İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Hisse Senetleri Piyasası Yönetmeliği (R.G. 19.02.1996/22559)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Bu Yönetmeliğin amacı İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında faaliyet gösteren Hisse Senetleri Piyasasının çalışma esas ve kurallarını belirlemektir.
Madde 2 – Dayanak
Bu Yönetmelik İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliğinin 19 uncu maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.
Madde 3 – İşlem görecek hisse senetleri
Borsa kotuna alınıp, Yönetim Kurulunca işlem görmesi kararlaştırılan hisse senetleri, Hisse Senetleri Piyasasında işlem görür.
Hisse senetlerinin nitelikleri gözönüne alınarak Yönetim Kurulu Kararı ile değişik pazarlar teşekkül ettirilebilir. Pazarlar teşekkül ettirildikleri usule göre kaldırılabilir.
Borsa kotuna alınmamış hisse senetleri IMKB Kotasyon Yönetmeliği çerçevesinde işlem görürler.
Madde 4 – Piyasada işlem yapacak olanlarda aranacak şartlar
Hisse Senetleri Piyasasında, İMKB Yönetmeliğinin 6 ıncı maddesine göre Borsa üyesi olan banka ve aracı kurumlar işlem yapabilirler. Piyasada işlem yapacak banka ve aracı kurumların, İstanbul Menkul Kıymetler Borsasınca hazırlanan ve SPK’ca onaylanan "Hisse Senetleri Piyasası Taahhütnamesini" imzalamaları ve İMKB Yönetmeliğinde üyelik için belirlenen diğer yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekir.
Madde 5 – Üye temsilcilerinin nitelikleri
İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği 11 inci maddesinde belirtilen tüm niteliklere sahip olan ve tüm şartları yerine getirerek yılın belirli dönemlerinde Borsaca gerçekleştirilen seminerlere katılıp, seminer sonrası yapılan sertifika sınavında başarılı olanlar Hisse Senetleri Piyasasında temsilci ve temsilci yardımcısı olarak görev yapmaya hak kazanırlar.
SPK ve Borsada uzmanlık gerektiren veya daha üst kademelerde en az üç yıl süreyle olumlu tezkiye alarak bilfiil çalışmış olan elemanlar, bankalarda genel müdür, genel müdür yardımcılığı ve menkul değerler müdürlüğü görevlerini ve Borsa üyesi temsilciliği görevini en az üç yıl süre ile bilfiil yapmış olan elemanlar ile süre aranmaksızın komisyoncu üye olarak çalışmış elemanlar için ve bir aracı kurum üyenin yanında fiilen beş yıl çalışmış ve bu sürenin en az üç yılını genel müdür olarak ifa etmiş veya en az üç yıl Yönetim Kurulu başkanı ya da murahhas üye olarak görev yapmış kişilerden temsilci olmak isteyenler için sertifika alma koşulu aranmaz.
Madde 6 – Hisse senetleri piyasası teminatı
IMKB Yönetmeliğinin 12 inci maddesine istinaden Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek oran ve dönemler esas alınarak, Borsa üyelerinin Hisse Senetleri Piyasasında günlük işlem hacimlerinin ortalaması üzerinden hesaplanan teminat tutarları belirlenen süre içinde Borsaya yatırılmalı veya eksik kalan kısım tamamlanmalıdır.
Teminat tutarlarının belirtilen süre içinde tamamlanmaması ve eksik kalması halinde üyeler teminat tutarları tamamlanıncaya kadar Hisse Senetleri Piyasasında işlem yapamazlar. Borsa Yönetim Kurulunca ilgili üyeye eksik teminatı tamamlaması için en çok iki aya kadar süre verilebilir.
Madde 7 – Seans
Hisse Senetleri Piyasasında bir borsa yetkilisi tarafından verilecek bir işaretle işlemlerin başlatıldığı an ile yine borsa yetkilisi tarafından verilecek başka bir işaretle işlemlerin bitirildiği an arasında geçen süre seans olarak adlandırılır. Borsa Yönetim Kurulu pazar bazında süre açısından farklı seans yapılmasına karar verebilir.
Madde 8 – İşlem birimi
Lot olarak adlandırılan hisse senedi işlem birimi bir hisse senedinden, kendisi ya da katları ile işlem yapılabilecek asgari senet sayısı ya da değerini ifade eder. Yönetim Kurulu hisse senedinin niteliklerini gözönünde bulundurarak, bir hisse senedi için işlem birimini senet sayısı ya da değer olarak belirleyerek Borsa Bülteninde ilan eder.
Madde 9 – Açılış fiyatı
Açılış fiyatının belirlenme yöntemi, Yönetim Kurulunca kararlaştırılır.
Madde 10 – Seans kapanış fiyatı
Seans kapanış fiyatı, o seansta Borsa kaydına alınan en son fiyattır.
Madde 11 – Kapanış fiyatı tespit komitesi
Komite, üç üyesi fiilen salonda görev yapan aracı kuruluş üye temsilcilerinden, biri ilgili eksper, biri salon sorumlusu eksper, diğeri ise Hisse Senetleri Piyasası Müdürü veya müdürün bulunmaması halinde Müdür Yardımcısı olmak üzere altı üyeden oluşur. Komitenin aracı kuruluş üye temsilcilerinden oluşan üç üyesi üç yedek üye ile birlikte Yönetim Kurulu tarafından seçilir.
İhtilaflı durumların oluşması halinde kapanış fiyatı Komite tarafından belirlenen fiyattır. Çekimser oy kullanılmaz. Karar alınırken eşitlik olması halinde kapanış fiyatı Hisse Senetleri Piyasası Müdürünün dahil olduğu grubun görüşü doğrultusunda tespit edilir.
Madde 12 – Referans fiyatı
Hisse senetlerinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil etmeyen, sermaye artırımı sırasında temettü ödemelerinin belirsiz olduğu durumda fiyat tescili yapılıncaya kadar üyelerce referans değer olarak kullanılması amacıyla hesaplanan fiyattır.
Madde 13 – İşlemlerde uygulanacak fiyat aralıkları
Teşekkül ettirilen pazarlarda arz ve talebin karşılaştırılması, ancak Borsa Yönetimi tarafından hisse senetlerinin işlem birimi fiyatlarına göre belirlenecek fiyat aralıkları ile verilen fiyatlarda yapılır.
Yönetim Kurulu, en az bir hafta önceden Borsa Bülteninde ilan ederek fiyat işlem aralıklarını değiştirebilir.
Madde 14 – Baz fiyat yöntemi
Bir hisse senedi için, baz fiyatı, bir seans süresince o hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil eden fiyattır. Baz fiyat, hisse senedinin bir önceki seansında gerçekleşen tescilli işlemlerinin ağırlıklı ortalama fiyatıdır.
Temettü ve sermaye artırımları durumlarında baz fiyatın tesbiti Borsa Başkanının görevlendirdiği müdürlük tarafından yapılır. Baz fiyatın tesbitinde uygulanacak yöntem Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve Bültende yayınlanır.
Madde 15 – Fiyat değişme sınırları
Her hisse senedi için seans sırasında çok fiyat yöntemine göre oluşan fiyatlar 14 üncü maddede tanımlanan baz fiyatından % 10 dan fazla farklı olamaz. Bu sınır özel emirler ve nama yazılı hisse senetleri için Yönetim Kurulunca belirlenir. Fiyat değişme sınırları dışındaki fiyatlı emirler iptal edilir.
Hisse Senetleri Piyasası Müdürü, piyasanın gerektirdiği durumlarda, en az üç Borsa üyesinin müracaatı üzerine veya resen o seans için bu sınırları iki katma kadar arttırabilir. Borsa Başkanı, gereken durumlarda en az beş Borsa Üyesinin müracaatı üzerine veya resen fiyat sınırlarını kaldırabilir veya değiştirebilir.
Temettü ödemeleri ile sermaye artırımı durumlarında fiyat değişme sınırları uygulanmayabilir.
Madde 16 – Borsa kaydına alınan fiyatlar
Borsada alım satımı gerçekleştirilen bir hisse senedinin fiyatı; hisse senedinin işlem gördüğü miktar bir lot veya bunun üstünde ise Borsa kaydına alınır. Borsa Başkanlığı işlem fiyatlarının Borsa kaydına alınabilmesi için gereken asgari işlem miktarını en az bir hafta önceden ilan ederek değiştirebilir.
Herhangi bir fiyatla işlem gören bir hissenin sayısı veya değeri birinci fıkraya göre belirlenen miktar veya değerden az olduğu takdirde, alım satım gerçekleştirilmekle beraber bu işlem fiyatı Borsa kaydına alınmaz.
Madde 17 – Teşekkül eden fiyatların ilanı
Hisse senetleri pazarlarında yapılan işlemler sonucunda, her hisse için Borsa kaydına alınan fiyatlar ve toplam işlem miktarları en geç seansın bitimini izleyen ilk iş günü Borsa bülteninde ilan edilir. Bu ilanlarda fiyatlar seansta kayda alınan en düşük, en yüksek ve kapanış fiyatı olarak belirtilir.
Bir hisse senedinin seans açılış fiyatı Borsa Yönetimince belirlendiği takdirde bu durum Borsa bülteninde ayrıca ilan edilir.
Bir hisse senedi için o seansta Borsa kaydına alman fiyat olmamışsa, bu durum da Borsa bülteninde ilan edilir.
Madde 18 – Gerçekleşen işlemlerin belirlenmesi
Seansın bitiminde, her işlemde, oluşan fiyatlar üzerinden alıcının aldığı, satıcının sattığı hisse senedi sayısı ve tutan işlem defterleri olarak üyelere dağıtılır.
İşlem defterleri, her üye için ayrı ayrı o seansta, yapmış olduğu tüm işlemleri hisse senetleri itibariyle işlemi yaptığı karşı üyeler, fiyatlar ve miktarlar belirtilerek düzenlenir.
Üyeler Borsa tarafından dağıtılan işlem defterlerini kullanarak kendi yasal işlem defteri kayıtlarını oluştururlar.
Madde 19 – Borsa emirleri
Borsa emirleri, üye temsilcileri tarafından, Borsaca belirlenen şekilde bilgisayara kaydedilir.
Borsa emirleri aşağıdaki şekillerden biri halinde verilebilir;
a) Normal Emirler: İşlem birimi halinde verilmiş, tam olarak bir lot ve katlarından oluşan emirlerdir. Bir defada sisteme girilebilecek emir miktarı Yönetim Kurulunca belirlenen miktardan fazla olamaz. Emri henüz karşılanmamış veya kısmen karşılanmış bir üye miktarı düşürmeksizin emrinin fiyatını iyileştirebilir. Kendisinden sonra girilmiş emir yoksa emrini iptal edebilir.
b) Küsürat Emirler: İşlem biriminin ihtiva ettiği hisse senedi sayısından (nominal değer/1000) daha az miktarda verilmiş emirlerdir. Küsürat emirler hisse senedi sayısı olarak yazılır. Küsurat emirler için fiyat verilmez, emirler tescilli son işlem fiyatından karşılaşır ve küsurat emirler karşı küsurat emirlerle kısmen eşleşebilir.
c) Özel Emirler: Yönetim Kurulunca her şirket için ayrı ayrı belirlenecek hisse sayısını aşan emirlerdir. Kurucu ve imtiyazlı hisse senetleri özel emir olarak yazılırlar.
Özel emirler bir bütün olarak alınıp satılabilir, kısmen alınıp satılamazlar.
Özel emirler hisse sayısı (nominal değer/1000) olarak yazılır.
Bir özel emrin zaman önceliği kazanabilmesi için diğerleri ile fiyatının ve ihtiva ettiği hisse senedi sayısının aynı olması gereklidir. Zira her özel emir, bölünemez oluşu nedeni ile ayrı bir bütündür. Miktarları farklı olmak kaydı ile en iyi fiyatlı özel emrin diğerlerine kıyasla önceliği yoktur. Bir üye, daha az veya daha çok hisse sayısı ihtiva eden bir emri en uygun fiyatlı emre tercih edebilir. Özel emri giren üye, yazdığı emir henüz işlem görmeden iptal edebilir.
Bir özel emri giren üye, karşısında girilmiş eşit yada daha iyi fiyatlı ve girdiği özel emri bütünüyle karşılayacak toplam miktarda özel veya normal emirler varsa bu emirleri karşılamak suretiyle işlemleri gerçekleştirmek zorundadır.
d) Tarihli veya Süreli Emirler: Bilgisayarlı alım satım sisteminde emirler geçerli oldukları süre veya son tarih belirtilerek verilebilir. Tarihli emirlerin fiyatı marj dışına çıktığında veya geçerlilik süresi dolup gerçekleşmedikleri takdirde sistem tarafından iptal edilir. Hisse senedinin baz fiyatında süre içinde temettü ödemesi, sermaye artırımı ve diğer nedenlerle bir değişme olmuşsa bu tür emirler iptal edilir. Üye kodu değişmesi halinde de üyeye ait tarihli veya süreli emirler iptal edilir. Bu tür emirlerde en fazla kaç günlük emir verileceğine ilişkin süreyi belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir. Tarihli emirler üye tarafından, istenildiğinde günlük emir olarak değiştirilebilir.
Yönetim Kurulu Borsa emirlerine ilişkin düzenleme yapabilir.
Hisse Senetleri Piyasası Müdürü, Müdür Yardımcısı veya ilgili eksper tarafından gerekli görüldüğünde piyasaya intikal ettirilmiş alım satım emirlerinin tamamına veya bir kısmına ilişkin olarak üyelerin tutmaları gereken kayıt ve belgelerin ibrazı Yönetim Kurulunca önceden belirlenen esaslar çerçevesinde istenebilir. İMKB Yönetmeliğinin 9 uncu maddesi (f) bendi uyarınca üyelerin bu talebi yerine getirme zorunluluğu vardır.
Madde 20 – Emrin düzeltilmesi veya iptal edilmesi
Kendi emrinden sonra başka bir emir yazılması halinde üye, miktarı değiştirmeksizin mevcut emrin fiyatını iyileştirebilir. Bu şekilde iyileştirilen emir diğer girilmiş emirlerden sonra yer alır.
Seans içinde, Borsaya şirket ile ilgili bilgi ulaşması ve bilginin ilanını takiben hisse senedi üzerinde işlemlerin durdurulması ve aynı seans içinde hisse üzerindeki işlemlerin başlatılması halinde, gerçekleşmemiş emirler durdurma sırasında Borsaca belirlenen yönteme göre üye tarafından iptal edilebilir.
Madde 21 – İşlem yöntemi
Hisse senetlerinin alım satımında "çok fiyat" yöntemi bu Yönetmelikte belirtilen esaslar içinde kullanılır.
Çok fiyat yöntemi; alım satım emirlerinin Borsa tarafından belirlendiği şekilde her şirket için bilgisayarlı alım satım sistemine kaydedildiği, sürekli müzayede sistemi ile çalışır.
Çok fiyat yöntemi, bir hisse senedine ait olarak verilen alım satım emirlerinin 23 üncü maddede belirlenen öncelik kurallarına uygun olarak, teker teker karşılaştırılmasıyla elde edilen fiyatlarla gerçekleştirilmesidir.
Madde 22 – Çok fiyat yöntemiyle işlemin yürütülmesi
Çok fiyat yönteminin uygulanmasında ilgili hisse senedinin işlem gördüğü sistemde, üyelerin alış ve satış emirlerinin ve gerçekleşen işlemlerin ilgililerin izleyebileceği biçimde ve Borsa Yönetiminin uygun göreceği bir şekilde gösterilmesi esastır.
Bir hisse senedini satın almak veya satmak isteyen üye;
a) Alış veya satış emrini sisteme girebilir.
b) Daha önce başka bir üye veya üyeler tarafından sisteme girilmiş olan satış emrini veya alış emrini; tamamen veya kısmen satın alabilir veya satabilir.
c) Daha önce kendi yazdığı alış veya satış emri var ise, kendi emrinden daha iyi fiyatla emir olmamak şartıyla kendi alış emrini veya satış emrini; 24 üncü madde hükmüne göre satabilir veya satın alabilir.
Madde 23 – Öncelik kuralları
Hisse senetleri işlemlerinde sisteme kaydedilen emirler karşılanırken önceliklerin belirlenmesinde aşağıdaki kurallar sırasıyla uygulanır:
a) Fiyat Önceliği Kuralı: Daha düşük fiyatlı satım emirleri, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirleri, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanır.
b) Zaman Önceliği Kuralı: Fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirler öncelikle karşılanır.
c) Müşteri Emirlerinin Önceliği Kuralı: Fiyat ve zaman öncelikleri açısından eşitliğin söz konusu olduğu emirler arasında müşteri emirleri, Borsa üyelerinin kendi nam ve hesaplarına verdikleri Borsa emirlerinden önce karşılanır.
Müşteri emirlerine tahsiste uygulanacak kuralları Yönetim Kurulu belirler.
Madde 24 – Tek üyenin taraf olduğu işlemler
Aynı hisse senedi için aynı fiyatlı hem alış hem satış emri olan üye (Çapraz İşlem), her iki emrini de sisteme girer.
Üye tarafından girilen emir yine aynı üyenin pasif (beklemekte olan) emri ile karşılaştığında, sistem emri çapraz emir dosyasına aktarır ve Yönetim Kurulunca belirlenen süre kadar beklemeye alır. Belirlenen süre içinde başka bir üyenin aynı fiyat seviyesinde emri gelmez ise, bu sürenin sonunda sistem çapraz işlemi gerçekleştirir ve işlem tescil edilir.
Bekleme süresi dahilinde bir başka üyenin aynı fiyat seviyesinde aktif emri gelir ise;
a) Pasif miktar, üyenin ve diğer üyenin emir toplamlarına eşit ise, miktar % 50 oranında üyeler arasında paylaştırılır.
b) Pasif miktar, üyenin ve diğer üyenin emir toplamlarından büyük olduğu takdirde;
1- Üyenin emri diğer üyenin emir miktarından büyük ise, diğer üyenin miktarı kadar eşit olarak eşleşir, kalan kısım beklemeye devam eder.
2- Üyenin emri diğer üyenin emir miktarından küçük ise, üyenin emrinin tamamı karşılanır, diğer üyenin istediği miktar kalan pasif emir miktarı ile eşleştirilir.
c) Pasif miktar, üyenin ve diğer üyenin emir toplamlarından küçük olduğu takdirde;
1- Her iki üyenin emir miktarları eşit ise, pasif emir miktarı % 50 oranında üyeler arasında paylaştırılır.
2- Üyenin emri diğer üyenin emir miktarından büyük ise diğer üyenin miktarı kadar eşit işlem yaptırılır, kalan miktar için çapraz işlem bekleme süresi devam eder.
3- Üyenin emri diğer üyenin emir miktarından küçük ise, üyenin emrinin tamamı karşılanır, diğer üyenin istediği miktar kalan pasif emir miktarında kalan miktar kadar eşleştirilir.
Çapraz işlemlerde paylaştırılacak miktar tek sayı ise, her zaman bir fazlası aynı üyeyle eşleştirilir. Çapraz işleme konu olan miktar bir lot ise, bekleme süresi içinde gelen diğer bir üyenin aynı fiyat seviyesindeki emri ile eşleştirilir.
Madde 25 – Bir hisse senedine dair İşlemlerin geçici olarak durdurulması
Borsa Başkanı, aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde ilgili hisse senedinin seansını geçici olarak durdurabilir:
a) Bir hisse senedinde ya da hisse senedini ihraç eden ortaklığa ait olarak alıcı ve satıcıların kararlarım etkileyecek önemde bilgiler olduğunun öğrenilmesi ve Borsa Yönetiminin bu bilgilerden borsa üyelerinin ve müşterilerinin haberdar edilmesini gerekli görmesi,
b) Bir hisse senedi için sağlıklı bir piyasa teşekkül etmesini önleyecek şekilde olağan dışı fiyat ve/veya miktarda alım satım emirlerinin sistemlere kaydedilmesi,
c) Bir hisse senedine ait emirlerin 28 inci maddede düzenlenen blok halinde alım satım kapsamına girmesi,
d) Bir seansın sağlıklı bir biçimde yürütülmesini engelleyen diğer unsurların ortaya çıkması.
Borsa Başkanı, işlemlerin yeniden başlamasına aynı seans süresi içinde izin vermiş ve yeterli süre kalmışsa seans yeniden açılır.
Borsa Başkanı bir hisse senedine ait işlemleri en fazla 5 işgünü için durdurabilir. 5 işgününü aşan süreler için Yönetim Kurulu karar verebilir.
Bir hisse senedinin Borsada işlem görmesinin geçici olarak durdurulması halinde, bu durum Borsa Bülteninde ve Borsada gerekçesiyle birlikte duyurulur. Sözkonusu hisse senetlerine ait işlemlerin yapılmasına aynı seansta izin verilmişse, seans yeniden başladığında gerekirse baz fiyatı Borsa Başkanınca yeniden belirlenir ve Borsada ilan edilir.
Bir hisse senedi üzerindeki işlemlerin geçici olarak durdurulduğu süre bir seansı aşmışsa, söz konusu hisse senedinin tekrar işlem görmeye başlayacağı zaman ve baz fiyatı Borsa Başkanınca belirlenir ve Borsa Bülteninde ve Borsada ilan edilir.
Madde 26 – Borsada ilk defa işlem görecek hisse senetleri
Borsada ilk defa işlem görecek hisse senetleri, blok halinde satım söz konusu değil ise, ilgili oldukları pazarda ve o pazarda geçerli yöntem ile işlem görürler.
Hisse Senetleri Piyasasına yeni alınmış olan hisse senedininin Borsada işlem göreceği tarih, hisse senedinin belli başlı özellikleri, belirlenmişse satışa arz edilen miktarı ve istenen asgari fiyat en az bir hafta önce Borsa Bülteninde ilan edilir.
Borsa Yönetimi talep edilen hisse senetlerinin karşılığının bir bankaya, satılacak hisse senetlerinin Takas ve Saklama şirketine veya bir bankaya depo edilmesini isteyebilir.
Satış, Yönetim Kurulu kararı ile gerektiğinde partiler halinde yapılabilir. Bu takdirde 23 üncü maddedeki öncelik kuralları uygulanır.
Madde 27 – Belirli bir süre işlem görmeyen hisse senetleri
Bir aylık süre içinde işlem görmeyen hisse senedinin, bir ayı takip eden ilk seansta fiyat marjları serbest bırakılıp, Bültende ilan edilir. Fiyat marjlarının serbest bırakılmasını, takip eden beş işgünü süresince işlem gerçekleşmemesi halinde hisse senedi ilgili pazarlardan Yönetim Kurulu Kararına kadar Başkanlıkça geçici olarak çıkarılır.
Madde 28 – Blok halinde alım satım
Bir şirkete ait hisse senedinden, Borsada bir defada alınmak veya satılmak istenen miktarın, şirketin çıkarılmış veya ödenmiş sermayesine oram; Borsa Yönetim Kurulunca tüm şirketlerin hisse senetleri için önceden belirlenmiş olan orandan fazla ise, bu tür Borsa emirleri Blok emir olarak anılır ve blok satış işlemleri Toptan Satışlar Pazarında gerçekleştirilir. Toptan Satışlar Pazarında ayrıca hisse senetleri Borsada işlem gören veya görmeyen şirketlerin alıcıları önceden belli olan veya olmayan belli bir miktarın üzerindeki hisse senetleri işlemleri yapılır. Bu pazarın işleyiş kurallarını belirlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir. Blok emirler aşağıdaki kurallara göre işlem görür:
a) Bir hisse senedine ait blok halinde alım veya satım talebi ilgili üye tarafından yazılı olarak Borsa Başkanlığına iletilir. Satış talebinde hisse senetlerini arz etmek isteyen büyük ortak açıklanır.
b) Bir hisse senedine ait blok halinde alım veya satım emri seans sırasında gelmişse, ilgili borsa eksperi blok emri normal emirler arasından çıkarır. İlgili üye alım veya satım talebini yazılı olarak Borsa Başkanlığına iletir. Satış talebinde, hisse senetlerini arz etmek isteyen büyük ortak açıklanır.
c) Bu maddenin a ve b fıkraları gereği Borsa Başkanlığına ulaşan alım veya satım taleplerine ilişkin olarak özel bir veya daha fazla seans düzenlenir. Blok halinde alım satım işleminin en fazla kaç seans sürebileceği ve düzenlenen seansların yeri ve zamanı Borsa Bülteninde en az bir hafta önce ilan edilir. Borsada pazarı olmayan hisse senetlerinin blok satış talepleri için gerekli düzenleme Borsa Başkanlığınca yapılır.
Madde 29 – Resmi müzayede
Mahkemelerin, icra dairelerinin ve diğer resmi dairelerin Borsada yapılmasına gerek gördükleri hisse senedi satım işlemleri aşağıdaki kurallara uyularak yapılır:
a) Satışı istenilen hisse senetleri için bir taban fiyat belirlenmişse bu husus açıklanarak müzayede başlatılır. Resmi Müzayede satışları seans esnasında pazarda yapılırsa izlenecek yöntem Borsa Başkanlığınca belirlenir. Borsa Başkanı satışa aracılık edecek üyeleri ve bunların sırasını önceden kura çekme yöntemi ile belirler. Sıralamadan sonra üyelik sıfatım kazanan üye listenin sonuna eklenir.
b) Satışla görevlendirilen üyeye tarife üzerinden kürtaj ödenir. Resen satışa çıkarma halinde kürtaj Borsa tarafından alınır.
c) Borsa Yönetimi, hisse senedinin niteliğine ve işlem hacmine bağlı olarak resmi müzayedenin en çok kaç seans sürebileceğim belirler. Bu süre içinde satılmayan hisse senetleri satışı isteyen makama iade edilir. Bu durumda, resmi müzayedenin bittiği tarihten itibaren 15 gün içinde bu hisse senetleri için tekrar resmi müzayede açılamaz.
d) Satılan hisse senetlerinin alıcılarına teslimi, bedellerinin tahsili ve tahsil edilen paranın Borsa ücreti, kürtaj ve diğer giderler indirildikten sonra ilgili kuruluşa ödenmesi Borsa tarafından yapılır.
Madde 30 – Birincil piyasada işlem yöntemi
Hisse senetleri birincil piyasasında, mevzuat çerçevesinde birincil piyasa alanına giren hisse senetlerinin halka arzı yapılır.
Borsada halka arz yoluyla satış yapmak isteyen, hisse senedi ihraçcısının veya ilgili aracı kuruluşun, SPK’nın kayda alma belgesi ile Borsa Yönetimince belirlenmiş belge ve bilgiler ile birlikte Borsaya yapacağı başvurunun, Borsaca uygun görülmesi halinde, durum işlemin yapılacağı tarihten en az bir hafta önce Borsa Bülteninde ilan edilir.
Rüçhan hakkı kullanımından sonra arta kalan paylar ilgili hisse için belirlenmiş olan özel emir miktarının altında ise, kalan payların tamamının satışının sözkonusu olduğunda özel emir olarak yazılmasına Borsaca izin verilebilir.
Madde 31 – Rüçhan hakkı pazarı
Hisse senetleri Borsada işlem gören şirketlerin nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde sözkonusu hisse senedi üzerinde bulunan yeni pay alma kuponunun alınıp satılması için, Borsaca belirlenecek süre içinde rüçhan hakkı pazarı açılır.
Pazar açılış günü rüçhan hakkı kullanımının başlangıç günüdür. Pazar kapanış günü rüçhan hakkı kullanma süresi sonundan önceki beşinci iş günüdür. İşlem birimi olarak lot uygulanır.
Fiyat marjları, pazar açılış günü ve fiyat tesciline kadar serbest, fiyat tescilini takip eden seanslarda ise hisse senedine uygulanan marjın % 150 fazlası olarak uygulanır. Fiyat tesciline kadar, referans fiyat Borsa tarafından belirlenir.
Hisse senetleri pazarında geçerli olan kurallarla işlem görür. Fiyat adımları, lot miktarı, emir türleri, baz fiyatını düzenlemeye Yönetim Kurulu yetkilidir.
Madde 32 – Yükümlülüklerin yerine getirilmesi
Yükümlülüklerin yerine getirilmesinde İMKB Yönetmeliğinin ilgili hükümleri ile Takas ve Saklama Merkezi Yönetmeliği ve Garanti Fonu Yönetmeliği hükümleri uygulanır.
Üyelerin, İMKB Yönetmeliği ile bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, yükümlülüklerini belirlenen koşullara uygun olarak süresi içinde, yerine getirmemeleri halinde temerrüde düşmüş sayılırlar.
Madde 33 – Nakit temerrüdünde uygulanacak yöntem
Üyelerin satın aldıkları hisse senetleri karşılığında oluşan parasal yükümlülüklerini tamamen veya kısmen yerine getirmemeleri halinde, ilgili üyeye yerine getirilmeyen parasal yükümlülük oranında hisse senedi teslimatı yapılmaz.
Önceki ay içinde gerçekleşen tescilli işlem hacmi, miktarı ve sözleşme adedi üzerinden, işlem yoğunluğu sıralaması esas alınarak hazırlanmış bulunan liste kullanılarak, üyenin satın aldığı hisse senetlerinden, yoğunluk sıralamasına göre en baştan başlamak üzere, yerine getirilmeyen parasal yükümlülüğü kadar hisse senedi üyeye teslim edilmez. Öncelikle temerrüde düşen üyenin beyanına göre temerrüt nedeni emirle alınan hisse senetleri teslim edilmez.
Madde 34 – Hisse senedi temerrüdünde uygulanacak yöntem
Üyelerin satım sonucu oluşan hisse senedi yükümlülüklerini tamamen veya kısmen yerine getirmemeleri halinde, ilgili üyeye yerine getirmediği yükümlülük oranında parasal ödeme yapılmaz.
Madde 35 – Temerrüde ilişkin disiplin hükümleri
Temerrüt halinde İMKB Yönetmeliğinde belirlenen disiplin hükümleri uygulanır.
Madde 36 – Yürürlük
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 37 – Yürütme
Bu Yönetmeliği İMKB Başkanı yürütür.