KolayuyumGiriş yap

6821 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 29/12/2016 Tarihli ve 6821 Sayılı Kararı

Tür
Resmi Gazete
Atıf
6821 Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 29/12/2016 Tarihli ve 6821 Sayılı Kararı (R.G. 31.12.2016/29935)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 29/12/2016 tarihli toplantısında;

“Doğal Gaz İletim Lisansı Sahibi Şirketlerin Tarifelerine Esas Gelir Tavanlarının Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar” çerçevesinde 23/05/2003 tarihli ve DİL/148-17/021 numaralı iletim lisansı sahibi Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin (BOTAŞ) ekteki İkinci Uygulama Dönemine İlişkin Yöntem Bildirimi’nin onaylanmasına ve söz konusu Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasına,

karar verilmiştir.

Ek

İKİNCİ UYGULAMA DÖNEMİNE İLİŞKİN YÖNTEM BİLDİRİMİ

1. GİRİŞ:

İletim ve Sevkiyat Kontrol Tarifelerini Hesaplama ve Uygulama Yöntem Bildirimi doğal gaz piyasası mevzuatı esas alınarak hazırlanmıştır. Bu dokümanda, Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi’nin (BOTAŞ) iletim ve sevkiyat kontrol tarifelerinin belirlenmesinde ve uygulanmasında izlenen yöntem açıklanmaktadır.

Bu Yöntem Bildirimi, 03/10/2013 tarihli ve 4638-1 sayılı Kurul Kararı eki “Doğal Gaz İletim Lisansı Sahibi Şirketlerin Tarifelerine Esas Gelir Tavanlarının Belirlenmesine İlişkin Usul Ve Esaslar” (Metodoloji) kapsamında belirlenen 01/01/2017 tarihinde başlayan ikinci uygulama dönemi boyunca geçerlidir. Ancak, ilgili Yöntem Bildiriminin sunulması aşamasında öngörülmeyen durumların ortaya çıkması veya piyasadaki gelişmelerin Yöntem Bildiriminde değişiklik yapılmasını gerekli kılması durumunda Kurul tarafından re’sen veya BOTAŞ’ın talebi üzerine Kurul onayı ile değişiklik yapılması mümkündür.

İletim tarifelerinde giriş-çıkış sistemi esas alınmakta olup tarifeler kapasite ve hizmet bedellerinden oluşur. Kapasite bedelleri; 11 giriş noktası, 1 çıkış noktası ve 1 ihracat çıkış noktası için belirlenerek ilgili noktalar için rezerve edilen kapasiteye uygulanır. Ayrıca, sistemde taşınan gaz miktarına uygulanmak üzere ülke genelinde geçerli olan hizmet bedeli belirlenir.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) tarafından tarife uygulama döneminin her bir yılı için onaylanan gelir tavanlarının %45’i kapasite bedelleri, %55’i ise hizmet bedeli ile karşılanır.

Bu dokümanda sevkiyat kontrol bedelleri olarak, BOTAŞ İletim Şebekesi İşleyiş Düzenlemelerine İlişkin Esaslar (ŞİD) uyarınca dengesizlik, düzensizlik, hizmet kesintisi, kesinti dengeleme ve asgari basınç bedellerine yönelik hesaplama metodolojisine yer verilmiştir.

Bu dokümanda geçen;

• Kış Dönemi; 1 Kasım günü saat 08:00’da başlayıp 1 Nisan günü saat 08:00’da sona eren dönemi,

• Ara Dönem; Nisan, Eylül ve Ekim aylarını içeren dönemi,

• Yaz Dönemi; 1 Mayıs günü saat 08:00’da başlayıp 1 Eylül günü saat 08:00’da sona eren dönemi

ifade eder.

2. İLETİM TARİFELERİ

Kapasite ve hizmet bedellerinden oluşan iletim tarifelerinin hesaplanmasında, bedeller arasındaki farklılıkları azaltabilmek amacıyla kapasite bedelleri için sosyalizasyon uygulanır.

2.1. Kapasite Bedellerine Esas Noktalar:

İletim şebekesinin kapasite bedellerine esas alınan noktaların tanımları aşağıda belirtilmektedir:

Giriş 1: Rusya-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı ile Türkiye’ye giriş yapan doğal gazın, miktarları ile kalitesinin belirlendiği Malkoçlar Ana Ölçüm İstasyonu’dur.

Giriş 2: Marmara Ereğlisi LNG Terminalinde, iletim şebekesine sevk edilen gazlaştırılmış LNG’nin miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 3: Mavi Akım Doğal Gaz Boru Hattı ile Türkiye’ye giriş yapan doğal gazın, miktarları ile kalitesinin belirlendiği Durusu Ana Ölçüm İstasyonu’dur.

Giriş 4: İran-Türkiye Doğal Gaz Boru Haiti’nin Türkiye sınırına girdiği nokta olup, teslim alman miktarlar ve kalite değerleri İran tarafındaki Bazargan Ölçüm İstasyonu’nda belirlenir.

Giriş 5: Azerbaycan-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı ile Türkiye’ye giriş yapan doğal gazın, miktarları ile kalitesinin belirlendiği Türkgözü Ana Ölçüm İstasyonu’dur.

Giriş 6: Egegaz Aliağa LNG Terminalinde, İletim şebekesine sevk edilen gazlaştırılmış LNG’nin miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 7: BOTAŞ Kuzey Marmara ve Değirmenköy-Silivri Doğal Gaz Yeraltı Depolarından çekilerek iletim şebekesine sevk edilen doğal gazın miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 8: TPAO Akçakoca Üretim Tesislerinden iletim şebekesine sevk edilen doğal gazın miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 9: TEMI Edime Üretim Tesislerinden iletim şebekesine sevk edilen doğal gazın miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 10: ETKİ LNG Terminalinde, iletim şebekesine sevk edilen gazlaştırılmış LNG’nin miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Giriş 11: Tuz Gölü Yeraltı Depolama Tesisinden çekilerek iletim şebekesine sevk edilen doğal gazın miktarlarının ve kalite değerlerinin belirlendiği ölçüm ünitesinin çıkış vanasının çıkış tarafıdır.

Çıkış Noktası: Taşıyıcı tarafından teslim alman doğal gazın, Taşıtanlara veya onlar adına hareket edenlere teslim edildiği tüm çıkış noktaları, tek bir çıkış zonu içinde yer alıyor olarak değerlendirilmiştir.

İhracat Çıkış Noktası: Türkiye - Yunanistan Doğal Gaz Boru Hattı’nın Yunanistan sınırına girdiği nokta olup, teslim edilen miktarlar ve kalite değerleri Yunanistan tarafındaki Kipi Ölçüm İstasyonunda belirlenir.

2.2. Kapasite Bedelleri İçin Öngörülen Gelir Tavanının Tahsisi:

İlgili yıl için onaylanan gelir tavanının %45’inin kapasite bedelleri üzerinden karşılanması esastır. Bu tutarın ihracat çıkış noktasının toplam yatırım harcaması (CAPEX) içerisindeki oranına tekabül eden kısmı ihracat çıkış noktası için gelir tavanı olarak belirlenir, kalan kısım diğer noktalara tahsis edilir. İhracat çıkışa tahsis edilen gelir tavanı hariç tutarın Bölüm 2.1.’de tanımlanan noktalara ait kapasite bedellerine tahsisinde ilgili noktaların sabit kıymet değeri ve iletim stoku maliyeti dikkate alınır. Bu şekilde bulunan tutarlara giriş noktalarına mahsusen sosyalizasyon uygulanır.

Her bir noktaya tahsis edilen gelir tavanı Eşitlik (1)’e göre hesaplanır.

Bu eşitlikte geçen;

i: Bölüm 2.1.’de tanımlanan her bir noktayı (ihracat çıkış noktası hariç),

n: Bölüm 2.1.’de tanımlanan toplam nokta sayısını (ihracat çıkış noktası hariç),

NGTi: i noktasına tahsis edilen gelir tavanını,

KGT: İhracat çıkış noktası hariç kapasite bedellerine tahsis edilen gelir tavanını, SKDi: i noktası için tarife hesaplamalarında esas alınan sabit kıymet değerini,

İSMi: i noktası için tarife hesaplamalarında esas alınan iletim stoku maliyetini

ifade eder.

Giriş Noktaları arasında farklılıkları gidermek amacı ile yapılan sosyalizasyon uygulamasında Eşitlik (2) kullanılır.

Bu eşitlikte geçen;

j: Bölüm 2.1.’de tanımlanan her bir giriş noktasını,

m: Bölüm 2.1.’de tanımlanan toplam giriş noktası sayısını,

SNGTj: j noktasına tahsis edilen sosyalizasyon uygulanmış gelir tavanını,

NGTj: j noktasına tahsis edilen sosyalizasyon öncesi gelir tavanını,

GAj: j noktası için öngörülen yıllık gaz akış miktarını (Sm3),

ifade eder.

2.3. Kapasite Bedellerinin Hesaplanması:

Her bir nokta için Bölüm 2.2. kapsamında hesaplanan gelir tavanları ilgili nokta için öngörülen/kesinleşen rezerve kapasite miktarına bölünerek nokta bazlı ve ilgili yıl için geçerli olan kapasite bedeli (TL/Sm3) elde edilir.

Yeraltı depolama tesisleri giriş noktalarında iletim çıkış kapasite bedelinin %10’u uygulanır.

ŞİD’in “Atıl Kapasite Uygulama Esasları” başlıklı 2.1.4. maddesi kapsamında rezerve edilen kapasiteler için uygulanacak atıl kapasite bedelleri, anılan maddede tanımlanmış dönem katsayılarının ilgili nokta için geçerli olan kapasite bedeli ile çarpılması suretiyle hesaplanır.

ŞİD’in “Atıl Kapasite Uygulama Esasları” başlıklı 2.1.4. maddesi uyarınca, depolama tesislerine (LNG Terminalleri hariç) bağlı giriş ve çıkış noktalarında;

• günlük kapasite bedeli olarak, ilgili noktalar için belirlenen atıl kapasite bedellerinin 2 katı,

• aylık kapasite bedeli olarak, ilgili noktalar için belirlenen atıl kapasite bedellerinin 1,3 katı

uygulanır.

2.4. İletim Hizmet Bedelinin Hesaplanması:

İlgi yıl için uygulanacak olan iletim hizmet bedeli (TL/Sm3) Eşitlik (3)’e göre belirlenir.

Bu eşitlikte geçen;

İHB: İletim hizmet bedelini,

HGT: İletim hizmet bedeline tahsis edilen gelir tavanını (Gelir Tavanının %55’i), SHB: Taşıtanlara standart sunulan hizmet karşılığı uygulanan bedeli,

TS: Bir önceki gaz yıl için STS imzalamış taşıtan sayısını,

TGA: Öngörülen toplam gaz akış miktarını (Sm3),

ifade eder.

Taşıyıcı tarafından taşıtanlara standart olarak sunulan iletim hizmetleri karşılığında belli bir bedelin alınması gerekmekte olup, söz konusu bedel Eşitlik (4)’e göre hesaplanır. Yıllık olarak hesaplanan bu bedel, Standart Taşıma Sözleşmesi (STS) imzalanan taşıtanlar tarafından aylık eşit taksitler halinde ödenir.

Bu eşitlikte geçen;

SHB: Standart hizmet bedelini,

HGT: İletim hizmet bedeline tahsis edilen gelir tavanını (Gelir Tavanının %55’i),

TS: Bir önceki gaz yıl için STS imzalamış taşıtan sayısını,

ifade eder.

Yeraltı depolama tesisleri giriş noktalarında iletim hizmet bedelinin %10’u uygulanır.

2.5. Kapasite Aşım Ücretinin Hesaplanması:

Kapasite aşım ücreti, her bir giriş noktası ve çıkış noktası bazında olmak üzere, rezerve kapasitenin aşıldığı her gün için ilgili noktaya ait kapasite bedelinin ŞİD’in 2.8.2. maddesinde tanımlanmış dönem katsayıları ile çarpılması suretiyle hesaplanır ve rezerve kapasitenin aşıldığı miktar için ilgili Taşıtana tahakkuk ettirilir.

3. SEVKİYAT KONTROL TARİFELERİ

Sevkiyat kontrol tarifeleri kapsamındaki bedeller; sistem dengelemesine katılım bedeli, kesinti dengeleme bedeli ve hizmet kesinti bedelinden oluşur.

3.1. Sistem Dengelemesine Katılım Bedeli

Sistem dengelemesine katılım bedeli, günlük dengesizlik ücretleri ile düzenleme ücretlerini kapsar.

3.1.1. Günlük Dengesizlik Ücretleri

i) Dengeleme Gazı Fiyatı

ŞİD’de yöntemi belirlenen günlük dengesizlik ücretlerinin hesaplanmasında kullanılacak olan Dengeleme Gazı Fiyatı (DGF), ilgili ayda Taşıyıcı tarafından dengeleme gazı alınması durumunda, dengeleme gazı anlaşması yapan tedarikçiler için dengeleme gazı anlaşmalarında belirtilen fiyatlar ile dengeleme gazı anlaşması yapmayan tedarikçiler için önceki ayın 25. gününe kadar verilen dengeleme gazı teklif fiyatlarının, alman dengeleme gazı miktarları ile ağırlıklandırılması sonucu bulunan ağırlıklı ortalama fiyatını ifade eder. Taşıyıcı tarafından dengeleme gazı alınmamış aylar için DGF, dengeleme gazı anlaşması yapan tedarikçilerin dengeleme gazı anlaşmalarında belirtilen fiyatları ile diğer tedarikçilerin önceki ayın 25. gününe kadar verdikleri dengeleme gazı teklif fiyatlarının aritmetik ortalamasıdır.

DGF, ÖTV dahil şekilde belirlenir ve taşıtanlar arasında ayrım yapılmaksızın uygulanır.

ii) Faktörler

ŞİD'de yöntemi belirlenen günlük dengesizlik ücretlerinin hesaplanmasında kullanılacak olan faktörler (F) aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

• İlgili tedarikçinin son tahsisat sonucu o güne ilişkin oluşan tolerans dışı miktar

(TDM) tolerans içi miktarından (TİM) küçük ya da eşit ise aşağıdaki faktörler

uygulanır.

Tablo-1: TDM ≤ TİM Durumunda Uygulanacak Faktörler Dönemler | Günlük Dengesizliğin Pozitif Olduğu Durum | Günlük Dengesizliğin Negatif Olduğu Durum Kış | 0,02 | 1,08 Ara | 0,05 | 1,05 Yaz | 0,08 | 1,02

• İlgili tedarikçinin son tahsisat sonucu o güne ilişkin oluşan tolerans dışı miktarı (TDM) tolerans içi miktarından (TİM) büyük ise, k = TDM/TİM olmak üzere aşağıdaki faktörler uygulanır.

Tablo-2: TDM > TİM Durumunda Uygulanacak Faktörler Dönemler | Günlük Dengesizliğin Pozitif Olduğu Durum | Günlük Dengesizliğin Negatif Olduğu Durum Kış | 0,02*k | 1,08 Ara | 0,05*k | 1,05 Yaz | 0,08*k | 1,02

Günlük dengesizlik ücretlerinin hesaplamalarında kullanılan k katsayısının kış döneminde 51 değerini aşması durumunda hesaplamalarda k katsayısı 51 olarak, ara dönemde 21 değerini aşması durumunda hesaplamalarda k katsayısı 21 olarak, yaz döneminde 13 değerini aşması durumunda hesaplamalarda k katsayısı 13 olarak dikkate alınır.

3.1.2. Düzenleme Ücreti

Düzenleme ücreti, ilgili giriş ve çıkış noktaları için, ilgili günde programda belirtilen giriş ve çıkış miktarları ile gerçekleşen miktarlar arasındaki farkın, ŞİD'de yer alan düzenlenmiş tolerans miktarlarını aşan miktarları için taşıtanlar tarafından ödenecek bedel olup, Eşitlik (5)’e göre hesaplanır.

Bu eşitlikte geçen;

DÜ: Düzenleme ücretini,

TMMD: Giriş ve çıkış noktalarında oluşan düzenlenmiş tolerans miktarını aşan kısmın mutlak değerini,

İHB: İlgili yıl için Bölüm 2.4. çerçevesinde hesaplanan bedeli,

ifade eder.

3.1.3. Hizmet Kesintisi Bedeli

Taşıtanın ŞİD'e uygun davranması koşuluyla, taşıyıcının işletme hatası sonucunda sistem dengesinin bozulması ve kesintiye yol açılması durumunda, taşıyıcı tarafından kesinti veya azaltmaya uğrayan taşıtanlara ödenen ve ŞİD'de düzenlenen tutarın hesaplanmasına esas hizmet kesintisi bedeli Eşitlik (6)’ya göre hesaplanır.

Bu eşitlikte geçen;

HKB: Hizmet kesinti bedelini,

İHB: İlgili yıl için Bölüm 2.4. çerçevesinde hesaplanan bedeli, ifade eder.

3.1.4. Kesinti Dengeleme Bedeli

Bir taşıtanın günlük çekişinin günlük girişinden fazla olması sonucu sistem dengesinin bozulması nedeniyle taşıyıcının başka bir taşıtana yaptığı doğal gaz teslimlerinde kesinti veya azaltmaya gitmesi durumunda, buna neden olan taşıtanın bundan etkilenen taşıtana ödenmek üzere, taşıyıcıya ödemekle yükümlü olduğu ve ŞİD'de düzenlenen tutarın hesaplanmasına esas kesinti dengeleme bedeli Eşitlik (7)’ye göre hesaplanır.

Bu eşitlikte geçen;

KDB: Kesinti dengeleme bedelini,

DGF: Bölüm 3.1.1. çerçevesinde düzenlenen dengeleme gazı fiyatını, ifade eder.

3.1.5. Basınç Kaybı Bedeli

ŞİD’in 11.2.5 ve 11.2.6 maddeleri uyarınca asgari teslim basıncının altında doğal gaz teslim edildiği günlerde ilgilisi tarafından basınç kaybı bedeli Eşitlik (8)’e göre hesaplanır.

Bu eşitlikte geçen;

BKB: Basınç kaybı bedelini,

M: ŞİD’in 11.2.5 ve 11.2.6 maddeleri kapsamında belirlenen miktarı,

AP: İlgili giriş ve çıkış noktalarında olması gereken basınç değerleri ile fiilen gerçekleşen basınç değerleri arasındaki farkını,

DGF: Bölüm 3.1.1. çerçevesinde düzenlenen dengeleme gazı fiyatını,

ifade eder.