KolayuyumGiriş yap

558 Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname

Tür
Resmi Gazete
Atıf
558 Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname (R.G. 27.06.1995/22326)

Madde 1

28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun II inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Pay sahibi sayısının 250den fazla olduğu; yatırım ortaklıkları, yatırım fonları, halka açık anonim ortaklıklar ve özel emeklilik ve tasarruf kuruluşları ile fonlarının sermayesine doğrudan veya dolaylı olarak Kurulca belirlenen oranda ortak olduğu, herhangi bir şekilde tespit olunan anonim ortaklıkların hisse senetleri halka arz olunmuş sayılır ve bu ortaklıklar, halka açık anonim ortaklık hükümlerine tabi olurlar."

Madde 2

2499 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin altıncı fıkrası aşağıdaki şekilde

değiştirilmiştir.

"Yönetim kurulunun bu maddedeki esaslar çerçevesinde aldığı kararlar aleyhine, yönetim kurulu üyeleri, denetçiler veya haklan ihlal edilen pay sahipleri, kararın ilanından itibaren 30 gün içinde anonim ortaklık merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde iptal davası açabilirler. Bu halde, Türk Ticaret Kanununun genel kurul kararlarının iptaline ilişkin 382, 383 ve 384 üncü maddeleri hükümleri uygulanır. Yönetim kurulu, davanın açıldığını öğrendiği tarihten itibaren 10 gün içinde durumu Kurula bildirmekle yükümlüdür."

Madde 3

2499 sayılı Kanunun 13/A maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Varlığa dayalı menkul kıymetler tamamen itfa edilinceye kadar, karşılığım oluşturan alacaklar ve duran varlıklar, başka bir amaçla tasarruf edilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, haczedilemez."

Madde 4

2499 sayılı Kanuna 15 inci maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.

Halka açık anonim ortaklıkların esas sözleşmelerinin değiştirilmesi, Kurulun uygun görüşünün alınmasına bağlıdır. Kurulun uygun görüşü alınmadan yapılan esas sözleşme değişikliklerine ilişkin tescil ve ilanlar hükümsüzdür.”

Madde 5

2499 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Kurul, biri başkan, biri başkan vekili olmak üzere yedi üyeden oluşur. Yetkilerini kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak kullanır. Merkezi Ankaradadır. Kurul kararıyla, yurt içinde ve yurt dışında gerekli görülen yerlerde temsilcilik kurulabilir, büro açılabilir."

Madde 6

2499 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (j) ve (n) bendleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki bentler eklenmiştir.

"j) Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçların niteliklerini, alım ve satım yöntemini, bu araçların işlem göreceği borsalarda çalışacak kurumların kuruluş, denetim, faaliyet ilke ve esasları ile yükümlülüklerini, teminatlar, takas ve saklama sistemi konularındaki esas ve usulleri düzenlemek,"

"n) Sermaye piyasası araçlarının takası, saklanması veya kaydı değer haline getirilmesi, resmi sicil niteliğindeki sermaye piyasası araçlar sicili ile bu sicili tutacak merkezin kuruluş ve çalışma esaslarını ve menkul kıymetlerin derecelendirilmesini düzenlemek ve denetlemek,"

"r) Sermaye piyasası kurumlarının sorumluluk sigortası yaptırmalarını istemek ve ilgili mevzuat saklı kalmak kaydıyla gerekli düzenlemeleri yapmak,"

"s) Sermaye Piyasası Kanununa tabi ortaklık ve kuruluşların mali bünyeleri ve kaynaklarının kullanımı ile ilgili standart rasyoları genel olarak ya da sektör, bölge ve ortaklık bazında belirlemek, bu rasyoların yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek."

Madde 7

2499 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ile ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"c) Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçların alım satımının yapılmasına aracılık,"

"Aracılık, sermaye piyasası araçlarının 31 inci madde çerçevesinde yetkili kuruluşlar tarafından kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına, kendi namına başkası hesabına alım satımıdır. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçların yapılmasına aracılık da bu hüküm kapsamındadır."

Madde 8

2499 sayılı Kanunun 34 üncü maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Aracı kuruluşların, sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle yatıracakları teminatların türü, miktarı, kullanım alanı ve şekli Kurulca belirlenir. Teminatlar rehnedilemez, haczedilemez, kullanılma amaçlan dışında tasarruf edilemez, üçüncü kişilere devredilemez.”

Madde 9

2499 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Sermaye piyasası araçlarının takas ve saklanması, derecelendirilmesi ve bunları ihraç eden ortaklık ve kuruluşlarla sermaye piyasası kurumlarının denetlenmesi ile uğraşan kuruluşlar; yatırım danışmanlığı, portföy yönetimi gibi sermaye piyasası faaliyetlerini yerine getiren şirketler ve ortaklık ve kuruluşlara ait alacakları temellük ederek münhasıran bu Kanunun 13/A maddesinde belirlenen varlığa dayalı menkul kıymetleri ihraç etmek amacıyla teşkil edilen genel finans ortaklıkları, risk sermayesi yatının fonları, risk sermayesi yatırım ortaklıkları ve risk sermayesi yönetim ortaklıkları, ipoteğe dayalı menkul kıymetler merkezi, kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen özel emeklilik ve tasarruf kuruluşları ve fonlarıdır."

Madde 10

2499 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.

"Sermaye piyasası araçlarının işlem göreceği borsalar, menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde, serbest rekabet şartlan altında kolayca alınıp satılabilmesi sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilan etmekle yetkili olarak kurulan, tüzel kişiliği haiz kuruluşlardır. Ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev araçlarla diğer sermaye piyasası araçlarının işlem göreceği borsaların kurulmasına, ticaret borsaları hariç mevcut borsalarda bu araçların işlem göreceği piyasaların oluşturulmasına Kurulca karar verilir. Bu borsaların hukuki statüleri, mali işleri, kuruluş, teşkilat, denetim çalışma ilke ve esasları Kurulca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir."

Madde 11

2499 sayılı Kanunun 45 inci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye üçüncü fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Bu Kanun kapsamındaki ihraçcılar, sermaye piyasası kurumlan ve kişilerin bu Kanundan doğan işlem ve hesaplan, Kurulca görevlendirilecek Kurul uzmanları ve uzman yardımcıları tarafından denetlenir. İlgili Bakan tarafından da gerektiğinde bu denetlemeler yaptırılabilir."

"Denetimle görevlendirilecekler tarafından istenecek defter, evrak, dosya, kayıt ve diğer belgelerin ibraz veya teslim edilmemesi halinde, ihraçcılar. sermaye piyasası kurumlan ve kişiler nezdinde arama yapılabilir. Arama yapılabilmesi için, denetime yetkili olanların buna ihtiyaç duyması ve gerekçeli bir yazı ile arama karan vermeye yetkili sulh yargıcından talepte bulunması, sulh yargıcının da istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi gereklidir.

Aramada bulunan ve incelenmesine lüzum görülen defterler ve belgeler ayrıntılı bir tutanakla tespit olunur ve muhafaza altına alınarak inceleme yapanın çalıştığı yere sevk edilir. Arama sonucunda alman defter ve belgeler üzerindeki incelemeler en geç üç ay içinde sonuçlandıralarak bir tutanakla sahibine geri verilir."

Madde 12

2499 sayılı Kanunun 46 ncı maddesinin (c), (g) ve (h) bendleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye (h) bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bentler ile birinci sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"c) Halka açık anonim ortaklık ve sermaye piyasası kurumlarının, kanuna, esas sözleşme hükümlerine veya işletme maksat ve mevzuuna aykırı görülen durum ve işlemleri ile işletme sermayesi ve kaynaklarının azalmasına veya kaybına yol açan işlemlerinin hukuka aykırılığının tespiti veya iptali için dava açmaya, Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla ilgililerden aykırılıkların giderilmesi için tedbir almasını ve öngörülen işlemleri yapmasını istemeye ve gerektiğinde bu halleri ilgili mercilere intikal ettirmeye."

"g) Halka açık anonim ortaklık ve sermaye piyasası kurumlarının mevzuat, esas sözleşme ve içtüzük hükümlerine aykırı faaliyetlerinin veya mali durumlarının ciddi surette zayıflamakta olduğunun tespit edilmesi halinde, ilgililerden aykırılıkların giderilmesi ve kanuna, işletme amaç ve ilkelerine uygunluğun sağlanmasını istemeye; aykırılıkta sorumluluğu tespit edilen ortaklık ve kurum görevlilerinin, haklarında kovuşturmaya geçildikten sonra yargılama sonuçlanıncaya kadar imza yetkilerini kaldırmaya; yönetim ve denetim organlarına, değiştirme, azil ve görev süresim belirleme hakkı sadece Kurula ait olmak üzere, genel kurulca seçilen üyelerin görev ve yetkilerini taşıyan üye atamaya; aykırılıkların giderilmemesi veya giderilemeyecek aykırılıkların tespit edilmesi durumunda, gerekli her türlü tedbiri almaya ve sermaye piyasası kurumlarının yetkilerini kaldırmaya,"

"h) Sermaye piyasası kurumlarının, mali yapılarının ciddi surette zayıflamakta olduğunun yapılan denetimler sonucunda tespiti halinde; verilecek uygun süre içinde, mali durumlarının güçlendirilmesini istemeye; verilen bu süre içinde, bu kurumlar tarafından gerekli tedbirler alınmaması halinde veya mali durumlarının taahhütlerini karşılayamayacak kadar zayıflamış olduğu tespit edildiği takdirde herhangi bir süre vermeksizin kurumların yetkilerini kaldırmaya; bu tedbirlerden netice alınmadığı takdirde tedricî tasfiyelerine karar vermeye ve tasfiyenin bitmesini takiben gerektiğinde veya tedricî tasfiyeye gitmeksizin doğrudan iflaslarım istemeye,"

"i) Sermaye piyasası kurumlarının, (h) bendi hükmü uyarınca, tedrici tasfiyeye girmesi veya iflâsı halinde, Kurulca sorumlulukları tespit edilen %10 hissesinden fazlasına sahip olan ortaklarının; görevden ayrılmış olan veya halen görevde bulunan yönetim kurulu üyeleri, fon yöneticileri ile birinci derece imzaya yetkili yöneticilerinin şahsen iflâslarım istemeye,"

"j) Gerek görülen hallerde, halka açık anonim ortaklıkların genel kurullarına, oy hakkı bulunmaksızın, sermaye piyasası mevzuatı île ilgili konularda ortaklıkları aydınlatmak; genel kurul toplantı başkanlığını, yönetim ve denetim organlarım uyarmakla yetkili ve görevli bir temsilci göndermeye."

"Kurul tarafından birinci fıkranın (h) bendi hükmüne göre yetkileri sürekli olarak kaldırılan sermaye piyasası kurumlarının malvarlıkları, yetkinin kaldırılmasına ilişkin Kurul kararının alındığı tarihten; (i)’ bendi hükmüne göre iflasa tâbi kişilerden, iflaslarının istenmesi Kurulca kararlaştırılanların malvarlıkları ise, bu Kural kararının alındığı tarihten itibaren tedricî tasfiye işlemlerinin tamamlandığı ilân edilinceye; tedricî tasfiyeyi takiben veya doğrudan iflas talebinde bulunulması halinde, iflas talebinin mahkemede karara bağlanmasına, kadar tedricî tasfiye çerçevesinde Kurulca yapılacak işlemler hariç, üçüncü kişilere devredilemez, rehnedilmez, teminat gösterilemez, haczedilemez, başlamış tüm icra takipleri de kendiliğinden durur."

"Sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunduğu, yetki belgeleri iptal olunduğu veya faaliyetleri geçici olarak durdurulduğu halde ticaret unvanlarında, ilan ve reklamlarında, sermaye piyasasında faaliyette bulundukları intihamı yaratacak kelime veya ibare kullanıldığının tespiti halinde sorumlular hakkında kovuşturma yapılmakla birlikte, gecikmesinde sakınca bulanan hallerde, Kurulun talebi üzerine valiliklerce bunların işyerleri geçici olarak kapatılabileceği ve ilan ve reklamları durdurulabileceği gibi, kanuna aykırı belgelerle, ilân ve reklamları toplatılabilir."

"Birinci fıkranın (g) bendi uyarınca yetkileri kaldırılan görevliler, haklarındaki yargılama sonuçlanıncaya kadar Kurulun izni olmadıkça hiçbir halka açık anonim ortaklık ve sermaye piyasası kurumunda imza yetkili personel olarak çalıştırılamazlar."

Madde 13

2499 sayılı Kanuna 46 ncı maddeden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.

46 ncı maddenin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca yetkileri kaldırılan aracı kurumların tedrici tasfiyelerine Kurulca karar verilebilir ve tasfiye işlemleri Kurul tarafından yürütülür.

Tedrici tasfiyenin amacı, aracı forumların malvarlığını işin niteliğine göre aynen veya nakte çevirmek suretiyle elde edilen bedeli tahsis ederek, Kanun çerçevesinde yaptıkları sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle müşterilerine karşı olan nakit ve sermaye piyasası araçlarım teslim yükümlülüklerini tasfiye etmektir.

Tedricî tasfiye kararı verildikten sonra, aracı kurumun yasal organlarının görev ve yetkileri, tasfiye sonuçlanıncaya kadar Kurul tarafından yerine getirilir.

Aracı kurumun yönettiği, yatırım fonu ve menkul kıymetler yatırım ortaklığı portföyleri dahil, portföylerin yönetiminin, bir başka kuruluşa devrine Kurulca karar verilebilir. Ancak 46 ncı maddenin birinci fıkrasının (h) bendi hükmü saklıdır.

Hakkında tedricî tasfiye karan verilen aracı kurumun ödemeleri durur ve tüm malvarlığı üzerinde, bu karar tarihi itibariyle sadece Kurul tarafından tasarruf edilebilir. Kurul, aracı kurumun aktif ve pasifini tespit eder. Aracı kurumun nakit borçlan, tedricî tasfiye kararının verildiği tarihteki ana para ve işlemiş faizleri toplamı üzerinden; sermaye piyasası aracı teslim borçları ise, varsa teslimde temerrüde düşülen tarihteki, aksi halde tedricî tasfiye kararının verildiği gündeki piyasa değeri itibariyle bulunacak nakit değerleri üzerinden hesaplanır. Aracı kurumun tedricî tasfiye kararının verilmesinden sonra vadesi gelen sözleşmelerinden doğan hak ve borçları da, vadeleri itibariyle belirlenir. Aracı kurumun, vadeli borçlarına vadeden, diğer borçlarına ise tedricî tasfiye tarihinden itibaren kanunî faiz yürütülür. Mevzuat uyarınca aracı kurum tarafından verilmiş teminatlar da, aktifin hesabında dikkate alınır.

Kurul, gerçek hak sahiplerini ve alacak tutarlarını, kendi kayıtları, aracı forumun kayıtlan, bu kuruluşun ilgili olduğu diğer resmî ve öze] forumların kayıtları ile güvenilir bulunan diğer bilgi ve belgelere dayanarak tespit eder. İcra İflas Kanununun 278, 279 ve 280 inci maddelerinde yazılı hallerin varlığı halinde, Kurul tarafından iptal davası açılabilir.

Tedricî tasfiye karar ve işlemlerinde Türk Ticaret Kanunu, İcra ve İflas Kanunu ve diğer mevzuatın tasfiye ile ilgili hükümleri uygulanmaz. Aracı forumların tedricî tasfiyelerinin uygulama usul ve esasları, Kurulca hazırlanan bir yönetmelikte gösterilir.

Tedricî tasfiyeye tâbi tutulan aracı kurumun, müşteri saklama hesaplarındaki menkul kıymetler, münhasıran bu hesap sahiplerine olan yükümlülüklerin karşılanmasında kullanılır. Müşteri hesabına saklanan menkul kıymetler, münferit hesaplar itibariyle karşılaştırılır. Hesabında alacağını karşılamaya yetecek kadar menkul kıymet bulunmayan saklama hesabı sahipleriyle, tasfiyenin amacı kapsamında yer alan hak sahiplerinin alacakları, aracı kurumun aktiflerinden karşılanır. Bu hak sahiplerinin alacakları karşılandıktan sonra geriye kalan kısım, diğer alacaklılara tahsis edilir. Aracı kurumun aktifleri, tasfiyenin amacı kapsamındaki hak sahiplerinin alacaklarının karşılanmasına yetmezse, Kurul aracı kurumun iflasını isteyebilir.

İflasına hükmolunan bir aracı kurum için İcra ve İflas Kanununun 221 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre teşkil olunacak büroda, bir Kurul temsilcisinin bulunması zorunludur ve Kurul temsilcisi katılmaksızın büro toplanamaz. Söz konusu maddenin ikinci fıkrası, iflasına hükmolunan aracı kurumlar hakkında uygulanmaz. İflas idaresi, Kurulca belirlenen üç kişiden oluşur. İflas idaresinin toplantı ve karar nisabında çoğunluk esası aranır.

Kanunun 46 ncı maddesinin (i) bendi uyarınca, şahsî iflasları istenecek kişilere karşı iflas başvurusunu ve takibini, Kurul yapar. Şahsen iflası istenenler hakkında mahkemece İcra ve İflas Kanununun 257 nci ve izleyen maddeleri hükümleri uygulanır. Kurul, kişisel iflasını istediği kişilerin malvarlığı üzerinde aracı kurumun alacaklılarını temsilen birinci sırada imtiyazlı alacaklı sıfatını haizdir. Kurul, iflas tasfiyesinden elde edilecek meblağı, iflas eden kişinin ortak veya görevli olduğu aracı kurumun, tedricî tasfiye amacı içinde kalan alacaklılarına tahsis eder. Aracı kurumun iflas etmiş olması halinde bu meblağ, aracı kurumun iflas masasına aktarılır.

Aracı kurumlar dışında kalan sermaye piyasası kurumlarının tedricen tasfiyelerinde de mahiyetine uyduğu ölçüde bu madde hükümleri uygulanır. Sermaye piyasası kurumlarının türleri itibariyle tedricî tasfiye yöntemleri, Kurulca çıkarılacak ayrı yönetmeliklerde düzenlenir."

Halka açık anonim ortaklıkların, Kanunun 7 nci, 15 inci maddeleri ve 16/A maddesinde düzenlenen hususlar ile, sermaye piyasası kurumlarının borsa işlemleri dışındaki sermaye piyasası faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları uyuşmazlıklarda taraflar, tahkim yoluyla çözüm için yazılı olarak Kurula başvurabilirler. Başvurunun, uyuşmazlığa konu olayın öğrenilmesini izleyen üç ay ve her halükârda olayın gerçekleşmesini izleyen bir yıl içinde yapılması zorunludur. Kurul, incelemenin tamamlanması için verilen süreler hariç, başvuruyu izleyen altı ay içinde karar vermek zorundadır.

Tarafların Kurula başvurmadan doğrudan doğruya adli yargı yoluna gitmeleri mümkündür.

Kurulun uyuşmazlıkların çözümüne dair kararlarına karşı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 532 nci ve 533 üncü maddeleri uyarınca kararın taraflara tebliğini izleyen 15 gün içinde Yargıtaya başvurulabilir.

Uyuşmazlıkların çözümüne ilişkin usul ve esaslar ile tahkim masraflarının miktar ve tahsil yöntemi Kuralca çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir."

Madde 14

2499 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

"Cumhuriyet savcıları ve mahkemeler, yapılacak kovuşturma ve duruşmalarda bilirkişi teşkiline gerek gördükleri takdirde, münhasıran resmi bilirkişi listesinde kayıtlı kişilerden seçecekleri bilirkişilerin görüşlerini alırlar. Resmi bilirkişi listeleri, Kurulun teklifi üzerine ilgili Bakanlık tarafından tespit olunur."

Madde 15

Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 16

Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.