497 Türkiye Bilimler Akademisinin Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 497 Türkiye Bilimler Akademisinin Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (R.G. 02.09.1993/21686)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Amaç
Türkiye'de tüm bilim alanlarındaki araştırmaları, bilimci kişiliğini ve araştırıcılığı özendirmek ve bu alanlarda emeği geçenleri onurlandırmak; gençleri bilim ve araştırma alanına yöneltmek; Türkiye'deki bilimcilerin ve araştırıcıların toplumsal statülerinin yükseltilmesi ve korunmasına çalışmak; bilim ve araştırma standardlarının uluslararası düzeye çıkarılmasına yardım etmek amacıyla, Basbakan'a bağlı tüzel kişiliğe, bilimsel, idari ve mali özerkliğe sahip Türkiye Bilimler Akademisi (kısa adı TÜBA) kurulmuştur.
Başbakan bu Akademi'nin yönetimiyle ilgili yetkilerini gerekli gördüğünde bir bakan eliyle kullanabilir.
Akademi, bu Kanun Hükmünde Kararname'de belirtilmeyen hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir.
Madde 2 – Görevler
Türkiye Bilimler Akademi'sinin görevleri şunlardır:
a) Bilimsel konularda ve bilimsel önceliklerin saptanması amacıyla incelemeler ve danışmanlık yapmak,
b) Toplumda bilimsel yaklaşım ve düşüncenin yayılmasını sağlamak,
c) Hükümete, Türk bilimcileri ve araştırıcılarının toplumsal statüleri, yaşam düzeyleri, gelirleri ve bu tür faaliyetlerin gereği olan özet kolaylık ve ayrıcalıklara ilişkin mevzuat değişiklikleri önermek,
d) Bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak ve bilim adamlığını özendirmek için ödüller vermek,
e) Yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyette bulunmak.
Madde 3 – Akademi üyeliği
Akademi'de; Asli üye, Asosye üye ve Şeref üyesi olmak üzere üç tür üye bulunur. Asli üye sayısı üniversitelerde mevcut kadrolarda fiilen görev yapan T.C. uyruklu profesör sayısının yüzde ikisini, asosye üye sayısı ise asli üye sayısının üç katını geçemez.
Şeref üyeliği sayısı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir.
Asli ve asosye üyeler her yıl sonunda o yıl içinde yaptıkları çalışmalarla gelecek yıl yapmayı planladıkları araştırmaları birer rapor halinde Akademi Konseyi'ne sunarlar.
Madde 4 – Üyeliğe seçilme şartları
a) Asli Üye; Aşağıda belirlenen şartları taşıyan T.C. uyruklu seçkin bilim adamları arasından seçilir.
Ulusal veya uluslararası saygın kuruluşlardan ödül veya madalya almış olmak; kendi adıyla anılan keşif, icat, teori ve modellere sahip olmak ve/veya adı klasik kitaplara veya derleme makalelerine geçmiş olmak; uluslararası bilim atıfları katologlarında genel kabul görmüş yüksek sayıda atıf almış olmak,
b) Asosye Üye; Asli üye olmaya aday T.C. uyruklu yetenekli genç bilim adamları arasından seçilir.
c) Şeref, Üyesi: Asli üye olma şartlarına sahip, ancak yaş haddi sebebiyle asli üyeliğe seçilemeyen T.C. uyruklu bilim adamları, Türkiye ile ilgisi olan ve işbirliği yapan ve asli üyelerde aranan şartları taşıyan yabancı bilim adamları arasından seçilir.
Madde 5 – Üyelik seçimi
Asli, Asosye ve Şeref üyesi olabilmek için diğer bir asli üye tarafından Akademi Konseyi'ne yazılı olarak başvurulmak suretiyle aday gösterilir. Bu adaylığın, diğer iki genel kurul üyesi tarafından yazılı olarak desteklenmesi gerekir. Adaylık, Akademi Konseyi tarafından kabul gördükten sonra Genel Kurul'un onayına sunulur.
Asli üyelik yetmiş yaşına kadar sürer. Yaş haddi nedeniyle asli üyelik statüsü sona eren üyeler, otomatik olarak Şeref üyesi olurlar. Asosye üyeler üç yıl için seçilirler. Asosye üyelik süresi toplam en çok dokuz yıldır.
Madde 6 – Akademi'nin organları
Akademi'nin organları şunlardır.
a) Akademi Genel Kurulu.
b) Akademi Konseyi.
c) Akademi Başkanı.
Madde 7 – Genel kurul
Akademi Genel Kurul'u, Akademi üyelerinden oluşur. Genel Kurul yılda en az bir kez toplanır. Toplantıların yeri ve gündemi Akademi Konseyi tarafından tespit ve ilan edilir. Genel Kurul üye sayısının salt çoğunluğu ile toplanabilir.
Madde 8 – Genel kurulun görevleri
Genel Kurul'un görevleri şunlardır.
a) Akademi Konseyi'nce hazırlanacak bilim politikasına ilişkin temel dokümanlarla faaliyet raporu, bilanço ve bütçe önerisini görüşerek onaylamak,
b) Yeni üyeleri seçmek,
c) Süresi dolan Akademi Konseyi üyeleri yerine çoğunluk esasıyla yeni üyeler seçmek,
Madde 9 – Akademi konseyi
Akademi Konseyi, Genel Kurul'ca 4 yıl için seçilen 10 asli üye ile Akademi Başkanı'ndan oluşur. Asli üyelerle birlikte aynı usul ve sayıda yedek üyeler de seçilir. Görev süreleri biten üyeler yeniden seçilebilir. Konsey üyeliğinin herhangi bir sebeple boşalması halinde; yerlerine, kalan süreyi tamamlamak üzere yedek üye davet edilir.
Madde 10 – Akademi konseyinin görevleri
Akademi Konseyi'nin görevleri,
a) Akademiye ilişkin faaliyetleri düzenlemek ve yürütmek,
b) Boş üyeliklere atama yapmak,
c) Çeşitli danışmanlık veya etüd konuları için Akademi içinden veya dışından komisyonlar kurmak,
d) Bütçe teklifi hazırlamak.
Madde 11 – Akademi başkanı
Akademi Başkanı, 4 yıl için asli üyeler arasından Akademi Genel Kurulu'nca seçilir ve Başbakan'ın ortayı ile atanır. Aynı kişi iki dönemden fazla Başkanlığa seçilemez. Akademi Başkanı, Akademi'nin amaçları doğrultusunda faaliyet göstermesinden sorumludur. Başkan, Akademi'nin ita amiridir.
Madde 12 – Ödüller
Akademi tarafından bilimsel araştırmaları teşvik ve bilimin öneminin ülke kamuoyunca takdir ve kabulünü sağlamak için bilimsel araştırmalarıyla dünya çapında emsallerine nazaran üstün başarı gösteren bilim adamlarına ödül verilebilir.
Ödülün tutarı ve dağıtım esasları Akademi Konseyi tarafından belirlenir.
Madde 13 – Araştırma desteği
Akademi üyelerine ulusal ve uluslararası araştırma ve geliştirme faaliyetlerini sürdürebilmeleri için, yılda, Devlet Memurları Kanununa göre en yüksek Devlet Memuru brüt aylığının yıllık tutarı kadar araştırma desteği sağlanabilir. Bu destek faaliyetinin uygulama usül ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
Madde 14 – Mali hükümler
Akademi hizmetleriyle ilgili bütün giderler, mali yıl başında (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde açılacak özel tertibe aktarılmak üzere) Başbakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekle karşılanır.
Bütçe teklifi Akademi Konseyi tarafından hazırlanarak Temmuz ayı başında Başbakanlığa gönderilir.
Giderlerin yapılmasında, 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kanununda yeralan esas ve usuller uygulanır. Akademi'nin faaliyetlerinden dolayı sağlanan gelirler ve yapılan bağışlar, Akademi hizmetlerinde kullanılmak üzere (Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu bütçesinde) Akademi adına açılan özel tertibe gelir kaydedilir.
Akademi'nin hesapları, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu hesaplan ile birlikte aynı usul ve esaslar dahilinde denetlenir.
Akademi'nin sekreterya hizmetleri Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu tarafından yerine getirilir.
Madde 15 – Geçici görevlendirme
Türkiye Bilimler Akademisi kadro şartı aranmaksızın yerli veya yabancı geçici süreli anlaşmalı araştırıcı ve danışman çalıştırabilir.
Anlaşmalı araştırıcılar ve danışmanlar; üniversiteler, genel ve katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyeler ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kurumların mensupları arasından da seçilebilir. Bunların asli görevlerine ait bütün hakları saklı kalır ve her türlü tazminatlarına halel gelmez. Çalışma şartları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretler Konsey'ce tespit edilir.
Madde 16 – Yönetmelik
Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Geçici madde 1
Akademinin ilk Genel Kurulu; 4 üncü maddenin (a) bendindeki şartlan taşıyan 10 asli üye bir defaya mahsus olmak üzere Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu'nun teklifi üzerine Başbakan tarafından atanır. Başbakan tarafından atanan üyelerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'de öngörülen şartlara uygun olarak seçecekleri asli üyelerle birlikte üye sayısı 20'ye çıkartılır ve böylece Genel Kurul oluşmuş olur. Daha sonra 9 uncu maddeye uygun olarak Akademi Konseyi oluşturulur, 11 inci madde uyarınca da Genel Kurul Akademi Başkanı'nı seçer.
Geçici madde 2
Akademi Konseyi'nin ilk kuruluşunu takip eden ikinci yıl bir defaya mahsus olmak üzere ad çekme yolu ile ayrılacak beş üye belirlenir, yerlerine yenileri Genel Kurul'ca seçilir.
Madde 17
Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 18
Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.