75935942-050.01.04-[01/226] Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 28/12/2020 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/226] Sayılı Kararı
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 75935942-050.01.04-[01/226] Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 28/12/2020 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/226] Sayılı Kararı (R.G. 30.12.2020/31350)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Karar No: 75935942-050.01.04- [01 / 226 ]
Karar Tarihi: 28.12.2020
Kararın Konusu: İlgili Hizmetler Standardı (İHS) 4400 Finansal Bilgilere İlişkin, Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlerin Uygulanmasına Yönelik İşler’in Yayımlanması
660 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesi uyarınca; uluslararası standartlara uyum sağlamak üzere, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından “International Standard on Related Services (ISRS) 4400 Engagements to Perform Agreed-Upon Procedures Regarding Financial Information ” başlığıyla yayımlanan Standardın mevzuata kazandırılması amacıyla İlgili Hizmetler Standardı (İHS) 4400 Finansal Bilgilere İlişkin, Üzerinde Mutabık Kalman Prosedürlerin Uygulanmasına Yönelik İşler’in yayımlanmasına karar verilmiştir.
İLGİLİ HİZMETLER STANDARDI 4400
FİNANSAL BİLGİLERE İLİŞKİN, ÜZERİNDE MUTABIK KALINAN PROSEDÜRLERİN UYGULANMASINA YÖNELİK İŞLER
GÜNCELLEMELER VE YÜRÜRLÜK TARİHLERİ
▪ İHS 4400 Finansal Bilgilere İlişkin, Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlerin Uygulanmasına Yönelik İşler Standardının ilk sürümü, yayımı tarihinde uygulanmak üzere 22/07/2014 tarihli ve 29068 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Giriş
1. Bu İlgili Hizmetler Standardının (İHS) amacı, finansal bilgilere ilişkin üzerinde mutabık kalınan prosedürlerin uygulanmasına yönelik bir iş üstlenilmesi durumunda denetçinin1 mesleki sorumluluklarına ve bu işle bağlantılı olarak düzenleyeceği raporun şekil ve içeriğine ilişkin standartları belirlemek ve rehberlik sağlamaktır.
2. Bu İHS, finansal bilgilere ilişkin işlere yöneliktir. Bununla birlikte bu İHS, denetçinin işin konusuyla ilgili yeterli bilgiye sahip olması ve bulgulara dayanak oluşturacak makul kıstasların bulunması şartıyla, finansal olmayan bilgilere ilişkin işler için de rehberlik sağlayabilir. Bağımsız Denetim Standartları (BDS’ler), bu İHS’yi uygularken denetçiye yararlı olabilir.
3. Üzerinde mutabık kalınan prosedürlerin uygulanmasına yönelik bir iş denetçinin, finansal verilerin münferit kalemleri (örneğin ticari borçlar hesabı, alacak hesapları, ilişkili taraflardan yapılan satın alımlar, bir işletme bölümüne ait satışlar ve kârlar), bir finansal tablo (örneğin finansal durum tablosu) ve hatta tam bir finansal tablo setiyle ilgili olarak belirli prosedürleri uygulamasını içerebilir.
1 İlgili hizmetleri yürüten denetçinin aynı zamanda işletmenin finansal tablolarının bağımsız denetimini yürüten denetçi olması gerekmemektedir.
Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlere Yönelik Bir İşin Amacı
4. Üzerinde mutabık kalman prosedürlere yönelik bir işin amacı; denetçi ve işletme ve varsa uygun üçüncü bir tarafın üzerinde mutabık kaldığı bağımsız denetim niteliğindeki prosedürlerin denetçi tarafından uygulanması ve somut bulguların raporlanmasıdır.
5. Denetçi, sadece üzerinde mutabık kalman prosedürlerin somut bulgularına ilişkin bir rapor sunduğu için, herhangi bir güvence vermez. Bunun yerine raporun kullanıcıları; prosedürleri ve denetçi tarafından raporlanan bulguları değerlendirir ve denetçinin çalışmasından kendi sonuçlarını çıkarır.
6. Prosedürlerin gerekçelerinden haberdar olmayan tarafların sonuçları yanlış yorumlayabilecek olmaları sebebiyle rapor, uygulanacak prosedürler üzerinde mutabık kalan taraflarla sınırlandırılır.
Üzerinde Mutabık Kalman Prosedürlere Yönelik Bir İşin Genel İlkeleri
7. Denetçi, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’a (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) uyar. Denetçinin bu tür işler için mesleki sorumluluklarını yönlendiren etik ilkeler şunlardır:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış.
Bağımsızlık, üzerinde mutabık kalman prosedürlere yönelik işler için bir zorunluluk değildir; ancak bir sözleşmenin şartları veya amaçları ya da mevzuat, denetçinin Etik Kurallar’da yer alan Bağımsızlık Standartlarına uymasını zorunlu kılabilir. Denetçinin bağımsız olmaması durumunda, somut bulgular raporunda bu hususun etkisine ilişkin bir açıklamaya yer verilir.
8. Denetçi, üzerinde mutabık kalınan prosedürlere yönelik bir işi, bu İHS ve sözleşmenin şartlarına uygun olarak yürütür.
Sözleşme Şartlarının Belirlenmesi
9. Denetçi, işletme temsilcilerinin ve normal şartlarda somut bulgular raporunun kopyalarını alacak olan diğer belirlenmiş tarafların, mutabık kalman prosedürleri ve işin şartlarını açıkça anlamasını sağlar. Mutabık kalınacak hususlar aşağıdakileri içerir:
• Uygulanan prosedürlerin bir bağımsız denetim veya sınırlı bağımsız denetim olmadığı ve dolayısıyla herhangi bir güvence verilmeyeceği hususu dâhil işin niteliği.
• İşin belirtilen amacı.
• Mutabık kalman prosedürlerin uygulanacağı finansal bilgilerin belirlenmesi.
• Uygulanacak özel prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamı.
• Somut bulgular raporunun öngörülen şekli.
• Somut bulgular raporunun dağıtımına ilişkin sınırlamalar. Bu tür bir sınırlamanın yasal yükümlülüklerle çelişecek olması durumunda, denetçi işi kabul etmez.
10. Belirli durumlarda, örneğin prosedürler üzerinde düzenleyici kurumlar, sektör temsilcileri ve Kurum tarafından mutabık kalınmış olması durumunda denetçi, raporu alacak olan tarafların hepsiyle prosedürler hakkında müzakere edemeyebilir. Böyle durumlarda örneğin, denetçi uygulanacak prosedürleri ilgili tarafların uygun temsilcileriyle müzakere etmeyi, bu taraflardan gelen ilgili yazışmaları gözden geçirmeyi veya yayımlanacak rapor tipinin bir taslağını ilgili taraflara göndermeyi değerlendirir.
11. Denetçi, müşteriyle işe ilişkin temel şartlan belgelendiren bir yazılı sözleşme yapar. Sözleşme denetçinin işi kabul ettiğini teyit eder ve işin amaçları ile kapsamı, denetçinin sorumluluklarının kapsamı ve yayımlanacak raporların şekli gibi konularla ilgili yanlış anlaşılmaların önlenmesine yardımcı olur.
12. Sözleşmede yer alacak hususlar aşağıdakileri içerir:
• Taraflarca üzerinde mutabık kalınan prosedürlerin bir listesi.
• Somut bulgular raporunun dağıtımının, uygulanacak olan prosedürler üzerinde mutabık kalan taraflarla sınırlandırılacağına ilişkin bir açıklama.
Denetçi ayrıca yayımlanacak somut bulgular rapor tipinin bir taslağının sözleşmeye eklenmesi hususunu değerlendirebilir. Sözleşme örneği, bu İHS’nin Ek 1 bölümünde yer almaktadır.
Planlama
13. Denetçi çalışmayı, işin etkili bir şekilde yürütülmesini sağlayacak şekilde planlar.
Belgelendirme
14. Denetçi, somut bulgular raporunu destekleyecek kanıtları sağlayan önemli olan hususlar ile işin bu İHS’ye ve sözleşme şartlarına uygun olarak yürütüldüğünü gösteren kanıtları belgelendirir.
Prosedürler ve Kanıtlar
15. Denetçi üzerinde mutabık kalman prosedürleri uygular ve elde edilen kanıtları somut bulgular raporunun dayanağı olarak kullanır.
16. Üzerinde mutabık kalman prosedürlerin uygulanmasına yönelik bir iş kapsamında uygulanacak prosedürler aşağıdakileri içerebilir:
• Sorgulama ve analiz.
• Yeniden hesaplama, karşılaştırma ve kayıt sırasında yapılabilecek hatalara ilişkin diğer testler.
• Gözlem.
• Tetkik.
• Teyit alma.
Bu İHS’nin Ek 2 bölümünde, üzerinde mutabık kalınan prosedürlere yönelik işin bir parçası olarak uygulanabilecek prosedürlerin listesini içeren bir rapor örneği yer almaktadır.
Raporlama
17. Düzenlenecek raporun; kullanıcıların yapılan işin nitelik ve kapsamını anlayabilmesini sağlamak için yürütülen çalışmanın amacını ve üzerinde mutabık kalman prosedürleri, yeterli düzeyde detay vererek açıklaması gerekir.
18. Somut bulgular raporu aşağıdakileri içerir:
(a) Başlık,
(b) Muhatap (normal şartlarda, üzerinde mutabık kalınan prosedürleri uygulaması amacıyla denetçi ile sözleşme yapan müşteri),
(c) Üzerinde mutabık kalman prosedürlerin uygulanacağı ilgili finansal veya finansal olmayan bilgileri belirten bir açıklama,
(ç) Uygulanan prosedürlerin, raporun alıcısı ile üzerinde mutabık kalınan prosedürler olduğuna ilişkin bir açıklama,
(d) Sözleşmenin ilgili İHS uyarınca yürütüldüğüne ilişkin bir açıklama,
(e) İlgili hallerde denetçinin işletmeden bağımsız olmadığına ilişkin bir açıklama,
(f) Üzerinde mutabık kalınan prosedürlerin, ne amaçla uygulandığının belirtilmesi,
(g) Uygulanan prosedürlerin listesi,
(ğ) Denetçinin somut bulgularının, bulunan hata ve istisnalara ilişkin ayrıntıları yeterli düzeyde içerecek şekilde açıklanması,
(h) Uygulanan prosedürlerin bir bağımsız denetim veya sınırlı bağımsız denetim olmadığına ve dolayısıyla herhangi bir güvence verilmediğine ilişkin açıklama,
(ı) Denetçinin ilave prosedürleri uygulamış veya bağımsız denetim ya da sınırlı bağımsız denetim yapmış olması durumunda raporlaması gereken diğer hususların ortaya çıkabileceğini belirten bir açıklama,
(i) Raporun; uygulanacak prosedürler üzerinde mutabakat sağlayan taraflarla sınırlandırılmış olduğuna ilişkin bir açıklama,
(j) Uygun hallerde, raporun sadece belirtilen unsurlar, hesaplar, kalemler veya finansal ve finansal olmayan bilgilerle ilgili olduğu ve bir bütün olarak işletmenin finansal tablolarını kapsamadığına ilişkin bir açıklama,
(k) Raporun tarihi,
(l) Denetçinin adresi,
(m) Denetçinin adı ve imzası.
Bu İHS’nin Ek 2 bölümünde üzerinde mutabık kalınan prosedürlerin finansal bilgilere uygulanmasına yönelik bir işle bağlantılı olarak yayımlanan bir somut bulgular raporu örneği verilmiştir.
Kamu Sektörüne Özgü Hususlar
1. Kamu sektörüne ait bir işe (belirli bir kamu kurumu veya işletmesi hakkında yürütülen bir meclis soruşturması gibi) ilişkin rapor sadece uygulanacak prosedürler üzerinde mutabık kalan taraflarla sınırlandırılamayabilir, daha geniş bir kullanıcı kitlesinin kullanımına sunulabilir.
2. Ayrıca kamu sektöründe mevzuatta yer alan yetki dayanaklarının önemli ölçüde farklılık gösterdiğini ve “üzerinde mutabık kalınan prosedürler”e yönelik işlerin, finansal bilgilerin bağımsız denetimlerinden (örneğin performans raporları gibi) dikkatlice ayırt edilmesi gerektiğini belirtmekte fayda vardır.
Ek 1
Üzerinde Mutabık Kalınan Prosedürlere Yönelik Bir İşe İlişkin Sözleşme Örneği
Aşağıda yer alan sözleşme örneği; bu İHS’nin 9 uncu paragrafında yer alan hükümlerle ilgili rehberlik sağlamakta olup standart bir sözleşme niteliğinde değildir. Sözleşme örneğinin içinde bulunulan şartlara uygun olarak uyarlanması gerekmektedir.
Yönetim Kuruluna (veya denetim şirketi1 ile sözleşme yapan müşterinin diğer ilgili temsilcilerine):
Bu metin, sözleşmenin şartları ile amaçlarına ve denetim şirketi olarak sunacağımız hizmetlerin nitelik ve kısıtlamalarına ilişkin anlayışımızı teyit etmektedir. Sözleşme, üzerinde mutabık kalınan prosedürlere yönelik işler için geçerli olan İlgili Hizmetler Standardına uygun olarak yürütülecek ve bu durum düzenleyeceğimiz raporda belirtilecektir.
Aşağıda yer alan prosedürleri uygulamak ve çalışmamızdan elde edilen somut bulguları size bildirmek konusunda mutabık kalmış bulunuyoruz:
(-Uygun hallerde incelenecek belgeler ve kayıtlar, iletişim kurulacak kişiler ve teyit alınacak taraflar belirtilerek yapılacak özel atıflar dâhil olmak üzere- uygulanacak prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamını bu bölümde açıklayınız.)
Uygulayacağımız prosedürler sadece size (amaç belirtiniz) konusunda yardımcı olmaya yöneliktir. Raporumuz başka herhangi bir amaçla kullanılamaz ve sadece sizin bilginize sunulacaktır.
Uygulayacağımız prosedürler; Bağımsız Denetim Standartlan veya Sınırlı Bağımsız Denetim Standartlarına uygun olarak yapılmış bir bağımsız denetim veya sınırlı bağımsız denetim olmadığından herhangi bir güvence verilmeyecektir.
Personeliniz ile tam bir işbirliği içerisinde olmayı beklemekte ve işimizle ilgili olarak talep edilen her tür kayıt, belge ve diğer bilgileri bize sunacakları hususunda kendilerine güvenmekteyiz.
İşin ücreti, iş için görevlendirilen kişiler için gerekli zamana ve diğer masraflara (ulaşım, konaklama, yeme-içme vb.) dayanarak hesaplanacak ve faturalandırılacaktır. Bir kişiye ödenecek saatlik ücret, üstlenilen sorumluluk derecesi ve gerekli deneyim ve beceri düzeyine göre farklılık gösterir.
Lütfen üzerinde mutabık kaldığımız prosedürler de dâhil olmak üzere sözleşme şartlarının size de uygun olduğunu göstermek üzere bu sözleşmenin ekli kopyasını imzalayarak şirketimize iletiniz.
1 Bağımsız denetim kuruluşu veya tek başına denetim faaliyeti yapan bağımsız denetçidir.
Ek 2
Ticari Borçlar Hesabıyla Bağlantılı Somut Bulgular Raporu Örneği
SOMUT BULGULAR RAPORU
(Uygun olan muhatap - denetçi ile sözleşme yapan taraflar-)
ABC Şirketinin (...) tarihindeki ticari borçlar hesabıyla ilgili olarak ilişikteki tablolarda (bu örnekte gösterilmemiştir) ortaya konan sizinle mutabık kaldığımız prosedürleri uygulamış bulunmakta ve aşağıda liste halinde sunmaktayız. Çalışmamız, üzerinde mutabık kalman prosedürlere yönelik işler için geçerli olan İlgili Hizmetler Standardına uygun olarak yürütülmüştür. Prosedürler ilgili ticari borçlar hesabının geçerliliğinin tarafınızca değerlendirilmesine yardımcı olmak amacıyla uygulanmıştır ve aşağıda özetlenmiştir:
1. ABC Şirketi tarafından hazırlanan (...) tarihli ticari borçlar hesabının geçici mizanına yapılan ilaveleri elde ettik ve kontrol ettik; söz konusu geçici mizandaki bakiye toplamını ilgili defteri kebir hesabının bakiyesi ile karşılaştırdık.
2. Ekteki listede yer alan ana tedarikçiler ile bunlara olan (...) tarihindeki borç tutarlarını (bu örnekte gösterilmemiştir) (...) tarihli geçici mizanda yer alan ilgili isimlerle ve tutarlarla karşılaştırdık.
3. Tedarikçiler tarafından gönderilen hesap dökümlerini elde ettik veya tedarikçilerden (...) tarihindeki borç bakiyesini teyit etmelerini talep ettik.
4. Söz konusu hesap dökümlerini veya teyitleri 2 nci maddedeki tutarlarla karşılaştırdık. Mutabık olunmayan tutarlar için, ABC Şirketinden mutabakat sonuçlarını elde ettik. Elde edilen mutabakat sonuçlan için, her biri xxx tutarı üzerinde olan ödenmemiş faturalar, kredi mektupları ve ödenmemiş çekleri tespit ettik ve listeledik. Sonradan alınan fatura ve kredi mektupları ile yine somadan ödenen çekleri ayırdık ve inceledik, aslında mutabakat sonuçlarında ödenmemiş olarak listelenmeleri gerektiği sonucuna vardık.
Bulgularımızı aşağıda raporlamaktayız.
(a) 1 inci maddeyle ilgili olarak, ilavelerin doğru olduğunu ve toplam tutarların mutabakat sağladığını tespit ettik.
(b) 2 nci maddeyle ilgili olarak, karşılaştırılan tutarların mutabakat sağladığını tespit ettik.
(c) 3 üncü maddeyle ilgili olarak, tüm tedarikçilerin hesap dökümlerinin mevcut olduğunu tespit ettik.
(ç) 4 üncü maddeyle ilgili olarak, tutarların mutabakat sağladığını tespit ettik veya
mutabık olmayan tutarlarla ilgili olarak, aşağıdaki istisnalar dışında ABC Şirketi tarafından mutabakat hesaplamalarının hazırladığını ve xxx tutarının üzerinde olan ödenmemiş faturalar, kredi mektupları ve ödenmemiş çeklerin mutabakat kalemleri olarak uygun şekilde listelendiğini ortaya koyduk:
(İstisnaların detaylarını veriniz)
Yukarıda yer alan prosedürler Bağımsız Denetim Standartları veya Sınırlı Bağımsız Denetim Standartlarına uygun olarak yürütülmüş bir bağımsız denetim veya sınırlı bağımsız denetim olmadığı için, (...) tarihi itibarıyla ödenecek ticari borçlar hesabına ilişkin herhangi bir güvence vermemekteyiz.
İlave prosedürler uygulamış veya Bağımsız Denetim Standartları veya Sınırlı Bağımsız Denetim Standartlarına uygun olarak finansal tabloların bağımsız denetim veya sınırlı bağımsız denetimini yürütmüş olsaydık, size raporlayacağımız başka hususlar dikkatimizi çekebilirdi.
Raporumuz sadece bu raporun birinci paragrafında belirtilen amaca yöneliktir ve sizin bilginize sunulmuştur, başka herhangi bir amaçla kullanılamaz ve başka herhangi bir tarafa sunulamaz. Bu rapor sadece yukarıda belirtilen hesaplar ve kalemlerle ilgilidir, ABC Şirketinin finansal tablolarından hiçbirini bir bütün olarak kapsamaz.
Bağımsız Denetçinin Adı ve İmzası
Raporun Tarihi
Bağımsız Denetçinin Adresi