91/2151 Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 10 Haziran 1958 Tarihinde New York’ta Yapılan Sözleşme
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 91/2151 Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 10 Haziran 1958 Tarihinde New York’ta Yapılan Sözleşme (R.G. 25.09.1991/21002)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında 10 Haziran 1958 Tarihinde New York’ta Yapılan Sözleşme
1. İşbu Sözleşme tabii veya hükmi şahıslar arasında zuhur eden ve tanınması ve icrası bahismevzuu devlet arazisinden gayri bir devlet arazisinde verilen hakem kararlarının tanınması ve icrası hakkında tatbik olunur. Sözleşme aynı zamanda tanınması ve icrası istenen devlette milli addolunmayan hakem kararları hakkında da tatbik edilir.
2. “Hakem Kararı” terimi ile sadece münferit meselelerin halli için tayin olunan hakemlerin değil aynı zamanda tarafların başvurdukları daimi hakemlik organlarının da verdikleri kararlar adlandırılır.
3. İşbu Sözleşmeyi imza veya tasdik, buna iltihak veya Sözleşme hükümlerini 10 uncu maddenin derpiş ettiği yerlere teşmil ihbarı sırasında, her devlet, mütekabiliyet esası dairesinde, Sözleşme hükümlerini münhasıran diğer bir âkit devletin arazisinde sadır olan hakem kararlarının tanınması ve icrası hakkında tatbik edeceğini beyan edebilir. Bunun gibi her devlet Sözleşmenin tatbikini, akti veya akti olmıyan hukuki münasebetlerden mütevellit ihtilâflar arasından kendi milli kanununa nazaran münhasıran ticari mahiyette sayılanlara hasredeceğini açıklayabilir.
Madde 2
1. Âkit devletlerden her biri, tarafların, akte müstenid olan veya akti olmıyan, muayyen bir hukuk münasebetinden aralarında doğmuş veya ileride doğabilecek, hakemlik yolu ile halledilmesi mümkün bir meseleye taallûk eden ihtilâfların tamamını veya bir kısmını hakeme hallettirmek üzere biribirine karşı taahhüde girişmelerini mutazammın yazılı anlaşmalarını muteber addeder.
2. “Yazılı anlaşma” teriminden karşılıklı olarak teati edilmiş mektup veya telgraflarda mündemiç bulunan veya taraflarca imzalanmış bir mukaveleye dercedilmiş olan bir hakem şartı veya bir hakem mukavelesi anlaşılır.
3. Bir âkit devlet mahkemesi, tarafların işbu maddenin anladığı mânâda anlaşma aktettikleri bir meseleye taallûk eden ihtilâfına vaziyeti ettiği takdirde, anlaşmanın hükümden düşmüş, tesirsiz veya tatbiki imkânsız bir halde olduğunu tespit etmedikçe, bunları birinin talebi üzerine, hakemliğe sevkeder.
Madde 3
Akit devletlerden her biri hakem kararının muteberliğini tanıyacak ve kararın öne sürüldüğü memlekette cari prosedür kaidelerine tevfikan, aşağıdaki maddelerde yazılı şartlar dairesinde, bunun icrasına hüküm verecektir. İşbu Sözleşmenin şumulü içine giren hakem kararlarının tanınması ve icrası için milli hakem kararlarına nispetle oldukça daha ağır şartlar tahmil edilmiyecek ve oldukça daha yüksek adli harç alınmayacaktır.
Madde 4
1. Bundan evvelki maddede derpiş olunan tanıma ve icranın temini için, tanıma ve icra kararı verilmesini talep eden tarafın, bu babtaki talebiyle birlikle aşağıda yazılı vesaiki ibraz etmesi icabeder:
a) Hakem kararının astının usulü dairesinde mevsuk bir nüshasını yahut da aslına uygunluğunu mübeyyin şeraiti ihtiva eden bir suretini;
b) II madde hükmünde derpiş edilen hâkem anlaşmasının aslını, veya aslına uygunluğunu mübeyyin şeraiti ihtiva eden bir suretini.
2. Eğer bahis mevzuu karar veya zikri geçen hakem anlaşması dermeyen edildiği memleketin resmi bir dilinde tanzim edilmemiş bulunursa, hükmün tanınması ve icrasını talep eden tarafın, mezkûr vesaikin bu dile çevrilmiş bir tercümesini ibraz etmesi lâzımdır. Tercümenin resmi veya yeminli bir tercüman yahut da bir diplomatik veya konsolosluk ajanı tarafından tasdik edlimesi şarttır.
Madde 5
1. Aleyhine hakem kararı dermeyan edilen tarafın talebi sebketmez ve mumaileyh, kararın tanınması ve icrası istenen memleketin selâhiyetli makamı huzurunda aşağıdaki hususları ispat etmez ise, hakem kararının tanınması ve icrası talebi reddolunamaz:
a) II maddede derpiş olunan anlaşmayı akteden taraflar, haklarında tatbiki gereken kanuna göre ehliyetsiz olur yahut da mezkûr anlaşma taraflarca tâbi kılındığı kanuna ve bahta serahat mevcut değilse hakem kararının verildiği mahal kanununa göre hükümsüz bulunur ise; veya
b) Aleyhine hakem hükmü dermeyan olunan taraf hakemin tayininden veya hakemlik prosedüründen usulü dairesinde haberdar edilmemiş olur, yahut da diğer bir sebep yüzünden delillerini ikame etmek imkânını elde edememiş bulunur ise, veya
c) Hakem kararı hakem mukavelesinde veya hakem şarunda derpiş edilmiyen bir ihtilâfa müteallik olur yahut hakem mukavelesi veya hakem şartının şumulünü aşan hükümleri muhtevi bulunursa; bununla beraber hakem kararının hakemliğe tâbi bulunan meseleler hakkındaki hükümleri bunun dışında kalan hükümlerinden tefrik edilebilecek durumda ise bunların tanınması ve icrası cihetine gidilebilir, yahut
d) Hakem mahkemesinin teşkili veya hakemlik prosedürü tarafların mukavelesine ve mukavelede sarahat olmayan hallerde hakemliğin cereyan etliği mahal kanunu hükümlerine uygun değilse; yahut
e) Hakem kararı taraflar için henüz vacibürriaye olmamış olur veya, bunun; verildiği memleket kanunu yahut tâbi olduğu kanun bakımından selâhiyetli bir makam tarafından iptal veya hükmünün icrası geri bırakılmış bulunursa.
2. Hakem kararının tanınması ve icrası istenen memleketin selâhiyetli makamı tarafından aşağıdaki hallerin meyçudiyeti müşahede edilecek olursa, tanıma ve icra talebi kezalik reddolunabilir.
a) Tanıma ve icra talebinin öne sürüldüğü memleketin kanununa göre ihtilâf mevzuunun hakemlik yolu ile halle elverişli bulunmaması; veya
b) Hakem kararının tanınma ye icrasının mezkûr memleketin âmme intizamı kaidelerine aykırı olması.
Madde 6
V maddenin I (e) bendinde derpiş edilen selâhiyetli makamdan hakem kararının iptali veya icrasının taliki talep edilmiş olması halinde, huzurunda hakem kararı dermeyen edilen otorite, muvafık görürse, bunun icrası hükmünün verilmesini ileriye bırakabilir ve kezalik, kararın icrasını isteyen tarafın talebi üzerine, karşı tarafı münasip teminat itası ile mükellef kılabilir.
Madde 7
1. İşbu sözleşme hükümleri âkit devletler arasında mün'akit hakem kararlarının tanınması veya icrasına dair, iki yahut çok taraflı anlaşmaların muteberliğine halel getirmez ve alâkadar taraflardan hiçbirini bir hakem hükmünden, bunun dermeyan edildiği memleketin mevzuat ve muahedeleri ahkâmı dairesinde faydalanabilmek imkanını haiz olma hakkından mahrum etmez.
2. Hakem şartlarına müteallik 1923 tarihli Cenevre protokolü ile yabancı hakem kararlarının icrasına dair 1927 tarihli Cenevre Sözleşmesi-âkit devletler işbu anlaşma gereğince yekdiğerine karşı bağlandıkları andan itibaren ve bağlılıkları nispetinde - muteberliklerini zayi ederler.
Madde 8
1. İşbu Sözleşme, 31 Aralık 1958 tarihine kadar, Birleşmiş Milleter üyesi bulunan yahut Birleşmiş Milletlerin bir veya müteaddit mütehassıs müessesesi üyesi ünvanını haiz veya bu ünvanı iktisap edecek olan, yahut Milletlerarası Adalet Divanı statüsünde yer alan, nihayet Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun davetine muhatap olacak olan bütün devletlerin imzasına açık bulundurulacaktır.
2. İşbu Sözleşme tasdik edilecek ve tasdik senetleri Birleşmiş Milletler Teşkilâtının Genel Sekreteri nezdine tevdi edilecektir.
Madde 9
1. VIII maddede derpiş edilen bütün devletler işbu Sözleşmeye iltihak edebilirler.
2. İltihak, Birleşmiş Milletler Teşkilatının Genel Sekreteri nezdine tevdi edilecek bir iltihak senedi ile yapılır.
Madde 10
1. Her devlet bu Sözleşmeyi imza, tasdik veya buna iltihak sırasında Sözleşme hükmünün, milletlerarası sahada temsil ettiği ülkelerin hepsine, birine veya bazılarına şamil olacağını beyan edebilir. Bu beyan Sözleşmenin mezkûr devlet hakkında mer’iyet iktisap ettiği andan itibaren hüküm ifade eder.
2. Bundan sonra bahis mevzuu mahiyetteki bil’umum teşmiller Birleşmiş Milletler Teşkilâtının Genel Sekreterine tevcih edilmiş bir ihbarla yapılacak ve bu, Genel Sekreter ihbarnameyi aldıktan doksan gün sonra yahut da eğer mezkûr devlet hakkında sözleşme bilâhare mer’iyet iktisap ediyorsa bu son tarihten itibaren hüküm ifade edecektir
3. Sözleşme hükmünün, imza, tasdik veya iltihak tarihinde tatbik edilmediği ülkelerin durumuna gelince, alâkadar devletlerden her biri, indelhace ve esas teşkilat sebebleri gerektiriyorsa mezkûr ülkelerin hükümetlerinin de muvafakatini istihsâl etmek kaydı ile, Sözleşme hükmünü bu yerlere de teşmil için gerekli tedbirlerin ittihazı imkânlarını araştırmayı taahhüt eder,
Madde 11
Aşağıdaki hükümler federatif olan veya müttehid olmayan devletler hakkında tatbik olunur:
(a) Federal hükümetin vecibeleri, Sözleşmedeki hükümler federal kuvvetin kanun yapma sefahivetinin şumulü içine girdiği nispette, federatif olmayan âkit devletlerinkinin aynıdır.
(b) İşbu Sözleşmenin, Federatif devleti teşkil eden mütemmim devlet veya vilâyetlerin her birinin kanun yapma yetkisine taallûk eden ve bunların federasyonunun esas teşkilât sistemi gereğince kanuni tedbirler ittihazı ile mükellef bulunmadıkları hükümlerine gelince, federal hükümet, en yakın bir zamanda bu hükümleri müspet mütalâası ile birlikte mütemmim devlet veya vilâyetlerin selâhiyetli makamlarının iltihâkına ulaştırmayı taahhüt eder.
(c) İşbu Sözleşmede taraf olan her federatif devlet, Birleşmiş Milletler Teşkilâtının Genel Sekreteri vasıtası ile kendisine ulaştırılacak olan âkil herhangi diğer bir devletin talebi üzerine, Sözleşmenin şu veya bu hükmüne dair federasyonda ve onu teşkil eden birliklerde mer’i olan mevzuat ve tatbikat hakkında bir muhtıra tebliğ edecek ve bunda bahismevzuu hükmün müessir hale gelmesi yolunda ittihaz edilen teşrii ve diğer tedbirlerin şumulünü açıklayacaktır.
Madde 12
1. İşbu Sözleşme üçüncü tasdik veya iltihak senedinin tevdii tarihini takip eden doksanıncı gün mer'iyete girecektir.
2. Üçüncü tasdik veya iltihak senedinin tevdiinden sonra Sözleşmeyi tasdik veya buna iltihak edecek otan devletlerden herbiri hakkında Sözleşme, tasdik veya iltihak senedinin tevdiini takip eden doksanına gün meriyete girecektir.
Madde 13
1. Âkit devletlerden herbiri bu Sözleşmenin, Birleşmiş Milletler Teşkilâtı Genel Sekreterine gönderilecek yazılı bir tebligat ile feshini ihbar edebilir. Feshin ihbarı, Birleşmiş Milletler Teşkilâtı Genel Sekreteri tebligatı aldığı tarihten bir sene sonra hüküm ifade eder.
2. X madde hükmü dairesinde beyan veya ihbarda bulunan her devlet Birleşmiş Milletler Teşkilatı Genel Sekreterine sonradan yapacağı tebligatla Sözleşmenin, tebligatın vuku bulduğu tarihten bir sene sonra bahismevzuu ülkede tatbik edilmesinin sona ereceğini bildirebilir.
3. İşbu Sözleşme, feshi ihbarın hüküm ifade etmesinden evvel haklarında tanıma ve icra prosedürü başlamış bulunan hakem kararları hakkında tatbiki kabil bir halde kalır.
Madde 14
İşbu Sözleşme hükümlerini her âkit devlet, diğer bir âkit devlete karşı, ancak kendisi tatbik etmekle mükellef olduğu nispette dermeyan edebilir.
Madde 15
Birleşmiş Milletler Teşkilâtının Genel Sekreteri VIII maddede derpiş edilen bütün devletlere aşağıdaki hususları bildirecektir:
(a) VIII maddede derpiş edilen imza ve tasdikleri;
(b) IX maddede derpiş edilen iltihakları;
(c) I, X ve XI nci maddelerde derpiş edilen beyan ve tebliğleri;
(d) XII madde mucibinde işbu Sözleşmenin mer'iyete girdiği, tarihi;
(e) XIII maddede derpiş edilen feshi ihbar ve tebliğleri.
Madde 16
1. İngilizce, Çince, İspanyolca, Fransızca ve Rusça metinleri müsavi olarak hüküm ifade eden işbu Sözleşme, Birleşmiş Milletler Teşkilâtının arşivlerinde hıfzedilecektir.
2. Birleşmiş Milletler Teşkilâtının Genel Sekreteri işbu Sözleşmenin aslına uygunluğu tasdik edilmiş bir suretini VIII maddede derpiş edilen devletlere ulaştıracaktır.