KolayuyumGiriş yap

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik

Tür
Resmi Gazete
Atıf
Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Yönetmelik (R.G. 19.12.1993/21793)

Madde 1

25.9.1985 tarih, 18879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 5 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın ilgili Genel Müdür veya Genel Müdür Yardımcısı ile Türkiye Bankalar Birliği Yönetim Kurulu’nu oluşturan bankaların (kalkınma ve yatırım bankaları hariç) en az şube müdürü seviyesindeki temsilcilerinden teşekkül eder. Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu üyesi banka temsilcileri aynı zamanda bankalararası takas odaları yönetim komitesi üyesi olamazlar.

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu Başkanlık görevini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası temsilcisi yürütür."

Madde 2

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Bankalararası takas odalarına ibraz edilen çeklere ilişkin günlük takas işlemleri bu odalar aracılığı ile yürütülür.

Ekonomik faaliyetlerin ve bankacılık işlemlerinin yoğun olduğu yerlerde bankalararası takas odalarının kurulmasına, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca karar verilir. Bu karar, 3167 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi gereğince, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yönetim Komitesi Kararı ile yürürlüğe konulur.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, kurulu bulunmadığı yerlerde faaliyete geçecek bankalararası takas odalarının kuruluşu ve gözetimi ile ilgili yetkilerini başka bir bankaya devredebilir.

3182 sayılı Bankalar Kanununa tabi olup, bünyesinde çekle işleyen hesapları bulunan ve bankalararası takas odası kurulu bulunan yerlerde şubeleri olan bankalar, bankalararası takas odalarının faaliyetlerine en az bir şubeleri ile katılmak zorundadırlar. Ancak yıllık işlem hacmi Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca saptanacak miktarlardan yüksek olan bankalar, o yerdeki bankalararası takas odasına birden fazla şubeleri ile katılabilirler.

Bankalararası takas odası kurulu bulunan yerlerde şubesi bulunmayan bankalar, bu yerlerdeki takas odası faaliyetlerine muhabir bir banka aracılığıyla katılabilirler.

Yürürlükteki mevzuat gereğince bankacılık işlemleri yapma yetkileri kaldırılan, diğer bir bankaya devri yapılan veya birleşen ya da tasfiye olunan bankaların bankalararası takas odaları üyelikleri kendiliğinden sona erer. Bankalararası takas odalarında bu bankalara ait çekler, mevzuat çerçevesinde görevli veya devir ya da birleştirilen bankalara ibraz edilir.

Bankalararası takas odaları faaliyetlerine katılan bankalardan, takas işlemlerinde tarafların risklerini sınırlandırmak ve karşılıklı yükümlülüklerini belirlemek amacıyla bir taahhütname alınır."

Madde 3

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Bankalararası Takas Odaları Merkezi’nin yıllık bütçesinde yer alan harcama kalemlerine ilişkin olarak yılın ilk haftası içinde, toplam bütçe ödeneklerinin 1/4’ ü tutarında ilgili bankalardan avans tahsil edilir. Kalan tutar, yıl içinde Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulu’nca yönetim komitelerine gerekli hallerde verilen bu maddenin (a) bendinde yer alan nitelikteki ek ödeneklerin de ilavesiyle, ihtiyaç durumu gözönünde bulundurularak üç eşit taksitte bankalardan avans olarak alınır.

Bankalararası takas odaları faaliyetleri nedeniyle bankalardan tahsil edilen avans tutarları, T.C. Merkez Bankası Ankara Şubesi nezdindeki '' 350920000 Bankalararası Takas Odaları Merkezi" hesabına yatırılır.

Yıllık bütçe üzerinden bankalardan alınacak avansın hesaplanmasında, bankalararası takas odalarına katılan tüm bankaların, bütün takas odalarındaki bir önceki yıla ilişkin işlem hacimleri (bankalararası takas odalarına verilen toplam çek adedi içindeki payları) esas alınır.

Bankalararası takas odaları faaliyetlerine yıl içinde katılan bankalardan bir sonraki yıllık bütçe için alınacak avansa esas teşkil edecek işlem hacmi, bu bankaların takas İşlemlerine katıldıkları tarihten itibaren o yıl içinde takas odalarına verdikleri toplam çek adedinin, takas işlemlerine katıldıkları iş günü sayısına bölünerek bulunan rakamın, yıl içindeki takas işlemleri yapılan iş günü sayısı ile çarpımı suretiyle hesaplanır.

Bankalararası takas odaları için yapılan masraflar, bankalar arasında aşağıdaki şekilde paylaştırılır.

a) Bankalararası takas odalarına katılan bankalar arasında tüm takas odalarındaki toplam işlem hacimlerine (bankalararası takas odalarına verilen toplam çek adedine) göre paylaştırılan giderler:

1) Personel ücreti, ikramiye, fazla çalışma ücretleri, yolluklar ve kanuni kesintiler,

2) Ayni yardımlar, doğum ve ölüm yardımları,

3) Sağlık yardımları,

4) 3320 sayılı Kanun gereği yapılan yardımlar,

5) 3417 sayılı Kanun gereğince sağlanan işveren katkısı,

6) Kira giderleri,

7) Satın alınmış demirbaş giderleri,

8) Bakım onarım giderleri,

9) Haberleşme giderleri,

10) Elektrik-su giderleri,

11) İşyeri yönetim ve yakacak giderleri,

12) Matbua ve kırtasiye giderleri,

13) Temizlik giderleri,

14) Sair giderler.

b) Bankalar arasında eşit olarak paylaştırılan giderler:

1) Bir takas odasının;

- İlk kuruluşu ile ilgili giderler,

- Tadilat giderleri,

- Tefriş giderleri.

2) Bir takas odasında takas işlemlerinin elektronik ortamda yapılmasına yönelik bilgisayar donanım ve yazılım giderleri.

3) Bankalararası Takas Odaları Merkezi adına gayrimenkul atımları ve bu alımlara ilişkin vergi ve sair masraflar,

4) Bankalararası Takas Odaları Merkezi adına satın alınmış gayrimenkullere ait yıllık vergi ve sair masraflar,

5) Hizmet yeri yangın sigortası giderleri.

Yıllık bütçe içinde yer almayan ancak, yukarıdaki nitelikte gider yapılmasını gerektirecek durumların ortaya çıkması halinde, bu tür giderlere katılım payları Yönetim Kurulunca ilgili takas odalarına gerekli ek ödenekler verilmek suretiyle işlemlerin yapılması sırasında bankalardan eşit olarak tahsil edilir.

c) Bankalararası Takas Odaları Merkezi’ne bağlı takas odalarına ilişkin harcamalarda, Bankalarararası Takas Odaları Merkezi Alım, Satım ve İhale İşleri İzahnamesi hükümleri gözönünde bulundurulur.

d) Bankalararası takas odalarına sonradan katılan bankalardan bir defaya mahsus olarak tahsil edilecek katılım payları ile bu katılım paylarının diğer bankalar arasında paylaştırılması esasları Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca belirlenir.

Bankalardan tahsil edilen bu tür katılım payları, diğer bankaların işlem hacmine göre paylaştırılacak giderlerinin tasfiyesinde dikkate alınır.

e) Hizmet binası müşterek mülkiyet esasına göre bankalarca satın alınmış bankalararası takas odalarına sonradan katılan bankalardan bankalararası takas odaları yönetim komitelerince faaliyet yerindeki rayiç kira bedeli gözönünde bulundurularak her yıl belirlenecek miktarda aylık katılım payı tahsil edilir.

Tahsil edilen aylık katılım paylan, hizmet binasının satın atımına iştirak etmiş bankaların işlem hacmine göre paylaştırılan giderlerin tasifiyesinde, hisseleri oranında gözönünde bulundurulur.

f) Bankalararası Takas Odaları Merkezi’ne yıl içinde katılan bankalardan tahsil edilecek avans tutarlarının tesbitine, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca karar verilir.

g) Bankalardan, yıl içinde takas odaları faaliyetleri nedeniyle alınan avanstan yapılan harcamalardan artan kısım, yılsonu gerçekleşmelerine göre yapılacak hesaplamalardan sonra tasfiye edilir.

h) Yürürlükteki mevzuat gereğince bankacılık işlemleri yapma yetkileri kaldırılan, diğer bir bankaya devri yapılan veya birleşen ya da tasfiye olunan bankalara Bankalararası Takas Odaları Merkezi adına satın alınan gayrimenkuller için yaptıkları ödemeler dahil herhangi bir hak iadesi yapılmaz. Ancak müşterek mülkiyet esasına göre önceden satın alınan gayrimenkullere ilişkin haklan ile işletme masrafları karşılıklarından kalan alacakları veya borçlarının ne şekilde tasfiye edileceğine ise, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca karar verilir."

Madde 4

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 13 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Bankalararası Takas Odaları Merkezinin gözetimine ve her türlü işlemlerini teftiş, tetkik ve tahkike yetkili olup, her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir, talimat verebilir."

Madde 5

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Bankalararası takas odalarında, bu odalara katılan bankalar üzerine düzenlenmiş çekler, tutarları belirli bir limitle sınırlandırılmaksızın, hesaben tesviye edilmek üzere muhatap bankalara ibraz edilir.

Çek takası elektronik ortamda gerçekleştirilen bankalararası takas odalarında, 3167 sayılı Kanun’a ilişkin 2 No.lu Tebliğe göre bastırılmış ve meblağ kodlaması yaptırılmış çekler işlem görür.

Bir bankanın diğer bir banka lehine düzenlediği şehir dışı çekler takasa kabul edilmez.

Bankalararası takas odalarında; hesabın bulunduğu şube dışındaki şubelere ibraz edilen çekler, hesabın bulunduğu şubeden provizyon sorulmak suretiyle işleme alınır."

Madde 6

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Bankalararası takas odalarının çalışma saatleri, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca belirlenir.

Çek takası elektronik ortamda gerçekleştirilen bankalararası takas odalarında, bilgileri elektronik olarak transfer edilen çekler, muhatap bankalara fiziki olarak ibraz edilir. Bankalarca, muhatap bankalara fiziken ibraz edilmeyen ancak takas odasındaki merkezi bilgisayara elektronik ortamda bilgisi gönderilen çeklere ait elektronik çek bilgileri ile fiziken ibraz edilmek üzere getirilen ancak takas odasındaki merkezi bilgisayara elektronik olarak bilgisi gönderilmeyen çekler ilgili bankalara iade edilir.

Elektronik ortamda takas yapılan bankalararası takas odalarında bir iş gününe ait olup bilgi transferi yapılan çekler ile önceki iş gününe ait olup bilgileri elektronik olarak iade edilen çekler birarada aynı iş günü ilgili bankalara teslim edilir.

Elektronik ortamda takas yapılmayan bankalararası takas odalarında, ilk ve tesviye olmak üzere her iş günü iki toplantı yapılır. Çekler ilk toplantıda muhatap bankalara ibraz edilir. Tesviye toplantısında sadece iade edilmesi gereken çekler ilgili bankalara teslim edilir.

Bütün üye banka şubelerinin temsilcileri, belirlenecek saatlerde odalarda hazır bulunmak zorundadırlar. Takas toplantısının başlama saatinde bulunmayan temsilciler, o günkü takas işlemine katılamazlar."

Madde 7

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

Elektronik ortamda takas yapılan bankalararası takas odalarında işlem gören şehir içi ve şehir dışı çekler provizyon alınarak aynı gün tesviye edilir.

Elektronik ortamda takas yapılmayan bankalararası takas odalarına ibraz edilen şehir içi çekler aynı gün, şehir dışı çekler en geç ertesi işgünü provizyon alınarak tesviye edilir.

Ancak, bankalararası takas odalarında, şehir dışı çekler provizyon alınamaması halinde karşılığı olan diğer çekler gibi işlem görür.

Muhatap bankalarca, provizyon alamamaları nedeniyle karşılığı olan çekler gibi işlem gören çekleri hakkında ilgili bankalara takas gününde mesai saatleri içinde (saat 17.30’a kadar) yazılı olarak (banka kodu, şube kodu, hesap no, çek no, çek tutan ve çeki tahsile veren, şube adı belirtilerek) bildirimde bulunulur. Bu çeklerin, takas odasına ibraz tarihinden itibaren en geç 3 iş günü içinde, provizyon alındığı tarih itibariyle karşılıksız olduktan veya herhangi bir nedenle ödenmeyeceklerinin tesbit edilmesi halinde ilgili bankalara iadesi yapılır.

Günlük takas toplantısı sonucunda ilgili bankaların takastan doğan borç ve alacak bakiyeleri, bankalararası takas odalarınca en seri şekilde Bankalararası Ankara Takas Odasına intikal ettirilir.

Bankalararası Ankara Takas Odası’nca, diğer bankalararası takas odaları tarafından intikal ettirilen takas vaziyet cetvellerinin sonuçlan birleşik hale getirilerek o günkü takas sonuçlandırılır; bu sonuçlara göre elde edilen bankalara ait borç ve alacak bakiyeleri en geç ertesi iş günü saat 12.00’ye kadar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Ankara Şubesi nezdindeki hesaplarından tesviye olunur.

Bankalararası Ankara Takas Odasında nihai tesviye işlemi sonuçlanıncaya kadar lehdar banka şubeleri tarafından muhatap banka şubelerine verilen çekler, bu banka şubelerinin mülkiyetine dahil olmayıp, nezdlerinde emanet olarak bulunur.

Günlük takas işlemleri sonucunda elde edilen ve Bankalararası Ankara Takas Odası'nca gerçekleştirilen bütün bankalararası takas odalarına ait nihai takas sonuçları kesin olup, hiç bir şekilde günlük takas bozulamaz."

Madde 8

Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetmeliğinin 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

T.C.Merkez Bankası günlük takas borçlarını 16 ncı maddede belirtilen zamanda ödemeyen ve böylece takasın kapatılmasını geciktiren bankaların çeklerini uygun göreceği bir süre için bankalararası takas odalarına kabul etmeme kararı alabilir. Bu şekilde geçici bir süre takastan çıkartılan bankaların çeklerinin gerektiğinde yeniden bankalararası takas odalarında işlem görmesine T.C. Merkez Bankası’nca karar verilir.

Ayrıca, işbu Yönetmelik hükümlerine uymayan veya bankalararası takas odaları işlemlerini olumsuz şekilde etkileyen banka şubeleri ile banka genel müdürlükleri hakkında, Bankalararası Takas Odaları Merkezi Yönetim Kurulunca gerekli kararlar alınır ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na bildirilir."

Madde 9

Bu Yönetmelik 18.10.1993 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 10

Bu Yönetmelik hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası yürütür.