Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- Tütün Mamullerinin Zararlarından Korumaya Yönelik Üretim Şekline, Etiketlenmesine ve Denetlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (R.G. 06.01.2005/25692)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Bu Yönetmeliğin amacı; tütün mamullerinin çeşitli şekillerde tüketiminden kaynaklanan kamusal, toplumsal ya da tıbbi nitelikteki her türlü zararlı etkilerini önlemeye yönelik usul ve esaslar ile, tütün mamullerinde bulunan azami zifir, nikotin ve karbon monoksit bırakımları ve bu mamullerin birim paketlerinde bulunacak sağlığa ilişkin uyarı, diğer bilgiler ile bu mamullerin girdi ve tanımlarını belirlemektir.
Madde 2 – Kapsam
Bu Yönetmelik, genetik olarak değiştirilsin veya değiştirilmesin tütün yaprağının tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile yapılan ve nefesle çekilerek içme, burna çekme, emme ya da çiğneme amaçlı tütün mamullerinin zararlarından korumaya yönelik üretim şekline ve piyasaya arzına ilişkin usul ve esasları kapsar.
Madde 3 – Dayanak
Bu Yönetmelik "3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 Sayılı Kanunda ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile "Avrupa Birliğinin 2001/37/EC sayılı Üye Ülkelerin, Tütün Mamullerinin Üretimi, Piyasaya Arzı ve Satışına İlişkin Kanun, Yönetmelik ve İdari Hükümlerinin Uzlaştırılması İle İlgili Direktif" hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4 – Tanımlar
Bu Yönetmelikte geçen;
Kurum: Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumunu,
Müsteşarlık: Dış Ticaret Müsteşarlığını,
Komisyon: Avrupa Birliği Komisyonunu,
Üretici: Tütün mamulünü üreten veya ürüne adını, ticari markasını veya ayırt edici işaretini koymak suretiyle kendini üretici olarak tanıtan gerçek veya tüzel kişiyi; üreticinin Türkiye dışında olması halinde, üretici tarafından yetkilendirilen temsilciyi ve/veya ithalatçıyı; ayrıca ürünün tedarik zincirinde yer alan ve faaliyetleri ürünün güvenliğine ilişkin özelliklerini etkileyen gerçek veya tüzel kişiyi,
Uygunluk değerlendirme kuruluşu : Ürünün ilgili teknik düzenlemeye uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin faaliyette bulunan özel veya kamu kuruluşunu,
Uygunluk değerlendirmesi : Tütün mamullerinin bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun test edilmesi, muayene edilmesi ve/veya belgelendirilmesine ilişkin her türlü faaliyeti,
Piyasaya arz : Ürünün tedarik veya kullanımı amacıyla piyasada yer alması için yapılan ilk faaliyeti,
Piyasa gözetimi ve denetimi: Kurum tarafından tütün mamullerinin piyasaya arzı veya dağıtımı aşamasında veya ürün piyasada iken bu Yönetmelik ve ilgili diğer teknik düzenlemelere uygun olarak üretilip üretilmediğinin, bu kapsamda güvenli olup olmadığının denetlenmesi veya denetlettirilmesini,
Tütün mamulleri : Genetik olarak değiştirilsin ya da değiştirilmesin tütün yaprağının tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile yapılan içme, burna çekme, emme ya da çiğneme amaçlı tüm ürünleri,
Zifir : Su ve nikotin içermeyen ham duman kondensatını,
Nikotin : Nikotinsel alkaloitleri,
Ağızdan kullanım için tütün: İçmek ya da çiğnemek amaçlı olanların dışında, tamamen veya kısmen tütünden mamul, toz ya da parçacık halinde ya da bunların herhangi bir bileşimi şeklinde, özellikle tek kullanımlık torba ya da gözenekli torba veya bir gıda ürününü andırır şekilde piyasaya arz edilen ağızdan kullanıma yönelik tütün mamullerini,
Girdi : Tütün mamullerinin üretiminde kullanılan tütün yaprağı ve doğal ya da işlenmemiş haldeki tütün bitkisi parçaları hariç olmak üzere bir tütün mamulünün üretiminde veya hazırlanmasında kullanılan maddeler ile bitmiş üründe değişmiş şekilde de olsa yer alan kağıt, filtre, mürekkep ve yapıştırıcılar dahil her tür madde veya ögeyi,
Bırakım : Sigaranın makine tarafından içimi sırasında doğrudan sisteme alınan zifir, nikotin ve karbon monoksit gibi bileşenleri,
ifade eder.
Madde 5 – Azami zifir, nikotin ve karbon monoksit bırakımları
Üretilen, serbest dolaşıma ve piyasaya arz edilen her bir adet sigara için 1/1/2007 tarihinden itibaren azami 12 mg. zifir, 1 mg. nikotin ve 10 mg. karbon monoksit bırakımı olmalıdır.
Madde 6 – Ölçüm metotları
Sigaraların zifir, nikotin ve karbon monoksit bırakımları; zifir için TS ISO 4387, nikotin için TS ISO 10315 ve karbon monoksit için ISO 8454 sayılı standartlara göre ölçülür. Paketlerin üzerindeki zifir ve nikotin ibarelerinin doğruluğu ise ISO 8243 sayılı standarda uygun olarak onaylanır.
Birinci fıkrada sözü edilen ölçümler, Kurum tarafından görevlendirilen uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca yapılır ya da tasdik edilir. Kurum, sözkonusu uygunluk değerlendirme kuruluşlarının listesini ve görevlendirme için uygulanan kriter ve denetleme yöntemlerini Müsteşarlık aracılığıyla Komisyona intikal ettirir. Bu bildirim ile ilgili hususlarda yapılacak herhangi bir değişiklik aynı şekilde Komisyona iletilir.
Kurum, tütün mamulleri üreticilerinden, tütün mamulleri girdilerinin sağlık üzerindeki etkilerini ve bunların bağımlılık yapıcı özelliklerini değerlendirmek üzere her bir marka ve çeşit bazında belirleyeceği diğer testleri yaptırmalarını veya bu testlerin uygunluk değerlendirme kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi veya tasdik edilmesi şartını getirebilir. Gerçekleştirilen test sonuçları Kuruma yıllık olarak sunulur. Tütün mamulünün özellikleri değişmediği durumlarda Kurum test sonuçlarının daha az sıklıkla sunulmasını isteyebilir. Tütün mamulünün özelliklerindeki değişiklikler ise Komisyona iletilmek üzere Kurum tarafından Müsteşarlığa bildirilir.
Kurum, tüketicinin bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla bu maddeye göre sunulan veri ve bilgileri, ticari sır oluşturma özelliklerini de dikkate alarak halkın bilgisine sunar ve her yıl Komisyona iletilmek üzere Müsteşarlığa bildirir.
Madde 7 – Etiket bilgileri
Sigaraların bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesindeki metotlara göre ölçülen zifir, nikotin ve karbon monoksit bırakımları, sigara paketinin bir yan uzun yüzüne Türkçe olarak ve ilgili yüzeyin en az yüzde onunu (% 10 unu) kaplayacak şekilde yazılır.
Ağızdan kullanım için tütünler ve diğer dumansız tütün mamulleri dışında kalan tüm tütün mamulleri birim paketinin üzerinde, açıkça görülebilir ve rahatça okunabilir şekilde devamlı surette olmak üzere "Yasal uyarı : Sağlığa zararlıdır" ana uyarısı yer alır. Aynı paket üzerinde 1/1/2006 tarihinden itibaren de, "Sigara/Tütün içmek öldürür" veya "Sigara/Tütün içmek öldürebilir" ile "Sigara/Tütün içmek size ve çevrenizdekilere ciddi zararlar verir" şeklindeki iki genel uyarıdan biri ve Ek-1 de tanımlanan ek uyarılardan biri bulunur.
Yukarıda belirtilen genel uyarılar tütün mamulü birim paketinin en çok görülebilen geniş yüzeyine, ek uyarılar ise aynı tütün mamulü birim paketinin en çok görülebilen diğer geniş yüzeyine uygulanır. Üretici firma tarafından, genel uyarılar ile ek uyarıların kullanım sırası ve süresi dönüşümlü olarak her bir marka için belirlenerek Kuruma bildirilir. Kurum gerekli gördüğü takdirde kullanım sırasını ve süresini değiştirebilir. Bu uyarılar, ek şeffaf ambalaj hariç olmak üzere perakende satışa sunulan her birim paketin yüzeyi üzerine yazılır. Kurum, bu uyarıların ambalaj yüzeyindeki konumunu belirleyebilir.
Piyasaya arzına izin verilen ağızdan kullanım için tütün ve dumansız tütün mamullerinin birim paketi üzerinde ana uyarının yanı sıra "Bu tütün mamulü sağlığınıza zarar verebilir ve bağımlılık yapar" uyarısı bulunur. Bu uyarı, perakende satışta kullanılan her birim paketin ilave şeffaf ambalajlar hariç en çok görülen yüzeyi üzerine yazılır. Kurum, bu uyarıların ambalaj yüzeyindeki konumunu belirleyebilir.
Bu maddenin ikinci fıkrasına göre gerekli genel uyarı ile dördüncü fıkrasında belirtilen ağızdan kullanım için tütün ve dumansız tütün mamulleri için uyarı, basılı olduğu birim tütün mamulü paketinin geniş dış yüzeyinin en az yüzde otuzunu (%30 unu); ikinci fıkra gereğince basılacak ek uyarı ise aynı tütün mamulünün diğer geniş dış yüzeyinin en az yüzde kırkını (%40 ını) kaplamalıdır. Ancak, sigara dışındaki tütün mamulleri için amaçlanmış ve en görülebilir yüzeyi 75 cm2’yi aşan birim paketlerde, ikinci fıkradaki uyarılar her bir yüzeyin en az 22,5 cm2’sini kaplamalıdır. Ana uyarı diğer uyarıların kapladığı alanlar dışında yer almalıdır.
Bu maddeye göre tütün mamullerinin ambalajında bulunması istenen zifir, nikotin ve karbon monoksite ait bırakım ibareleri ile uyarı metinleri;
a) Beyaz zemin üzerine, koyu siyah Helvetica yazı tipiyle basılı olmalıdır. Punto boyutu Kurum tarafından metin için ayrılan alanda mümkün olan en büyük bölümünü kaplayacak şekilde belirlenir.
b) İlk harfi hariç küçük harf ile yazılır.
c) Yazılması gereken alana ortalanmış ve paketin üst kenarına paralel şekilde olmalıdır.
d) Bu maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen tütün mamulleri hariç, 3 mm’ den az, 4’ mm den fazla olmayan, uyarıyı okunamaz hale getirmeyen veya diğer beyanlarla hiçbir şekilde karışmayan siyah bir sınır ile çevrelenmelidir.
e) Türkçe olarak yazılmalıdır.
Bu maddede tanımlanan metin ve ibareler bandrol, pul ve benzeri ilaveler üzerine yazılmamalıdır. Yazılar, sabit ve silinemez olarak basılmalı, başka resim ya da yazılarla ya da paketin açılmasıyla saklanmamalı ve engellenmemelidir. Sigara dışındaki tütün mamullerinde bu metinler, sökülemez nitelikte olması şartıyla yapıştırılabilir.
Kurum, bu maddede belirtilen uyarılara ilaveten sınır çizgisinin dışında kendisinin referans gösterilmesini isteyebilir.
Tütün mamullerinin tanımlama ve izlenebilirliğini sağlamak amacıyla, tütün mamulü birim paketi üzerine, üretim yeri ve zamanını belirleyecek parti numarası veya benzeri bir işaretleme yapılır.
Madde 8 – Diğer ürün bilgileri
Tütün mamulleri üreticileri, marka ve çeşit bazında tütün mamulleri üretiminde kullanılan tüm girdileri ve bunların miktarını gösterir bir listeyi yıllık olarak Kuruma vermek zorundadırlar. İlk bildirim en geç 31/12/2005 tarihine kadar yapılmış olmalıdır. Listeye, bu maddelerin işlev ve kategorisi ile üretime katılma sebeplerini belirten bir beyan ilave edilmelidir. Listede, aynı zamanda bu maddelerin yanmış ya da yanmamış şekillerinin sağlığa etkilerini ve bağımlılık yapıcı özelliklerini gösteren ve üreticinin elinde mevcut olan toksikolojik veriler bulunmalıdır. Liste, tütün mamulünde bulunan her bir girdiye ait olarak azalan ağırlıklar sırasına göre oluşturulmalıdır.
Kurum, tüketicinin bilgilendirilmesini sağlamak amacıyla, bu madde uyarınca sağladığı bilgileri, ticari sır oluşturan özellikle ürün formülü bilgilerinin korunmasına özen göstererek halkın bilgisine sunar.
Kurum, her bir çeşit tütün mamulünün zifir, nikotin ve karbon monoksit bırakımı da dahil olmak üzere ürün girdi listesinin halk için ulaşılabilir olmasını sağlar.
Kurum, her yıl bu maddeye göre sunulan bütün bilgi ve verileri, Komisyona iletilmek üzere Müsteşarlığa bildirir.
Madde 9 – Tütün mamullerinin tanımlamalarındaki kısıtlamalar
Tütün mamullerinin ambalajları üzerinde 1/1/2006 tarihinden itibaren belirli bir tütün mamulünün diğerlerine göre daha az zararlı olduğunu ima eden metin, isim, ticari marka, mecaz veya diğer işaretler kullanılamaz.
Madde 10 – Piyasaya arz
Piyasaya arz edilecek tütün mamullerinin bu Yönetmelikte belirlenen düzenlemelere uygun olması zorunludur.
Ancak, bu Yönetmeliğin 5, 7 ve 9 uncu maddelerinde belirtilen tarihlerden önce üretilerek piyasaya arz edilen ve anılan maddelerdeki gerekli nitelikleri taşımayan tütün mamulleri en çok bir yıl süre ile piyasada bulunabilir.
Bu Yönetmelik hükümlerine uygun üretilmeyen tütün mamullerinin uygunmuş gibi piyasaya arzı halinde, Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen hükümlere göre işlem yapılır ve Komisyona iletilmek üzere Müsteşarlığa bildirilir.
Madde 11 – Piyasa gözetimi ve denetimi
Tütün mamullerinin piyasa gözetimi ve denetimi Kurum tarafından; 13/11/2001 tarihli ve 2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen, 17/1/2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan "Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik"te belirtilen hükümler çerçevesinde yapılır veya yaptırılır.
Madde 12 – Aykırı davranışlarda uygulanacak hükümler
Bu Yönetmelik ve ilgili diğer teknik düzenlemelere aykırı davranışta bulunanlara 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun ve bu Kanun çerçevesinde Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından yayımlanan mevzuat hükümleri uygulanır.
Geçici madde 1 – Son Hükümler
Bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu, Komisyona iletilmek üzere Müsteşarlığa bildirilir.
Madde 13 – Yürürlük
Bu Yönetmelik 1/1/2005 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 14 – Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.