KolayuyumGiriş yap

2804 Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Kanunu

Tür
Resmi Gazete
Atıf
2804 Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Kanunu (R.G. 22.06.1935/3035)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1

Hükmî şahsiyeti haiz olmak ve bütün muamelelerinde bu kanun ile hukuku hususiye ahkâmına tâbi bulunmak üzere Ankarada bir M. T. A. Enstitüsü, (Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü) kurulmuştur.

M. T. A. Enstitüsü ticarî usullere göre idare olunur. Bu enstitünün bütün sarfiyat ve muamelâtı, muhasebei umumiye, artırma, eksiltme ve ihale kanunlarına ve Divanı Muhasebatın vize ve murakabesine tâbi değildir.

Madde 2

M. T. A. Enstitüsünün başlıca vazifesi:

Memleketimizde işletmeğe elverişli maden ve taşocağı sahaları bulunup bulunmadığını ve işletilen maden ve taşocaklarının daha faydalı surette işletilmelerinin nelere mütevakkıf olduğunu araştırmak ve buna muktazi veya müteferri bulunan arama ameliyatı, fennî ve jeolojik tetkikat, kimyevî tahlil ve fennî tecrübeler yapmak, harita almak, plân, mürtesem, maktalar resmetmek, proje ve fennî raporlar, rantabilite hesabları tanzim etmek gibi bütün teknik ve ilmî işleri görmek ve memleketin madenlerinde ve maden sanayiinde çalışacak Türk mühendis, fen memuru, ustabaşı ve mütahassıs işçi yetiştirmektir.

Madde 3

M. T. A. Enstitüsü İktısad Vekâletinden emir verildiği takdirde ikinci maddede yazılı işlerden başka, diğer fennî veya jeolojik tetkikleri, tahlilleri ve fen tecrübelerini yapabilir ve topoğrafya haritaları alabilir.

Madde 4

Maden tetkik ve arama enstitüsü, ikinci maddede yazılı işlerden her hangi bir kısmını, İktısad Vekâletinin müsaadesile, başkalarına da yaptırmak salâhiyetini haizdir.

Madde 5

M. T. A. Enstitüsü, ikinci maddede yazılı işleri, İktısad Vekâletinden başka diğer Hükûmet dairelerile Hükûmete bağlı müesseseler ve diğer hakikî veya hükmî şahıslar hesabına ücret mukabilinde yapabilir. Bu işlerden, tetkikat ve arama ameliyatı yapmak, harita almak gibi saha üstünde görülecek neviden olanlar hakkında İktısad Vekâletinden müsaade alınmak lâzımdır.

Hükûmet ile Hükûmete bağlı müesseselerden başka hakikî veya hükmî şahısların tamamına veya ekseriyet hissesine sahib oldukları petrol iptidaî istikşaf veya taharri ruhsatnamesi, maden taharri ruhsatnamesi, maden ocağı ruhsat tezkeresi, veya maden imtiyazı sahalarında M. T. A. Enstitüsü tarafından ücretsiz de arama ameliyatı yapılabilir. Bu takdirde alâkadarlar ile Enstitü arasında, arama ameliyatından doğacak menfaatlerden Devletin istifade edeceğine dair İcra Vekilleri Heyetinin kararına iktiran etmiş bir mukavele yapılmak lâzımdır.

Madde 6

M. T. A. Enstitüsü, hakikî veya hükmî şahıslar tarafından işletilen maden ve taş ocaklarında, veya üstlerinde hakikî veya hükmî şahısların tam veya ekseriyet hisse olarak maden ve taş ocakları hakkı bulunan sahalarda, İktısad Vekâletinin müsaadesile lüzumlu görülecek fenni veya jeolojik tetkikatı yapmağa ve harita almağa salahiyetlidir. Sahalarında bu suretle tetkikat yapılacak hakikî veya hükmî şahıslar, M.T.A. Enstitüsünün işlerini kolaylaştırmağa ve buna kendi yapmış oldukları ameliyatı, tesisatı, harita, plân ve maktaları, projeleri fen raporlarını ve rantabilite hesablarını göstermeğe mecburdurlar.

Madde 7

M. T. A. Enstitüsü, kendi, hesabına, maden tetkikatı veya maden arama ameliyatı yapacağı yerler için maden kanunlarına tevfikan taharri veya iptidaî istikşaf ruhsatnamesi almağa mecbur değildir.

Her hangi bir vilâyetin tekmil sahasında veya bir kısmında, M. T. A. Enstitüsü tarafından, muayyen maden cevheri aranılacağını, İktısad Vekâleti, alâkadar vilâyete bildirdiği takdirde, aksi iş’ar vuku buluncıya kadar, bildirilen saha ve maden cevheri için hiç bir kimseye taharri ruhsatnamesi verilemez. Ancak İktisad Vekâletinin alâkadar vilâyete bildirmesinden önce başkaları tarafından usulü dairesinde yapılmış müracaatlardan doğan haklar mahfuzdur.

Madde 8

Mekşuf madenler ile her hangi bir sebeble tamamı veya ekseriyet hissesi Hükûmete geçmiş madenlerin sahasında, M. T. A. Enstitüsü tarafından arama ameliyatı yapıldığı takdirde bu işlerin arkası alınıncıya kadar İktısad Vekâleti bu madenleri hiç bir kimseye devir ve ihale edemez.

Madde 9

Kendi hesabına maden veya taşocağı için arama ameliyatı yaptığı bir sahada, ameliyatın sonunda, M.T.A. Enstitüsü:

a - Arama ameliyatı yapılan yerler ile bunların maden yatağını kestiği noktalar gösterilmiş ve yatağın tahmini vaziyeti çizilmiş olmak şartile, aranılan sahanın topoğrafya ve jeoloji haritalarını,

b - Yapılan ameliyatın mürtesm ve maktalarile yatağın vüsat ve imtidadını anlatan resim, makta ve taslakları;

c - Yatağın vaziyetini izah ve tarihçesinden bahseden ve işletmeğe elverişli görüldüğü takdirde tasarlanan işletmenin ana hatlarını ihtiva eyliyen bir fen raporunu;

d - Bu arama ameliyatı için yapılan masrafların hulâsasını, bir dosya halinde İktısad Vekâletine verecektir.

Madde 10

M. T. A. Enstitüsünün hesab senesi malî senedir. Enstitü her senenin ikinci kânun ayının bitmesinden evvel, gelecek sene zarfında yapacağı işlerin programile kadrosunu, tesisat ve demirbaş eşyasının bedellerinin tutarını Enstitünün masrafları karşılığı olmak üzere umumî bütçeden kendisine verilmesi lâzımgelen meblâğın tahminî hesabını gösteren bir raporunu İktısad Vekâletine verir. İktisad vekâleti tarafından bu raporun tetkiki sonucunda tasdik edilecek yıllık iş programı dairesinde muamele yapılır.

M. T. A. Estitüsü, sene içerisinde, işlerinin almış olduğu inkişaf dolayısile tasdik edilen yıllık iş programından ayrılmak mecburiyetinde kaldığı takdirde, vaziyeti vaktinde Vekâlete bildirecek ve alacağı direktiflere göre işini yürütecektir.

Madde 11

M. T. A. Enstitüsünün varidatı

a - İktısad Vekâletinin bütçesine konulup enstitüye tediye edilecek olan tahsisattan;

b - Beşinci maddeye tevfikan ücret mukabilinde yapacağı işlerden alacağı ücretlerden ve kendi hesabına arama ameliyatı yaptığı sahaları işletmeğe vazeden müesseselerden, bu arama ameliyatı masraflarına karşılık olarak, alacağı meblâğlardan;

c - Kendisine nakid veya ayniyat suretile yardımda bulunulduğu ve bu yardımın kabulüne İktısad Vekâletince muvafakat olunduğu takdirde bunun tutarından veya kıymetinden;

d - Mevcudlarının getirebileceği faiz ve iradlardan;

e - Maden ve taşocakları işletenlerin istihdam eyledikleri ecnebi mühendis ve mütehassıslar mukabilinde Türk genci yetiştirmek üzere Hazineye yatıracakları ve Hazinece aynen enstitüye tesviye edilecek olan ücretlerden; ibarettir. Bu varidattan hesab yılı sonuna kadar sarfedilmiyenler enstitünün ertesi sene varidat hesabına nakledilir.

“C„ fıkrasında yazılı ücretler münhasıran Türk mühendis ve mütehassıslar yetiştirmek hususlarına tahsis edilerek bu kısım varidatın ve ona tekabül eden masrafların hesabı ayrıca tutulacaktır.

Madde 12

M. T. A. Enstitüsünün memur ve müstahdemleri halk ile ve mensub oldukları enstitü ile, muamele ve münasebetlerinde, hususî müessese müstahdemleri gibi muameleye tâbi olup haklarında Memurin Muhakematı hakkındaki kanun ile Memurin Kanunu hükümleri tatbik olunmaz.

M. T. A. Enstitüsüne aid mallar Devlet malıdır. Bunları çalanlar, ihtilas edenler, zimmetine geçirenler veya her ne suretle olursa olsun suistimal edenler hakkında Devlet mallarına karşı işlenen bu çeşit suçlara aid cezaî takibat yapılır.

Madde 13

M. T. A. Enstitüsü, Devlet müesseselerine ve Sümerbankla, Ziraat, Emlâk ve Eytam Bankaları gibi millî müesseselere mahsus haklar ve imtiyazlar ile Teşviki Sanayi kanununa göre birinci sınıf maden ocaklarına verilen müsaade ve muafiyetlerden istifade eder.

Madde 14

M. T. A. Enstitüsünün hesabları, biri İktısad ve diğeri Maliye Vekâletince her hesab yılı başında birer yıl için tayin edilen iki murakibden mürekkeb bir heyet marifetile murakabe olunur. Murakıbler, ticari ve sınaî müesseseler muhasebesine vâkıf olanlar arasından seçilir. Bunlara verilecek ücret her sene umumî heyetçe tayin olunur. Murakıbler enstitünün mevcudlarını ve her nevi muamelelerini tetkik ve murakabe ile mükelleftir. Üç ayda bir muamelât hakkında Maliye ve İktısad Vekâletlerine bir rapor verirler. Bu raporların birer sureti umumî heyete tevdi olunacak senelik rapora bağlanır.

Bu murakiblik vazifesi, muhassas ücreti verilmek şartile ayni vasıfları haiz Hükûmet memurlarına da gördürülebilir. Müddeti biten murakibler yeniden tayin edilebilir.

Madde 15

İktısad Vekâleti, lüzum gördükçe, M. T. A. Enstitüsünün bütün işlerini, muamelelerini ve hesablarını teftiş ve murakabe ettirir.

Madde 16

M. T. A. Enstitüsü, senelik blânçosunu ve bu blânço ile sene içinde yapılan işler hakkında izahatı muhtevi bir raporu her malî senenin sonundan itibaren nihayet üç ay içinde İktısad Vekâletine vermeğe mecburdur. İktısad Vekâleti, bunları ve murakabe heyetinin yıllık raporunu kendi mütaleasile birlikte umumî heyetin tasdik ve tasvibine konulmak üzere tevdii tarihinden itibaren iki ay içinde Başvekâlete verir.

Madde 17

M. T. A. Enstitüsünün umumî heyeti, Başvekâletten intihab edilecek üç murahhas ile Büyük Millet Mensinin Bütçe, İktısad ve Divanı Muhasebat Encümenleri Azalarının toplantısından vücude gelir.

Madde 18

Umumî heyet, Başvekâletten gönderilip Büyük Millet Meclisi Reisi tarafından havale edilen M. T. A. Enstitüsünün yıllık biânçosu ile raporunu, murakabe heyetinin yıllık raporunu ve İktısad Vekâletinin bunlar hakkındaki mütaleasını tetkik edip enstitünün blânçosunun tasdiki ve raporların tasvibi veya bunların reddi hakkında karar verir.

Umumî heyetin blânçoyu tasdik ve raporları tasvib kararı M. T. A. Enstitüsü, memurlarının ibrasını tazammun eder.

Madde 19

M. T. A. Enstitüsü, maden araması ve ameliyatı ile uğraşan ve şube adedleri ihtiyaca göre değişen teknik bir kısım ile. Jeolojik--Mineraloji-Paleontoloji, tahlil ve tecrübe lâburatuarları, Topoğrafya şubelerini ve bir fen kalemini ihtiva eyliyen ilmi bir kısımdan, ve muhasebeyi de muhtevi bulunan idari bir kısımdan müteşekkildir.

Madde 20

M.T.A. Enstitüsü, İktisad Vekâletinin inhası üzerine İcra Vekilleri Heyetinin kararı ve Cümhur Reisinin tasdikile tayin edilen bir genel direktör tarafından idare olunur.

Madde 21

M.T.A. Enstitüsünde, genel direktörden başka bir genel direktör muavini ile görülecek lüzum ve ihtiyaç nisbetinde şube âmirleri, mütehassıs, mühendis ve diğer memur ve müstahdemler bulunur.

Genel direktör muavini ile kısım ve şube âmirleri, genel direktörün inhası üzerine İktısad Vekâleti tarafından ve diğer mütehassıs ve mühendislerle memurlar genel direktör tarafından tayin edilirler.

Madde 22

M.T.A. Enstitüsünün genel direktör muavini ile mütehassıs ve mühendislerinin ve fen memurları ile ustalarının İktısad Vekâletinin muvafakatile ecnebi olması caizdir.

Madde 23

M.T.A. Enstitüsünün idare ve murakabe şekillerile genel direktör ve murakiblerin vazife salâhiyetleri, enstitünün dahilî teşkilâtile sureti idaresi, bu kanunun mer’iyeti tarihinden itibaren en geç bir yıl zarfında İktısad Vekâletince tanzim ve İcra Vekilleri Heyetince tasdik edilecek bir dahilî talimatname ile tesbit olunur.

Madde 24

(2450) numaralı İktısad Vekâleti teşkilât ve vazifeleri hakkındaki kanunun birinci maddesindeki (C) bendinin (12) numaralı fıkrası ve ayni kanunun (1) numaralı cetvelindeki Maadin tetkik heyeti ile (2189) numaralı petrol ve altın arama ve işletme idareleri hakkındaki kanun hükümleri ilga edilmiştir.

Altın ve petrol arama ve işletme idarelerinin bütün hakları, borçları ve mevcudları M. T. A. Enstitüsüne geçer.

Muvakkat madde 1

Bu kanunun mer’iyete girdiği tarihten itibaren 1935 hesab yılının sonuna kadar geçen müddet M. T. A. Enstitüsünün ilk hesab yılıdır. Bu ilk hesab yılına aid olan iş programını havi raporun, bu kanunun mer’iyete girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tanzim ve tasdik edilmesi şarttır.

Muvakkat madde 2

Altın ve petrol arama ve işletme idarelerinin bütün haklarına, borçlarına ve mevcudlarına aid devir ve intikal muameleleri, bu kanunun mer'iyeti tarihinden itibaren iki ay içinde bitirilecektir.

Devir ve intikal muamelesi bitirilinciye kadar bu idarelerdeki memur ve müstahdemler işlerine devam ederler.

Muvakkat madde 3

Zonguldakta bulunan tahlilhane ile mülga maden mektebinin mevcud gayrimenkullerile demirbaş eşya ve malzemesinden İktısad Vekâletinin tensib ettikleri M. T. A. Enstitüsüne meccanen verilir.

Muvakkat madde 4

1935 yılı İktısad Vekâleti bütçesinin 664 üncü faslının 1 inci maddesinden (42 000) lira ayni bütçenin 695 inci faslına mevzu (240 000) lira işbu kanunun 11 inci maddesinin (a) bendi mucibince M. T. A. Enstitsüne geçer. Bundan başka M. T. A. Enstitüsünün 1935 hesab senesi için işbu kanunun 11 inci maddesinin (a) fıkrasına tevfikan tediye edilmek üzere İktısad Vekâleti 1935 yılı bütçesinde yeniden açılacak muavenet faslına (400 000) lira tahsisat konulmuştur.

Madde 25

Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.

Madde 26

Bu kanunun hükümlerini İcraya İcra Vekilleri Heyeti memurdur.