KolayuyumGiriş yap

75935942-050.01.04 - [01/137] Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 16/05/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04 - [01/137] Sayılı Kararı

Tür
Resmi Gazete
Atıf
75935942-050.01.04 - [01/137] Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 16/05/2019 Tarihli ve 75935942-050.01.04 - [01/137] Sayılı Kararı (R.G. 21.05.2019/30780)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Konu: FFMS 9 Zekât’ın Yayımlanması

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9’uncu maddesi uyarınca; Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarının (FFMS) mevzuatımıza kazandırılması amacıyla, “FFMS 9 Zekât”ın yayımlanmasına karar verilmiştir.

Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 9

Zekât

Standart Metni

1 Standardın Kapsamı

Bu Standart, Zekât matrahının belirlenmesine, Zekât matrahına dâhil edilen kalemlerin ölçümüne ve katılım bankalarının veya faizsiz finans kuruluşlarının1 finansal tablolarında Zekâtın açıklanmasına ilişkin muhasebe uygulamalarını içerir. Ek (A), bu Standardın ayrılmaz bir parçasını oluşturur.

Bu Standart hükümlerinin, katılım bankasının ana sözleşmesine ya da faaliyette bulunduğu ülkenin mevzuatına aykırı olması durumunda, söz konusu aykırılık açıklanır. (Paragraf 1)

2 Zekât Matrahının Muhasebeleştirilmesi

2/1 Zekât matrahının belirlenmesi

Zekât matrahı, net varlıklar ve net yatırılmış fonlar yöntemlerinden biri esas alınarak hicri takvim yılı için %2,5; miladi takvim yılı için %2,5775 oram kullanılarak belirlenir. Her iki yöntemde kullanılan farklı değerleme esaslarına gereken özen gösterilerek ilgili kalemler tutarlı bir şekilde değerlenir ve sınıflandırılır. Her iki yöntem de finansal durum tablosu açısından birbirine tam olarak eşittir (Bkz. Ek B). (Paragraf 2)

2/1/1 Net varlıklar yöntemi

a) Zekât matrahı, net varlıklar yöntemi kullanılarak aşağıdaki şekilde belirlenir:

Zekât matrahı = Zekâta tabi varlıklar - (finansal durum tablosu tarihi itibarıyla sona eren yılda vadesi gelmiş yükümlülükler + kısıtlanmamış yatırım hesabı sahiplerine ait özkaynaklar + azınlık payları + devletin sahip olduğu özkaynaklar + vakıfların sahip olduğu özkaynaklar + hayır kuramlarının sahip olduğu özkaynaklar + bireylerin sahip oldukları hariç, kâr amacı gütmeyen işletmelerin sahip olduğu özkaynaklar). (Paragraf 3)

Zekâta tabi varlıklar; nakit ve nakit benzerlerini, şüpheli alacaklara ilişkin karşılıklar düşüldükten sonraki alacakları, ticari amaçla edinilen varlıkları (örneğin stok, menkul kıymetler, gayrimenkul vb.) ve finansman varlıklarını (örneğin; Mudârebe, Müşâreke, Selem ve İstisnâ vb.) içerir. Finansman varlıklarının, değerinde meydana gelen düşüklükler veya tahsil edilememesiyle ilgili olarak ayrılan karşılıklar düşüldükten sonraki net tutarı esas alınır. Finansman varlıklarıyla ilgili duran varlıkların ediniminde kullanılan fonlar bu tutardan indirilir. (Paragraf 4)

b) Ticari amaçla edinilen varlıklar, Zekâtın hesaplanacağı tarih itibarıyla nakit benzeri değerleri üzerinden ölçülür. (Paragraf 5)

c) Tarımsal ürünler ya da canlı hayvan (deve, inek, koyun, keçi gibi) biçimindeki ticarete elverişli varlıkların Zekâta tabi olup olmadığı belirlenirken; Fıkhî hükümlere göre söz konusu varlıklar için belirlenmiş oranlar ve nisap miktarı (Zekât ödeme yükümlülüğüne ilişkin asgari tutar) göz önünde bulundurulur. (Paragraf 6)

2/1/2 Net yatırılmış fonlar yöntemi

a) Zekât matrahı, net yatırılmış fonlar yöntemi kullanılarak aşağıdaki şekilde belirlenir:

Ödenmiş sermaye + yedekler + varlıklardan indirilmemiş karşılıklar + dağıtılmamış kârlar + net kâr + finansal durum tablosu tarihi itibarıyla sona eren yılda vadesi gelmemiş yükümlülükler - (net duran varlıklar + ticari amaçla edinilmemiş yatırımlar, örneğin, kiralama amaçlı gayrimenkul + birikmiş zararlar). (Paragraf 7)

b) Madde 2/1'de belirtildiği üzere, her iki yöntemde kullanılan farklı değerleme esaslarına gereken özen gösterilerek ilgili kalemler tutarlı bir şekilde değerlendiğinde ve sınıflandırıldığında, her iki yöntem birbirine tam olarak eşittir. (Paragraf 8)

2/2 Finansal tablolarda Zekât

2/2/1 Katılım bankasının Zekât ödeme yükümlülüğünün bulunduğu durumlar:

Aşağıdaki durumların herhangi birinde Zekât, katılım bankasının (faaliyet dışı) gideri olarak kabul edilir ve gelir tablosunda net kârın belirlenmesine dâhil edilir:

a) Kanunların, katılım bankasının Zekât yükümlülüğünü yerine getirmesini öngördüğü durumlarda,

b) Katılım bankasının ana sözleşmesi ya da diğer düzenlemelerinin, katılım bankasının Zekât yükümlülüğünü yerine getirmesini öngördüğü durumlarda ve

c) Ortaklar genel kurulunun, katılım bankasının Zekât yükümlülüğünü yerine getirmesini öngören bir karar aldığı durumlarda.

Ödenmemiş Zekât, yükümlülük olarak dikkate alınır ve katılım bankasının finansal durum tablosunda yükümlülükler bölümünde sunulur. (Paragraf 9)

2/2/2 Katılım bankasının Zekât ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı ancak vekâleten bu yükümlülüğü yerine getirdiği durumlar:

a) Ortaklardan bazılarının ya da tamamının, katılım bankasındaki yatırımlarıyla ilgili Zekât yükümlülüklerini katılım bankasının vekâleten dağıtılabilir kâr paylarıyla yerine getirmesini istemesi durumunda Zekât, ortakların dağıtılabilir kârdaki paylarından indirilir. (Paragraf 10)

b) Ortaklardan bazılarının ya da tamamının Zekât yükümlülüklerini, katılım bankasının vekâleten yerine getirmesini istemesi ve katılım bankasının, ortakların bu yükümlülüklerini yerine getirmek için yeterli dağıtılabilir kârları olmamasına rağmen bunu yapmayı kabul etmesi durumunda, katılım bankası tarafından ödenen bu tutarlar, söz konusu ortaklardan alacak olarak kaydedilir. (Paragraf 11)

2/2/3 Katılım bankasından alınacak Zekât ile diğer fon kaynaklarından alınan Zekât, Zekât ve sadaka fonunun kaynakları ve kullanımları tablosunda sunulur. (Paragraf 12)

3 Açıklama Hükümleri

3/1 Zekât matrahının ve bu matraha dâhil kalemlerin belirlenmesinde kullanılan yöntem finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 13)

3/2 Katılım bankasının danışma kurulunun bu Standardın kapsamına girmeyen Zekâtla ilgili konulara ilişkin kararları finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 14)

3/3 Katılım bankasının bir holding şirketi olarak, bağlı ortaklıklarındaki Zekât yükümlülüklerine ilişkin paylarını ödeyip ödemediği finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 15)

3/4 Katılım bankasının Zekât ödememesi durumunda, her bir paya isabet eden Zekât tutarı finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 16)

3/5 Yatırım hesabı sahiplerine ait özkaynaklara isabet eden Zekât tutarı finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 17)

3/6 Katılım bankasının yatırım hesabı ve diğer hesap sahipleri adına Zekât toplayıp toplamadığı ve onlar adına ödeme yapıp yapmadığı finansal tablo dipnotlarında açıklanır. (Paragraf 18)

3/7 Zekât matrahının belirlenmesinde, katılım bankasının danışma kurulu tarafından uygulanan kısıtlamalar finansal tablo dipnotlarında açıklanır. Net yatırılmış fonlar yönteminde, ticari amaçla edinilmemiş net duran varlıkların ve yatırımların toplam tutarının, ödenmiş sermaye ve yedeklerin toplam tutarını aşmasına izin verilmemesi bu tür bir kısıtlamaya örnek olarak verilebilir. (Paragraf 19)

3/8 Faizsiz Finans Muhasebe Standardı 1: Katılım Bankaları ve Faizsiz Finans Kuruluşlarının Finansal Tablolarında Genel Sunum ve Açıklama’daki açıklama hükümleri dikkate alınır. (Paragraf 20)

4 Yürürlük Tarihi

Bu Standart, 1 Ocak 2020 veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinde uygulanır. Erken uygulamaya izin verilmektedir. (Paragraf 21)

1 Bundan sonra katılım bankası veya katılım bankaları olarak ifade edilecektir.

Ek (A) Zekat matrahının belirlenmesine dahil edilen kalemlere ilişkin örnek

Ek (B) Zekat matrahının nasıl belirleneceğini gösteren örnek

Ek(G)

Tanımlar

Zekât

Kelime anlamıyla Zekât; bereket, arınmak, artmak ve hayırların çoğalması anlamına gelir. Zekât olarak adlandırılmasının nedeni, serveti temizlemesi ve korumasıdır. Fıkhı hükümlere göre Zekât, belirli mallarda belirli şartlar (dönem, nisap miktarı, oran gibi) doğrultusunda ödenmesi gereken yükümlülüktür. Zekât, Kuran-ı Kerim’de belirtildiği şekilde kendisine Zekât düşen kimseler için Allah Teâlâ’nın takdir ettiği belirli miktardır. Zekât kelimesi ayrıca Zekâta tabi mallardan (servetten) ödenen miktarı belirtmek için de kullanılır.

Nakit ve Nakit Benzerleri

Nakit ve nakit benzerleri, yerli ve yabancı para birimi cinsinden nakdi ve katılım bankalarının istediğinde tamamını geri çekebileceği merkez bankası ile diğer kuruluşlardaki hesaplarını içerir.

Zekâtın amaçları açısından nakit ve nakit benzerleri, yukarıdakilere ilaveten para, külçe ve diğer biçimlerdeki altın ve gümüşü de içerir.