KolayuyumGiriş yap

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Tahvil ve Bono Piyasası Yönetmeliği

Tür
Resmi Gazete
Atıf
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Tahvil ve Bono Piyasası Yönetmeliği (R.G. 19.02.1996/22559)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Amaç

Tahvil ve Bono Piyasasının kurulmasındaki amaç, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası üyesi banka ve aracı kurumlar arasında menkul kıymet hareketini teşvik etmek ve yatırımcıların hisse senedi dışındaki menkul kıymetlere yapacakları yatırımların fiyatlarının piyasada rekabet ortamında belirlenmesini ve istenildiği anda nakde dönüştürülmesini sağlamaktır.

Madde 2 – Dayanak

Bu Yönetmelik İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin 20 nci maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.

Madde 3 – İşlem yapacak olanlarda aranacak şartlar

Tahvil ve Bono Piyasasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Borsa üyesi banka ve aracı kurumlar ve geçici müddetle işlem yapabilme izni verilen üyeler işlem yapabilirler. Piyasada işlem yapacak banka ve aracı kurumların, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasınca hazırlanarak Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanan ve genel şartlar ile iştirakçi üyelerin yükümlülüklerini kapsayan "Tahvil ve Bono Piyasası Taahhütnamesi''ni imzalamaları, belirlenecek bir Takas Bankası, Şirketi ya da Kuruluşunda "Menkul Kıymetler Serbest Deposu" ve "Serbest Tevdiat Hesabı" açtırmış bulunmaları, türü ile tutan Borsa tarafından belirlenmiş işlem limiti karşılığını mevcut bulundurmaları ve işlemlerin gerçekleştirilmesine ilişkin olarak Borsa tarafından belirlenen diğer yükümlülükleri yerine getirmeleri gereklidir. Repo-ters repo işlemleri yapmak isteyen Borsa üyeleri, ayrıca, Sermaye Piyasası Kurulundan Yetki belgesi almak ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsasınca hazırlanarak Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanan "Repo-Ters Repo Taahhütnamesi" imzalamak zorundadır.

Madde 4 – Üye temsilcilerinin nitelikleri

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin 11 inci maddesinde belirtilen niteliklere ek olarak, üye temsilcilerinin Borsanın düzenlediği "Tahvil ve Bono Piyasası Semineri"ni başarı ile bitirmiş ve sertifika almaya hak kazanmış olmaları gerekir.

Sermaye Piyasası Kurulu, T.C. Merkez Bankası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında uzmanlık gerektiren veya daha üst kademelerde en az üç yıl süreyle olumlu tezkiye alarak bilfiil çalışmış olan elemanlar, bankalarda genel müdür, genel müdür yardımcılığı ve menkul kıymetler müdürü olarak bilfiil en az üç yıl çalışmış olanlar; bir aracı kurum üyenin yanında fiilen beş yıl çalışmış ve bu sürenin en az üç yılını genel müdür olarak ifa etmiş veya en az üç yıl yönetim kurulu başkanı ya da murahhas üye olarak görev yapmış olanlar ile 1.9.1994 tarihinden önceki dönemde Tahvil ve Bono Piyasası’nda Borsa üyesi temsilcisi olarak en az iki yıl süreyle bilfiil görev yapmış olanlardan temsilci olmak isteyenler için sertifika alma koşulu aranmaz.

Bu Piyasada işlem yapacak olan üye temsilcilerinin niteliklerine ve Piyasada bir üye adına işlem yapabilecek temsilci sayısına ilişkin hususlarda düzenleme yapmaya Borsa Yönetim Kurulu yetkilidir.

Madde 5 – İşlem gören menkul kıymetler

Piyasada devlet tahvili, hazine bonosu, gelir ortaklığı senedi, kamu idare ve müesseselerince ihraç edilmiş tahviller, özel sektör tahvilleri, varlığa dayalı menkul kıymetler ile finansman bonoları ve diğer kabul edilen menkul kıymetler işlem görebilir. Sözkonusu menkul kıymetlerin Piyasada işlem görmeye başlama tarihleri Borsaca ilan edilir.

Borsa kotuna alınmamış menkul kıymetler İMKB Kotasyon Yönetmeliği çerçevesinde işlem görürler.

Madde 6 – İşlem türleri

Piyasada doğrudan alım ve doğrudan satım işlemleri ile geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım (repo-ters repo) işlemleri yapılabilir.

Piyasada işlemler Yönetim Kurulunca belirlenecek sürelerde valörlü olarak gerçekleştirilebilir. Hangi valörle olursa olsun açığa alım ve satım yapılması yasaktır. Üyeler, mevcut olan veya satın aldıkları fakat henüz teslim almadıkları ya da Hazine ihalesinden alınmış fakat teslim alınmamış menkul kıymetler üzerinde işlem yapabilirler.

Madde 7 – İşlem limitleri ve işlem limiti karşılıkları

Piyasada işlem yapan banka ve aracı kuramlara Borsa tarafından belirlenmiş "İşlem yapabilme limiti" tahsis edilir. Üç tranştan oluşan bu limitler Borsaca belirli aralıklarla gözden geçirilerek değiştirilebilir.

Piyasada işlem yapan banka ve aracı kurumlar, Borsa tarafından belirlenen "İşlem yapabilme limiti"ni aşmamak koşuluyla, yatırdıkları net işlem limiti karşılığının yirmi misli işlem yapabilirler. Net işlem limiti karşılığının tekabül ettiği işlem limiti piyasada güvenin korunması için gerekli hallerde genel olarak veya üye bazında Borsa Başkanlığı tarafından değiştirilebilir. Ancak, yüzde 100 ilave işlem limiti karşılığı yatırılması halinde "işlem yapabilme limiti" üç misline kadar yükseltilebilir. İşlem limiti karşılıklarına ilişkin esasları Borsa Yönetim Kurulu belirler.

Madde 8 – Lot büyüklüğü ve işlem saatleri

Piyasada yapılan işlemlerin alt limiti, işleme konu menkul kıymetlerin nominal değerleri itibariyle, 5 milyon Türk Lirasıdır. Bu tutarın üzerindeki işlemler 5 milyon Türk Lirasının katları olarak yapılabilir. Dövize endeksli kıymetler için uygulanacak lot büyüklüğü Borsa Yönetim Kurulunca tespit edilir. Repo-ters repo işlemlerinde alt limit 50 milyon Türk Lirasıdır. Bu tutarın üzerindeki işlemler 50 milyon Türk Lirasının katları olarak yapılabilir. Alt limitler, Borsa Yönetim Kurulunca değiştirilebilir. Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek miktarların altında veya üzerinde kalan tutarlar için ayrıca Pazar/Pazarlar açılabilir.

Piyasada işlemler hergün saat 10.00 ile 17.00 arasında yapılabilir. Aynı gün valörlü işlemler saat 14.00’e kadar, diğer işlemler saat 17.00’ye kadar yapılabilir. İşlem saatleri Borsaca değiştirilebilir.

Madde 9 – Emirlerin borsaya iletilmesi

Piyasada işlem yapacak kuruluşlar, Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğüne hangi valörle işlem yapmak istediklerini, doğrudan alım ve satım emirlerinde teklif veya talep ettikleri menkul kıymetin tanımım, nominal tutarını, fiyatını 100.000 TL üzerinden ve kuruşsuz olarak) veya oranını; repo ve ters repo emirlerinde ise başlangıç ve bitiş valörlerini, işlem tutarını ve oranını bildirirler. Kupür kompozisyonuna ait istekler de imkan nispetinde yerine getirilir.

Madde 10 – Emirlerin işleme sokulması

Tahvil ve Bono Piyasasında alım satım işlemleri, üyeler tarafından Borsaya iletilen emirlerin rekabet koşulları altında karşılaştırılması suretiyle yürütülür. Alım satımda "çok fiyat" yöntemi bu Yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde sürekli müzayede sistemi ile çalışır.

Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü, iletilen teklif ve taleplerden, doğrudan alım emirlerinde en yüksek fiyatlı (en düşük oranlı) olan emirleri, doğrudan satım emirlerinde en düşük fiyatlı (en yüksek oranlı) olan emirleri; repo emirlerinde oram en yüksek olan emri, ters repo emirlerinde ise oranı en düşük olan emri bilgisayarla belirleyip bilgi dağıtım ekranları aracılığıyla üyelere anında iletir. En iyi talep ya da tekliften işlem yapılması halinde somaki bekleyen en iyi teklif/teklifler ya da talep/talepler otomatik olarak ekrana gelir.

Girilen alım satım emirlerinde aşağıdaki öncelikler uygulanır:

a) Fiyat Önceliği: Daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır.

b) Zaman Önceliği: Fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirler öncelikle karşılanır. Buna göre, fiyatlarda eşitlik olması halinde zaman önceliği esas alınır.

Temerrüt nedeniyle, borsa eksperine kaydettirilen emirler, fiyat eşitliği halinde, daha önce yazılmış emirler olsa dahi zaman önceliğini haizdir.

c) Müşteri Emirlerinin Önceliği: Fiyat ve zaman öncelikleri açısından eşitliğin sözkonusu olduğu emirler arasında müşteri emirleri, borsa üyelerinin kendi nam ve hesaplarına verdikleri borsa emirlerinden önce karşılanır.

Madde 11 – Emirlerin gerçekleştirilmesi

İlgili ekranlarda yer alan emirleri karşılamak isteyen üyeler, Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğüne karşıt emirlerini iletirler. Emirler tamamen karşılanabileceği gibi kısmen de karşılanabilir.

Piyasada işlem yapan banka ve aracı kurumların isimleri işlem sırasında ekranlarda yer almaz. Ancak, işlem tamamlandığında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası tarafları birbirlerine bildirir. Bu andan itibaren tarafların sorumluluğu birbirlerine karşı olmaktadır.

Madde 12 – Emirlerin gerçekleştiğinin bildirimi

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Piyasada gerçekleşen her işlemi taraflara bildirir. Tarafların işlemi İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına teyit etmelerine gerek bulunmamaktadır.

Madde 13 – Emirlerin geçerliliği

Piyasaya verilen emirlerden Piyasa kapanışına kadar karşılanamayanlar otomatik olarak iptal edilmiş sayılır.

Madde 14 – Borsa emirleri

Borsa emirleri aşağıdaki şekillerden biri halinde verilebilir.

a) Bölünebilir Emir: Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenen miktar ve katları şeklinde bölümlenerek alım satımı yapılabilen emirlerdir.

b) Blok Emir: Bir bütün halinde alınıp satılabilen emirlerdir.

Bilgisayarlı alım satım ortamında Yönetim Kurulu borsa emirlerine ilişkin düzenleme yapabilir.

Madde 15 – Üyenin kendi emrini düzeltmesi veya iptal etmesi

Üyeler vermiş oldukları emirleri, gerçekleşmediği takdirde her şekilde düzeltebilir veya her an iptal edebilirler.

Madde 16 – Tek üyenin taraf olduğu işlemler

Üye, belli bir kıymet veya vadede var olan emrini, başka bir alıcı veya satıcı çıkmazsa Borsa Yönetim Kurulunca belirlenecek süre geçtikten sonra karşılayabilir.

Madde 17 – Gerçekleşen işlemlerin iptali

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinde yer alan hükümlere ek olarak;

Eksper hatası nedeniyle gerçekleşen işlemler Tahvil ve Bono Piyasası Müdürünün onayıyla ve ilgili üyelere yazılı bildirimle iptal edilir.

Üye hatası sonucunda gerçekleşen işlemler iptal edilmez. Ancak, kabul edilebilir bir gerekçeye dayanan ve hem alıcı hem de satıcı üyenin onayı bulunan hallerde, gerçekleşen bir işlem iptal edilebilir.

Madde 18 – Yatırım fonları ve yatırım ortaklıklarına ait işlemler

Yatırım fonları ile yatırım ortaklıklarının portföylerine yapacakları kıymet alımları ile portföyden yapacakları kıymet satımlarının, bu Piyasada işlem gören menkul kıymetler için, SPK düzenlemeleri uyarınca, Piyasa kanalıyla yapılması esastır. Üyeler verdikleri emrin yatırım fonu veya ortaklık adına verildiğini belirtmek zorundadırlar. Piyasada geçerli işlem kurallarına ek olarak, yatırım fon ve ortaklıklarına ait özel işlem kuralları Borsaca düzenlenir.

Madde 19 – Borsa kaydına alınan fiyatlar

Borsada alım satımı gerçekleştirilen bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamına giren menkul kıymetlerin fiyatları borsa kaydına alınır.

Ancak bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde tarif edilen tek üyenin taraf olduğu işlemler ile saat 14.00’den sonra gerçekleştirilen aynı gün valörlü yatırım fonu işlemleri gerçekleştirilmekle beraber fiyatları Borsa kaydına alınmaz.

Madde 20 – Teşekkül eden fiyatların ilanı

Piyasada yapılan işlemler sonucunda kayda alınan fiyatlar ve oranlar anında ekranlar kanalıyla ve izleyen işgünü Borsa bülteninde ilan edilir. Bültenlerde seansta kayda alınan en düşük, en yüksek ve ağırlıklı ortalama fiyat, basit ve bileşik faizle getiri, işlem hacimleri ve sözleşme sayısı yer alır.

Madde 21 – Gerçekleşen işlemlerin takası

Alım - satımla ilgili menkul kıymet ve nakit hareketi, banka ve aracı kurumların takas ve ödeme işlemlerini yürüten Takas Bankası, Şirketi veya Kuruluşu nezdindeki "Menkul Kıymetler Depo Hesapları" ve "Serbest Tevdiat Hesapları" kullanılarak sağlanır. Ancak, alış verişe konu menkul kıymetler karşılığı Türk Liraları için hesaplaşma merkezi, işleme taraf olan üyelerin takas ve ödeme işlemlerini yürüten Takas Bankası, Şirketi veya Kuruluşunun İstanbul'daki ilgili şubesi nezdindeki "Serbest Tevdiat Hesapları"dır. Bu hesaplarla bankaların Merkez Bankası İstanbul Şubesi nezdindeki hesapları karşılıklı çalıştırılarak ödemelerin netleştirilmesi de mümkündür.

Takas işlemlerine ilişkin esasları Borsa Yönetim Kurulu düzenler.

Madde 22 – Repo işlemlerine ilişkin özel hükümler

SPK düzenlemeleri çerçevesinde, repoya konu olabilecek menkul kıymetlerden repo işlemi karşılığı teslim edileceklerin türü, sayısı ve değerlerinin belirlenmesinde esas alınacak yöntemin tespiti ile ilgili düzenlemeler Borsa tarafından yapılır.

Teslim alınmış menkul kıymetlerde meydana gelecek değer düşüklüklerine karşılık Borsanın ilave menkul kıymet isteme hakkı saklıdır.

Madde 23 – Temerrüd

Piyasada yapılan işlemlerin herhangi bir safhasında taraflardan herhangi birisi İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği ve Tahvil ve Bono Piyasası Takas işlemlerine ilişkin Yönetim Kurulu düzenlemelerinde yer alan hükümler çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmediği takdirde herhangi bir ihbara gerek kalmaksızın temerrüde düşmüş sayılır. Bu durumda İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği'nin 35 inci maddesi hükmü uygulanır.

Madde 24 – Borsa payı

Tahvil ve Bono Piyasasında gerçekleşen işlemler için, tarafların herbirinden ayrı ayrı, işlem tutarı üzerinden yürürlükteki oranlar baz alınarak hesaplanan kürtaj tutarının yüzde 2 si oranında Borsa payı tahsil edilir. Bu oran, işlemlerin tür ve vadeleri dikkate alınarak, Yönetim Kurulunun teklifi üzerine SPK onayıyla 10 misline kadar artırılabilir veya aynı oranda azaltılabilir. Repo-ters repo işlemlerinde her bir üye bir alış ve bir satış yapmış sayılır ve Borsa payı hesabı buna göre yapılır.

Madde 25 – Bilgisayarlı alım satım sistemi

Bilgisayarlı alım satım sisteminin uygulamaya girmesi halinde Piyasada geçerli olacak kurallar Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.

Madde 26 – Piyasa dışı işlemler

Borsa Üyeleri, Borsa Tahvil ve Bono Piyasası dışında gerçekleştirdikleri bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamına giren menkul kıymetlerin alım satımını, Borsa Yönetim Kurulunun belirlediği şartlarla Borsaya tescil ettirmeleri gerekir.

Madde 27 – Borsada kısıtlı faaliyet için izin verilen borsa üyeleri

Sadece Tahvil ve Bono Piyasasında işlem yapmak üzere izin almış olan Borsa üyelerinin, Borsa dışında gerçekleştirdikleri bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi kapsamına giren menkul kıymetlerin alım satımını Borsaya tescil ettirmeleri gerekir.

Madde 28 – Yürürlük

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 29 – Yürütme

Bu Yönetmeliği İMKB Başkanı yürütür.