KolayuyumGiriş yap

2025-42/2 Nükleer Düzenleme Kurulunun 8/8/2025 Tarihli ve 2025-42/2 Sayılı Kararı

Tür
Resmi Gazete
Atıf
2025-42/2 Nükleer Düzenleme Kurulunun 8/8/2025 Tarihli ve 2025-42/2 Sayılı Kararı (R.G. 16.08.2025/32988)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç

(1) Bu Usul ve Esasların amacı, mekânsal tasarım onayı alınması gereken birinci grup radyasyon uygulamaları için uygunluk ölçütleri ile başvuruda istenen bilgi ve belgelere ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Madde 2 – Kapsam

(1) Bu Usul ve Esaslar, 28/10/2023 tarihli ve 32353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinin EK-2’sinde mekânsal tasarım onayı alınması gerektiği belirtilen birinci grup radyasyon uygulamalarını kapsar.

Madde 3 – Dayanak

(1) Bu Usul ve Esaslar, 5/3/2022 tarihli ve 7381 sayılı Nükleer Düzenleme Kanununun 6 ncı maddesi, 95 sayılı Nükleer Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (e) bentleri ile Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinin 7 nci maddesi ile 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 4 – Tanımlar

(1) Bu Usul ve Esaslarda geçen;

a) Açık kaynak: Radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere üretilmiş, kapalı kaynak formunda olmayan katı, sıvı, gaz, aerosol veya toz hâlindeki radyoaktif maddeyi,

b) Bildirim: Bu Usul ve Esaslar kapsamındaki faaliyetler ile bu faaliyetlere yönelik onaya ve yetkilendirmeye ilişkin Kuruma yapılan her türlü yazılı beyanı,

c) BT: Bilgisayarlı tomografiyi,

ç) D-değeri: Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinin EK-3’ünde yer alan ve radyoizotopların ciddi deterministik etkilere yol açabileceği aktivite değerini,

d) Engel: Radyasyon uygulamalarının yürütüldüğü alanlarda radyasyon kaynaklarıyla çalışanların, halkın ve çevrenin arasına yerleştirilen duvar, tavan, taban, kapı ve ilgili diğer fiziksel yapıları,

e) İş yükü: Belirli zaman aralığında, normal çalışma koşullarında radyasyon kaynağı çalışır durumdayken, tıbbi amaçlı radyasyon uygulamalarında hastalara uygulanması, diğer radyasyon uygulamalarında radyasyon kaynağından bir metre mesafede maruz kalınması öngörülen maksimum toplam dozu,

f) Kapalı kaynak: Radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere üretilmiş, normal çalışma koşullarında ve olası radyasyon acil durumlarında dağılma, saçılma ve sızıntıya karşı bir kapsül içerisine kapatılmış veya kaplama malzemesi ile kaplanmış radyoaktif maddeyi,

g) Kaza: Radyasyon uygulamaları kapsamında meydana gelen; çalışanlar, halk ve çevre üzerinde radyolojik sonuçları olan veya potansiyel sonuçları güvenlik açısından önem taşıyan kontrol dışı durumları,

ğ) Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,

h) Mekânsal tasarım: Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanda radyasyon kaynakları ile güvenlik ve emniyet açısından önemli yapı, donanım ve ekipmanın yerleşimini,

ı) Mekânsal tasarım onayı: Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanın; tasarım ve zırhlama ilkeleri ile onay koşulları uyarınca radyasyon güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından uygunluğuna ilişkin Kurum tarafından verilen onayı,

i) MR: Manyetik rezonansı,

j) Olay: Radyasyon uygulamaları kapsamında meydana gelen; çalışanlar, halk ve çevre üzerindeki radyolojik sonuçları veya potansiyel sonuçları kaza durumuna göre daha düşük olan ve şartların gelişimine göre kaza durumuna dönüşebilecek kontrol dışı durumları,

k) Onay: Mekânsal tasarım onayını,

l) PET: Pozitron emisyon tomografisini,

m) Radyasyon alanı: Planlanmış ışınlanmalar nedeniyle halk için belirlenen yıllık doz sınırlarının üzerinde ışınlanma olasılığı olan alanı,

n) Radyasyon güvenliği: Radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasını sağlamak üzere uygun şartların oluşturularak sürdürülmesini, kazaların önlenmesini veya kaza sonuçlarının hafifletilmesini,

o) Radyasyon kaynağı: Radyasyon üreten veya yayan cihazlar ile radyoaktif kaynakları,

ö) Radyasyon uygulamaları: Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliğinin EK-2’sinde mekânsal tasarım onayı alınması gerektiği belirtilen birinci grup radyasyon uygulamalarını,

p) Radyoaktif kaynak: İçeriğindeki radyoaktif maddeden faydalanılarak radyasyon uygulamalarında kullanılmak üzere üretilen açık veya kapalı kaynakları,

r) Radyoaktif kaynakların emniyeti: Radyoaktif kaynakları hedef alan hırsızlık, sabotaj, her türlü yetkisiz erişim ve diğer kötü niyetli girişimleri engellemek, tespit etmek ve gerektiğinde müdahale etmek üzere gerekli önlemlerin alınmasını ve bu önlemlerin etkinliğinin sürdürülmesini,

s) Radyoaktif madde: Nükleer madde, radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıklar da dâhil olmak üzere, çekirdekleri kendiliğinden bozunmaya uğrayarak radyasyon yayan izotop veya izotopları içeren maddeleri,

ş) Sıcak alan: Nükleer tıp ünitesinin içerisinde olan ve nükleer tıp uygulamaları kapsamında radyoaktif maddelerin ve radyoaktif madde uygulanan hastaların bulunması beklenen radyasyon alanlarını,

t) Soğuk alan: Nükleer tıp ünitesinin dışarısında olan ve radyoaktif maddelerin bulunması beklenmeyen alanları,

u) SPECT: Tek foton emisyon bilgisayarlı tomografiyi,

ü) Yetkilendirilen kişi: Radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi için Kurum tarafından kendisine lisans veya izin verilen tüzel kişiyi,

v) Yetkilendirme: Radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetlerin yürütülmesi için yapılan başvurunun yeterli ve uygun bulunması sonucunda tüzel kişilere Kurum tarafından lisans veya izin verilmesi işlemini,

ifade eder.

Madde 5 – Genel ilkeler

(1) Radyasyon Tesislerine ve Radyasyon Uygulamalarına İlişkin Yetkilendirmeler Yönetmeliği kapsamında; radyasyon uygulamalarını yürütecek tüzel kişiler tarafından radyasyon uygulamasının türüne göre bu Usul ve Esaslarda belirlenen tasarım ve zırhlama ilkeleri ile onay koşulları sağlanarak Kurumdan radyasyon uygulamasının yürütüleceği alana ilişkin onay alınır. Onay alınmadan, radyasyon uygulamasını yürütmek üzere lisans başvurusunda bulunulamaz ve lisans verilmez.

(2) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanın Kurum tarafından verilen onaya göre kurulması sağlanarak bu alanda radyasyon uygulamasını yürütecek tüzel kişiler tarafından lisans başvurusu yapılır.

(3) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanın; radyasyon güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından uygunluğu, lisanslama süreci kapsamında Kurum tarafından yapılacak yerinde inceleme sonucunda tespit edilir.

(4) Bu Usul ve Esaslarda belirlenmiş olan tasarım ve zırhlama ilkeleri ile onay koşullarının sağlanmasına ilişkin sorumluluk radyasyon uygulamasını yürütecek tüzel kişiye aittir.

(5) Kurum tarafından radyasyon güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından değerlendirilerek gerekli görülmesi hâlinde, onay alındıktan sonraki süreçte de mekânsal tasarım kapsamında ilave tedbirlerin alınması istenebilir.

(6) Bu Usul ve Esaslarda belirtilmeyen radyasyon kaynaklarının veya mevcut radyasyon kaynaklarıyla farklı amaçlara yönelik yürütülecek fâaliyetlerin radyasyon uygulaması kapsamında değerlendirilmesi hâlinde bunlara ilişkin onay koşulları Kurum tarafından dereceli yaklaşım göz önünde bulundurularak belirlenir.

(7) Tıbbi amaçlı radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanların tasarımında, Sağlık Bakanlığının İyonlaştırıcı radyasyon ve radyonüklit kullanılarak sunulan sağlık hizmetlerine yönelik mevzuatında yer alan bina durumu ve fiziki şartlara ilişkin hükümler de dikkate alınır.

Madde 6 – Derinliğine savunma

(1) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlarda derinliğine savunma stratejisi uygulanır. Derinliğine savunma stratejisi gereğince; engellerin etkinliğini korumak, radyasyon uygulamalarının yürütülmesi sırasında meydana gelebilecek olayların kazaya dönüşmesini önlemek, oluşan olayların veya kazaların etkilerini azaltmak ve olay veya kazalardan sonra radyasyon kaynaklarının güvenli koşullara geri getirilmesi için hiyerarşik yapıda, birbirinden bağımsız, farklı ve iç içe geçmiş bir dizi uygulamadan oluşan güvenlik ve emniyet önlemleri alınır.

Madde 7 – Optimizasyon

(1) Radyasyon uygulamalarına yönelik mekânsal tasarımdaki güvenlik önlemleriyle planlanmış ışınlanma durumları kapsamında normal çalışma koşullarında beklenen ışınlanmalar ve oluşabilecek olay veya kaza sonucunda meydana gelebilecek potansiyel ışınlanmalar dikkate alınarak, faaliyet nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının mümkün ve makul olan en düşük düzeyde tutulması sağlanır.

(2) İlgili mevzuatta yer alan; radyasyonla çalışanlar ve halk için doz sınırlarına ve doz kısıtlarına, radyoaktif maddelerin serbestleştirilmesi için serbestleştirme sınırlarına ve radyoaktif maddelerin salımı için salım sınırlarına uyulur.

Madde 8 – Erişim kontrolü

(1) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanların; eğitim kurumları, yurt, kreş, mesken gibi mekânlara bitişik olmaması gerekir. Bu alanların, binaların insan yoğunluğunun en düşük düzeyde olduğu yerlerinde ve diğer bölümlerden bağımsız olması esastır.

(2) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlar, yürütülecek radyasyon uygulamasının kapsamı dışında hiçbir amaç için kullanılamaz.

(3) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara giriş ve çıkışların kontrollü olmasını sağlamak üzere erişim kontrolüne ilişkin önlemler alınır.

(4) Radyasyon alanlarının girişlerinde ve radyasyon alanlarında uygun radyasyon uyarı işaretleri bulundurulur.

(5) Radyasyon uygulamasına ilişkin kumanda ünitesi, erişim kontrolünü takip etmek üzere radyasyon kaynağının bulunduğu alanlarla bağlantılı olacak, görsel ve işitsel takibi sağlayacak şekilde tasarlanır.

Madde 9 – Uygun çalışma koşulları

(1) Radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanların boyutları:

a) Ortamdaki saçılan ve sızıntı radyasyon ile zırhlama gerektiren engellerdeki zırhlama malzemesi kalınlığı dikkate alınarak optimizasyon sağlanacak şekilde belirlenir.

b) Alan boyutlarının, radyasyon kaynakları ile radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanı ile diğer ilgili donanım ve ekipmanın uygun şekilde yerleşimine olanak tanıyacak büyüklükte olması sağlanır.

c) Tıbbi amaçlı radyasyon uygulamalarında alan boyutları için hastaların konumlandırılmasına, hareket etmesine ve tıbbi faaliyetlerin güvenli olarak yürütülmesine ilişkin koşullar dikkate alınır.

(2) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanda uygun çalışma koşullarını sağlamak üzere gerekli havalandırma ve aydınlatma sistemleri kurulur.

(3) Radyoaktif maddelerin saliminin yapıldığı radyasyon uygulamalarında, salımın kontrollü olarak yapılmasına ve izlenmesine yönelik önlemler alınır.

(4) Açık kaynakları içeren radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlarda çalışma yüzeyleri ve tüm zeminler kolay temizlenebilen, emici olmayan ve pürüzsüz malzemelerle kaplanır.

(5) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanların; yanıcı, parlayıcı, patlayıcı ve aşındırıcı özellikli maddelerden uzakta, yangın ve kimyasal tehlike potansiyeli en az olan yerlerde olacak şekilde seçilmesi esastır.

Madde 10 – Radyasyon kaynaklarının güvenliği

(1) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alana; güncel ulusal ve uluslararası mevzuat ve standartlara uygun tasarıma sahip radyasyon kaynaklarının kurulması sağlanır.

(2) Radyasyon kaynaklarının, birincil radyasyon ışınları düşük meşguliyet faktörüne sahip alanlara yönlendirilecek şekilde konumlandırılması esastır.

Madde 11 – Radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanı

(1) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alana radyasyon uygulamasına özgü radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanı kurulur.

(2) Radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanı; birindeki arızanın diğerinin arızasına neden olmaması, potansiyel ışınlanmaların sıklığının ve büyüklüğünün azaltılması için birbirinden bağımsız olarak farklı ve çeşitli güvenlik önlemlerini içerecek, arızalanması durumunda radyasyon güvenliğini olumsuz etkilememek üzere güvenli-arıza özelliğine sahip olacak ve bakım, onarım, denetim ve testlerin yapılmasına olanak sağlayacak şekilde tasarlanır.

(3) Radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanının, radyasyon kaynaklarının bulunabileceği alanlar dikkate alınarak olay veya kaza koşulları altında da işlevlerini yerine getirecek şekilde konumlandırılması esastır.

(4) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlar radyasyon uygulamasına özgü, bu alanlara erişim kontrolü sağlayacak ve erişimi yalnızca yetkili personelle sınırlandıracak ekipmanla donatılır ve bu alanların girişlerine devre kesici kilit sistemleri kurulur.

(5) Radyasyon kaynağının bulunduğu alanın içinde, dışında ve radyasyon kaynağının üzerinde uygun yerlere radyasyon kaynağının çalışır durumda olup olmadığını gösteren görsel ve işitsel uyarı sistemi kurulur.

(6) Olay veya kaza koşulları altında radyasyona maruz kalınmasının ve radyoaktif kirliliğin engellenmesi veya azaltılması ve gerekli müdahalenin zamanında yapılması için radyasyon uygulamasına özgü, radyasyon kaynağının çalıştırılmasının sonlandırılmasını sağlayacak şekilde radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanda uygun olarak belirlenen noktalara ve kumanda ünitesine acil durdurma düğmeleri yerleştirilir. Bu alanlara olay veya kaza koşulları altında radyoaktif kaynağın güvenli ve emniyetli konuma getirilmesine veya radyasyon üretiminin durdurulmasına yönelik otomatik tespit ve durdurma sistemleri kurulur.

(7) Radyoaktif kaynak içeren radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlarda yangın söndürme sistemi veya ekipmanı bulundurulur.

(8) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara kesintisiz ve sabit güç kaynağının kurulması esastır.

Madde 12 – Kumanda ünitesi

(1) Kumanda ünitesi, radyasyon uygulamasının türüne göre, radyasyon kaynakları ve radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetler için görsel ve işitsel takibi sağlamak üzere kurulur.

(2) Radyasyon uygulamasının türüne göre;

a) Kumanda ünitesinin radyasyon kaynağının bulunduğu alanın dışında kurulması hâlinde, radyasyon uygulamasının türüne göre görsel ve işitsel takibi sağlamak üzere kumanda ünitesinde kurşun eş değer cam veya kapalı devre kamera sistemi yer alır.

b) Kumanda ünitesinin radyasyon kaynağının bulunduğu alanın içinde kurulması hâlinde, görsel ve işitsel takibi sağlamak üzere kumanda ünitesinde kurşun eş değer cam içeren sabit veya hareketli paravan yer alır.

Madde 13 – Depolama alanı

(1) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alana, radyasyon uygulaması kapsamındaki radyoaktif kaynakların veya radyoaktif kaynak içeren taşınabilir veya mobil cihazların kullanılmadığı zamanlarda güvenliği ve emniyeti sağlanarak uygun şekilde muhafaza edileceği depolama alanı kurulur.

(2) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alana, radyasyon uygulaması kapsamında ortaya çıkan radyoaktif atıkların radyoaktif atık tesisine gönderilinceye ya da radyoaktivitelerinin serbestleştirme veya salım sınırları altına düşünceye kadar güvenliği ve emniyeti sağlanarak uygun şekilde muhafaza edileceği depolama alanı kurulur.

Madde 14 – Emniyet sistemi

(1) Radyoaktif kaynakları içeren radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlar için radyoaktif kaynakların emniyetine ilişkin önlemleri almak üzere, radyoaktif kaynakların kullanıldığı veya depolandığı alanlarda radyoaktif kaynaklara yetkisiz erişimi kısıtlayacak veya bu alanlara yetkili personel dışındaki girişleri engelleyecek şekilde, yetkisiz erişimin kesintisiz olarak zamanında tespit edilebilmesine, geciktirilmesine ve gerekli müdahalenin yapılmasına yönelik olarak ilgili mevzuatta yer alan hükümlere uygun emniyet sistemi kurulur.

(2) Mekânsal tasarımdaki güvenlik ve emniyet önlemlerinin birbirlerinin etkinliklerini zayıflatmayacak ve her koşulda işlevselliklerini sürdürecek şekilde uygulanması sağlanır.

Madde 15 – Zırhlama malzemesi

(1) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara ait engellerin zırhlanmasında, radyasyon kaynağının özelliklerine ve yaydığı radyasyon türüne bağlı olarak uygun özelliklerde ve yeterli kalınlıkta zırhlama malzemesi kullanılır.

(2) Zırhlama malzemesi; alanın boyutu, gerekli kalınlık ve ağırlık sınırlamaları, hem zırhlama hem de yapı malzemesi olarak çok amaçlı kullanılabilirlik, homojenlik, dayanıklılık, kalite kontrol gerekleri, bina statiği ve maliyet unsurları göz önüne alınarak seçilir.

(3) Mekânsal tasarım kapsamında zırhlama malzemesi belirlenirken, kişiler ve malzemelerden dolayı meydana gelen zayıflatmalar dikkate alınmaksızın, radyasyon kaynağının çalışma koşulları, iş yükü, kullanım faktörü ve meşguliyet faktörü parametreleri en yüksek, radyasyon kaynağıyla engellerin arasındaki mesafe ise en düşük olacak şekilde kabul edilir. Zırhlaması yapılacak engellerin bitişik alanlarında radyasyonla çalışanların veya halkın bulunduğu kabul edilir.

(4) 10 MV’nin üzerinde hızlandırma potansiyeli olan elektron hızlandırıcılarıyla ve 5 MeV’nin üzerinde enerjide X-ışnıı üreten cihazlarla radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlardaki engellerin nötronları durdurma özelliğine sahip beton, parafın, polietilen gibi malzemelerle zırhlanması gerekir. Bu durumlarda nötronların zırhlama malzemesiyle etkileşime geçmesi sonucu ortaya çıkan gama ışınları da göz önüne alınarak bunlara maruz kalabilecek engeller kapsamındaki kapıların; malzeme dizilimi sırasıyla fotonları durdurucu malzeme-nötronları durdurucu malzeme-fotonları durdurucu malzeme olacak şekilde zırhlanması gerekir.

(5) Çevresel koşullar ile nötronların ve gama ışınlarının etkileşimi gibi unsurların etkileri göz önüne alınarak zırhlama malzemelerinin radyasyon uygulamalarına ilişkin faaliyetler süresince etkinliğinin sürdürülebilir olması sağlanır.

Madde 16 – Tasarım doz kısıtı

(1) Radyasyon uygulamalarında aşağıda etkin doz cinsinden belirtilen tasarım doz kısıtlarına uyulur:

a) Radyasyonla çalışanlar için yılda 5 mSv.

b) Halk için yılda 1 mSv.

Madde 17 – Zırhlama

(1) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara ait engellerin, bu alanların bitişiğinde bulunan mekânlarda maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının, tasarım doz kısıtlarını geçmesine izin vermeyecek şekilde zırhlanması gerekir.

(2) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara ait engellerin zırhlaması, tabandan tavana olacak şekilde, zırhlama malzemelerinin arasında ve birleşim yerlerinde boşluk olmasına imkân vermeyecek biçimde yapılır. Bu alanlara ait kapılar, pencereler, gözetleme pencereleri, pervazlar, elektrik kabloları, su boruları, havalandırma kanalları gibi unsurlar ile bunların birleşim yerlerinin duvarlarda meydana getireceği boşluklara dikkat edilerek radyasyon sızıntısına meydan vermeyecek şekilde zırhlama yapılır. Aynı zamanda bu alanlarda çivi, boru deliklerinin ve elektrik, havalandırma, ısıtma tesisatlarının, kumanda üniteleri ile görüntüleme cihazlarının bağlantı kablolarının zırhlama bütünlüğünü bozmaması sağlanır.

(3) Radyasyon uygulamalarının yürütüleceği alanlara ait engellerin birincil radyasyon ışınlarının geldiği kısımlarının birincil radyasyon ışınlarına göre zırhlamasının yapılması; ikincil radyasyon ışınlarının geldiği diğer kısımlarının ise ikincil radyasyon ışınlarına göre zırhlamasının yapılması sağlanır. Zırhlamada; birincil radyasyon ışınları için birincil radyasyon ışınlarının yönü ve engellerin üzerine geldiği alanların boyutu, ikincil radyasyon ışınları için ise saçılan ve sızıntı radyasyon dikkate alınır.

Madde 18 – Ortak engeller

(1) Birden fazla radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanların ortak engellerinin olması hâlinde, ortak olan engellere yönelik daha çok zırhlama malzemesi gerektiren radyasyon kaynağı esas alınarak zırhlama yapılır.

Madde 19 – Zırhlama hesaplamaları

(1) Onay kapsamında zırhlama hesaplamalarına ilişkin hususlarda Kurum tarafından belirlenen parametreler, kabuller ve hesaplama yöntemleri kullanılır.

Madde 20 – Başvuru

(1) Onay başvurusu, radyasyon uygulamasını yürütecek tüzel kişi adına temsile yetkili kişi tarafından e-Devlet üzerinden yapılır. Başvuru sırasında yürütülecek radyasyon uygulamasının türüne göre bu Usul ve Esaslarda belirlenmiş onay koşulları çerçevesinde istenen bilgi ve belgeler Kuruma sunulur. Kurum tarafından gerekli görülmesi hâlinde, onay başvurusuna ilişkin ilave bilgi ve belgeler istenebilir.

(2) Onay başvurusu tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Kurumun belirlediği işlem ve hizmet bedeli ödenir. İşlem ve hizmet bedelinin onay başvurusu tarihinden itibaren on beş gün içerisinde ödenmemesi hâlinde, onay başvurusu geçersiz hâle gelir ve yeniden onay başvurusu yapılması gerekir.

(3) Kuruma sunulan belgelerde yer alan tüm bilgilerin; doğru, eksiksiz, güncel, tutarlı ve sunulan belgelerin değerlendirilmesine olanak sağlayacak yeterlilikte olması sağlanır.

(4) Kurum, onay başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin doğrulanması amacıyla inceleme ve/veya araştırma yapabilir.

(5) Onay başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunması durumunda onay işlemleri başlatılır ve onay almak üzere başvuran kişiye onay raporu hazırlanarak gönderilir.

(6) Onay başvurusunda sunulan bilgi ve belgelerin Kurum tarafından uygun bulunmaması durumunda eksiklikler onay almak üzere başvuran kişiye bildirilir. Söz konusu eksikliklerin tamamlanması için Kurum tarafından bildirilme tarihinden itibaren başvuran kişiye en fazla üç ay süre verilir. Söz konusu eksikliklerin tamamlanması için verilen süre içerisinde, başvuran kişi tarafından yazılı olarak bildirilen gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması durumunda en fazla altı aya kadar ilave süre verilebilir. Eksikliklerin verilen süre sonunda tamamlanmaması hâlinde başvuru iptal edilir ve durum başvuran kişiye bildirilir. Başvuru için ödenen işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.

Madde 21 – Kuruma sunulması gereken bilgi ve belgeler

(1) Radyasyon uygulamalarına ilişkin onay başvurularında Kuruma sunulması gereken bilgi ve belgeler, radyasyon uygulamasının türüne göre asgari aşağıdakileri içerir:

a) Radyasyon uygulamasını yürütecek tüzel kişiye ilişkin ünvan ve iletişim bilgileri.

b) Radyasyon uygulamasını yürütecek tüzel kişi adına temsile yetkili kişiye dair bilgi ve belgeler.

c) Radyasyon uygulamasına ilişkin bilgiler.

ç) Radyasyon kaynağına ilişkin; radyoaktif kaynakların, radyasyon üreten cihazların veya radyasyon yayan cihazların bilgileri.

d) Radyasyon uygulamasına ve radyasyon kaynağına yönelik teknik bilgileri içeren açıklayıcı rapor veya katalog ve varsa radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanın tasarımına ilişkin mimari proje için zırhlamaya dair parametreler, kabuller ve hesaplama yöntemleriyle ilgili bilgileri içeren radyasyon kaynağının üreticisinden temin edilen teknik rapor.

e) Radyasyon uygulamasına ilişkin iş yüküyle ilgili bilgiler.

f) Radyasyon uygulamasının yürütüleceği alanların tasarımına ilişkin aşağıdaki hususları gösteren vaziyet planını, kat planlarını ve kesitleri içeren elektronik ortamda dwg formatında 1/100 ölçekli mimari proje:

1) Radyasyon kaynaklarının konumları.

2) Radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanlar.

3) Radyasyon kaynaklarıyla faaliyet yürütülecek ilgili alanlar.

4) Radyasyon kaynaklarıyla ilişkili radyasyon güvenliği donanımı ve ekipmanının konumları.

5) Radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanların bitişiğindeki mekânlar.

6) Birincil ve ikincil radyasyon ışınlarının engellere gelme açıları ve engeller üzerinde gösterildiği alanlar.

7) Radyasyon kaynaklarının bulunduğu alanlara ait engellerin kurşun, çelik, beton, tuğla, polietilen, parafin gibi mevcut yapı malzemelerinin cins, yoğunluk ve kalınlık bilgileri.

Madde 22 – Nükleer tıp uygulamaları için onay

(1) Nükleer tıp uygulamaları kapsamında PET, PET/BT, PET/MR, mikro PET, mikro PET/BT, mikro PET/MR ve radyonüklit tedavi üniteleri için onay alınması zorunludur.

(2) SPECT ve SPECT/BT üniteleri için zorunlu olmamakla birlikte talep edilmesi hâlinde onay alınabilir.

Madde 23 – Nükleer tıp uygulamalarına ilişkin onay koşulları

(1) Tüm nükleer tıp üniteleri EK-1 Tablo 1’de yer alan onay koşullarını içerecek şekilde tasarlanır. Ayrıca, nükleer tıp uygulamalarının yürütüleceği alanlar, nükleer tıp uygulamasının türüne göre;

a) PET, PET/BT ve PET/MR üniteleri EK-1 Tablo 2’de,

b) Mikro PET, mikro PET/BT ve mikro PET/MR üniteleri, EK-1 Tablo 3’te,

c) Radyonüklit tedavi üniteleri, EK-1 Tablo 4’te,

ç) SPECT ve SPECT/BT üniteleri, EK-1 Tablo 5’te, yer alan onay koşullarını da içerir.

Madde 24 – Radyoterapi uygulamaları için onay

(1) Radyoterapi uygulamaları kapsamında lineer hızlandırıcı, MR/lineer hızlandırıcı, tomoterapi, brakiterapi, siber bıçağı, gama bıçağı cihazlarının kurulacağı alanlar için onay alınması zorunludur.

(2) BT simülatör ve simülatör cihazlarının kurulacağı alanlar için onay zorunlu olmamakla birlikte talep edilmesi hâlinde onay alınabilir.

Madde 25 – Radyoterapi uygulamalarına ilişkin onay koşulları

(1) Radyoterapi uygulamalarının yürütüleceği alanlar, radyoterapi uygulamasının türüne göre;

a) Lineer hızlandırıcı, MR/lineer hızlandırıcı, tomoterapi, brakiterapi, siber bıçağı ve gama bıçağı cihazlarının kurulacağı alanlar, EK-1 Tablo 6’da yer alan onay koşullarını içerecek şekilde,

b) BT simülatör ve simülatör cihazlarının kurulacağı alanlar, EK-1 Tablo 6’da yer alan onay koşullarından bu cihazlar için geçerli olanları içerecek şekilde,

tasarlanır.

Madde 26 – Zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi uygulamaları için onay

(1) Zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi uygulamaları kapsamında; X-ışını radyografi, hızlandırıcı tipi radyografi ve gamagrafi cihazlarının kurulacağı alanlar için onay alınması zorunludur.

Madde 27 – Zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi uygulamalarına ilişkin onay koşulları

(1) Zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi uygulamalarının yürütüleceği alanlar, EK-1 Tablo 7’de yer alan onay koşullarını içerecek şekilde tasarlanır.

Madde 28 – Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi yapmak amacıyla kurulan alanlarda yürütülen uygulamalar için onay

(1) Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi yapmak amacıyla yürütülen uygulamalar kapsamında;

a) Radyasyon üreten cihazların üretilmesi, bakımı ve onarımı,

b) Radyasyon yayan cihazların üretilmesi, bakımı ve onarımı,

c) Radyasyon yayan cihazların bakımı, onarım ve radyoaktif kaynak değişimi,

yapmak amacıyla kurulacak alanlar için onay alınması zorunludur.

Madde 29 – Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarım veya radyoaktif kaynak değişimi yapmak amacıyla kurulan alanlarda yürütülen uygulamalara ilişkin onay koşulları

(1) Radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi yapmak amacıyla kurulan alanlar, EK-1 Tablo 8’de yer alan onay koşullarını içerecek şekilde tasarlanır.

Madde 30 – Onay sonrası işlemler

(1) Onay, onay raporunda yer alan onay koşulları sağlandığı sürece geçerlidir.

(2) Kurum tarafından onay verildikten sonraki süreçte onay koşullarında değişiklik olması hâlinde, radyoterapi, zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi, radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi uygulamaları için 31 inci ve 32 nci maddelerde; nükleer tıp uygulamaları için 33 üncü maddede yer alan hususlara göre onay sonrası işlemler yapılır.

(3) Kurum tarafından onay verilen alanlarda bu Usul ve Esaslarda belirtilmeyen değişikliklerin olması hâlinde yapılacak onay sonrası işlemler Kurum tarafından dereceli yaklaşım göz önünde bulundurularak belirlenir.

Madde 31 – Onayın geçerliliğinin devam ettiği hâller

(1) Radyoterapi, zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi, radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi uygulamaları için onay verilen alanlarda aşağıdaki değişikliklerin olması hâlinde onay geçerliliğini korur:

a) Mevcut radyasyon üreten cihazın hızlandırma potansiyelinin daha düşük hâle getirilmesi.

b) Mevcut radyasyon üreten cihazın kaldırılarak aynı konuma, aynı veya daha düşük hızlandırma potansiyeline sahip başka bir radyasyon üreten cihazın kurulması.

c) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın aktivite kapasitesinin daha düşük hâle getirilmesi.

ç) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın kaldırılarak aynı konuma, aynı veya daha düşük aktivite kapasitesine sahip, aynı radyoaktif kaynağı içeren cihazın kurulması.

d) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın kaldırılarak aynı konuma, aynı veya daha düşük aktivite kapasitesine sahip, aynı veya daha yüksek D-değerini taşıyan farklı bir radyoaktif kaynağı içeren cihazın kurulması.

e) Radyasyon kaynaklarına ilişkin doz hızını artırmayacak yazılım, donanım güncellemeleri gibi değişikliklerin yapılması.

f) Mevcut bitişik mekânların eşit ya da daha düşük meşguliyet faktörüne ve/veya eşit ya da daha yüksek tasarım doz kısıtına sahip olacak şekilde değiştirilmesi.

g) Onayın geçerliliğini etkileyecek bir değişiklik olmaması şartıyla onay verilen alanda başka bir tüzel kişinin faaliyet gösterecek olması.

(2) Birinci fıkrada belirtilen değişikliklerin yapılması durumunda, yetkilendirmelere ilişkin ilgili mevzuatta yer alan hükümler uyarınca, bildirim veya lisans başvurusu yapılır.

Madde 32 – Onayın geçersiz olduğu hâller

(1) Radyoterapi, zırhlanmış alanda yapılan endüstriyel radyografi, radyasyon kaynaklarının üretilmesi, bakımı ve onarımı veya radyoaktif kaynak değişimi uygulamaları için onay verilen alanlarda aşağıdaki değişikliklerin olması hâlinde onay geçersiz hâle gelir:

a) Radyasyon kaynağının konumunun değiştirilmesi.

b) İzomerkezin yerinin değiştirilmesi.

c) Birincil ve ikincil radyasyon ışınlarının engellere gelme açılarının ve engeller üzerine geldiği alanların değiştirilmesi.

ç) İş yükünün artması.

d) Mevcut radyasyon üreten cihazın hızlandırma potansiyelinin daha yüksek hâle getirilmesi.

e) Mevcut radyasyon üreten cihazın kaldırılarak aynı konuma, daha yüksek hızlandırma potansiyeline sahip başka bir radyasyon üreten cihazın kurulması.

f) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın aktivite kapasitesinin daha yüksek hâle getirilmesi.

g) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın kaldırılarak aynı konuma, daha yüksek aktivite kapasitesine sahip, aynı radyoaktif kaynağı içeren cihazın kurulması.

ğ) Mevcut radyoaktif kaynak içeren cihazın kaldırılarak aynı konuma, aynı veya daha yüksek aktivite kapasitesine sahip, daha düşük D-değerini taşıyan farklı bir radyoaktif kaynağı içeren cihazın kurulması.

h) Radyasyon kaynaklarına ilişkin doz hızını artıracak yazılım, donanım güncellemeleri gibi değişikliklerin yapılması.

ı) Mevcut bitişik mekânların daha yüksek meşguliyet faktörüne ve/veya daha düşük tasarım doz kısıtına sahip olacak şekilde değiştirilmesi.

i) Engellerin yapı malzemelerinin değiştirilmesi.

(2) Birinci fıkrada belirtilen değişikliklerin yapılması durumunda, bu Usul ve Esaslarda belirtilen hükümler uyarınca yeniden onay almak üzere onay başvurusu yapılır, onay alındıktan sonra ilgili mevzuatta yer alan hükümler uyarınca, yeniden lisans almak üzere lisans başvurusu yapılır.

Madde 33 – Onayın uygunluğunun değerlendirilmesi

(1) Nükleer tıp uygulamaları için onay verilen alanlarda aşağıdaki değişikliklerin olması hâlinde ilgili mevzuatta yer alan hükümler uyarınca, yetkilendirilen kişi tarafından değişiklik izni öncesinde onayın uygunluğunun değerlendirilmesi için Kuruma başvuru yapılması zorunlu değildir:

a) SPECT, SPECT/BT, PET, PET/BT, PET/MR, mikro PET, mikro PET/BT, mikro PET/MR ve radyonüklit tedavi ünitelerinde;

1) Lisans kapsamında yer alan mevcut radyasyon kaynağına ek olarak ortam doz hızını artırmayan yeni bir radyoaktif kaynağın eklenmesi,

2) Mevcut bitişik alanların daha düşük meşguliyet faktörüne ve/veya daha yüksek tasarım doz kısıtına sahip olacak şekilde değiştirilmesi.

b) SPECT ve SPECT/BT ünitelerinde;

1) SPECT veya SPECT/BT cihazının başka bir odaya taşınması,

2) SPECT cihazının SPECT/BT cihazıyla değiştirilmesi,

3) Nükleer tıp ünitesine yeni SPECT veya SPECT/BT cihazının eklenmesi,

4) SPECT/BT cihazının aynı odada SPECT/BT cihazıyla değiştirilmesi ve oda içindeki konumunun, BT kısmının teknik özelliklerinin veya kumanda ünitesinin yerinin değiştirilmesi,

5) Sıcak odanın, enjeksiyon odasının, radyoaktif yetişkin hasta bekleme odasının, radyoaktif çocuk hasta bekleme odasının, efor odasının, ayakta tedavi odasının, radyoaktif hasta tuvaletinin, uptake odasının, ventilasyon odasının, radyoaktif atık odasının eklenmesi veya yerinin ya da boyutunun değiştirilmesi.

c) PET, PET/BT, PET/MR, mikro PET, mikro PET/BT ve mikro PET/MR ünitelerinde;

1) PET/BT cihazının aynı odada ve konumda PET veya PET/BT cihazıyla değiştirilmesi,

2) Kurum tarafından uygun bulunması durumunda, dekontaminasyon duş sisteminin eklenmesi veya yerinin değiştirilmesi.

ç) Radyonüklit tedavi ünitelerinde;

1) Üniteye ait alanların değişmemesi şartıyla sıvı radyoaktif atık tanklarının sayısının, kapasitesinin veya yerinin değiştirilmesi,

2) Kurum tarafından uygun bulunması durumunda, kontamine çamaşır malzemesi odasının, kontamine mutfak malzemesi odasının, dekontaminasyon duş sisteminin eklenmesi veya yerinin ya da boyutunun değiştirilmesi.

(2) Nükleer tıp uygulamaları için onay verilen alanlarda aşağıdaki değişikliklerin olması hâlinde ilgili mevzuatta yer alan hükümler uyarınca, yetkilendirilen kişi tarafından değişiklik izni öncesinde onayın uygunluğunun değerlendirilmesi için Kuruma başvuru yapılır ve başvuru tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Kurumun belirlediği işlem ve hizmet bedeli ödenir:

a) PET, PET/BT, PET/MR, mikro PET, mikro PET/BT, mikro PET/MR ve radyonüklit tedavi ünitelerinde;

1) Lisans kapsamında yer alan mevcut radyasyon kaynağının ortam doz hızını artıracak şekilde kapasitesinin artırılması veya mevcut radyasyon kaynağına ek olarak ortam doz hızını artıran yeni bir radyoaktif kaynağın eklenmesi,

2) Mevcut bitişik alanların daha yüksek meşguliyet faktörüne ve/veya daha düşük tasarım doz kısıtına sahip olacak şekilde değiştirilmesi.

b) PET, PET/BT, PET/MR, mikro PET, mikro PET/BT ve mikro PET/MR ünitelerinde;

1) PET veya PET/BT cihazının başka bir odaya taşınması,

2) PET cihazının aynı odada ve konumda PET/BT cihazıyla değiştirilmesi,

3) Nükleer tıp ünitesine yeni PET veya PET/BT cihazının eklenmesi,

4) PET/BT cihazının oda içindeki konumunun, teknik özelliklerinin veya kumanda ünitesinin yerinin değiştirilmesi,

5) Sıcak odanın, enjeksiyon ve radyoaktif hasta bekleme odasının, radyoaktif hasta tuvaletinin, geç çekim odasının, radyoaktif atık odasının eklenmesi veya yerinin ya da boyutunun değiştirilmesi.

c) Radyonüklit tedavi ünitelerinde; sıcak odanın, radyonüklit tedavi odasının, ayakta tedavi odasının, radyoaktif atık odasının eklenmesi veya yerinin ya da boyutunun değiştirilmesi.

(3) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen değişikliklerin yapılması durumunda, radyasyon uygulamasının yürütüldüğü alanın değişiklik iznine yönelik tasarım ve zırhlama ilkeleri ile onay koşulları uyarınca radyasyon güvenliği ve radyoaktif kaynakların emniyeti açısından uygunluğu, değişiklik izni süreci kapsamında Kurum tarafından yapılacak yerinde inceleme veya denetim sonucunda tespit edilir.

(4) Nükleer tıp uygulamaları için onay verilen alanlarda, nükleer tıp ünitesine ilişkin lisans alınmadan önce üçüncü fıkrada belirtilen değişikliklerin yapılması hâlinde de bu maddedeki hükümler uyarınca onayın uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik işlemler yürütülür.

(5) Nükleer tıp uygulamaları için onay verilen alanlarda onayın uygunluğunun değerlendirilmesini gerektiren değişikliklerin olması hâlinde, onayın uygunluğunun değerlendirilmesi başvurusuna ilişkin işlemler 20 nci maddede yer alan usule göre yürütülür.

Madde 34 – Çeşitli ve Son Hükümler

(1) Bu Usul ve Esaslar kapsamındaki hususlar Kurumun denetimine tabidir. Denetime ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

(2) İlgili mevzuat veya yetki koşullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiğinin tespit edilmesi hâlinde idari yaptırım uygulanır. İdari yaptırımlara ilişkin hususlarda ilgili yönetmelikte yer alan hükümler uygulanır.

Geçici madde 1 – Geçici hükümler

(1) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurum tarafından verilen onaylar geçerlidir.

(2) Geçerli bir onaya veya lisansa sahip olan tüzel kişiler tarafından, Bu Usul ve Esaslarda yer alan koşulları sağlamayan alanlar için bu Usul ve Esaslarla belirlenen koşullar;

a) Lisans süresinin, bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıldan daha kısa bir sürede sona ereceği durumlarda, lisansın yenilenmesi başvurusu sırasında,

b) (a) bendi dışında kalan durumlarda, bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içerisinde,

yerine getirilir.

(3) 17/12/2020 tarihinden önce geçerli bir lisansa sahip olan tüzel kişilere 8 inci maddenin birinci fıkrası uygulanmaz.

(4) Bu Usul ve Esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce karara bağlanmamış mevcut başvurular, başvuru tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Madde 35 – Yürürlük

(1) Bu Usul ve Esaslar yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 36 – Yürütme

(1) Bu Usul ve Esaslar hükümlerini Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür.