dilekçeler üzerine gerek yeniden yapılacak ve gerekse ötedenberi bulunan çeltiklikler hakkında yerinde yapacağı araştırmaları üyesi meyanından seçeceği heyete yaptırır. Bu heyetin yapacağı araştırmalar sonunda çeltik ekilmesi istenen alanlar uygun ise izin kâğıdı verir. (Örnek 2) İzin kâğıtları üç nüsha olarak yapılır. Biri çeltik ekicisine diğeri mutemed heyetine verilir ve bir diğeri de çeltik komisyonu dosyasında saklanır. Bu izin kâğıtları komisyon kararile verileceğinden evvelemirde karar defterine yazılmış ve imzalanmış olması şarttır. Elden karar yapılmaz; kararlar müçtemi bir halde verilir. Çeltik ekicisi izin kâğıdını saklamağa ve arandığında ibraz etmeğe mecburdur.

Ruhsatnamelere çeltikliğin mevkii, sınırı, genişliği, su kesim ve nöbet günleri yazılmakla beraber arazinin ve kanalların kroki veya plânlarının birer örnekleri de bağlanır. Çeltik komisyonları çeltik ekimine müteallik istida, muhaberat rapor ve saire gibi bilcümle evrakı muntazam birer dosya halinde ve defterlere kaydetmek suretile saklayacaklardır. Komisyonun bütün işleri karara bağlanır.

Madde 3

İki veya daha fazla kazalar arazisini sulayan kanal ve sulardan istifade etmek suretile çeltik ekilen yerler bu su ile alâkadar olan kazalar komisyonlarile o kazalarda o sene ekilecek çeltik sahaları tesbit ve ilân edilmeden komisyonlar her hangi bir çeltikçiye izin kâğıdı veremez. Aynı sulardan istifade eden kazalar komisyonları çeltik ekilmesi istenilen alanların genişliğini, toprağın nüfuz kabiliyetini, suların en çok azaldığı mevsim ve aylardaki sulama kabiliyetini, o kazada çeltik ekenlerin miktarını, çeltikçilikteki bilgi ve kabiliyet derecelerini göz önünde tutmak ve ona göre alanları tahdit ve suları taksim ve tevzi ve aralarında tam bir anlaşma yapılmak suretile ve diğer ürünlerin su ihtiyaçlarını düşünmek şartile çeltik ekicilerine izin verir; aradaki anlaşmamazlığın halline kadar hiç bir kaza çeltik ekimine izin veremez.

Aynı kanal ve sulardan istifade eden iki veya daha fazla kazalardan biri çeltik ekmeyip diğerleri çeltik ekecekse ve bu sulardan çeltik ekmiyen kaza çeltikten başka ürünlerini sulamak suretile faydalanıyorsa bu gibi kazalar idare heyetleri çeltik komisyonlarına malik kazalarla uyuşmak mecburiyetindedirler. Uyuşamazlarsa vilâyetler veya Ziraat Vekâleti bu ihtilâfı en çok bir ay içinde hallederek alâkadarlara bildirirler.

Çeltik ekimi çok ve toplu ve elverişli olan ve kontrolü daima kabil ve kolay olan yerlerde suların suladığı sahada takib edilecek veya esasen mevcud münavebelere zarar vermemek şartile muayyen ve topluca olmak üzere çeltik tarlaları her on günde bir kırk sekiz saat susuz bırakılmak suretile kesik sulanır.

Madde 4

Çeltik komisyonu çeltiklik yapılmasına izin vereceği yerin krokilerini komisyon üyesi olan fen memurlarına iki nüsha olarak yaptırır. Bu krokilerde suların gelir ve gider kanallar ile tâli ve yardımcı kanallar ve tarlanın sarih hududu, biçimi, meyli, sahası, kanunen meskûn yerlerle suyun alındığı yere olan uzaklığı, yapılacak bendin mevkii vesaire gibi yapılması gerekli olan işler tesbit edilir.

Kesik sulama tatbik olunan sahalar suların sulama kudretine göre araziyi bir veya birkaç maktaa taksim etmek suretile suyun bu maktalarda ne zaman kesilip ne zaman verileceğini de kaydederler. Bu kroki komisyon kararile tatbik sahasına konmak üzere mutemed heyetlerine verilir.

Mutemed heyetleri gerek bizzat ve gerek su korucuları vasıtasile ellerindeki kroki ve cetvellere göre her tarlanın su kesimini ve su münavebelerini kontrol ederler.

Madde 5

Yeniden çeltiklik yapılacak olan yerlerde açılacak kanallar ile çeltik veya diğer ürünlerini sulayacak olanlar bu kanalın açılması için kanunun beşinci maddesi mucibince lâzım gelen masrafı vermeğe veya bedenen çalışmağa mecburdurlar. Ancak, çeltikten gayrı ürünlerini sulayacak olanlar çeltikçiye isabet eden masrafın azamî dörtte birini verirler. Veya bu nisbette bedenen çalışırlar. Bu husustaki ameliyat ve işler çeltik komisyonlarının vereceği direktif ve talimatnameler dairesinde mutemed heyetleri nezareti altında çeltikçiler ve diğer ürünler sahipleri tarafından yapılır.

Madde 6 – BÖLÜM 2

Mutemed heyetleri belediye teşkilâtı olan yerlerde belediye meclisi üyelerinden veya hariçten çeltik komisyonunca seçilecek üç kişiden terekküb eder. Köylerde Mutemed heyeti köy ihtiyar heyetleridir. Hariçten mutemedliğe seçilecek azanın hizmet müddeti üç yıldır. Mutemed heyetleri her on beş günde bir bölgelerindeki çeltikliklerin vaziyeti hakkında bağlı oldukları kaza komisyonuna bir raporla malûmat vermeğe mecburdurlar. Mutemed heyetleri ve korucular kendilerine verilen kanunî vazifelerin ifasında tekâsül gösterirler veya suiistimal ederlerse haklarında Memurin Kanununa göre muamele yapılır.

Madde 7

Mutemed heyetleri sularını muayyen zamanlarda kesmiyenleri bir mazbata ile azamî 24 saatte çeltik komisyonu başkanlığına bildirirler. Komisyon masrafı çeltik sahibinden alınmak üzere mahallinde tetkikat yaptırır ve kanunî icabları tatbik eder.

Tayin olunacak su korucuları Memurin Kanununun müstahdem olanlar hakkındaki ahkâm ve şartları haiz olmalıdır. Bunların hizmet müddetleri mensub oldukları komisyonlarca tayin edilir.

Madde 8

Su taksimi ve sıra işlerinde çeltik ekicileri arasında çıkacak anlaşamamazlık ve dirliksizlikler mutemed heyetleri tarafından düzeltilir. Mutemed heyetleri düzeltmezlerse komisyonlar düzeltir. İhtilâf aynı kanal ve sulardan istifade eden iki veya daha ziyade köylerin mutemed heyetleri arasında çıkarsa bu dirliksizlikler o kaza komisyonu tarafından düzeltilir. İhtilâf başka başka kazalar mutemed heyetleri arasında olursa kanunun üçüncü maddesinde yazılı hükümlere göre hallolunur.

Madde 9 – BÖLÜM 3

Çeltik ne vakit ekilirse ekilsin komisyonlarca ilân edilecek çeltik ekimi vaktinin son günü hiç bir yerde bir mayısı geçemez. Çeltik ekicileri buna nazaran ekim müsaadesi almak için komisyon başkanlıklarına vermekle mükellef oldukları dilekçelerini ilân edilen çeltik ekimi vaktinden üç ay evveline kadar çeltik komisyonlarına vermeleri şarttır.

Madde 10

Çeltik ekmek için izin almak istiyenlerden mahallî komisyonlarca on ar başına 30-60 kuruş ruhsatiye alınır. Bu para müstedi tarafından hususî muhasebeler veznesine yatırılır. Müstedi alacağı makbuzu dilekçesine bağlar ve komisyon reisine verir. Hususî muhasebe bu parayı evvelâ emanete alır. Komisyonlarca tayin olunacak olan 30-60 kuruş ruhsatiye resmi mıntakanın muhtelif yerlerindeki çeltikliklerin kabiliyetine, piyasaların vaziyetine ve yapılacak işlerin icab ettireceği masrafların miktarına göre tayin olunacaktır. Meselâ bir mıntaka için 40 diğer mıntaka için 50 veya 60 kuruş olarak tayin olunacak ve vaktinde ilân edilmiş bulunacaktır. Komisyonun mahallinde yaptıracağı tetkikat neticesinde çeltikçinin o yerde çeltik ekmesini mahzurlu görür ve kanuna uygun bulmazsa komisyonca vaki olan bu tetkik masrafı çeltikçinin hususî muhasebeye emaneten yatırmış olduğu paradan ödenir. Fazlası çeltikçiye iade edilir. Eğer yatırılan para tetkik masrafını karşılamazsa 31 inci madde mucibince çeltikçiden bakiyesi tahsil edilir. Çeltikliklere aid kanallardan çeltikten gayrı ürünleri sulayanlardan çeltik komisyonu o mıntakada ekilecek çeltiklikler için tayin etmiş olduğu ruhsatiye resminin en çok dörtte biri alır. Çelitiklik sahasındaki bu ürünlerin genişliği mutemed heyetleri tarafından tesbit ve sahiplerinin isimleri yazılmak suretile bir cetvel halinde çeltik komisyonuna verilir. Komisyon bu cetvel üzerine on ar başına tayin ettiği sulama ücretini muhasebei hususiyeler vasıtasile 31 inci madde ahkâmına göre tahsil ettirir. Bir ar yüz metre murabbaıdır.

Tabiî su menbalarından, nehirlerden, mihanikî vasıtalarla (su, hava, hayvan, makina veya motor kuvvetleri) arazisini su altına almağa mecbur olanlardan beher on ar başına 30 kuruştan fazla para alınmıyacaktır.

Madde 11

Çeltik ekicisinden kanun ve talimatnameye aykırı hareketinden dolayı alınacak para cezaları bir defada ve hususî muhasebeler tarafından ve komisyonların müzekkeresi üzerine tahsil olunur. Komisyonun gösterdiği lüzum üzerine suları kesilen çeltikliklere kat’iyyen su salınmıyacaktır. Su salındığı takdirde en evvel çeltiklik sahibi ve mutemed heyetlerde su korucuları mes'ul tutulur. Ve kanunda yazılı cezalarla cezalandırılırlar.

Komisyonlarca kurutulmak üzere suları zabıta kuvvetile kestirilen çeltiklik sahibi çeltikliği yeniden kanun ve talimatnameye uygun bir şekilde ıslah edeceğine dair müracaat etse bile komisyonlar bu müracaatı nazarı itibara almıyacaklardır.

Madde 12

Çeltik sulamasında kullanılacak olan kurumlandırılmış sular Devletin, hususî idarelerin veya Evkafın ise bu idarelerin çeltik çiftçisinden on ar başına su parası alabilmeleri için bent, kanal ve kapakların ve gereken diğer hususların fennî ve mahallin icablarına göre yapılmış olmaları şarttır. Bu icablar mahallî çeltik komisyonlarının yapacağı tetkikatla tesbit ettirilecektir. Ve bu kurumlar ancak komisyonların bu icablar yerine getirildikten sonra yapacakları tetkikat neticesinde kendilerine verecekleri müsaade üzerine çeltikçilere 14 üncü madde mucibince sularını satabileceklerdir.

Bu kurumlar yeniden ihdas edilecek olan çeltik sahalarındaki su tesisatının çeltik komisyonlarının çizecekleri krokiye göre ve kendileri tarafından tanzim ve komisyona tasdik ettirilen fennî projeye istinaden yaptıracaklardır.

Madde 13

Köylerin orta malı olan sular köy sınırı içinde fışkıran ve köylünün heyeti umumiyesine aid olan kaynak ve çeşmelerdir. Bunlardan çıkan sular o köy sınırı içinde ve o köye aid bulunan bağ ve bahçe gibi köylünün zarurî ihtiyaçlarını temin eden ürünler için muktazi olan su miktarı hesap edildikten sonra geri kalan suyu köy derneğinin vereceği karar üzerine çeltik ekmek istiyen kendi köylüsüne veya diğer her hangi bir çeltik ekicisine satabilir. Çeltik komisyonu bu köyde yeniden yapılacak çeltikliklerin diğer ürünlerin sulanmasına zararı olup olmıyacağını her yıl yerine göndereceği ziraat fen memuruna tetkik ettirmek suretile alacağı rapor üzerine dernek kararını ya tasvib veya red eder.

Madde 14

Kanunun 16 ncı maddesinde yazıldığı veçhile tek tarla veya parça halinde çeltik ekimi yapmak istiyenler, açacakları gelir ve gider kanallarının güzergâhındaki arazi, bağ ve bahçe ve diğer mülk sahiplerinin rıza ve muvafakatlarını almak ve onlarla anlaşmak mecburiyetindedirler. Anlaşmadan hiç bir kimse başkasının veya Devletin arazisinden veya mülkünden çeltik kanalı geçiremez. İki taraf uyuşamazlarsa çeltik komisyonuna müracaat ederler ve komisyon yapacağı araştırma üzerine bir uzlaşma şekli bulur ve alâkalılara bildirir. Komisyon kararına razı olmıyanlar mahkemeye müracaat edebilirler ve mahkeme sonuna kadar komisyonun kararı üzerine gidilir.

Madde 15 – BÖLÜM 4

Çeltiklikleri çok veya elverişli olan yerlerde kesik sulama usulünün hangi yerlerde tatbik olunacağı Sıhhat ve İçtimaî Muavenet ve Ziraat Vekilliklerince birlikte kararlaştırılır.

Bu şekilde çeltik ektirmek istiyen vilâyetler yaptıracakları ziraî ve sıhhî tetkik raporlarını komisyonun mütaleasile birlikte talimatnamenin ikinci maddesinde yazıldığı gibi vekâletlere bildirirler.

Madde 16

Gerek kanunun 17 nci ve gerekse talimatnamenin 2 ve 15 inci maddeleri mucibince mümkün mertebe toplu bir halde çeltik ekiminin her 10 günde bir kırk sekiz saat susuz bırakmak suretile kesik sulama usulünün tatbiki, Sıhhat ve Ziraat Vekilliklerince kararlaştırılan yerlerde arazi aşağıda yazılı evsafta olur ve hazırlanır:

Madde 17 – Kısım II.

Kanunun 18 inci maddesinde yazıldığı veçhile kesik sulama ile çeltik ekilen yerlerde kanunun 2-4 ve 7 nci maddelerindeki hükümler dairesinde komisyonların tayin ettikleri müddet zarfında çeltiklik suları aynı gün ve aynı saatte kesilir. Su kesimi lüzumuna göre ana harkların başından veya suların tarlaya girdiği noktadan tamamen veya talimatnamenin 4 üncü maddesinde yazılı maktaları nazarı dikkate alarak kısım kısım yapılır.

Kesik sulama tatbik olunan çeltik tarlalarında su kesildiği zaman tarlada mevcud suların tarla tabanından iyice çekilmesi ve küçük birikintilerin kalmaması lâzım olup bunun için de tarla tabanı ve tavalar talimatnamenin ikinci ve 16 ncı maddelerinde yazılı olduğu veçhile düzeltilir. Çeltikliklerin susuz kalacağı 48 saatlik müddet sular tavalardan tamamen boşaldıktan sonra başlıyacağmdan su kesildikten sonra tarlada ve tavalarda birikinti kalırsa bu müddet başlamış addolunmaz.

Çeltik komisyonları aynı harklardan çeltik tarlalarile birlikte su alan diğer ürünlerin su ihtiyaçlarını giderecek mahallî vaziyete göre tedbirler alırlar.

Madde 18

Kanunun 19 uncu maddesindeki sarahat dairesinde kesik sulama yapılmıyan yerlerde çeltiklikler köy, kasaba ve şehirlerle sayfiyelerinden 3 kilometre uzakta bulundurulur. Bu uzaklığın tayininde dağınık damlar hesaba katılmaz. Ancak bazı yerlerde olduğu gibi köylülerin senelerden beri toplu bir halde çıkıp toplu olarak oturdukları bağ ve bahçeler köylünün sayfiyesi addolunacağından bu üç kilometrelik mesafe bu ev kümelerinin en sonuncusundan itibar edilir.

Daimî ve kesik sulama ile çeltik ekilen veya ekilecek olan yerlerdeki çeltikliklerin giderlerinden çıkacak olan sular mecrayı asliye kavuşmazdan evvel arazinin münhat olması veya giderin muhtelif sebeplerden dolayı tıkanması ve bu arızanın çeltikçi tarafından izale edilememesi yüzünden bataklık meydana gelen yerlerde mesafe ne olursa olsun çeltik ekimine izin verilmez.

Madde 19

Kanunun 20 inci maddesinde yazılı şartları haiz bataklıklar civarında yapılacak çeltik ekiminden evvel komisyonlar bölgeleri içindeki bu bataklıkların en kurak zamanlardaki köylere olan mesafelerini tesbit ve tayin edeceklerdir.

Madde 20

Kanunun 21 inci maddesindeki sarahat dairesinde çeltikliklere su getiren kanalların taşma veya sızıntı suretile etraflarına su birikintileri yapmaları ve çeltiklik kenarlarının su sızdıracak şekilde olmaları yasaktır. Bunun için kanallar muntazam ve şivli yapılarak lüzum görüldükçe otları ve toprak yığıntı ve çöküntüleri, saz ve taşları temizlendiği gibi her ana yol veya tarla yollarına tetabuk eden noktalara sağlam köprüler ve geçitler konulacaktır. Çeltiklikten çıkan su da aynı şartları haiz kanallarla hiç bir yerde durgun bir hale gelmeden ve taşkınlık yaparak birikinti husule getirmeden dere, göl veya denize akıtılması mecburidir. Bu itibarla bir tarladan çıkan su hiç bir zaman diğer bir çeltik tarlasına verilemez. Çeltik tarlalarına su almak için tutulan su bentlerinden dolayı sıhhî mazarratı varsa bu bentlerin veya bunlardan baş gösterecek su durgunluklarının şehir, kasaba, ve köylere olan uzaklıkları üç kilometreden daha az olamaz. Şu kadar ki bu mesafe bendin arkasındaki durgunluğun en son noktasından hesaplanır. Savaktı olan bentlerin muayyen zamanlarda kapakları açılarak durgun sulara ceryan verilmesi gerektir. Bu şeraiti haiz bentlerde mesafe kesik sulama usulünde olduğu gibidir.

Çeltik biçildikten sonra ertesi yıl ekim hazırlıkları başlayıncıya kadar tarlanın su altında bırakılması yasaktır. Hasattan sonra eğer yeniden çeltiklik ekilmiyecekse mümkün ahvalde tarla sürülerek tavalardan mütevellid çukurluklar ve manialar ortadan kaldırıldığı gibi kanallarda suyun kalmaması ve tutulan bentlerin açılarak suya cereyan verilmesi lâzımdır. Komisyonlar su bentlerinin tutulmasile husule gelecek kabarmanın civardaki arazi, bağ, bahçe vesair ürünlere zarar vermemesine ve taşkınlıklar vücude getirmemesine dikkat edeceklerdir. Tarlaya gelen su eğer ayrı bir yerde toplanarak ısıtılmış bir su ise bunun hakkında da aynı çeltik tarlası gibi muamele yapılır.

Madde 21

Çeltikliklerde çalışan ve çalıştırılanlar umumî hıfzıssıhha kanununda olduğu gibi 12 yaşından aşağı olmamaları ve kadınlar arasında da (doğumuna üç hafta kalmış) gebe ve (doğumdan sonra üç haftayı tamamlamamış) emzikli kadınların bulunmaması lâzımdır. Çeltikte geceleri kalacak olan amele ve bekçiler için yapılacak barakalar tarlanın hazırlanması işi gibi telâkki olunur ve barakalar kanunun 23 üncü maddesindeki tarifat dairesinde inşa edilir. Bunu yapmıyanlara tohum atma müsaadesi verilmez.

Madde 22

Çeltik ekicileri kullanacakları amele ve işçilerin içme sularını temiz ve kapalı fıçı veya başka kaplarda her zaman hazır bulunduracaklardır.

Madde 23

Kanunun 26 ncı maddesindeki sarahat dairesinde çeltik sahipleri kullanacakları işçilerin sıhhatlerinin korunması için kanunda yazılı bütün tedbirleri ve sıtma mücadele veya diğer resmî hekimler tarafından tavsiye edilen her türlü sıhhî tedbirleri yaparlar. Ayrıca amelesine parasız kinin vermeğe de mecburdurlar.

Bu kinin sıtma mücadele teşkilâtı olan yerlerde mücadele takib ve sıhhat memurlarının ve olmıyan yerlerde Hükûmet tabiblerinin daimî teftiş ve murakabesine hazır bulundurulur. (Çeltikliklerde çalıştırılacak ameleye tatbik olunacak vafi ve şafı tedavi resmî şemaya göre yapılır)

Madde 24

Çeltikliklerde kullanılan işçilerin sıhhatlerinin korunması için konulan hükümlere aykırı gidenlerden 50 - 100 lira para cezası, bilrıza vermiyenlerden hükmen alınır. Tekrarlıyanlardan bu ceza alınmakla beraber bunlara çeltik ekimi yasak edilir. Bu yasak, o sene ve o mevki için muteber olup çeltiğin hangi devirde olursa olsun yok edilmesi demektir.

Madde 25 – BÖLÜM 5

Çeltik ekimini geniş mikyasta yapan ve iradı masrafından fazla olan vilâyet ve kazalarda komisyon başkanlarının inhası ve Ziraat Vekilliğinin tensib ve tasdiki ile ve kanunun 31 inci maddesi sarahatine binaen o bölgedeki çeltik ekiminin ileri götürülmesi hususlarını temin maksadile ziraat mektebi mezunlarından ücretli mütehassıs (çeltik ekimi kontrolü) namile fen memurları tayin edilebilir. Bu memurların zarurî masrafları ile ücretleri o yerin komisyonları tarafından verilir. Bu memur iki kaza işlerine de bakmak ve ücret ve masraflarını bu iki kazadan almak üzere de inha edilir. Bundan başka komisyonlar bölgelerinde ekilen alanlar için çeltikçilerden tahsil edecekleri paradan irad masraftan fazla ise yine komisyon reislerinin inhası ve Ziraat Vekilliğinin tasdiki ile ve münasib bir ücretle evrakı hıfz, muamelâtı zabıt ve kayıd vazifelerile muvazzaf olmak üzere bir (çeltik komisyonu sekreteri) istihdam edebilirler.

Madde 26

Devlete aid tohum ıslah istasyonları, deneme ve üretme tarla ve çiftlikleri bu merasim ve tekliflere tâbi tutulmaz.