Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- Elektrik Piyasasında Gelir ve Tarife Düzenlemesi Kapsamında Düzenlemeye Tabi Unsurlar ve Raporlamaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (R.G. 24.01.2003/25003)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç ve kapsam
Bu Tebliğ, 11/08/2002 tarihli ve 24843 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinde yer alan hükümler gereğince, gelir düzenlemesine tabi lisans sahibi tüzel kişiler tarafından, gelir ve tarife düzenlemesi çerçevesinde yapılması gereken hesaplama ve raporlamalara ilişkin usul ve esasları kapsar.
Madde 2 – Tanımlar ve kısaltmalar
Bu Tebliğde geçen;
Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
Başkan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanını,
TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,
Birinci uygulama dönemi: Lisans sahibi tüzel kişinin ilk uygulama dönemini,
Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden naklini.
Dağıtım sistemi: Bir dağıtım şirketinin, belirlenmiş bölgesinde işlettiği ve/veya sahip olduğu elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,
Düzenlemeye Esas Net İşletme Gideri: Gelir düzenlemesi hesaplamasında dikkate alınmak üzere lisans sahihi tüzel kişi tarafından Kuruma sunulan ve Kurul tarafından değiştirilerek ya da değiştirilmeksizin onaylanan işletme giderlerine ilişkin tutarı,
Düzenlemeye Esas Net Yatırım Harcamaları: Gelir düzenlemesi hesaplamasında dikkate alınmak üzere lisans sahibi tüzel kişi tarafından Kuruma sunulan ve Kurul tarafından değiştirilerek ya da değiştirilmeksizin onaylanan yatırım harcamalarına ilişkin tutarı,
Elektrik Piyasası Endeksi (EPE): Piyasadaki fiyat artışlarını yansıtmak üzere Kurul tarafından belirlenen endeksi,
Elektrik Piyasası Endeksi Değişim Oram (EPEDO): Elektrik Piyasası Endeksinin belirlenen iki tarih itibarıyla iki değer arasındaki farkın ilk değere oranını,
Gelir düzenlemesi: Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin, ilgili tebliğler uyarınca bir uygulama dönemi için öngörülen gelir ve/veya ortalama fiyat tavanlarının belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından yapılan düzenlemeyi,
İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden naklini,
İletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini,
İtfa Edilmiş Yatırım Tutarı: Birinci uygulama dönemi başlangıç tarihinden itibaren herhangi bir tarihe kadar yapılmış olan yatırımların o tarih itibariyle itfa edilmemiş kısmını,
İtfa Edilmemiş Yükümlenilen Tutar: Birinci uygulama dönemi öncesinden kaynaklanan ve tutarı birinci uygulama döneminin başlangıcından itibaren alternatif maliyet ve itfa hesaplamalarına konu edilecek olan tutarı,
Kullanıcı Katılımları: Lisans sahibi tüzel kişi tarafından gerçekleştirilen bağlantı gibi hizmetlerin maliyetlerinin karşılanması amacıyla tüketiciler tarafından yapılan ödemeleri,
Lisans: Tüzel kişilere piyasada faaliyet gösterebilmeleri için ilgili mevzuat uyarınca Kurul tarafından verilen izni,
Perakende satış: Elektrik enerjisinin tüketicilere satışını,
Perakende satış hizmeti: Perakende satış lisansına sahip şirketler tarafından, elektrik enerjisi ve/veya kapasite satımı dışında, tüketicilere sağlanan sayaç okuma, faturalama gibi hizmetleri,
Sabit Fiyatlar: Herhangi bir tarih itibariyle piyasada mevcut olan fiyatları,
Alternatif Maliyet: Bir işletmede kullanılan finansal kaynaklara ilişkin olarak, söz konusu kaynakların alternatif yatırımlarda kullanılmaları halinde elde edilebilecek getiri ve söz konusu işletmeye ait riskler dikkate alınarak hesaplanan maliyet tutarını,
Tarife Yılı: Bir uygulama dönemi içerisindeki her bir takvim yılını,
Tek Düzen Hesap Sistemi: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 175 inci ve mükerrer 257 nci maddelerine dayanılarak Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile düzenlenen; muhasebenin temel kavranılan, muhasebe politikalarının açıklanması, finansal tablo ilkeleri, finansal tabloların düzenlenmesi ve sunulması, tekdüzen hesap çerçevesi, hesap planı ve işleyişi konularında yapılan düzenlemeleri,
Uygulama Dönemi: 1/1/2004 tarihinden itibaren üç yıllık süreyi,
Verimlilik Parametresi (X Faktörü): Lisans sahibi tüzel kişinin verimliliğinin arttırılmasının teşvik edilmesi için; yurt içi ve yurt dışı benzer uygulamalardaki performanslar göz önüne alınarak gelir düzenlemesi kapsamında Kurul tarafından yüzde cinsinden belirlenen parametreyi,
Yatırım Farkı Düzeltme Bileşeni: Lisans sahibi tüzel kişinin bir önceki uygulama dönemi için öngörülen yatırım planında yer alan yatırımlarının eksik gerçekleşmesi durumunda oluşan farkın, yeni uygulama döneminde dağıtım sistemi ve iletim sistemi gelir tavanlarına yansıtılması için uygulanan bileşeni,
ifade eder.
Madde 3 – Düzenlemeye esas net işletme giderine ilişkin veriler ve hesaplamalar
Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişi, bu Tebliğin 38 inci ve 39 uncu maddelerinde tanımlanan her bir alt faaliyetine ilişkin düzenlemeye esas net işletme gideri öngörülerine ait verileri;
a) düzenlemeye esas işletme giderleri ve
b) düzenlemeye esas tarife dışı işletme gelirleri, başlıkları altında Kuruma sunar.
Bu Tebliğin 38 inci ve 39 uncu maddelerinde tanımlanan herhangi bir alt faaliyet ile ilgili olmayan ya da ilgili olsa bile bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde düzenlemeye esas net işletme giderinin hesaplanmasında dikkate alınmayacak olan gider ve gelirlere ilişkin veriler, düzenlemeye esas olmayan işletme gelir ve giderleri başlığı altında sunulur.
Düzenlemeye esas net işletme gideri, düzenlemeye esas işletme giderlerinden düzenlemeye esas tarife dışı işletme gelirlerinin düşülmesi ile bulunur; düzenlemeye esas olmayan işletme gelir ve giderleri hesaplamaya dahil edilmez.
Düzenlemeye esas net işletme gideri öngörüsüne ilişkin olarak, TEİAŞ ve dağıtım ve/veya perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler bu Tebliğin ekinde yer alan GDO1 formundaki verileri sağlamakla yükümlüdür.
Madde 4 – Düzenlemeye esas işletme gideri
Düzenlemeye esas işletme gideri, Tek Düzen Hesap Sistemi çerçevesinde,
a) Satışların Maliyeti hesap grubunda izlenen ve söz konusu faaliyetle doğrudan ilgili olarak oluşması beklenen amortisman giderleri hariç olmak üzere personel, bakım, onarım, malzeme, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler gibi maliyet kalemleri,
b) Faaliyet Giderleri hesap grubunda izlenen amortisman ve finansal kiralama giderleri hariç olmak üzere dolaylı maliyetlerden ilgili faaliyete düşen payları,
c) Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar hesap grubunda ve Olağandışı Gider ve Zararlar hesap grubunda izlenen giderler arasında Kurum tarafından faaliyet için gerekli bulunanları,
kapsar.
Madde 5 – Düzenlemeye esas tarife dışı işletme gelirleri
Düzenlemeye esas tarife dışı işletme gelirleri, aşağıda yer alan gelirlerden oluşur;
a) Düzenlemeye esas işletme giderinin hesaplanmasında dikkate alınan gider unsurundan kaynaklanan tarife dışı işletme gelirleri,
b) Düzenlemeye esas yatırım harcamasının hesaplanmasında dikkate alınan harcamalarla tesis edilmiş varlıklardan elde edilen gelirler,
c) Birinci uygulama dönemi öncesinde tesis edilmiş duran varlıklardan sağlanan kira, iştirak ve bağlı ortaklıklardan sağlanan temettü ve benzeri gelirler,
d) Bağış ve benzeri gelirler.
Madde 6 – Düzenlemeye esas net işletme giderinin karşılanması
Gelir düzenlemesi hesaplamalarında, Kurul tarafından onaylanmış düzenlemeye esas net işletme giderlerinin, ilgili tarife yılına ait tarife gelirleriyle Kurul tarafından belirlenecek verimlilik parametresi ölçüsünde karşılanması esastır.
Madde 7 – Onaylanmış düzenlemeye esas işletme gideri ile gerçekleşen düzenlemeye esas işletme gideri arasında fark olması
Gerçekleşen düzenlemeye esas işletme giderlerinin, onaylanmış düzenlemeye esas işletme giderlerinin üzerinde ya da altında oluşması durumunda, ortaya çıkan fark gelir ve tarife düzenleme hesaplamalarında dikkate alınmaz.
Madde 8 – Düzenlemeye esas net yatırım harcamasına ilişkin veri ve hesaplamalar
Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişiler, bu Tebliğin 38 inci ve 39 uncu maddelerinde tanımlanan her bir ait faaliyetine ilişkin düzenlemeye esas net yatırım harcaması öngörülerine ait verileri;
a) düzenlemeye esas yatırım harcamaları,
b) düzenlemeye esas varlık satış gelirleri ve
c) düzenlemeye esas kullanıcı katılımları, başlıklar altında Kuruma sunar.
Bu Tebliğin 38 inci ve 39 uncu maddelerinde tanımlanan alt faaliyetler ile ilgili olmayan ya da ilgili olsa bile bu Tebliğ hükümleri çerçevesinde düzenlemeye esas net yatırım harcamasının hesaplanmasında dikkate alınmayacak olan harcama ve varlık satış gelirlerine ilişkin veriler, düzenlemeye esas olmayan varlık satış gelirleri ve yatırım harcamaları başlığı altında sunulur.
Düzenlemeye esas net yatırım harcaması, düzenlemeye esas yatırım harcamalarından, düzenlemeye esas olan varlık satış gelirleri ile düzenlemeye esas kullanıcı katılımlarının düşülmesi ile bulunur; düzenlemeye esas olmayan varlık satış gelirleri ve yatırım harcamaları hesaplamaya dahil edilmez.
Düzenlemeye esas net yatırım harcaması öngörüsüne ilişkin olarak, TEİAŞ ve dağıtım ve/veya perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler, GD02, GD02.ŞYD ve GD02.YP formlarındaki verileri sağlamakla yükümlüdür.
Madde 9 – Düzenlemeye esas yatırım harcamaları
Düzenlemeye esas yatırım harcamaları, faaliyet ve/veya alt faaliyetin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluşur.
Yatırım harcamaları, harcamaya ilişkin varlıkların kullanıma hazır hale geldiği veya kullanılmaya başlandığı tarife yılı itibariyle, kur farkı, vade farkı, faiz ve benzeri finansman gideri unsurları dikkate alınmaksızın, söz konusu tarife yılına ait hesaplamalarda düzenlemeye esas yatırım harcaması olarak dikkate alınır.
Yatırım harcamaları, düzenlemeye esas yatırım harcamalarına aktarılmadan önce, devam eden yatırımlar adı altında izlenir.
Birinci uygulama dönemi başlangıcı itibariyle lisans sahibi tüzel kişinin aktifinde yer alan varlıkların düzenlemeye esas yatırımlarda kullanılması halinde, söz konusu varlıkların bedelleri düzenlemeye esas yatırım tutarının hesaplanmasında dikkate alınmaz.
Madde 10 – Düzenlemeye esas varlık satış gelirleri
Düzenlemeye esas varlık satış gelirleri, aşağıda sayılan varlıkların satış gelirlerinden oluşur;
a) Birinci uygulama dönemi öncesinde tesis edilmiş varlıklar,
b) Herhangi bir uygulama döneminde düzenlemeye esas yatırım harcaması hesaplamasına dahil edilmiş olan varlıklar.
Madde 11 – Düzenlemeye esas kullanıcı katılımları
Düzenlemeye esas kullanıcı katılımları, lisans sahibi tüzel kişi tarafından tahakkuk ettirilen bağlantı bedeli ve nitelik itibariyle benzeri bedellerden oluşur.
Madde 12 – Düzenlemeye esas net yatırım harcamalarının itfası
Gelir düzenlemesi hesaplamalarında, Kurul tarafından onaylanmış düzenlemeye esas net yatırım harcamalarının;
a) Harcamaya ilişkin varlıkların faydalı ömürleri ve
b) Piyasa koşullarındaki borçlanma vadeleri,
göz önünde bulundurularak Kurul tarafından belirlenecek itfa süresi içerisinde, söz konusu yatırım harcamasına ilişkin olarak oluşacak alternatif maliyet ile birlikte, tarife gelirleri vasıtasıyla Kurul tarafından belirlenecek verimlilik parametresi ölçüsünde karşılanması esas alınır.
Yıllar itibarıyla yapılacak itfa tutarlarının belirlenmesinde, öngörülen tüketici fiyatları ve söz konusu tarife yılına ait amortisman tutarı da göz önüne alınacaktır.
Birinci uygulama dönemi başlangıcından itibaren yapılmış olan net yatırım harcamalarının itfa edilmemiş kısım ve bu kısma ilişkin olarak oluşan alternatif maliyet, itfa edilmemiş yatırım tutarı adı altında takip edilir.
Madde 13 – İtfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin hesaplamalar
İtfa edilmemiş yatırım tutarının birinci uygulama dönemi açılış değeri sıfırdır.
İkinci ve müteakip uygulama dönemlerine ait itfa edilmemiş yatırım tutarının açılış değerine ilişkin hesaplamalar, bir önceki uygulama dönemi içerisinde Kurul tarafından belirlenen takvim doğrultusunda yapılır.
İkinci ve müteakip uygulama dönemlerine ait itfa edilmemiş yatırım tutarının açılış değeri hesaplamasında, cari uygulama dönemine ait itfa edilmemiş yatırım tutarının açılış değerine,
a) Hesaplama tarihi itibarıyla, cari uygulama dönemi içerisinde gerçekleşen düzenlemeye esas net yatırım harcamaları,
b) Hesaplama tarihinden itibaren, cari uygulama döneminin sonuna kadar gerçekleşmesi öngörülen düzenlemeye esas net yatırım harcamaları,
c) Hesaplama tarihi itibarıyla, cari uygulama dönemi içerisinde oluşan itfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyeti,
d) Hesaplama tarihinden itibaren cari uygulama döneminin sonuna kadar oluşması öngörülen itfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyet,
eklenir.
Bulunan bu tutardan,
a) Hesaplama tarihi itibarıyla, cari uygulama dönemi içerisinde yapılan itfa edilmemiş yatırım ve ilgili alternatif maliyetine ilişkin itfa tutarı ile,
b) Hesaplama tarihinden itibaren cari uygulama döneminin sonuna kadar yapılması öngörülen itfa edilmemiş yatırını ve ilgili alternatif maliyetine ilişkin itfa tutarı,
çıkartılır.
Bu maddenin üçüncü fıkrasının (b), (d) ve dördüncü fıkrasının (b) bentleri çerçevesinde yapılan öngörülerin doğruluğu, takip eden uygulama döneminin birinci tarife yılı içerisinde kontrol edilir. Öngörülen değerler ile gerçekleşen değerler arasındaki fark, takip eden uygulama döneminin ikinci tarife yılı içerisinde uygulanacak Yatırım Farkı Düzeltme Bileşeni hesaplamasında dikkate alınır.
Bir tarife yılına ait gerçekleşen düzenlemeye esas yatırım harcaması tutarı, aynı tarife yılı içerisinde kullanılmaya başlanmış ya da kullanıma hazır duruma gelmiş yatırımların gelir düzenlemesinde belirlenmiş olan değerlerinin toplamına eşittir.
Bir tarife yılına ait gerçekleşen düzenlemeye esas net yatırım harcaması tutarının hesaplanmasında, düzenlemeye esas varlık satış gelirleri ile düzenlemeye esas kullanıcı katılımları ilgili tarife yılı ortalama EPE değerine bölünüp, uygulama dönemin EPE0 değeri ile çarpılmak suretiyle aynı baza getirilerek dikkate alınır.
İtfa edilmemiş yatırım tutarının uygulama dönemi gerçekleşen kapanış değeri hesaplanmasına ilişkin olarak, lisans sahibi tüzel kişiler, bu Tebliğin ekinde yer alan GD03 formundaki verileri sağlamakla yükümlüdürler.
Madde 14 – İtfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyet hesaplamaları
İtfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin olarak oluşan alternatif maliyet, itfa edilmemiş yatırım tutarı ve ortalama alternatif maliyet oranı üzerinden hesaplanır.
Ortalama alternatif maliyet oranının belirlenmesinde, piyasalardaki borçlanma maliyetleri ile sermaye getirisi beklentisi dikkate alınır.
Kurum, sermaye varlıklarının fiyatlandırılmasına dair genel kabul görmüş yöntemler çerçevesinde; yatırımcılar, yatırım ve kurumsal finansman kuruluşları ile istişarede bulunmak suretiyle sermaye getirisi beklentisini belirler.
Madde 15 – Onaylanmış net yatırım harcamasına temel teşkil eden yatırımların eksik veya fazla gerçekleşmesi
Bir uygulama dönemi içerisinde yapılan yatırımların, gelir düzenlemesinde esas alınan birim fiyatlar kullanılarak belirlenen değerinin, söz konusu uygulama dönemine ilişkin onaylanmış net yatırım harcamasının altında olması durumunda, onaylanmış alternatif maliyetine ilişkin olarak yapılan itfanın gerçekleşmeyen yatırımlara tekabül eden kısmı, takip eden uygulama döneminde uygulanacak Yatırım Farkı Düzeltme Bileşeni vasıtasıyla lisans sahibi tüzel kişinin gelir tavanından düşülür.
Bir uygulama dönemi içerisinde gerçekleşen yatırımların gelir düzenlemesinde esas alınan birim fiyatlar kullanılarak belirlenen değerinin, söz konusu uygulama dönemine ilişkin onaylanmış net yatırım harcamasının üzerinde olması durumunda, yatırım harcamalarına ilişkin olarak Kumlun önceden onayının alınması koşulu ile, uygulama dönemi içerisinde fazladan gerçekleşen yatırımlar ve bu yatırımlara ilişkin alternatif maliyet, söz konusu uygulama dönemine ait net yatırım harcamalarına ilişkin itfa edilmemiş tutarın uygulama dönemi gerçekleşen kapanış değerine ilişkin hesaplamalarda dikkate alınır.
Madde 16 – Uygulama dönemi öncesine ait yükümlenilen tutar
Uygulama dönemi öncesine ait yükümlenilen tutar, birinci uygulama dönemi öncesinden kaynaklanan ve tutarı ilgili uygulama döneminin başlangıcından itibaren alternatif maliyet ve itfa hesaplamalarına konu edilecek tutar olup; İtfa Edilmemiş Yükümlenilen Tutar adı altında izlenir.
Lisans sahibinin kamu tüzel kişisi olması halinde, yükümlenilen tutar, birinci uygulama dönemi başlangıç tarihi itibarıyla hazırlanmış bilançoda mevcut olan mali borçları ve bu borçların karşılanmasında kullanılabilecek hazır değerler ve menkul kıymetler dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir. Düzenlemeye esas yatırımların finansmanında kullanılmayan mali borçlar dikkate alınmaz.
Lisans sahibinin özel sektör tüzel kişisi olması durumunda ise; yükümlenilen tutar, faaliyetin sürdürülebilmesi için tesisi zorunlu olan ve lisans sahibi tüzel kişinin aktifinde yer alan varlıklar göz önünde bulundurularak Kurul tarafından belirlenir.
Uygulama dönemi öncesine ait yükümlenilen tutarın Kurul tarafından belirlenecek bir süre içerisinde, oluşan alternatif maliyet ile birlikte tarife gelirleri vasıtasıyla karşılanması esastır.
Madde 17 – İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin hesaplamalar
Kurul tarafından belirlenen yükümlenilen tutar, İtfa Edilmemiş Yükümlenilen Tutarın birinci uygulama dönemine ait açılış değeridir.
Takip eden uygulama dönemlerinde, itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın uygulama dönemi açılış değeri; bir önceki uygulama dönemine ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutar açılış değerine, bir önceki uygulama dönemi içerisinde itfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin olarak oluşan alternatif maliyetin eklenmesi ve bir önceki uygulama dönemi içerisinde itfa edilmemiş yükümlenilen tutara ve ilgili alternatif maliyete ilişkin itfa tutarının düşülmesi suretiyle hesaplanır.
Madde 18 – İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin alternatif maliyet hesaplamaları
İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin olarak oluşan alternatif maliyet, itfa edilmemiş yükümlenilen tutar ve Kurul tarafından belirlenen bir getiri oranı kullanılarak hesaplanır.
İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin getiri oranı, gelir düzenlemesi sürecinde piyasadaki reel faiz oranları göz önüne alınarak belirlenir.
Madde 19 – Talep ile kayıp-kaçak ve kalite hedeflerine ilişkin verilerin sunulması
Lisans sahibi tüzel kişiler, düzenlemeye esas işletme gideri ve yatırım harcamalarına temel teşkil eden aşağıdaki verilerden kendi faaliyetleri ile ilgili olanları sağlamakla yükümlüdürler:
a) Talep öngörülerine ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan GD04.1 formundaki verileri ve verileri destekleyen talep tahmin çalışmaları,
b) Kayıp-kaçak hedeflerine ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan GD04.2 formundaki veriler,
c) Kalite hedeflerine ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan GD04.3 formundaki veriler,
Veriler, ilgili mevzuat hükümlerine göre hazırlanır.
Madde 20 – Öngörülen sabit ve değişken maliyet oranları
Öngörülen sabit ve değişken maliyet oranları, sadece dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin gelir düzenlemesi kapsamında hesaplanır.
Sabit maliyet oranı, yıllık gelir gereksiniminin, talep miktarına bağlı olarak değişmeyecek kısmının toplam gelir gereksinimine oranını ifade eder. İtfa tutarı ile hiç talep olmasa dahi katlanılacak net işletme gideri toplamı sabit maliyet olarak kabul edilir.
Öngörülen sabit maliyet oranına ilişkin olarak, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, bu Tebliğin ekinde yer alan GD05 formundaki verileri sağlamakla yükümlüdürler.
Değişken maliyet oranı, yıllık gelir gereksiniminin, talep miktarına bağlı olarak değişecek kısmının toplam gelir gereksinimine oranını ifade eder.
Madde 21 – Yıllık gelir gereksinimi hesaplaması
Lisans sahibi tüzel kişiler, düzenlemeye tabi tarifeler kapsamındaki her bir faaliyetlerine ilişkin olarak, öngördükleri gelir gereksinimlerine ilişkin veri ve hesaplamaları bu Tebliğin ekinde yer alan GD06 formunu kullanarak Kuruma sunarlar.
Bir tarife yılına ilişkin gelir gereksinimi, söz konusu tarife yılına ait;
a) Düzenlemeye esas net işletme gideri,
b) Yalının harcamasına ilişkin itfa tutarı,
c) İtfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyet,
d) İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin itfa tutarı,
e) İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin alternatif maliyet, kalemlerinin toplamına eşittir.
Madde 22 – İtfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyet hesaplaması
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarı kapanış değeri, söz konusu tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değerine, düzenlemeye esas net yatırım harcamalarının eklenmesi ve yatırım harcamasına ilişkin itfa tutarının düşülmesi sureliyle hesaplanır.
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değeri, bir önceki tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarı kapanış değeridir.
Bir tarife yılına ait ortalama itfa edilmemiş yatırım tutarı, söz konusu tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değeri ile aynı yıla ait itfa edilmemiş yatırım tutarı kapanış değerinin aritmetik ortalamasıdır.
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin alternatif maliyet, söz konusu tarife yılına ait ortalama itfa edilmemiş yatırım tutarının ortalama alternatif maliyet oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.
Madde 23 – İtfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin alternatif maliyet hesaplaması
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın kapanış değeri, söz konusu tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın açılış değerinden, itfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin itfa tutarının düşülmesi suretiyle hesaplanır.
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın açılış değeri, bir önceki tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın kapanış değeridir.
Bir tarife yılına ait ortalama itfa edilmemiş yükümlenilen tutar, aynı tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın açılış değeri ile kapanış değerinin aritmetik ortalamasıdır.
Bir tarife yılına ait itfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin alternatif maliyet, anılan yıla ait ortalama itfa edilmemiş yükümlenilen tutarın itfa edilmemiş yükümlenilen tutara ilişkin geliri oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.
Madde 24 – Verilerin değerlendirilmesi ve yıllık gelir gereksinimlerinin belirlenmesi
Kurum, lisans sahibi tüzel kişi tarafından sunulan verileri,
a) Lisans sahibi tüzel kişinin önceki yıllarına,
b) Aynı faaliyetle iştigal eden yerli ve yabancı diğer tüzel kişilere,
c) Aynı faaliyetle iştigal etmeyen, ancak aynı maliyet kalemlerine sahip kuruluşlara,
ait veriler ile uygun görülecek diğer verilerle kıyaslamak suretiyle analiz eder; analiz neticesinde veri ve hesaplamalarda gerekli görülen düzeltmeleri yaparak onaylar ve uygulama dönemine ait her bir tarife yılı için gelir gereksinimini tespit eder.
Madde 25 – Referans gelirin belirlenmesi
Referans gelir, hesaplamalarda, onaylanan yıllık gelir gereksinim tutarının ya da bu tutarın yerine referans gelirin kullanılması hallerinin her ikisinde de bulunacak net bugünkü değer aynı olacak şekilde, Kurul tarafından belirlenir.
Referans gelirin belirlenmesinde, indirgeme oranı olarak onaylanan ortalama alternatif maliyet oranı kullanılır.
Madde 26 – Verimlilik parametresinin (X) belirlenmesi
Verimlilik parametresi, bu Tebliğin 25 inci maddesi hükümleri çerçevesinde yapılacak analizler neticesinde, uygulama dönemi içerisinde yıllar itibarıyla kademeli olarak sağlanması gerekli görülen verimlilik artışını yansıtacak şekilde Kurul tarafından belirlenir.
Madde 27 – İletim sistemi gelir tavanının maliyet bileşeni hesaplaması
TEİAŞ, iletim sistemi gelir tavanının maliyet bileşeni hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD01 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
Madde 28 – İletim sistemi gelir tavanının gelir farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
TEİAŞ, iletim sistemi gelir tavanının gelir farkı düzeltme bileşeni hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD02 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
TD02 formunda yer alan;
a) Aylık gerçekleşen gelir, söz konusu ay içerisinde iletim sistem kullanım fiyatı adı altında tahakkuk eden gelirlerin toplamıdır.
b) Aylık ortalama EPE, süz konusu ayın ve bir sonraki ayın başlangıç talihleri itibariyle açıklanan EPE değerlerinin ortalamasıdır.
c) Aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değeri, söz konusu aya ilişkin gerçekleşen gelirin aylık ortalama EPE değerine bölünüp, ilgili tarife yılı EPE kapanış değeri ile çarpılması suretiyle bulunur.
d) Tarife yılı gerçekleşen iletim sistemi geliri yıl sonu değeri, aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değerlerinin toplamına eşittir.
e) Tarife yılı iletim sistemi gelir tavanı yıl sonu değeri, tarife yılı iletim sistemi gelir tavanının tarife yılı EPE açılış değerine bölünüp, aynı yılın EPE kapanış değeri ile çarpılması ile bulunur.
f) Tarife yılı iletim sistemi geliri farkı, tarife yılı iletim sistemi gelir tavanı yıl sonu değerinden, tarife yılı iletim sistemi gerçekleşen gelir yıl sonu değerinin çıkartılması ile bulunur.
Madde 29 – İletim sistemi gelir tavanına ilişkin yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
TEİAŞ, iletim sistemi gelir tavanının yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD03 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
TD03 formunda yer alan;
a) Tablo A’da yer alan veriler, bir önceki uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD06 formundan alınır.
b) Tablo B’de yer alan veriler, mevcut uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD03 formu Tablo B’den alınır.
c) Tablo C'de yer alan veriler, mevcut uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD03 Formundan alınır; bir önceki uygulama döneminin son tarife yılına ilişkin gerçekleşen yatırımlarda gerekli düzeltmeler yapılır.
d) Tablo D’de yer alan,
1) Alternatif maliyete ilişkin itfa farkı, itfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin olarak itfa edilen alternatif maliyet tutarından, gerçekleşen yatırımlar doğrultusunda itfa edilmiş olması gereken alternatif maliyet tutarı çıkartılarak hesaplanır.
2) İtfa farkı yıl sonu değeri, alternatif maliyete ilişkin itfa farkına, ortalama alternatif maliyet oranı üzerinden hesaplanan altı aylık alternatif maliyetin eklenmesi ile bulunur.
3) Kümülatif itfa farkı yıl sonu değeri, bir önceki tarife yılına ait kümülatif itfa farkı yıl sonu değerine, bu değer üzerinden ortalama alternatif maliyet oranı kullanılarak hesaplanan bir yıllık alternatif maliyet getirisi ile söz konusu tarife yılına ait itfa farkı yıl sonu değerinin eklenmesi sureliyle hesaplanır.
4) İtfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değerine ilişkin fark, itfa edilmemiş yatırım tutarının uygulama dönemi açılış değerinden, olması gereken itfa edilmemiş yatırım tutarının uygulama dönemi açılış değerinin çıkartılması suretiyle hesaplanır.
5) Önceki uygulama dönemine ait EPEo değeri ile hesaplanan toplam itfa farkı, uygulama döneminin son tarife yılına ait kümülatif itfa farkı yıl sonu değeri ile itfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değerine ilişkin farkın toplamıdır.
6) Mevcut uygulama dönemine ait EPEo değeri ile hesaplanan toplam itfa farkı, önceki uygulama dönemi EPEo değeri ile toplam itfa farkının, önceki uygulama dönemi EPEo değerine bölünüp, mevcut uygulama dönemi EPEo değeri ile çarpılması suretiyle bulunur.
Madde 30 – İletim sistemi işletim geliri tavanına ilişkin kontrol edilebilir sistem işletim maliyeti hesaplaması
TEİAŞ, iletim sistemi işletim geliri tavanının kontrol edilebilir sistem işletim maliyeti bileşeni hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD04 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlü dür.
Madde 31 – İletim sistemi işletim geliri tavanına ilişkin sistem işletim geliri farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
TEİAŞ, iletim sistemi işletim geliri tavanının gelir farkı düzeltme bileşeni hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TDOS formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
TDO5 formunda yer alan;
a) Aylık gerçekleşen gelir, söz konusu ay içerisinde iletim sistemi işletim fiyatı adı altında tahakkuk eden gelirlerin toplamıdır.
b) Aylık ortalama EPE, söz konusu ayın ve bir sonraki ayın başlangıç tarihleri itibariyle açıklanan EPE değerlerinin ortalamasıdır.
c) Aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değeri, söz konusu aya ilişkin gerçekleşen gelirin aylık ortalama EPE değerine bölünüp, ilgili tarife yılı EPE kapanış değeri ile çarpılması suretiyle bulunur.
d) Tarife yılı gerçekleşen iletim sistemi işletim geliri yıl sonu değeri, aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değerlerinin toplamına eşittir.
e) Tarife yılı iletim sistemi işletim geliri tavanı yıl sonu değeri, tarife yılı iletim sistemi işletim geliri tavanının tarife yılı EPE açılış değerine bölünüp, aynı yılın EPE kapanış değeri ile çarpılması ile bulunur.
f) Tarife yılı iletim sistemi işletim geliri farkı, tarife yılı iletim sistemi işletim gelir tavanı yıl sonu değerinden, tarife yılı gerçekleşen ilelim sistemi işletim geliri yıl sonu değerinin çıkartılması ile bulunur.
Madde 32 – Dağıtım sistemi gelir tavanına ilişkin sabit ve değişken maliyet bileşenleri hesaplaması
Dağıtım lisans sahibi tüzel kişiler, dağıtım sistemi gelir tavanının sabit ve değişken maliyet bileşenlerinin hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD06 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
Madde 33 – Dağıtım sistemi gelir tavanına ilişkin gelir farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
Dağılım lisansı sahibi tüzel kişiler, dağıtım sistemi gelir tavanının gelir farkı düzeltme bileşenlerinin hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD07 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
TD07 formunda yer alan;
a) Aylık gerçekleşen gelir, söz konusu ay içerisinde dağıtım sistemi kullanım fiyatı adı altında tahakkuk eden gelirlerin toplamıdır.
b) Aylık ortalama EPE, söz konusu ayın ve bir sonraki ayın başlangıç tarihleri itibariyle açıklanan EPE değerlerinin ortalamasıdır.
c) Aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değeri, söz konusu aya ilişkin gerçekleşen gelirin aylık ortalama EPE değerine bölünüp, ilgili tarife yılı EPE kapanış değeri ile çarpılması suretiyle bulunur.
d) Tarife yılı gerçekleşen dağıtım sistemi geliri yıl sonu değeri, aylık gerçekleşen gelir tarife yılı sonu değerlerinin toplamına eşittir.
e) Tarife yılı dağıtım sistemi gelir tavanı yıl sonu değeri, tarife yılı dağıtım sistemi gelir tavanının tarife yılı EPE açılış değerine bölünüp, aynı yılın EPE kapanış değeri ile çarpılması ile bulunur.
f) Tarife yılı dağıtım sistemi geliri farkı, tarife yılı dağıtım sistemi gelir tavanı yıl sonu değerinden, tarife yılı iletim sistemi gerçekleşen gelir yıl sonu değerinden çıkartılması ile bulunur.
Madde 34 – Dağıtım sistemi gelir tavanına ilişkin yatırım farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, dağıtım sistemi gelir tavanının yatırım farkı düzeltme bileşenlerinin hesaplanmasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD08 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
TD08 formunda yer alan;
a) Tablo A'da yer alan veriler, bir önceki uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD06 formundan alınır.
b) Tablo B'de yer alan veriler, mevcut uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD03 formundan alınır.
c) Tablo C'de yer alan veriler, mevcut uygulama dönemine ilişkin gelir düzenlemesinde Kurul tarafından onaylanan GD03 formundan alınır; bir önceki uygulama döneminin son tarife yılına ilişkin gerçekleşen yatırımlarda gerekli düzeltmeler yapılır.
d) Tablo D’de yer alan,
1) Alternatif maliyete ilişkin itfa farkı, itfa edilmemiş yatırım tutarına ilişkin olarak itfa edilen alternatif maliyet tutarından, gerçekleşen yatırımlar doğrultusunda itfa edilmiş olması gereken alternatif maliyet tutarı çıkartılarak hesaplanır.
2) İtfa farkı yıl sonu değeri, alternatif maliyete ilişkin itfa farkına, ortalama alternatif maliyet oranı üzerinden hesaplanan altı aylık alternatif maliyetin eklenmesi ile bulunur.
3) Kümülatif itfa farkı yıl sonu değeri, bir önceki tarife yılına ait kümülatif itfa farkı yıl sonu değerine, bu değer üzerinden ortalama alternatif maliyet oranı kullanılarak hesaplanan bir yıllık alternatif maliyet getirisi ile söz konusu tarife yılına ait itfa farkı yıl sonu değerinin eklenmesi suretiyle hesaplanır;
4) İtfa edilmemiş yatırım tutarı açılış değerine ilişkin fark, itfa edilmemiş yatırım tutarının uygulama dönemi açılış değerinden, olması gereken itfa edilmemiş yatırım tutarının uygulama dönemi açılış değerinin çıkartılması suretiyle hesaplanır.
5) Önceki uygulama dönemine ait EPEo değeri ile hesaplanan toplam itfa farkı, uygulama döneminin son tarife yılına ait kümülatif itfa farkı yıl sonu değeri ile itfa edilmemiş yatırım tutan açılış değerine ilişkin farkın toplamıdır.
6) Mevcut uygulama dönemine ait EPEo değeri ile hesaplanan toplam itfa farkı, önceki uygulama dönemi EPEo değeri ile toplam itfa farkının, önceki uygulama dönemi EPEO değerine bölünüp, mevcut uygulama dönemi EPEO değeri ile çarpılması suretiyle bulunur.
Madde 35 – Dağıtım sistemi getir tavanına ilişkin kayıp-kaçak farkı düzeltme bileşeni hesaplaması
Dağıtım lisans sahibi tüzel kişiler, dağıtım sistemi gelir tavanının kayıp- kaçak farkı düzeltme bileşenlerinin hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD09 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
Madde 36 – Ortalama perakende enerji satış fiyatı tavanı hesaplaması
Perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler, ortalama perakende enerji satış fiyatı tavanı hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD10 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
Madde 37 – Ortalama perakende satış hizmet getiri tavanı hesaplaması
Perakende hizmet lisansı sahibi tüzel kişiler, ortalama perakende satış hizmet geliri tavanı hesaplamasına ilişkin olarak, bu Tebliğin ekinde yer alan TD11 formundaki verileri sağlamakla ve Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ile ilgili tebliğler uyarınca gerekli hesaplamaları yapmakla yükümlüdür.
Madde 38 – TEİAŞ’a ilişkin hesap ayrıştırması
TEİAŞ, düzenlemeye esas net işletme giderini, düzenlemeye esas net yatırım harcamasını ve tarife gelirlerini;
a) iletim sistemi tesisi ve işletimi,
b) kullanıcı bağlantılarının tesisi,
c) sistem işletimi ve,
d) piyasa işletimi,
alt faaliyetleri bazında ayrıma imkan verecek şekilde izler,
İletim sistemi tesisi ve işletimi, elektrik enerjisinin iletimi için gerekli iletim sistemi varlıklarının tesisi, işletilmesi ve bakımını içerir.
Kullanıcı bağlantılarının tesisi, bağlantı varlıklarının tesisini içerir.
Sistem işletimi; ulusal yük dağıtımı, dengeleme, yan hizmetlerin tedariki dahil olmak üzere iletim sistemi kullanıcılarının yük taleplerinin gerçek zamanda ve sürekli olarak karşılanmasının sağlanmasını ve buna yönelik faaliyetleri içerir.
Piyasa işletimi, dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğine katılan taraflar arasında dengeleme faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan ticari alacak ve borçlara ilişkin miktarların ölçülmesi, taraflara bildirilmesi ve buna yönelik faaliyetleri içerir.
Madde 39 – Dağıtım ve/veya perakende satış lisansı sahibi tüzel kişilere ilişkin hesap ayrıştırması
Dağıtım ve/veya perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler, düzenlemeye esas net yatırım harcamalarını, düzenlemeye esas net işletme giderini ve tarife gelirlerini;
a) dağıtım sistemi tesisi ve işletimi,
b) kullanıcı bağlantılarının tesisi,
c) perakende satış ve,
d) perakende satış hizmeti,
alt faaliyetleri bazında ayrıma imkan verecek şekilde izler.
Dağıtım sistemi tesisi ve işletimi, elektrik enerjisinin dağıtımı için gerekli dağıtım sistemi varlıklarının tesisi, işletilmesi ve bakımını içerir.
Kullanıcı bağlantılarının tesisi, bağlantı varlıklarının tesisini içerir.
Perakende Satış, elektrik enerjisinin tüketicilere satışını içerir.
Perakende satış hizmeti, sayaç tesisi, sayaç okuma, faturalama, tahsilat, müşteri hizmetleri gibi enerjinin alınıp satılması dışında kalan işlemleri içerir.
Madde 40 – Genel giderlerin ve tarife dışı gelirlerin dağıtılması
Bu Tebliğin 38 inci ve 39 uncu maddelerinde belirtilen alt faaliyetlerden hiçbiri ile münhasıran ilgili olmayan düzenlemeye esas gelir ve giderler, Kuruma sunulan hesaplamalarda, belirtilen alt faaliyetler arasında pay edilir. Dağıtıma ilişkin kriter, yöntem, varsayım ve hesaplamalar, lisans sahibi tüzel kişi tarafından Kuruma sunulur.
Madde 41 – Transfer fiyatlandırılması
Lisans sahibi tüzel kişilerin, bedeli Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca belirlenmeyen mal ve hizmetlerin alımı, satışı ve kiralanması ve borç para almak ya da vermek gibi ticari işlemleri emsal bedellerine uygun olarak yapması esastır.
Lisans sahibi tüzel kişi, söz konusu ticarî işlemlere ilişkin politika ve prosedürlerini Kuruma sunar. Kurum, söz konusu işlemlere ilişkin kayıtları inceleyebilir ve onaylanmış politika ve prosedürlere aykırı işlem yapıldığını tespit etmesi halinde, gelir düzenlemesi hesaplamalarında bedellere ilişkin düzeltmeler yapabilir.
Madde 42 – Yürürlük
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 43 – Yürütme
Bu Tebliğ hükümlerini Başkan yürütür.