KolayuyumGiriş yap

Bankalarda Bağımsız Denetim Yapacak Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik

Tür
Resmi Gazete
Atıf
Bankalarda Bağımsız Denetim Yapacak Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik (R.G. 21.03.1997/22940)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç ve kapsam

Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların 1211 sayılı Kanun'un 43 üncü maddesi gereğince bir örneği Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na verilecek olan denetim raporunu hazırlayabilecek ve bunların yayımlanacak bilanço ile kâr ve zarar cetvellerini onaylayabilecek bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirilmeleri, faaliyetleri ve yetkilerinin kaldırılmasına ilişkin esasları düzenlemektir.

Madde 2 – Hukuki dayanak

Bu Yönetmelik 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun 54 üncü maddesi gereğince hazırlanmıştır.

Madde 3 – Kısaltmalar

Bu Yönetmelikte geçen;

Bakan: Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanı,

Müsteşarlık: Hazine Müsteşarlığını,

Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

Kuruluş: Bağımsız Denetim Kuruluşunu,

ifade eder.

Madde 4 – Yetkilendirilecek kuruluşların ve bunların ortaklarının nitelikleri

1) Kuruluşların,

a) Anonim şirket şeklinde kurulmuş olması,

b) Anasözleşmelerinin ilgili mevzuata ve 1/6/1989 tarihli, 3568 sayılı Serbest Muhasebecelik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na aykırı olmaması,

c) 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na göre kurulmuş bulunan ilgili Meslek Odasına kayıtlı bulunması ve şirket tescil belgesi almış olması,

2) Kuruluş ortaklarının,

a) 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükümleri uyarınca ilgili meslek odasına ve çalışanlar listesine kayıtlı yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olması,

b) Bankacılık alanında ya da çalışanlar listesinde kayıtlı meslek mensubu olarak fiilen denetim işlerinde en az beş yıl çalışmış olması,

c) Birden fazla bağımsız denetim kuruluşunda ortaklığının bulunmaması,

d) Bankalarda bağımsız denetim yapma yetkisi iptal edilmiş olan kuruluşlarda ortak sıfatıyla yer almamış olması,

şarttır.

Madde 5 – Başvuru sırasında verilecek bilgi ve belgeler

Yetki almak için Müsteşarlığa yapılacak başvuruya;

a) Şirketin kuruluşuna ve varsa anasözleşme değişikliklerine ilişkin ticaret sicili gazeteleri,

b) Şirketin kuruluşunu takiben ortaklık yapısında bir değişiklik olması halinde mevcut ortakları ve şirketteki pay oranlarını gösterir, yetkili imzalar tarafından tasdik edilmiş liste,

c) İlgili meslek odasından alınacak şirket tescil belgesinin bir örneği,

d) Yurtdışında bir bağımsız denetim şirketi ile hukuki bağlantının bulunması durumunda, ilgili yurtdışı şirket ile yapılan sözleşmelerin yetkili imzalar tarafından tasdikli kopyası,

e) Ortakların, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükümleri uyarınca yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ünvanını aldığını ve ilgili meslek odasının çalışanlar listesine kayıtlı olduğunu gösterir belgeler,

f) Ortakların ayrıntılı özgeçmişleri,

g) Ortakların bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen iş tecrübelerinin tevsikini sağlayan belgeler,

eklenir.

Madde 6 – Yetkilendirme

Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen koşulları taşıyan ve 5 inci maddesinde belirtilen belgeleri tamamlayan kuruluşlardan, Merkez Bankası'nın da görüşü alınarak yapılacak değerlendirmeler sonucunda Müsteşarlıkça durumu uygun bulunanlara Bakan'ın onayı ile bankalarda bağımsız denetim yapma yetkisi verilir.

Bankalarda bağımsız denetim yapma yetkisi alan kuruluşların ünvanı Türkiye Bankalar Birliği aracılığıyla bankalara duyurulur.

Kuruluşlar, ortakları ile anasözleşmelerinde meydana gelen değişiklikleri, bir ay içinde Müsteşarlığa bildirmekle yükümlüdürler.

Madde 7 – Faaliyet esasları

Bankalardaki çalışmaların bizzat kuruluşların ortaklarından birinin başkanlığında, kuruluşda istihdam edilen, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'na göre meslek mensubu veya stajyer meslek mensubu ünvanına sahip olanlar taralından yapılması gereklidir. Bankaların bilançoları, kâr ve zarar cetvelleri ile denetim raporlarının çalışmalara başkanlık eden ortak tarafından isim ve ünvan belirtilmek ve mühür kutlanılmak suretiyle imzalanması ve onaylanması şarttır. Kuruluşlar, bankalardaki çalışmalarını bu Yönetmelikte açıklık bulunmayan hallerde 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve buna ilişkin yönetmelik ve tebliğlerde belirlenen esaslara göre yürütmek zorundadır.

Bankaların yıllık bilançoları ile kâr ve zarar cetvellerinin onaylanması ve denetim raporu düzenlenmesi aynı bağımsız denetim kuruluşunca yapılır. Kuruluşlar bu Yönetmeliğin 11 inci maddesi çerçevesinde hazırlayacakları denetim raporlarını yıl sonunu takip eden dört ay içinde tamamlamak ve birer nüshasını Müsteşarlığa, Merkez Bankasına ve ilgili bankaya vermek zorundadırlar.

Madde 8 – Bankaların yükümlülükleri

Bankalar, her yılın Kasım ayı sonuna kadar o yıl için denetim yaptıracakları kuruluşun adını Müsteşarlığa ve Merkez Bankasına bildirir.

Bankalar, bir örneği Müsteşarlığa ve Merkez Bankasına tevdi edilen raporda yer alan, onaylanmış bilançoları ile kâr ve zarar cetvellerini 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun 54 üncü maddesine göre yayımlamak zorundadır.

Bankalar sözleşme süresi içinde denetini yaptırdıkları kuruluşu değiştirmek istediklerinde, durumu gerekçesiyle birlikle Müsteşarlığa ve Merkez Bankasına bildirmek ve Müsteşarlığın onayını almak zorundadırlar.

Madde 9 – Bankalarla kuruluşların ilişkileri

Kuruluşlar ve bu kuruluşlarda her ne nam altında olursa olsun görev yapanlar ile ortakları, denetledikleri bankalarda yönetim ve danışmanlık işleriyle iştigal edemez ve bu bankalarla doğrudan ve dolaylı nakdi veya gayrinakdi kredi ilişkisine giremezler.

Bu kişiler, denetledikleri bankaların defterlerini tutamaz, bilanço İle kâr ve zarar tablolarını düzenleyemezler.

Madde 10 – Yetkinin iptali

1) Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettikleri tespit edilen kuruluşlara Müsteşarlıkça re'sen veya Merkez Bankasının önerisi ve talebi üzerine uygun bir süre verilerek aykırılıkların giderilmesi istenebilir. Aşağıdaki koşulların bir veya birkaçının varlığı halinde Müsteşarlığın önerisi üzerine Bakan, kuruluşun bankalarda denetim yapma yetkisini geçici veya süresiz olarak iptal edebilir.

a) Verilen süre içinde aykırılıkların giderilmemesi.

b) Bankanın gerçek durumunu yansıtmayan rapor düzenlenmesi.

c) Müsteşarlıkça uyarı konusu yapılan hususların tekrar edilmesi.

d) İki hesap döneminden daha uzun bir süre bankalarda bağımsız denetim yapılmaması.

2) Kuruluşun ortaklık yapısı ile anasözleşmesinde meydana gelen değişikliklerin bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen şartların bir ya da birkaçının sağlanamaması sonucunu doğurması halinde kuruluşun denetim yetkisi iptal edilir. Bu husus Müsteşarlıkça Türkiye Bankalar Birliği aracılığıyla bankalara duyurulur.

3) Yetkileri sürekli veya geçici olarak iptal edilen kuruluşların ünvanları yetki iptali gerekçesi ile birlikte ilgili meslek odasına mesleki ahlak ve disiplin yönünden incelenmek üzere Müsteşarlıkça iletilir.

Madde 11 – Denetim raporlarına ilişkin genel esaslar

Kuruluşlar tarafından hazırlanacak denetim raporları 3568 sayılı Kanun'a göre çıkarılan yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatta yer alan denetimle ilgili çalışma usûl ve esasları dikkate alınmak suretiyle aşağıdaki esaslara göre düzenlenir.

a) Kuruluşlar, Müsteşarlığa ve Merkez Bankası'na gönderilen denetini raporlarında açıkladıkları görüşlerden başka görüşleri içeren denetim raporları düzenleyemezler.

b) Denetim raporunun ilk bölümünde, denetçi görüşleri raporun ilgili bölümlerine atıfta bulunulmak suretiyle özet halinde yer alır.

c) Denelim raporunda, incelenen dönemden önceki yıla ait veriler cari yılın verileri ile karşılaştırmalı olarak gösterilir.

d) (f) veya (g) fıkralarında belirtilen muhasebe standartlarına uymayan işlemlerin bankanın mali tabloları üzerindeki etkisi açıkça belirtilir,

e) Muhasebe politikalarında bir önceki yıla göre değişiklik yapılmış ise değişiklik ile birlikte bu değişikliğin bankanın mali tabloları üzerindeki etkisi belirtilir.

f) Denetim raporunun ekinde bilanço ile kâr ve zarar cetvelleri yer alır. Kuruluşlarca, 3182 sayılı Kanun'un 34 üncü maddesine göre, Türkiye'de kurulu bankalarla, yabancı ülkelerde kurulmuş olup Türkiye'de şube açan bankaların bilançoları ile kâr ve zarar cetvellerinin anılan Kanun'un 51 inci maddesi hükmüne dayanılarak belirlenen tek düzen hesap planı, tip bilanço, kâr ve zarar cetveli ve dipnotları ile bunların uygulanmasına ilişkin izahname ile muhasebe ve değerleme esaslarına, aynı Kanun'un 52 nci maddesinin 1 inci fıkrası hükümlerine uygunluğu bu Yönetmelik ekinde yer alan örneklere uygun olarak olumlu, olumsuz, şartlı veya çekimser görüş belirtilmek suretiyle onaylanır.

g) Müsteşarlık, Merkez Bankası veya banka tarafından talep edilmesi halinde kuruluş, uluslararası muhasebe standartlarına veya yabancı bir ülkenin muhasebe standartlarına uygunluk denetimi yapabilir. Bu durumda, denetimin hangi standarta uygun olarak gerçekleştirildiği belirtilmek suretiyle ayrı bir rapor düzenlenir.

Madde 12 – Denetim raporlarının içeriği

1) Kuruluş tarafından bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirlenen esaslar çerçevesinde hazırlanacak rapor aşağıda belirtilen bölümleri içerir,

A) Banka hakkında genel bilgiler:

a) Bankanın hukuki yapısı,

b) Sermaye yapısı, belli başlı hissedarlar, bunların payları ve varsa bu hususlarda yıl içindeki değişiklikler,

c) Yönetim organları, üst düzey yöneticiler ile denetçiler ve varsa bunlarda meydana gelen değişiklikler,

d) Banka yöneticileri ile denetçilerinin nitelikleri.

e) Denetlenen bilanço döneminden sonra bankanın durumunu etkileyebilecek önemli değişiklik ve gelişmelere de yer verilmek suretiyle bankanın faaliyetleri ile faaliyet sonuçlarını içeren özet bilgi,

f) Bankanın iç kontrol sisteminin güvenirliliğine dair banka yönetiminin beyanı ve denetim sonucu bu konuda oluşan görüş.

B) Bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinin (f) bendinde belirlenen veya anılan maddenin (g) bendine istinaden talep edilecek raporun dayandığı muhasebe standartları çerçevesinde ana ve önemli alt hesapların herbiri ayrı ayrı belirtilmek ve detaylı bir şekilde incelenmek suretiyle ulaşılan banka hesaplarının sözkonusu standartlara uygunluğuna ilişkin görüş.

2) Konuya ilişkin usûl ve esasların Müsteşarlıkça tespit edilmesi halinde kuruluş, enflasyon muhasebesi standardına göre hazırlanmış olan cetvelleri de inceleyerek, bu cetvelleri ve bunlara dair görüşlerini de ayrı bir bölüm halinde denetim raporuna ekler.

Madde 13 – Ek inceleme

Müsteşarlık veya Merkez Bankası, 12 nci maddede içeriği belirlenen raporlarla ilgili olarak, rapor tespitleri bakımından gerekli görülmesi halinde, aynı madde çerçevesinde aynı veya farklı bir kuruluştan, ek inceleme yapılmasını ve ek rapor tanzim edilmesini isteyebilir. Bu durumda, masraflar denetlenen banka tarafından karşılanır.

Madde 14 – Bilgi ve belgeleri verme

Bankalar, denetleme sırasında kuruluşlarca gerekli görülen belgeleri bu kuruluşa vermekle yükümlüdür. Aksi takdirde, durum kuruluş tarafından Müsteşarlığa bildirilir.

Madde 15 – Olağanüstü durumlarda bildirme

Kuruluş, denetleme sırasında bankanın kayıt dışında bıraktığı veya usulüne uygun olarak muhasebeleştirmediği veya benzeri hususların bankanın durumunu önemli bir şekilde etkileyeceğini tespit ettiği takdirde, raporun tamamlanmasını beklemeksizin, durumu derhal Müsteşarlık ve Merkez Bankasına bildirmekle yükümlüdür.

Madde 16 – Gizlilik

Kuruluşlar ve bunların ortakları ve mensupları görevleri sırasında elde ettikleri bilgileri, Müsteşarlık ve Merkez Bankası dışında hiçbir yere veremez ve açıklayamazlar ve herhangi bir surette doğrudan veya dolaylı olarak kendi çıkarları için kullanamazlar.

Madde 17 – Tebliğler

Bu Yönetmeliğin uygulama esasları gerekli hallerde Müsteşarlıkça çıkarılacak tebliğlerle düzenlenebilir.

Madde 18 – Kaldırılan hükümler

Devlet Bakanlığı'nın, 9/3/1991 tarih ve 20809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bağımsız Denetim Kuruluşlarına İlişkin 2 Numaralı Tebliğ"i ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın, 24/12/1987 tarih ve 19674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Bağımsız Denetim Kuruluşları Tarafından Yapılacak Banka Denetimleri Hakkında Tebliğ"i yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçici madde 1

Bağımsız denetim yapma yetkisi almış olan kuruluşlar, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 60 gün içinde Müsteşarlığa bankalarda bağımsız denetim yapma yetkilerini yenilemek üzere başvurmadıkları takdirde söz konusu yetkileri geçersiz olur.

Madde 19 – Yürürlük

Bu Yönetmelik 1/6/1997 tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 20 – Yürütme

Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.