KolayuyumGiriş yap

Sayı: I-M Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın 91-32/5 Sayılı Tebliğine İlişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Genelgesi

Tür
Resmi Gazete
Atıf
Sayı: I-M Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın 91-32/5 Sayılı Tebliğine İlişkin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Genelgesi (R.G. 03.07.1991/20918)

Madde 1 – Konvertıbl ve non-konvertıbl dövizler

Dövize ilişkin işlemler Merkez Bankası’nca alım-satım konusu yapılan dövizler üzerinden yapılır. Bu dövizler aşağıda sayılmıştır.

ABD doları | USD Batı Alman markı | DEM Kanada doları | CAD Danimarka kronu | DKK Fransız frangı | FRF Avusturya şilini | ATS Hollanda florini | NLG İsviçre frangı | CHF İsveç kronu | SEK İtalyan lireti | ITL Avusturalya doları | AUD Norveç kronu | NOK Belçika frangı | BEC İngiliz sterlini | GBP Kuveyt dinarı | KWD Suudi Arabistan riyali | SAR Japon yeni | JPY Fin markkası | FİM Avrupa Para Birimi | ECU

Madde 2

Yukarıda sayılanlar dışında kalan döviz ve efektiflerin alın ve satımına ilişkin işlemler uluslararası piyasalardan alınacak verilere göre bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'ce serbestçe tesbit edilen kurlar üzerinden yapılır.

Madde 3

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'ce Türkiye’de yerleşik kişiler ile dışarıda yerleşik kişilere döviz satışı serbesttir.

Madde 4 – Efektif sevkiyatı

Bankaların yurtdışına efektif sevketmeleri serbesttir.

Madde 5 – Döviz kurları

A) Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'ce ticari ve gayri ticari işlemler için uygulayacakları "Gişe Alış ve Gişe Satış Kurları" Merkez Bankası’nca günlük olarak bu maddenin "B" fıkrasında açıklanan yöntemle belirlenen günlük kurlardan bağımsız olarak serbestçe belirlenir. Böylelikle belirlenen kurlar "Gişe Kurları" olup. 3.000.- ABD doları ve eşiti diğer cins dövizlere kadar olan ticari ve gayri ticari işlemler için uygulanır ve gün içinde değiştirilmez. Miktarı bu tutarları aşan işlemler için ise Türk lirası kurları taraflarca serbestçe belirlenir.

Gün içinde ticari ve gayriticari işlemlerde uygulanacak, döviz ve efektife ait "Gişe Alış ve Gişe Satış Kurları" bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT tarafından Merkez Bankası'na bildirilir. Ayrıca 3.000,- ABD doları ve eşiti diğer cins dövizleri aşan tutarlarda yapılan ticari ve gayriticari işlemlere döviz cinslerine göre uygulanan en düşük ve en yüksek Türk lirası kurları da ilgili kuruluşlarca günlük olarak Merkez Bankası'na bildirilir.

B) Merkez Bankası'nca her iş günü sonunda ilan edilecek günlük kurlar Merkez Bankası'nca bankalar, yetkili müesseseler ve özel finans kurumları ile birlikte belirlenir. Merkez Bankası günlük kur belirleme işlemine katılmak isteyen bankalar, yetkili müesseseler ve özel finans kurumları ile Merkez Bankası'nca belirlenecek saatler arasında Türk lirası karşılığında döviz alım-satım işlemleri yapar. Günlük Kur Belirleme işlemine katılmayı kabul eden bankalar, yetkili müesseseler ve özel finans kurumları her gün belirlenen saatler arasında Merkez Bankası'nca belirlenen miktarlarda ABD doları ve eşiti diğer cins dövizler için Türk lirası karşılığında almak veya satmak üzere Merkez Bankası'na çift yönlü kotasyon verirler. "Günlük Kurlar"; en çok bir saate kadar Merkez Bankası'nca belirlenecek bir alım-satım süresi sonunda, alım- satıma esas fiyatlar ve uluslararası piyasalardaki pariteler esas alınarak Merkez Bankası'nca belirlenir. Belirlenen günlük kurlar haberleşme araçları ile duyurulur ve ertesi gün uygulanacak "Gişe Alış ve Gişe Satış Kurları"nın tesbitinde esas alınır.

C) Bankalar, yetkili müesseseler ve özel finans kurullarının gerek Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında gerekse bu piyasa dışında birbirleri ve Merkez Bankası ile yaptıkları döviz ve efektif alım-satım işlemlerinde uygulayacakları Döviz Kurları piyasa kuralları dahilinde "Gişe Alış ve Gişe Satış Kurları"na bağlı olmaksızın serbestçe tesbit edilir.

Madde 6

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT;

a- Kendilerine, ibraz edilen dövizi natık çekle karşılığında bankacılık teamüllerine uygun olarak kısmen Türk parası ve kısmen efektif veya tamamen efektif ödemesinde bulunabilirler.

b- Efektif veya dövizi natık çekleri bankacılık teamüllerine uygun olarak aynı veya ayrı cins efektiflerle değiştirebilirler, döviz olarak havale edebilirler.

c- Efektifleri daha küçük veya daha büyük kupürlerle değiştirebilirler.

Madde 7 – Döviz pozisyon yönetimi ve bilgi verme

A) Döviz Pozisyon Yönetimine İlişkin Oranlar

Bankalar ve özel finans kurumları döviz pozisyonu yönetimi sırasında aşağıda belirtilen oranlara uymak zorundadırlar.

Yetkili müesseseler ile PTT'nin Döviz Pozisyonu Yönetimine ilişkin uymaları gereken esaslar Merkez Bankası'nca ayrıca belirlenir.

1- Likidite Oranı

Likidite oram, bankalar ve özel finans kurumlarının döviz mevcutlarının döviz taahhütlerine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu oran %20'den aşağı olamaz. Likidite oranının hesaplanması sırasında kullanılacak olan döviz mevcutları ve döviz taahhütlerinin tanımı aşağıdadır.

Döviz Mevcutları;

- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtdışı muhabirleri nezdinde cari hesap ve depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile döviz üzerinden düzenlenmiş kıymetli evrak portföyleri,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının uluslararası standartdaki altın mevcutları,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtiçi muhabirleri nezdinde cari hesap, döviz tevdiat hesabı veya depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası nezdindeki hesaplarında bulunan döviz mevcutları (Bankaların vadeli döviz tevdiat hesapları için tesis edilen döviz tevdiat munzam karşılıkları ile özel finans kurumlarının katılma hesapları için bloke edilen tutarlar hariç),

- Bankalar ve özel finans kurumlarının kasalarında bulunan efektif mevcutları,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında ve Bankalararası Para Piyasalarında işlem yapabilmek için Merkez Bankası'na teminat olarak tevdi ettikleri döviz depoları, uluslararası standarttaki altın, yabancı devlet veya hazine kuruluşlarınca çıkarılan bono ve tahviller,

olarak belirlenmiştir.

Döviz Taahhütleri;

- Akreditif taahhütleri,

- Vadesine altı ay kalan ve vadesi geldiğinde ödenmesi bankalar ve özel finans kurumlarınca taahhüt edilen kabul poliçeleri,

- Vadesine altı ay kalan ve ihracatın gerçekleşmemesi halinde geri ödemesine bankalar ve özel finans kurumlarınca garanti verilen prefinansman kredi taahhütleri,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtiçi ve yurtdışından doğrudan sağladıkları ve ödemesini garanti ettikleri vadesine altı ay kalan diğer krediler ile aldıkları döviz depoları,

- Vadesiz döviz tevdiat hesapları ve döviz üzerinden açılan cari hesaplar,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı alacakları vadelerine altı ay kalan döviz depoları, döviz kredileri ve ödeme yükümlülüğünü üstlendikleri vadesine altı ay kalan diğer döviz taahhütleri,

olarak belirlenmiştir.

2- Kur Riski Oranı

Kur riski oranı, bankalar ve özel finans kurumlarının ABD doları, Batı Alman markı, diğer konvertıbl paraların ABD dolar karşılıkları toplamı üzerinden her bir kategori itibariyle ve ayrıca, bunların toplam ABD dolar karşılıkları üzerinden döviz mevcutları ile döviz, alacakları toplamının döviz borçları toplamına bölünmesi suretiyle bulunur. Kur riski oranının hesaplanması sırasında kullanılacak olan döviz mevcut ve alacakları ile döviz borçlarının tanımı aşağıdadır.

Döviz Mevcutları ve Döviz Alacakları;

- Bankalar ve özel finans kurumlarının yurtdışı muhabirleri nezdinde cari hesap ve depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları ile döviz üzerinden düzenlenmiş kıymetli evrak portföyleri,

- Bankalar ve özel finans kurumlarınının yurtiçi muhabirleri nezdinde cari hesap ve döviz tevdiat hesabı veya depo hesaplarında bulunan döviz mevcutları,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası nezdindeki hesaplarında bulunan döviz mevcutları (Bankaların döviz olarak tutulan toplam döviz tevdiat munzam karşılıkları ile özel finans kurumlarının cari ve katılma hesapları için bloke edilen tutarlar dahil),

- Bankalar ve özel finans kurumlarının kasalarında bulunan efektif mevcutları,

- Bankalar ve özel finans kurumlarınca yurtiçi veya yurtdışına açılan döviz kredileri toplamı,

- Bankalar ve özel finans kurulularınca Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında ve Bankalararası Para Piyasalarında işlen yapabilmek işin Merkez Bankası'na teminat olarak tevdi ettikleri döviz depoları, efektif depoları, uluslararası standartdaki altın, yabancı devlet veya hazine kuruluşlarınca çıkarılan bono ve tahviller,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı adlarına diğer bankalar ve özel finans kurulularında tesis ettikleri döviz depoları ve verdikleri döviz kredileri,

- Nitelikleri Merkez Bankası genelgeleriyle belirlenen vadeli döviz alımları,

- İlgili mevzuat çerçevesinde bankalar ve öze finans kurumlarının, kendi döviz pozisyonlarından yurtdışına transfer edilmek suretiyle iktisap ettikleri yurtdışı iştirakleri,

- Satın alınan çekler,

olarak belirlenmiştir.

Döviz Borçları;

- Bankalar nezdinde açılmış bulunan döviz tevdiat hesapları toplamı (Bankalararası döviz tevdiat hesapları dahil) ve özel finans kurumları nezdinde döviz olarak açılmış bulunan cari ve katılma hesapları toplamı (özel finans kurumları arası cari ve katılma hesapları dahil),

- Bankalar ve özel finans kurulularınca yurtiçi ve yurtdışından ödemesi döviz olarak yapılmak üzere borçlu sıfatıyla sağlanan döviz kredileri toplamı,

- Bankalar ve özel finans kurumlarınca yurtdışından depo hesabı olarak sağlanmış fonlar,

- Bankalar ve özel finans kurumlarının Merkez Bankası bünyesinde kurulan Döviz ve Efektif Piyasalarında yaptıkları işlemlerden dolayı ödeme yükümlülüğü altına girdikleri döviz depoları, döviz kredileri ve diğer döviz taahhütleri,

- Nitelikleri Merkez Bankası genelgeleri ile belirlenen vadeli döviz satımları,

- Ödenecek çekler,

- Ödenecek havaleler, olarak belirlenmiştir.

Her kategori için asgari % 80 azami %120 olan kur riski oranı toplam ABD dolar karşılıkları için asgari % 85 azami % 115’dir.

Ancak, akreditif taahhütleri, vadesine altı ay kalan ve vadesi geldiğinde ödenmesi bankalar ve özel finans kurumlarınca taahhüt edilen kabul poliçeleri, vadesine altı ay kalan ve ihracatın gerçekleşmemesi halinde geri ödemesine bankalar ve özel finans kurumlarınca garanti verilen prefinansman kredi taahhütleri toplamı, yukarıda belirtilen her kategori itibariyle;

- ABD dolar karşılığı 5 milyona kadar olan bankalar ve özel finans kurumları bu tür taahhütlerinin toplamı kadar,

- ABD dolar karşılığı 5 milyon ile 25 milyon arasında olan bankalar ve özel finans kurumları 7,5 milyon ABD dolarına kadar,

- ABD dolar karşılığı 25 milyon ile 50 milyon arasında olan bankalar ve özel finans kurumları 10 milyon ABD dolarına kadar,

- ABD dolar karşılığı 50 milyondan fazla olan bankalar ve özel finans kurumları 12,5 milyon ABD dolarına kadar,

ilgili kategorideki döviz cinsinden olmak üzere ilave döviz varlığı bulundurabilirler.

Toplam ABD dolar karşılığı için ilave limit tutan her kategori için yukarıdaki esaslara göre tesbit edilen limitlerin toplamıdır.

Ayrıca, bankalar ve özel finans kurumları, yaptıkları zorunlu döviz ve efektif devirleri esas alınarak Merkez Bankası'nca belirlenecek tutarlarda ilave limite ek olarak döviz varlığı bulundurabilirler.

Bankalar ve özel finans kurumlarının yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde toplam ABD dolar karşılıkları için saptanan oranların dışında kalmaları halinde; noksan ve fazlalıkları için, ait olduğu haftanın son iş günü Merkez Bankası cari döviz alış kuru esas alınarak bulunan Türk lirası karşılığı üzerinden Merkez Bankası'nca kısa vadeli kredilere genel olarak uygulanan reeskont faiz oranının 2,0 kat sayı ile çarpımı sonucu bulunacak oranda haftalık cezai faiz uygulanır. Cezai faiz, ait olduğu haftayı takip eden haftanın ilk beş iş günü sonuna kadar Merkez Bankası'na yatırılacaktır.

B) Vadeli Döviz Alım-Satımı

Bankalar, Merkez Bankası'nca bildirilen vadeli açık pozisyon limitleri içinde kalmak şartıyla, en az onbeş gün (Bankalararası en az bir gün) en fazla altı ay vadeli döviz alım ve satımı yapabilirler.

C) Muhabirlik İlişkileri

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT yurtdışı muhabirleri nezdindeki hesaplarını ve her türlü muhabir ilişkilerini Merkez Bankası talimatında belirlenen esaslar dahilinde tesis ederler. Merkez Bankası'nca kabul edilmeyen yurtdışı bankalar nezdinde açılmış hesaplar ve mevcut muhabirlik ilişkisi ile her türlü döviz piyasası işlemleri Merkez Bankası'nın talimatında belirtilen esaslar doğrultusunda sona erdirilir.

D) Zorunlu Döviz ve Efektif Devirleri

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT ihracat (Prefinansman ihracat bedeli olarak alışı yapılan dövizler dahil) ve görünmeyen işlemlerden (Faiz gelirleri ve mahiyetlerine bakılmaksızın döviz tevdiat hesapları, cari hesaplar veya katılma hesaplarından Türk lirası karşılığı yapılan alışlar dahil) alışını yaptıkları döviz ve efektiflerin en az %20 oranındaki kısmını, hesaba geçtiği ayı takip eden ayda Merkez Bankası ile üzerinde mutabakata varılacak bir takvim içerisinde, Merkez Bankası'na devretmek zorundadırlar.

Ancak, bankalar veya özel finans kurumları, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın ihracata ilişkin 8. maddesinin (i) bendinde, fiili ihraç tarihinden itibaren 90 gün olarak belirlenen süre dışında getirilerek kendilerine satılan ihracat dövizlerinin tamamını, hesaba geçtiği ayı takip eden ayın ilk beş iş günü sonuna kadar Merkez Bankası'na devretmek zorundadırlar.

Devir işlemi, dövizlerin fiilen Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydı, efektiflerin ise, Merkez Bankası Şubelerine teslim edilmesi halinde tamamlanmış sayılır. Bu sure içinde devir gerçekleştirilmediği veya eksik yapıldığı takdirde, sonradan yapılacak döviz devirlerinde devir işleminin yapılması gereken günün sonunda Merkez Bankası'nca bankalararası işlemlere uygulanan döviz alış kuru sabitleştirilerek uygulanır. Fiili devrin yapıldığı tarihteki bankalararası döviz alış kuru, sabitleştirilen kurdan düşük olduğu takdirde fiili devir tarihindeki kur uygulanır. Ayrıca, bankalar, yetkili müesseseler ve özel finans kurumları devretmekle yükümlü olup, süresi içinde devretmedikleri döviz tutarları için, devre esas alınan döviz cinsi üzerinden yıllık % 3 oranında cezai faiz öderler.

Devirler ABD doları, Batı Alman markı, Hollanda florini, taviçre frangı ve Fransız frangı üzerinden alışı yapılan dövizler için kendi döviz cinsleri üzerinden yapılır. Bu döviz cinsleri dışında kalan yabancı paralar üzerinden yapılan alışlara ilişkin döviz devirleri ABD doları cinsinden yapılır. Diğer dövizlerin ABD dolarına çevrilmesinde zorunlu devir yükümlülüğünün doğduğu ayın son iş gününde Merkez Bankası'nca uygulanan çapraz kurlar kullanılır. Efektif devirleri kesin alışı yapılan efektif cinsinden yapılır ve zorunlu döviz devirleri yerine kabul edilmez.

E) Döviz Tevdiat Munzam Karşılıkları

Bankalar nezdlerinde açılan Türkiye'de ve dışarıda yerleşik özel ve tüzel kişilere ait (yetkili müesseseler ve PTT dahil) tüm döviz tevdiat hesapları için mevduat munzam karşılığı cetvellerinin düzenlenme tarihinde carı Merkez Bankası döviz alış kurlarının Türk lirası karşılığı üzerinden, Merkez Bankası nezdinde döviz tevdiat munzam karşılığı tesis ederler, özel finans kurumları, ilgili mevzuat uyarınca döviz üzerinden açılan cari ve katılma hesapları için gerekli blokajı tesis ederler.

Yurtiçi bankalararası tevdiat için döviz tevdiat munzam karşılığı tesis edilmez.

Döviz tevdiat munzam karşılık oranı vadesiz ve bir ay vadeliler için % 17.75 ve bit aydan fazla vadeliler için % 15.00’dir. Yurtdışı bankaların döviz tevdiatı için alınan munzam karşılıkları Merkez Bankası'nın Mevduat Munzam Karşılıkları Hakkındaki 90/3 Sayılı Tebliği hükümlerine tabidir.

Döviz tevdiat munzam karşılıklarının döviz olarak tutulmaya devam edilen bölümüne, her ayın ilk iş günü Merkez Bankası tarafından ilan edilecek faiz oranları üzerinden ay sonları itibariyle faiz tahakkuk ettirilir.

Döviz tevdiat munzam karşılıklarının tesisinde 20 Mart 1985 tarih 18700 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Merkez Bankası 85/1 Sayılı Tebliği esasları uygulanır.

Madde 8

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları, PTT ve ilgili kuruluşlar, Merkez Bankası'nca istenecek döviz ve Türk lirası işlemlerine ilişkin her türlü istatistiki bilgilerle, Türk lirası banknot ithal ve ihracına ait bilgileri belirlenen sürelerde vermekle yükümlüdürler. Merkez Bankası, bu kuruluşlarda konuyla ilgili incelemeler yapmaya yetkilidir.

Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı nezdindeki borç kütüğüne kaydı gerekmeyen ancak, bir yıldan (365 gün) uzun vadeli olup yurtdışından sağlanan gayrinakdi krediler ile Türkiye'de yerleşik kişilerce yurtdışından sağlanıp yurtdışındaki işlerde kullanılan ve geri ödemelerinin bu işlerden elde edilecek döviz kazançlarından karşılanması asıl olan kredilerin gerçek ve tüzel kişiler bazında izlenebilmesi amacıyla sözkonusu kredilere ait bilgi formları kredi borçlularınca, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı karara ilişkin 91-32/5 Sayılı Tebliğin 42. maddesince belirtilen bilgileri içerecek şekilde anlaşma tarihinden itibaren 30 gün içinde Merkez Bankası'na gönderilir.

Madde 9 – İhracata ilişkin hükümler

İhracat bedelleri, uluslararası kurallar ile 'bankacılık teamüllerine ve satış akdine uygun olarak,

a) Akreditifli ödeme,

b) Vesaik mukabili ödeme,

c) Mal mukabili ödeme,

d) Kabul kredili ödeme,

e) Peşin ödeme,

f) Alıcı firma prefinansmanı,

şekillerine göre banka ve özel finans kurumlarına hitaben yayımlanacak genelge ve talimat esasları çerçevesinde yurda getirilir.

Madde 10

Yukarıdaki ödeme şekillerinden

a) Kabul kredili ödeme'de

Vadeleri fiili ihraçtan itibaren en çok 180 günle sınırlı olmak ve konvertibl bir döviz cinsi veya Türk parası üzerinden düzenlenmek kaydıyla keşide edilecek poliçeler,

- senedin ciro edildiği tarihteki iskonto oranı, uluslararası piyasada geçerli faiz oranını aşmamak ve "keşideciye rücu edilemiyecegi" şartını taşımak kaydıyla yurt dışındaki bankalarca,

- yurt dışındaki muteber bir bankanın garantisini veya kabulünü veyahut muhatap lehine verilmiş aval şerhini taşıması kaydıyla yurt içindeki bankalarca veya özel finans kurumlarınca

iskonto edilebilir.

Poliçeler konvertibl bir döviz cinsi üzerinden düzenlendiği takdirde:

- vadeleri 180 günü aşmayan poliçelerin yurt dışında iskonto ettirilerek bedeli dövizlerin fiili ihraçtan itibaren 90 gün içinde alışının yapılması halinde, poliçe bedelinden mevzuata uygun giderler düşüldükten sonra kalan tutarın,

- vadeleri 90 günü aşmayan poliçelerin yurt içinde iskonto ettirilmesi halinde poliçe bedelinin

%30 u ihracatçının serbest kullanımına bırakılır.

Türk parası üzerinden düzenlenmiş poliçelerin yurt dışında iskonto ettirilerek bedellerinin konvertibl bir döviz cinsi üzerinden tahsili halinde de yukarıdaki hükümler uygulanır.

b) Peşin ödeme:

İhracat bedelinin fiili ihraçtan önce tahsil edildiği bu ödeme şeklinde uygulanacak esaslar aşağıda açıklanmıştır.

- Peşin ödemeler havale, efektif (yurda girişte deklare edilmek şartıyla) ve her nevi çek olarak Merkez Bankasınca alım ve satımı yapılan konvertibl bir döviz cinsi veya Türk parası üzerinden yapılabilir.

- Peşin ödenen mal bedelleri, döviz alım belgesi tarihinden itibaren kullanım süresi içinde, alacaklının muvafakati ile sadece bir defa devredilebilir.

- Peşin ödenen mal bedelleri, iade edilmesi veya ihracatın süresi içinde gerçekleştirilmemesi halinde, döviz alım belgesinin düzenlendiği tarihten itibaren prefinansman hükümlerine tabi tutulur.

- Gümrük idareleri, peşin ödemeye istinaden ihracat yapılırken döviz alım belgesinin arkasına gümrük çıkış beyannamesinin tarih ve numarası ile meblağını kaydederler.

- Peşin ödemeler için bankalar veya özel finans kurumları garanti verebilirler.

c) Alıcı firma prefinansmanı:

Alıcı tarafından satıcıya gönderilen bu kredinin vadesi en çok bir yıl olup fiili ihracatın yapıldığı anda mal bedeli itibar olunur.

Diğer hususlarda peşin ödeme hükümleri uygulanır.

Madde 11

Kredili ve kiralama yoluyla yapılacak İhracat:

İhracat Rejimi Kararı ve Yönetmeliğine göre gerçekleştirilen Kredili ihracatın bedelleri, tespit olunmuş yurda getirilme sürelerinin dışında, fakat satış sözleşmesinde belirtilen süreleri izleyen 30 gün içinde, yurda getirilir.

Satış sözleşmesindeki sürelere uygun taksitlerin tahsili için poliçe düzenlenmesi halinde, bu poliçelerin iskonto ve tahsiline ilişkin hususlarda kabul kredili ödeme şekline göre işlem yapılır.

Finansal Kiralama (leasing) Mevzuatı çerçevesinde kiralama yoluyla yapılan ihracatta ihracat bedelleri kiralama sözleşmelerinde belirtilen süreleri izleyen 30 gün içinde yurda getirilir.

Madde 12

Kabul Kredili ve Kredili ihracata ait iskonto giderleri ihracat bedelinden indirilmez.

Madde 13 – İthalata ilişkin hükümler

İthalat bedelleri, bankacılık teamüllerine, alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmaya, bu konudaki genelge ve talimatımıza uygun olarak aşağıdaki esaslar çerçevesinde akreditifli, vesaik mukabili, mal mukabili veya kabul kredili ödeme şekillerine göre;

i) ithalatçının aksine bir talimatı bulunmadığı takdirde, ithal müsaadesini düzenleyen bankaların veya özel finans kurumlarının kendi kaynaklarından,

ii) yatırım mallarının ithalatında ilgili ithalatçıların,

iii) ihracatçıların, turizm yatırımı ve/veya işletme belgesi sahibi turizm işletmelerinin, ayrıca kendi faaliyet konuları ile ilgili ihtiyaçları içİn uluslararası taşımacılık yapan firmaların ve yurt dışı müteahhitlik firmalarının fiilen kazandıkları dövizle,

bankalarda açtıracakları döviz tevdiat hesaplarından,

karşılanmak üzere banka veya özel finans kurumlarınca Türk parası veya döviz olarak ödenir. Peşin ödemeye ilişkin hükümler saklıdır.

Madde 14

Akreditifli Ödeme :

Akreditifli ödeme şeklinde, bankalar veya özel finans kurumları ithalatçılardan akreditif talimatını aldıktan sonra 10 günü içinde ithal müsaadesi düzenleyerek akreditif açarlar.

Bankalar veya özel finans kurumları, mal bedelinin Türk parası veya döviz olarak ödenmesinde, Türk liralarını tahsil etmeden yahut kısmen veya tamamen akreditif açılması talebi sırasında tahsil edebilecekleri gibi mal bedeli için teminat gösterilmesini de isteyebilirler.

Muhabir hesaplarının borçlarıdır ildiği tarihten itibaren en geç 15 gün içinde bankalar veya özel finans kurumlarınca, Türk parası ödemelerinde Türk lirası üzerinden, döviz olarak yapılacak ödemelerde ise döviz satıcı yapılarak Türk parası transfer belgesi veya döviz satım belgesi düzenlenir. Döviz tevdiat hesabından yapılacak ödemelerde döviz satım belgesi düzenlenmez.

Açılacak akreditiflerin vadesi ithal süresini aşamaz. Açılmış olan bir akreditife ilave yapılmak istendiğinde bu ilavenin vadesi, asıl akreditifin vadesi ile bağlıdır.

10.000.- ABD dolarına veya eşiti dövize kadar olan ithalat bedelleri akreditif açılmaksızın ithal müsaadesi düzenlenerek havale suretiyle ödenebilir.

Yatırım teşvik belgesi veya ihracatı teşvik belgesi konusu malların ve ithalatı doğrudan teşvik edilen yatırım malları listesinde yeralan malların ithalatı ile kamu kuruluşlarının teşvik belgeli veya belgesiz yatırım malları ithalatında, Türk parası ile ödemelerde Türk lirası üzerinden, döviz ile ödemelerde ise döviz satışı yapılarak akreditif açılabilir.

Yurtdışında inşaat, tesisat ve montaj işi alan müteahhitlerin, bu işleri ile ilgili olarak başka ülkelerden iş yaptıkları ülkelere, gümrük hattı dışı eşya satış mağazası işletme hakkı sahiplerinin bu mağazalara başka ülkelerden yapacakları ithalatın bedelinin kendilerine ait döviz tevdiat hesabından ödenmek üzere akreditif açtırmaları mümkün bulunmaktadır.

Genel esaslar dahilinde vadeli bir akreditif açılabilir. Bu takdirde ödeme vadesi, konşimento veya diğer sevk belgeleri tarihinden itibaren en çok bir yıldır.

Türk parası transfer belgesinin veya döviz satım belgesinin düzenlendiğine veya döviz tevdiat hesabından yapılan ödemelerde transferin yapıldığına dair kayıt bulunmayan ithal müsaadesi konusu malların gümrükten çekilmesine izin verilmez.

Madde 15

Vesaik Mukabili Ödeme :

İthalatın vesaik mukabili ödeme şekline göre yapılması halinde, transfer için, ithal süresi içinde malların fiili ithalinden önce ithal müsaadesinin (T) nüshasına istinaden bankalara veya özel finans kurumlarına müracaat edilmesi gerekir.

Bankalar veya özel finans kurumlarınca müracaat üzerine ithalatçılardan Türk parası ile yapılacak ödemelerde Türk lirası, döviz ile yapılacak ödemelerde mal bedeli karşılğı Türk liraları tahsil edildikten sonra 10 iş günü içinde transfer yapılarak Türk parası transfer belgesi veya döviz satım belgesi düzenlenir.

Döviz tevdiat hesabından yapılacak ödemelerde ise ithalatçıların müracaat tarihinden itibaren 10 iş günü içinde mal bedeli karşılığı Türk liraları tahsil edilmeksizin ve döviz satım belgesi düzenlenmeksizin transfer yapılır.

Bankalar veya özel finans kurumlarınca, transfer yapılmadan, ithal vesaikinin tutarının havalesi karşılığında teslim edilmek kaydıyla geldiği, malların tamamen yüklendiği ve kendilerine gelen vesaikin ithal edilecek mala ait olduğu aranır.

İthal vesaikinin yabancı memleketlerde bulunan muhabirlerince alınmış olduğu ve malların Türkiye'ye sevk edilmek üzere yüklenmiş bulunduğu, bu muhabirlerince ithal işlemlerine aracılık eden banka veya özel finans kurumuna bildirildiği durumda da bankalar veya özel finans kurumlarınca mal bedelinin transfer edilmesi mümkün bulunmaktadır.

Türk parası transfer belgesinin veya döviz satım belgesinin düzenlendiğine veya döviz tevdiat hesabından yapılan ödemelerde transferin yapıldığına dair kayıt bulunmayan ithal müsaadesi konusu malların gümrükten çekilmesine izin verilmez.

Madde 16

Mal Mukabili Ödeme:

İthalatın mal mukabili ödeme şekline göre yapılması halinde, transfer için ithal müsaadesinin (T) nüshasına ve ithal vesaikine istinaden fiili ithal tarihinden itibaren 1 yıl içinde bankalara veya özel finans kurumlarına müracaat edilir.

Bankalar veya özel finans kurumlaşınca, müracaat üzerine ithalatçılardan Türk parası ile yapılacak ödemelerde Türk lirası, döviz ile yapılacak ödemelerde mal bedeli karşılığı Türk liraları tahsil edildikten sonra 10 iş günü içinde transfer yapılarak Türk parası transfer belgesi veya döviz satım belgesi düzenlenir.

Döviz tevdiat hesabından yapılacak ödemelerde ise ithalatçıların müracaat tarihinden itibaren 10 iş günü içinde mal bedeli karşılığı Türk liraları tahsil edilmeksizin ve döviz satım belgesi düzenlenmeksizin transfer yapılır.

Madde 17

Kabul Kredili Ödene:

Akreditifli, vesaik veya mal mukabili olmak üzere her üç ödeme şekline göre kabul kredisi yoluyla ithalat yapılabilir.

Kabul edilecek poliçelerin vadeleri, akreditifli ödeme şeklinde kabul tarihinden veya konşimento yahut sevk belgeleri tarihinden, vesaik veya mal mukabili ödeme şekillerinde ise kabul tarihinden itibaren en çok 1 yıldır. Ancak, yatırım teşvik belgesi kapsamında yapılacak ithalat ile 2581 sayılı Kanuna göre yapılacak gemi ithalatında poliçelerde 1 yıllık vade sınırı aranmaz.

Poliçelerin ithalatçılarca da kabul edilmesi mümkündür.

Madde 18

Peşin Ödeme:

İthal edilecek malların imalı için peşin ödeme yapılmasının zorunlu olması durumunda, bu konudaki talepler, İthalat Rejimi gereğince imal süresi verildiğini ve peşin ödemenin zorunlu olduğunu gösteren belgelerle birlikte işleme aracılık eden bankaya veya özel finans kurumuna yapılır. Ancak, hazır gemi ithalatında peşin ödeme için imal süresi şartı aranmaz.

Peşin ödemeye dair transfer talepleri, bankalar veya özel finans kurumlarınca Türk parası ile yapılacak ödemelerde Türk lirası, döviz ile yapılacak ödemelerde karşılığı Türk liraları tahsil edildikten sonra 10 iş günü içerisinde transfer yapılarak sonuçlandırılır.

Ancak, bankalar veya özel finans kurumlarınca hu şekilde transfer işlemine başlanabilmesi için peşin transfer konusu malların sözleşmede belirlenen sürede Türkiye’ye gönderilmek üzere yüklenmemesi veya hazır gemi ithalatında geminin teslim edilmemesi halinde peşin ödenen meblağın (Libor faizi ve tesbit edilmiş olduğu takdirde anlaşmanın yerine getirilmemesinden doğacak nakdi tazminat ile birlikte) aynen Türkiye'ye iade edileceğine dair hariçteki muteber bir bankanın garantisinin sağlanması şarttır. İthal süresinin uzatılması halinde ilgililer sözkonusu garanti mektuplarının temdidini sağlamak zorundadır. Türk parası ile yapılmış ödemelerde peşin olarak gönderilen miktarın ve buna ilişkin faiz ve varsa tazminatın döviz olarak getirilmesi de mümkündür.

Madde 19

Ödeme Şekli Değişikliği:

Ödeme şekli değişiklikleri, yeni ödeme, şeklinin şartlarına uyulmak kaydıyla bankalar veya özel finans kurumlarınca yapılır.

Yeni ödeme şeklinde de ithal ve ödeme sürelerinin başlangıcı ithal müsaadesinin tarihidir.

Madde 20 – Görünmeyen işlemlere ilişkin hükümler

Türkiye'de yerleşik kişiler, dışarıda yerleşik kişiler için veya bunlar adına yurt içinde veya dışında yapmış oldukları tüm hizmet (müteahhitlik hizmetleri dahil) karşılığı dövizler ile dışarıda yerleşik kişiler nam ve hesabına yapılan gider karşılığı dövizleri serbestçe tasarruf edebilirler.

Madde 21

Türkiye'de yerleşik kişilerin dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye'deki işleriyle ilgili olarak sağladıkları döviz tahsis edilebilecek veya Türk parası transferi suretiyle ödeme yapılabilecek hizmetler ve Görünmeyen işlemlerle ilgili diğer ödemeler Madde 25'de açıklanmıştır.

Madde 22

25. Maddede belirtilen gider kalemlerine göre farklılık göstermekle birlikte kıyasen benzerliği kabul edilebilecek talepleri Merkez Bankası değerlendirir ve sonuçlandırır.

Madde 23

Görünmeyen işlemlerle ilgili döviz ve efektif satışları veya Türk parası transferleri ulusal ve uluslararası bankacılık prensipleri çerçevesinde bankalar ve özel finans kurumlarınca yapılır.

Madde 24

Görünmeyen işlemlere ilişkin kati ve avans döviz satış işlemleri veya Türk parası transferleri, borcu gösteren fatura, proforma fatura ve gerekli diğer belgelere göre yapılır. Görünmeyen İşlemlerde uygulanacak limitler ve avans olarak yapılacak işlemlere ait esaslar Merkez Bankası'nca bankalar ve özel finans kurumlarına bildirilir.

Avans olarak yapılacak işlemlerde taahhütname alınır. Avans hesaplarını, ilgili fıkralarda belirtilen özellikler de dikkate alınmak suretiyle 6 ay ya da belirtilen süre içinde ya da İdare Merkezimiz ve Kambiyo Mercilerince verilen ek süreler içinde kapatmayanlara, yeniden avans işlemi yapılmaz ve avansın kapatılmadığı bu sürelerin bitimini izleyen 5 iş günü içinde ilgili Kambiyo Merciine bildirilir.

Madde 25

Döviz ödenmesini veya Türk parası transferini gerektiren hizmetler ve giderler.

Aşağıda belirtilen döviz transfer edilebilecek hizmetler ve giderler için Türk parası transferi suretiyle de ödeme yapılabilecektir.

A- TİCARET VE ENDÜSTRİ

A-1 Tamir ve Montaj

Tamir, montaj hizmetleri ile E-4 fıkrasına girmeyen developman, reprodüksiyon, seslendirme gibi hizmetler.

A-2 İşleme Tabi Tutma, Tamamlama, Sözleşmeye Bağlı Fason İşler ve Benzer Nitelikli Diğer İşlemler

Boya, apre, emprime, temizleme, fason işçilik ve benzeri işler için geçici olarak ihraç edilen malların bu nedenle doğacak giderleri,

A-3 Teknik Yardım

Etüd, öğretim, uzmanlık, hakemlik, proje, revizyon, eksper tiz, tahlil ve benzeri hizmetler.

A-4 Taahhüt İşleri

Açılan uluslararası ihalelerden sonra, uzmanlaşmış yabancı firmalarca genellikle sabit fiyatlarla inşaası veya bakımı yapılacak olan bina, yol, köprü, liman ve diğerlerine ait sözleşmeler gereğince ödenmesi gerekli tutarlar.

A-5 Telif Hakları, Fikri ve Sınai Mülkiyet ile Yönetim Anlaşmaları

a) Telif Hakları

Bilimsel ve sanatsal eserlerin telif hakları ile gazete, dergi ve diğer yayın araçlarında yayımlanan fotoğraf, makale ve benzerlerine ilişkin ödemeler.

b) Fikri - Sınai Mülkiyet ve Yönetim Anlaşmaları

Devlet Planlama Teşkilatı Yabancı Sermaye Başkanlığınca onaylanan lisans, know-how ve benzeri maddi haklara, lisansa bağlı teknik, yardım anlaşmalarına ve yönetim anlaşmalarına ilişkin ödemeler.

c) Kredi Kartı Anlaşmaları

Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığının izni çerçevesinde yurt dışındaki kredi kartı kuruluşları ile yapılacak lisans ve temsilcilik sözleşmelerine ilişkin ödemeler.

A-6 Maaş ve Ücretler

Türkiye'de hizmete alınan yabancı uzman personel, işçi, artist ve gösteri gruplarına yapılan ödemeler.

A-7 Giderlere Katılma Payı

Devlet Planlama Teşkilatı Yabancı Sermaye Başkanlığının izni çerçevesinde, yabancı firma ve kuruluşların Türkiye'deki şube ve yan kuruluşlarının yurt dışındaki ana kurumlarına; Türkiye'deki ana kurumların, yabancı ülkelerdeki şube ve yan kuruluşlarına (A-3 ve A-5 fıkralarında belirtilenler dışındaki giderler) genel giderlerine katılma payı olarak yapacakları ödemeler.

B- DIŞ TİCARET

B-1 Komisyonculuk ve Mümessillik Hizmetleri

a) Komisyonculuk ve Simsariye Giderleri

Dış ticaretle ilgili olarak yurt dışından sağlanan komisyonculuk ve simsariye hizmetleri karşılığında yapılacak ödemeler ve dış piyasalar hakkında bilgi toplamak amacıyla yurt dışındaki firma ve kuruluşlara ödenecek haberleşme ve dokümantasyon giderleri ile uluslararası nakliyat ve transit nakliyatla ilgili olarak dışarıdan sağlanacak aracılık hizmetleri karşılığında yapılacak ödemeler.

b) Transit İşlemlerden ve Aktarmalı Satışlardan Doğan

Kazançlar

Yurt dışında yerleşik olanlarca transit işlemlerden ve aktarmalı satışlardan ticari teamüllere uygun olarak sağlanan ve F-1 fıkrası kapsamına girmeyen kazançlar.

c) Banka Komisyon ve Masrafları

Bankalar ve özel finans kurumlarının yaptıkları işlemler nedeniyle dışarıdaki muhabirlerine ödemeleri gereken komisyon, masraf, damga vergisi ve benzeri giderler.

d) Temsil Masrafları

- Yurt dışında kurulan büro, temsilcilik, acentelik ve benzerleriyle ilgili giderler.

- İhracatçılar, uluslararası nakliyeciler, (A) grubu seyahat acentaları ve transit ticareti yapan firma ve kuruluşlar ile pazarlama şirketlerine (dış ticaret sermaye şirketleri dahil) bir önceki takvim yılı itibariyle getirdikleri net döviz gelirleri üzerinden verilecek yıllık pazarlama giderleri.

- Yurt dışında katılman fuar ve sergi giderleri.

B-2 Nihai Mal Piyasasındaki İşlemlere İlişkin Farklar, Marjlar ve Depozitolar

Ticari teamüllere uygun olmak kaydıyla, nihai mal piyasalarındaki işlemlere ilişkin olan farklar, paylar ve depozitolar ile ilgili ödemeler.

B-3 Dokümantasyon Giderleri

Döviz işlemleri yapmaya yetkili banka, özel finans kurumları ve müesseselerin yurt dışından kendi nam ve hesaplarına sağlayacakları her çeşit bilgi ve doküman giderleri.

B-4 Antrepo, Depolama, Gümrükten Çekme ve Benzeri Ödemeler

İhracatçıların, gümrükten çekme, ardiye, depolama, antrepo, factoring, bakım, nakil, muhafaza, fümügasyon, rafa (maniplasyon), satış ve benzeri giderleri, vezin (tartı) veya kalite farkı ile ekspertiz ve tahkim ücretleri (hariçteki gözetme şirketleri ücretleri dahil).

B-5 Transit Nakliyatla İlgili Giderler

B-6 Gümrük Vergi ve Resimleri ile Benzeri Ücretler

ihracatçıların gümrük vergi ve resimleri ile benzeri ücretleri

C- TAŞIMACILIK (Kiralama, Navluna İlişkin Liman Masrafları, Balıkçı Gemileriyle İlgili Ödemeler v.s.)

C-1 Deniz Taşımacılığı

- Dış Ticarette malların yabancı bayraklı gemilerle taşıtılması durumunda navlun ve navluna ilişkin giderler.

- Yabancı gemi kumpanyalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından eşya ve yolcu nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları.

C-2 İç Sularda Yapılan Taşımacılık (Kiralama dahil)

İç sular ve nehirlerdeki taşımacılık için, Kabotaj Kanunu hükümlerine tabi olmak kaydıyla C-1 fıkrası hükümleri uygulanır.

C-3 Karayolu Taşımacılığı (Yolcu Taşımacılığı ve Kiralama dahil)

- Demiryoluyla yük taşımacılığında taşıma ücretleri ve dış ticarete konu malların yabancı plakalı kara nakil araçlarıyla taşıtılması durumunda (ikili karayolu anlaşmaları çerçevesinde) taşıma bedelleri.

- Yabancı kara nakliyat firmalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından eşya ve yolcu nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları.

C-4 Hava Taşımacılığı (Yolcu Taşımacılığı ve Kiralama dahil)

- Dış ticarette taşımanın yabancı uçaklarla yapılması halinde, taşıma bedelleri.

- Yabancı hava nakliyat kumpanyalarının Türkiye'deki şube, büro, acenta ve temsilcilikleri tarafından, yolcu ve eşya nakliyatı dolayısıyla tahsil edilen Türk liraları (Uluslararası denizaşırı acele uçak posta servislerinin hizmetinden yararlanan Türk acele posta servislerinin sağladıkları Türk lirası hasılattan yabancı şirkete ödenecek kısım bu fıkra çerçevesinde değerlendirilir).

C-5 Taşıtların Giderleri

a) Türk Bayraklı Deniz Taşıtlarının Liman Masrafları (Yakıt, Erzak, Bakım, Sefer Esnasındaki Tamirler, Acil Tamirleri ile Personel ve Benzeri Giderleri)

Yabancı sulara sefer yapan Türk bayraklı deniz nakil araçlarının yurt dışında yapacakları liman, yol, personel ve gemiyle (satın alınmasıyla ilgili giderler dahil) ilgili her türlü giderleri (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir. Klasifikasyon, reklasifikasyon konversiyon ve ağır tamir ve bakım giderleri C-6/a fıkrasında değerlendirilir.).

b) İç Sularda Taşımacılık Yapan Türk Bayraklı Taşıtların Liman Masrafları (Yakıt, Erzak, Bakım, Sefer Esnasındaki Tamirler ve Acil Tamirleri ile Personel ve Benzeri Giderleri)

Yabancı iç sularda taşımacılık yapan Türk bayraklı taşıtların liman masrafları için C-5/a fıkrası hükümleri uygulanır.

c) Kara Taşıtları Yol Giderleri (Yakıt, Küçük Tamirler, Garaj Giderleri ile Sürücü ve Yol Personelinin Masrafları gibi)

Uluslararası Taşıma Yetki Belgesi sahibi firmaların, yurt dışına sefer yapacak Türk plakalı kara nakil vasıtlarının yol giderleri. (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir. Ağır bakıra ve tamir giderleri, önemli yenileme masrafları C-6/b fıkrası kapsamında değerlendirilir.).

d) Hava Taşıtlarının Uçuş Bakım Masrafları ve Genel Giderleri ile Bu Taşıtların ve Hava Ulaşım Teçhizatlarının Tamirleri

Türk hava taşıtlarının Türk hava alanlarında gümrüklenmemiş olarak veya yabancı ülkelerde almış oldukları akaryakıt ve benzerlerinin bedelleri, uçuş bakım masrafları; genel giderleri ile bu taşıtların ve hava ulaşım teçhizatlarının tamir giderleri.

(Ulaştırma Bakanlığı’ndan yurt dışına hava yoluyla taşıma yapmak üzere işletme ruhsatı almış olan firma ve kuruluşların (Türk Hava Yolları'nın talepleri J-3/c fıkrasında değerlendirilir.), yurt dışına yapacakları seferleriyle ilgili konma, konaklama, yakıt, seyrüsefer(navigasyon) giderleri diğer meydan hizmetleri giderleri için kati veya avans olarak döviz tahsis edilir.)

Hava taşıtlarının ağır bakım giderleri de bu fıkrada değerlendirilir.

C-6 Taşıtların Tamir Giderleri

a) Gemi Tamirleri

Yabancı sulara sefer yapan Türk bayrağını, taşıyan gemilerin, ticarete konu olmayan, C-5/a fıkrası kapsamı dışındaki klasifikasyon, konversiyon, reklasifikasyon ve ağır bakım giderleri,

b) Gemi ve Uçak Dışında Kalan Araçların Tamirleri

Bu araçların doğrudan ticarete konu olmayan, C-5/b ve c fıkraları kapsamı dışındaki ağır tamir (kara taşıtlarının şase değişikliği giderleri hariç) giderleri.

D-SİGORTA

D-1 Sosyal Güvenlik ve Sosyal Sigorta

Sosyal güvenlik kuruluşlarımızca sosyal güvenlik mevzuatımız çerçevesinde diğer ülkelerdeki sosyal sigorta ve sosyal güvenlik kuruluşlarına yapılacak sosyal güvenlik ve sosyal sigortayla ilgili yardım, prim ve benzeri ödemeler (H-1 fıkrasında belirtildiği şekilde yapılacak transferler hariç).

D-2 Uluslararası Ticarete Konu Mallara İlişkin Sigortalar

1. Harice Yapılan Prim Ödemeleri

Türk sigorta mevzuatına göre, ithalat ve ihracat konusu malların nakliyatından doğacak zararları karşılamak üzere, yurt dışındaki sigorta şirketlerine yaptırılan nakliyat sigorta primleri.

2. Harice Yapılan Kasar Tazminatı ve Benzeri Ödemeler

Türkiye'deki sigorta şirketlerine yaptırılan, ithalata ve ihracata ilişkin sigortalar ile nakliye sorumluluk sigorta poliçelerine dayanılarak ödenmesi gereken kısmen veya tamamen hasara uğramış malların hasar tazminatları, müşterek avarya garame payı dolayısıyla yapılacak ödemeler ile ekspertiz ücretleri ve hasara uğrayan malın tahkim ve takibi dolayısıyla istenilen ücretler.

3. İthalat Sigorta Tazminat Bedelleriyle Yapılan İthalat

(Türkiye'ye yapılan ithalat dolayısıyla, Türkiye'deki veya yurt dışındaki sigorta şirketleri tarafından sigorta edilmiş malların hasara uğraması veya kaybolması halinde, sigorta tazminatının mal bedeline tekabül eden kısmı için aynı cinsten mal ithali mümkündür).

D-3 Hayat Sigortaları

- Türkiye'de yerleşik kişilerin tek veya grup olarak dışında te yerleşik sigorta şirketlerine yaptıracakları hayat sigortası primleri.

- Türkiye'de yerleşik sigorta şirketlerince dışarıda yerleşik gerçek kişilere yapılacak hayat sigortası sözleşmelerine ait ödemeler.

D-4 Diğer Sigortalar

1. Harice Yapılan Prim Ödemeleri

- Yabancı krediyle satın alınan uçak ve gemilerin borcu ödeninceye kadar münhasıran kredi miktarıyla sınırlı olmak üzere dışarıda yaptırılacak tekne sigorta primleri.

- Türk bayrağını taşıyan gemilerin sorumluluk (kulüp)sigorta primleri.

- Dış ülkelere seyahat edenlerin orada yaptıracakları bedeni kaza ve motorlu taşıt sigorta primleri.

2. Harice Yapılan Hasar Tazminatı ve Benzeri Ödemeler

- Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri ile dışarıda yerleşik gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılan diğer tüm sigortalara ilişkin sözleşmelere dayanılarak ödenecek hasar tazminatı ve buna bağlı ödemeler.

- Sorumluluk sigorta poliçelerine dayanılarak yurt dışına yapılacak hasar tazminatı ve benzeri ödemeler.

- Yeşil kart sistemine dahil ülkelere ödenecek sigorta tazminatı ile buna bağlı ödemeler (Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği Motorlu Taşıt Bürosu tarafından yapılacak başvurulara göre).

D-5 Reasürans ve Retrosesyon İşlemleri

1. Hariçten Alınan İşler

Türkiye'de yerleşik sigorta ve reasürans ortaklıklarının yabancı ülkelerden aldıkları reasürans ve retrosesyon işlemleri dolayısıyla ödemekle yükümlü oldukları cari hesap bakiyeleri ile yabancı ülkelerdeki acente, şube ve temsilcileri vasıtasıyla yapmış oldukları sigorta işlemlerine ilişkin olarak ödemeleri gereken borç bakiyeleri.

2. Hatice Verilen İşler

Mükerrer sigorta inhisarına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla, sigorta şirketlerinin Türkiye'de işletmekte oldukları sigorta branşları üzerinden yabancı ülkelerdeki reasürör veya retrosesyonerleri veya bunlar adına hareket eden brokerleri (acenteleri) veya hariçteki merkezleri lehine, sözleşmeleri veya sözleşmeye bağlı olmayan ihtiyari plasmanları gereğince doğan borç bakiyeleri ile Türkiye'deki sigorta şirketlerinin cari muhataralara karşılık olarak teasürörlerine transfer etmeyip depo ettikleri primlerin ihtiyat faizleri.

(Yukarıda yer alan ödemelerin yapılabilmesi için, ödemeyi isteyen sigorta kuruluşlarının işlerini yurt dışına devretmeden Önce Reasürans Tekeli Kararnamesine göre Milli Reasürans T.A.Ş.'ne gerekli devri yaptığını ve yapılacak ödeme isteği ile ilgili hertürlü sigorta reasürans ve retrosesyon işlemlerinin Türkiye'de plase ve muhafaza edilemediğinin Milli Reasürans T.A.Ş.den alınmış bir şerh veya belge ile tevsiki şarttır.)

3. Mahsup Hükümleri

(Türk kanunlarına göre kurulmuş olup merkezleri Türkiye'de bulunan sigorta ve reasürans şirketleri ile Türkiye’de çalışmalarına izin verilen yabancı sigorta şirketleri şubeleri, yabancı ülkelerdeki sigorta şirketleriyle olan işlemleri dolayısıyla borçlarını ve alacaklarını mahsuplaşma yoluyla ödeyebilirler veya tahsil edebilirler.)

D-6 Türkiye’deki Yabancı Sigorta Şirketleri ve Şubeleriyle

İlgili Diğer Ödemeler

1. Türkiye’de çalışmasına izin verilen yabancı sigorta şirketleri ile şubelerinin direkt sigorta işlemlerinden oluşan kârları (F-1 fıkrası esaslarına göre transfer edilir).

2. Türkiye’de çalışmasına izin verilen yabancı sigorta şirketleri ile şubelerinin yukarıdaki fıkralarda belirtilen ödemeler dışında kalan ve ilgili mevzuat çerçevesinde yurt dışına transferi mümkün bulunan hesap meblağları.

E- FİLM VİDEO KASET VE BENZERİ MADDİ ORTAM ÜZERİNE KAYDEDİLMİŞ (GÖRÜNTÜLÜ VE SESLİ) ESERLER

E-1 Herhangi Bir Maddi Ortam üzerine Kaydedilmiş Eserlerin

İthali, ihracı, Dağıtım ve Gösterimi

(Dolu sinema filmleri, dolu video kasetleri, dolu video- diskleri ve benzeri diğer maddi ortam üzerine kaydedilmiş eserler (bundan sonra yalnızca "Eser”, denilecektir) ile bunlara ait afiş, resim ve ilanların ithali, ihracı, dağıtımı ve gösterimi (yasak yayımlarla ilgili hükümler saklı kalmak kaydıyla) serbesttir.)

Dağıtım ve gösterim için doğabilecek masraflar ile Türkiye'ye fiilen ithali yapılan ve işletme belgesi olan eserlere ait royalty bedelleri.

E-2 Kablo Yoluyla Uluslararası Düzeyde Yayımlanan Eserlerin İthali, İhracı, Dağıtımı ve Gösterimi (E-1 fıkrası esaslarına göre sonuçlandırılır.)

E-3 Başka Tür Ortamlarla Uluslararası Düzeyde Nakledilen veya Yayımlanan Eserlerin İthali, İhracı, Dağıtım ve Gösterimi(E-l fıkrası esaslarına göre sonuçlandırılır.)

E-4 Eserlerin İşlenmesi (Processing), Bakımı ve Tamamlanması (Finishing, Çoğaltma ve Alt Yazı İlavesi Dahil)

Eserlerin işlenmesi (developman dahil), basımı (reprodük-sıyon dahil), tamamlanması (çoğaltma ve alt yazı ilavesi dahil) ve seslendirilmesi dolayısıyla yapılacak ödemeler.

E-5 Yerleşik Olmayanların Eserlerle İlgili Geçici Faaliyetleri (Dışarıda yerleşik kişilerin eserlerle ilgili Türkiye'deki geçici faaliyetlerine ilişkin işlemler ilgili Bakanlık ve kuruluşlardan izin alınmak sureciyle serbesttir.)

F- SERMAYE GELİRLERİ

F-1 Ticari Faaliyetlerden Sağlanan Kârlar

Dışarıda yerleşik kişilerin verilmiş izinler çerçevesinde Türkiye'de yaptıkları yatırımlardan ve ticari faaliyetlerinden sağladıkları kârlar.

F-2 Temettü ve Kâr Payı Gelirleri

Dışarıda yerleşik kişilerce Türkiye'den satın alınan menkul kıymetlere ait temettü ve kâr payı gelirleri.

F-3 Faizler (Kredi ve Menkul Kıymetler Faizleri ile Benzerleri)

Yabancı sermaye ve kambiyo mevzuatı hükümlerine göre sağlanan nakdi ve gayri nakdi dış kredilerin faizleri (krediyle ilgili komisyonlar, taahhüt komisyonları, risk ve/veya ihracat sigortaları, tahvil ihraç giderleri ve benzeri dahil) ile aynî dış kredilerin faizleri, yurt dışında yerleşiklerce anılan mevzuat çerçevesinde satın alınan menkul değerlere ait faiz gelirleri.

F-4 Kiralar

- Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de satın aldıkları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri aynî hakların kira ve diğer gelirleri

- Hazine ve Dışticaret Müsteşarlığının iznine istinaden Türkiye’de yerleşik kişilerce dışarıda yerleşik kişilerden Türkiye'de kullanılmak üzere kiralama yoluyla getirilen malların kira bedelleri. (Verilmiş genel izinlere dayanılarak kiralanacak bilgi işlem makina, cihaz ve program ürünleriyle ilgili işlemler, Merkez Bankasınca yürütülür.)

G- SEYAHAT YE TURİZM

G-1 İş Seyahatleri

Türkiye’de yerleşik ticari işletmelerin sahiplerine, temsile yetkili ortaklarına, yöneticilerine ve elemanlarına her çıkış için serbestçe döviz satışı (efektif olarak 5.000.- ABD dolarını geçemez).

G-2 Turistik Seyahatler

Türkiye'de yerleşik geçerli pasaport sahibi Türk vatandaşları, turistik amaçla yurt dışına çıkışlarında, 32 Sayılı Karar'ın 4/b Maddesine göre bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'den satın aldıkları dövizlerini, 5.000,- ABD doları veya eşitine kadar satın aldıkları ya da yanlarında bulundurdukları efektiflerini kullanabilirler.

G-3 Kültürel Seyahatler

- Milli Eğitim Bakanlığınca yurt dışında lisans veya yüksek lisans yapmasına izin verilen dövizli resmi veya özel öğrencilerin aylıkları ve diğer giderleri. (91-32/5 sayılı Tebliğin geçici 6. maddesi kapsamındaki dövizli özel öğrencilerin döviz tahsis işlemleri Merkez Bankasınca yürütülür).

- Yurt dışındaki lisan kursu, mesleki kurslar ve öğrenci kamplarına katılacakların kayıt, kurs ve kamp ücretleri.

- Özel sektör kuruluşları tarafından mesleki bilgi, görgü ve ihtisaslarının arttırılması amacıyla yurt dışına gönderilecek personelin giderleri.

- Uluslararası nitelikte bir kongre veya konferansa, sergi, seminer veya herhangi bir resmi davete katılacakların giderleri.

(Türkiye'de yapılan uluslararası toplantı ve kongrelere katılanların katılım için ödemeleri gerekli döviz giderleri de bu fıkrada mütalaa edilir.)

- Türkiye'deki basın-yayın kuruluşlarının yurt dışında geçici ve devamlı olarak görevlendirdikleri, muhabirlere Ödemeleri gereken aylık ve benzeri adlar altındaki giderleri ile sözkonusu muhabirlerin bu görevleri dolayısıyla yurt dışındaki kuruluşlara ödemeleri gereken miktarlar.

G-4 Sağlık Nedeniyle Yapılacak Seyahatler

- Sağlık Bakanlığınca belirlenen sağlık kuruluşlarından alınacak ve bu Bakanlıkça onaylanacak raporlara göre yurt dışında tedavileri uygun görülen kişilerle raporda belirtilmiş olması halinde refakatçisinin hastane, doktor, operasyon, tedavi, ilaç ücretleri ile ikamet, iaşe ve benzeri zaruri giderleri (Kati veya avans olarak döviz satışı yapılabilir).

- Yurt dışında bu fıkra esaslarına göre tedavi olan kişilerin, tedavinin bitiminden sonra tedavi oldukları hastaneden aldıkları belgelere dayanılarak, kontrol amacıyla yurt dışına çıkışlarında hasta ve gerek görülmüşse refakatçisine döviz satışı ve ayrıca, belgeye bağlı tedavi giderleri.

- Devlet Memurlarının Tedavi, Yardım ve Cenaze Giderleri Yönetmeliği gereğince ödenecek tedavi giderleri.

- Yabancı ülkelerde bulunulduğu sırada meydana gelen ve münhasıran ani tıbbi ve cerrahi müdahaleyi gerektiren durumlarda, Sağlık Bakanlığınca onaylanması kaydıyla, ödenecek tedavi giderleri.

- Yabancı ülkelerde ölüm halinde, cenazenin yurda getirilebilmesi için yapılan giderler.

G-5 Resmi Geçici Görev Seyahatleri

Kamu kuruluşları tarafından resmi geçici görevle yurt dışına gönderilecek görevlilerin giderleri.

H- KİŞİSEL GELİR VE HARCAMALAR

H-1 Emekli Aylıkları ve Benzeri Ödemeler

- Türkiye'deki hizmetleri karşılığı Sosyal Güvenlik Kuruluşlarımızdan emekli olan diğer ülkelerin vatandaşlarına ödenecek emekli, malûl, dul ve yetim aylıkları.

- Sosyal Güvenlik kuruluşlarımızca emekli, malûl, dul ve yetim aylığı bağlanmış olup, yurt dışına yerleşen Türk vatandaşlarının aylıkları.

H-2 Kanuni Nafakalar ve Mali Yardımlar

H-3 Göçmenlerin Havaleleri

Türkiye'ye göç edip bir iş yerine bağlı olarak ya da müstakil olarak çalışan veya serbest meslek faaliyetinde bulunan kişilerin sağladıkları ücret veya kazançlar.

H-4 Yurt Dışındaki Özel Mülklerin Cari Bakım ve Tamirleri

(32 sayılı Kararın 4/b maddesine göre satın alınan dövizlerden ve döviz tevdiat hesaplarından karşılanır.)

H-5 Küçük Miktarların Transferleri

- Ticari amaçlar dışında, kişi, aile ve kuruluş ihtiyaçlarında kullanılmak için yurt dışından getirtilecek İthalat Rejimi Kararına göre ithali serbest maddeler, haberleşme suretiyle alınacak dersler, kurslar ve bunlarla ilgili malzemeler için döviz satışı.

- Sağlık Bakanlığı'nca onaylı reçetelere dayanılarak ilaç ve benzerlerine ilişkin döviz satışı.

- Her nevi malüller tarafından ithali istenen tekerlekli koltuk (motorlu hareket eden vasıtalar dahil, otomobil ve benzerleri hariç) takma uzuv, amalara mahsus saat, daktilo makinası, işitme aleti ve piller gibi özelliği olan cihaz, alet ve vasıtalar için Sağlık Bakanlığınca onaylı raporlara göre yapılacak ödemeler.

(Bu madde çerçevesinde getirtilecek acil ihtiyaçların yurda ithali, döviz satım belgelerine istinaden gerçekleştirilir.)

H-6 Gazeteler, Periyodik Yayımlar, Kitaplar, Müzik Yayımlarının Bedelleri veya Bunların Abonelik Ücretleri

Kişi, aile ve kuruluş ihtiyaçlarında kullanılmak üzere, ticari amaçlar dışında, yurt dışından getirtilecek gazete, periyodik yayımlar, kitaplar, müzikle ilgili yayın (musiki notaları dahil), dergiler, kataloglar, pullar ile kitap ve matbualara ilişkin fotokopi ve mikrofilmler, müzik plakları ve dolu müzikli ses bantları ve bunlara ait abone ve satınalma bedelleri.

Türkiye'de yerleşik kişilerin, yurt dışında yayımlanacak tez, makale gibi yapıtlarının basım ve yayım ücretleri ile diğer benzeri giderleri.

H-7 Spor Ödülleri ve Yarışma Kazançları

Spor Federasyonları tarafından organize edilen sportif olaylardan elde edilen kazanç ve ödüller ile izin almak suretiyle organize edilen yarışmalardan elde edilen kazanç ve ödüller.

J- KAMU GELİR VE GİDERLERİ

J-1 Vergiler ve Harçlar

- Kamu sektörünce yabancı ülkelere ödenmesi gereken vergi, resim ve harçlar ile dışarıda yerleşiklere yapılacak Katma Değer Vergisi iadeleri.

- Türkiye'de yerleşik kişilerin T.C. Konsolosluklarına ödemeleri gereken hertürlü vergi ve harçlar.

J-2 Kamu Giderleri (Devletçe yurt dışında yerleşik kişilere ve yurt dışındaki T.C. Temsilciliklerine yapılacak ödemeler ile uluslararası kuruluşlara yapılacak katkı payları ve diğer ödemeler.)

J-3 Kamu Taşımacılığı ve PTT Hizmetlerine İlişkin Ödemeler

- PTT İdaresinin, uluslararası kongre kararlarına göre, yabancı ülke posta idarelerine ödemesi gereken borçları.

- TCDD'nın yabancı ülke demiryolları idarelerine, karşılıklı nakliyattan dolayı ödemesi gereken borçları.

- THY'nın Uluslararası Hava Yolları Birliğine dış parkur için ödemesi gerekli tutarlar ile konma, konaklama ve benzeri giderleri.

- Türkiye Denizcilik İşletmeleri Deniz Yolları Müessesesi ile yabancı deniz nakliyat kurumları arasında yolcu taşıma konusunda yapılmış anlaşmalar gereğince yapılacak ödemeler.

- Yukarıda belirtilen kuruluşların, yurt dışında açacakları büro, şube, acentalık ve mümessilliklerinin giderleri.

- Türkiye Radyo Televizyon Kurumunun çeşitli yayımlar dolayısıyla yabancı yayın kurum ve kuruluşlarına gider veya diğer adlar altında ödemesi gereken ücretler ile yurt dışında yapılan diğer giderler.

J-4 Konsolosluk Gelirleri

Türkiye'deki konsoloslukların konsolosluk işlemleri dolayısıyla tahsil ettikleri harç ve benzeri gelirleri (Dışişleri Bakanlığı’nın onayını kapsayan yazılı başvurularına istinaden Merkez Bankasınca döviz iznine bağlanır.)

K- GENEL KARAKTERLİ İŞLEMLER

K-1 Hertürlü İlan ve Reklamlar

Yurt dışında yaptırılan her çeşit ilan ve reklamlar ve bunlarla İlgili klişe ücretleri.

K-2 Mahkeme Giderleri

K-3 Zarar, Ziyan ve Tazminatlar

- Ticari ve gayri ticari işlemlerden doğan zarar, ziyan ve tazminatlar ve bunlara bağlı cezai şartlar ile sulh yoluyla halli gereken durumlarda yapılacak ödemeler.

- Alınmış izinlere dayanılarak Türkiye'de çalışan yabancı uyruklu kişilere yapılacak işten çıkarma ve kıdem tazminatı gibi ödemeler.

K-4 Para Cezaları,

K-5 Dernekler, Kulüpler ve Diğer Kuruluşlara Katılma Aidatları

K-6 Serbest Meslek Kazançları

Alınmış izinlere dayanılarak hariçte yerleşik kişilerin, Türkiye'de serbest meslek faaliyetlerinden sağladıkları kazançlar.

K-7 İadesi Gerekli Tutarlar

Borç olmadığı halde yanlışlıkla gönderilen, mükerrer olarak gönderilen, tahakkuk ettirilmeyen bir işlem nedeniyle peşin olarak gönderilen feshedilen sözleşmeler kapsamında evvelce peşin olarak gönderilen ve bir bankaca satın alınarak Türk parasına çevrilmiş bulunan dövizler.

K-8 Bröve, Marka Tescil Giderleri

SERMAYE HAREKETLERİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER

Madde 26 – Türkiye'ye gelecek yabancı sermaye

Dışarıda yerleşik kişilerin Türkiye'de şirket kurmak, mevcut ve kurulacak şirketlere iştirak etmek, şube açmak suretiyle yatırım yapmaları ve her türlü mal ve hizmet üretimine yönelik faaliyetlerde bulunmaları ile irtibat bürosu açmaları öngörülen sermayeyi getirmek ve 6224 sayılı Yabanca Sermayeyi Teşvik Kanunu'na göre gerekli izni almak, verilen izinler çerçevesinde faaliyette bulunmak kaydıyla serbesttir.

Verilmiş izinler çerçevesinde bu kişilerin Türkiye'deki faaliyetlerinden elde etmiş oldukları kâr, temettü ve benzeri transfer işlemleri, ilgililerin talebi üzerine doğrudan bankalar veya özel finans kurumlarınca yapılır. Ancak, bankalar veya özel finans kurumları,ilgililerden, transferin gerçekleştirilmesi sırasında almış oldukları belgeleri, Bakanlığa ve Merkez Bankası'na gönderirken transfer edilen tutar ve bu tutarın ABD doları karşılığını ve transfer tarihini de bildirirler.

Dışarıda yerleşik kişilerin 6224 sayılı Kanun ve Petrol Kanunu kapsamındaki belirtilen faaliyetleri dışında ticari faaliyette bulunmalarına Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığa’nca izin verilir. İzin verilen bu faaliyetlerden sağlanan kâr, satış ve tasfiye bedelleri ile uluslararası ihaleler için oluşturulan adi ortaklıklar dışındaki adi ortaklıkların iş bitiminde kâr etmesi halinde elde edilen kârlar, vergi, resim ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tevsiki kaydıyla, bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir. Transferi gerçekleştirilen döviz tutarı ve bunun ABD doları karşılığı, transfer tarihi ile birlikte Merkez Bankası'na bildirilir.

Madde 27 – Türkiye'den gidecek yerli sermaye

Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışına veya Türkiye'deki serbest bölgelere, yatırım yapmak veya ticari faaliyette bulunmak üzere şirket kurmaları, ortaklığa katılmaları ve şube açmaları için 5 milyon ABD doları veya eşiti dövize kadar nakdi sermayeyi bankalar veya özel finans kurumları aracılığı ile, ayni sermayeyi gümrük mevzuatı çerçevesinde ihraç etmeleri serbest olup 6 milyondan 50 milyon ABD doları veya eşiti dövize kadar nakdi ve/veya aynî sermaye ihracı Bakanlığın iznine, bunun üstündeki tutarlarda sermaye ihracı Bakanlığın teklifi ile Bakanlar Kurulu Kararı'na tabidir.

Yatırım veya ticari faaliyette bulunmak üzere yurt dışına sermaye ihracına ve yurtdışında irtibat bürosu, temsilcilik ve benzerlerinin kurulmasına ilişkin olarak Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'na bildirimde bulunma yükümlülüğü Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 13. maddesine, Merkez Bankası'na bildirim yükümlülüğü ise, bankalar ve özel finans kurumlarına verilen talimat esaslarına tabidir.

Madde 28 – Menkul kıymetler

Menkul kıymetlerin Türkiye'ye giriş ve çıkışı serbesttir.

Dışarıda yerleşik kişiler, borsada kote edilmiş her türlü menkul kıymetlerin yanında Sermaye Piyasası Kurulu’nca ihracına izin verilen veya kamu kurum ve kuruluşlarınca ihraç edilen menkul kıymetleri, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 15. maddesi hükümleri çerçevesinde serbestçe tasarruf edebilirler ayrıca, Sermaye Piyasası Mevzuatı hükümleri çerçevesinde Türkiye'de menkul kıymet ihraç edebilirler, menkul kıymetlerin halka arz ve satışını yapabilirler.

Türkiye'de yerleşik kişilerin, yabancı borsalarda kote edilmiş hertürlü menkul kıymetler ile yabancı ülkeler tarafından Merkez Bankası'nca

alım-satımı yapılan dövizler üzerinden ihraç edilen Hazine Bonoları ve Devlet Tahvillerini satın almaları, satmaları ve alış bedellerini transfer ettirmeleri ile yurtdışında menkul kıymet ihraç etmeleri ve bu kıymetleri yurtdışındaki mali piyasalarda arz etmeleri ve satmaları serbesttir.

Bankalar, özel finans kurumları ve aracı kurumlar Merkez Bankası’nın talimatları çerçevesinde bildirimde bulunurlar.

Madde 29 – Gayrimenkul Kıymetler

Dışarıda yerleşik kişilerin döviz bozdurmak suretiyle satın aldıkları veya bu kişilerin döviz bozdurmaksızın sahip oldukları gayrimenkul ve gayrimenkule müteferri ayni hakların gelirleri ve satış bedelleri vergi, harç ve benzeri yükümlülüklerin yerine getirildiğinin tevsiki kaydıyla, bankalar ve özel finans kurumlarınca transfer edilir.

Yukarıda belirtilen gelirler ve satış bedellerinin transferi konusunda Merkez Bankası’na bildirim yükümlülüğü bankalar ve özel finans kurumlarına verilen talimat esaslarına tabidir.

Madde 30 – Krediler

Alınması

Türkiye'de yerleşik kişilerin yurt dışından aynî, nakdi, gayrinakdi kredi, garanti ve kefalet temin etmeleri serbesttir. Bankalar ile özel finans kurumları, Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar'ın 17. maddesi gereğince kredi teminine garanti vererek ya da vermeksizin aracılık edebilirler.

Yurtdışındaki işleriyle ilgili olarak yurtdışından kredi sağlayan Türkiye'de yerleşik kişiler dışında kalan Türkiye'de yerleşik kişiler Yurtdışından sağladıkları kredileri bankalar veya özel finans kurumları aracılığıyla kullanırlar.

Prefinansman, emtia ve kabul kredilerinin vadesi bir yılı aşamaz. Ancak, yatırım malları ithalatı için sağlanacak emtia ve kabul kredileri ile 2581 sayılı Kanun ile bu Kanun'a ilişkin Karar ve Yönetmelik kapsamında yurt dışından satın alınacak gemiler için sağlanacak kredilerde bir yıllık vade sınırı aranmaz.

Bir yıldan (365 gün) uzun vadeli olarak yurt dışından temin edilen krediler Bakanlık nezdindeki Borç Kütüğüne Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar ve bu Karara ilişkin 91/32-5 sayılı Tebliğ'de belirtildiği şekilde kayıt ve tescil edilir.

Bir yıldan kısa vadeli döviz kredileri ise (Türkiye'de yerleşik kişilerce yurtdışından temin edilen ve orijinal vadeleri bir yılı geçmeyen prefilansman, emtia ve kabul kredileri dahil), bankalar veya özel finans kurumları dışındaki Türkiye'de yerleşik kişilerce borçlu sıfatıyla doğrudan sağlanıldığı takdirde, anlaşmanın imza tarihinden önce veya imza tarihini takibeden yedi iş günü içinde Genelgeye ekli Kredi Bildirim Formuyla Merkez Bankası'na bildirilir. Bu kredilere, bankalar veya özel finans kurumlarınca garanti vererek veya vermeksizin aracılık edildiği yada bankalar veya özel finans kurumlarınca kendi adlarına borçlu sıfatıyla doğrudan sağlanıldığı takdirde, kredilerin izlenmesi ile ilgili esaslar Merkez Bankası talimatı ile düzenlenir.

B) Açılması

Türkiye’de yerleşik kişiler aşağıda belirtilen şekillerde döviz kredisi açabilirler;

1) Bankaların ihracatın, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı faaliyetlerin finansmanı için Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları 1 yıl vadeli döviz kredileri.

2) Bankaların Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında dış kredi almaları öngörülen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri ile yatırım mallarının finansmanı için açacakları döviz kredileri.

3) Bankaların, yurtdışında iş yapan Türk müteşebbislerine ve ödemeleri dövizle yapılarak uluslararası ihalelerle ilgili işleri üstlenen Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri.

4) Bankaların, Türkiye'de yerleşik kişilere yatırım malları ithalatının finansmanı için yukarıdaki ikinci fıkra esasları çerçevesinde açacakları döviz kredilerinin en fazla üçte biri oranında olmak koşuluyla işletme ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla açacakları döviz kredileri.

5) Bankaların birbirlerine, bankacılık teamülleri çerçevesinde doğrudan veya uluslararası sendikasyona katılım yoluyla, vade sınırı bulunmaksızın açacakları döviz kredileri.

5) Bankaların, Bakanlıkça belirlenecek esaslar dahilinde, Türkiye'de yerleşik kişilere açacakları döviz kredileri.

7) Bankaların sağladıkları döviz kredileri ile döviz tevdiat hesapları tutarını geçmemek üzere yurtdışına açacakları nakdi döviz kredileri,

8) Bankaların, bankacılık teamülleri çerçevesinde yurtdışına açacakları Türk lirası kredileri.

9) Bankaların, Türkiye'de ve dışarıda yerleşik kişiler lehine, dışarıda yerleşik kişilere hitaben ve Türkiye'de açılacak uluslararası ihalelerle İlgili olarak Türkiye'de ve dışarıda yerleşik kişiler lehine Türkiye'de yerleşik kişilere hitaben döviz üzerinden düzenleyecekleri teminatlar, garanti ve kefaletler.

10) Türkiye’de yerleşik kişilerin, İthalat ve İhracat Rejimleri'ne göre açacakları emtia kredileri.

11) Bankalar dışındaki Türkiye'de yerleşik kişilerin, dışticaret, görünmeyen işlemler veya sermaye hareketleri işlemlerine taraf olan Türkiye'de yerleşik kişiler lehine, dışarıda yerleşik kişilere hitaben verecekleri garanti ve kefaletler.

12) Deniz Ticaret Filosunun geliştirilmesi ve gemi inşa tesislerinin teşviki hakkında 14.1.1982 tarih, 2581 sayılı Kanun ile bu Kanun'a ilişkin karar ve Yönetmelikler kapsamında yurt dışından

satınalınacak gemiler için temin edilen kredilerle ilgili olarak yabancı para üzerinden tesis edilecek gemi ipotekleri.

Döviz kredilerinin alınma ve verilmesinde lehte ve aleyhte doğacak kur farkları, ilgililere aittir. Ancak, Dış Krediler Kur Farkı Fonu'nun tesisine dair Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 31 sayılı Karar hükümleri saklıdır.

Kredilerle ilgili uygulama usulleri Merkez Bankası’nca tesbit edilir.

Madde 31 – Prefinansman Kredileri

Prefinansman kredileri, ihracatçı firmalarca, yurtdışındaki alıcıdan veya uluslararası finans kuruluşlarından sağlanarak ihracat ve döviz kazandırıcı işlemlerle ilgili mal ve hizmet alımının finansmanında kullandırılan, anapara, faiz ve masrafları ihracat ve döviz kazandırıcı işlemlerden elde edilen dövizlerle ödenmesi gerekli kredilerdir.

Prefinansman kredilerinin vadesi bir yıl olmakla birlikte mücbir sebeplerin tevsiki halinde süre uzatım talepleri Bakanlıkça sonuçlandırılır.

Prefinansman konusu döviz, bankalar ve özel finans kurumları aracılığı ile havale şeklinde, yada ithalatçı, ihracatçı veya üçüncü şahıslarca her nevi çek veya efektif olarak yurda getirilebilir.

Prefinansman kredileri, amirin muvafakati alınmak, fiili ihracattan önce ve bir defada yapılmak ve kullanım süresi içinde gerçekleştirilmek kaydıyla devredilebilir ve bu devir işlemi prefinansman kredisinin özelliğini değiştirmez.

Sözkonusu kredilere ilişkin işlemler Merkez Bankası'nca belirlenecek şekillerde yerine getirilir.

Madde 32 – Döviz Hesapları

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve bu Karar’a ilişkin 91-32/5 Sayılı Tebliğ'de belirtilen esaslara uygun olarak Merkez Bankası ve bankalarca Türkiye'de ve yurtdışında yerleşik kişiler adına döviz tevdiat hesapları veya dövize dönüştürülebilir Türk lirası mevduat hesapları açılabilir.

Madde 33 – Kredi mektuplu döviz tevdiat hesabının tanımı

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı, Merkez Bankası'nca geliştirilen sisteme göre işleyen, Almanya'da Dresdner Bank AG, Dresdner Bank Berlin AG, Bremer Bank’ın, Hollanda'da Algemene Bank Mederland N.V.'nin Şubeleri ile Türkiye'de Merkez Bankası Şubelerinden para yatırma ve çekme imkanını, yurtiçi ve yurtdışındaki bankalar ile yurtdışındaki Posta İdareleri vasıtasıyla da sadece para yatırma imkanını sağlayan döviz hesabıdır.

Kredi mektuplu döviz tevdiat hesabı açtırabilecek kişiler

Madde 34

T.C. Pasaportu hamili gerçek şahıslardan, yurt dışında oturma veya çalışma iznine sahip ve yurda kesin dönüş yapmamış olanlar, T.C. Merkez Bankası İdare Merkezi-Ankara nezdinde "Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı" açtırabilirler.

Müşterek hesap, sadece karı-koca adına açılabilir.

18 yaşından küçükler ile yurt dışında daimi veya geçici olarak kamu kuruluşlarınca görevlendirilmiş bulunanlar, kamu ve özel sektör kuruluşlarınca yurt dışında kurulmuş büro ve temsilciliklerde çalışanlar ve turistik, ticari veya sair amaçla seyahat edenler adına hesap açılamaz.

Madde 35 – Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabının Asgari Tutarı

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı, limitleri Ek (1) de belirtilen cins ve tutarlarda dövizler karşılığında açılır. Limitin altında yatırılan dövizler için hesap açılamaz ve aynen ilgilisine iade edilir. Ayrıca, mevcut hesaptan kısmi çekimler sonunda meblağ, limitin altına düştüğü taktirde, o hesaptaki bakiye, faizli hesaptan çıkarılarak faizsiz geçici bir hesaba alınır ve hesap sahibinin parasını çekmesini müteakiben hesap tasfiye edilir.

Madde 36 – Kredi Mektubunun Tanımı ve Özellikleri

Merkez Bankası'nca açılan hesaplar karşılığında hesap sahibi adına "Kredi Mektubu" tanzim edilir.

- Kredi Mektubu, üzerinde yazılı olan miktara kadar dövizin Türkiye'de veya yurtdışında hesaptan çekilebilmesini sağlayan, bir nevi hesap cüzdanıdır.

- Kredi Mektuplarının her biri ayrı ve bağımsız bir hesaptır.

- Kredi Mektupları, üçüncü şahıslara devir veya temlik edilemez,

herhangi bir şekilde teminat olarak kullanılamaz.

Madde 37 – Yurda kesin dönüş yapanların durumu

T.C. Merkez Bankası İdare Merkezi-Ankara nezdinde Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı açtırmış bulunan kişilerden, son giriş tarihinden itibaren devamlı olarak 6 aydan fazla süre ile yurtta kalanlar kesin dönüş yapmış sayılırlar.

Yurda kesin dönüş yapmış olan kişilerin hesapları, vadeleri sonunda tahakkuk eden faizi ile birlikte faizsiz geçici bir hesaba alınmak suretiyle kapatılır.

Madde 38 – Kredi mektuplu döviz tevdiat hesabında valör

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı açtırmak için, Türkiye'de Merkez Bankası Şubelerine, yurtdışında Merkez Bankası Muhabirlerine, Almanya'da Alman Posta İdaresine yatırılan paraların valörü, paranın yatırıldığı gündür. Almanya dışındaki ülkelerin Posta İdareleri ile Merkez Bankası'nın muhabiri olmayan bankalar vasıtasıyla yapılan havalelerde valör, havalenin hesaplara intikal tarihidir.

Kredi mektuplu döviz tevdiat hesabının vadesi ve faiz oranı

Madde 39

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı bir (1) veya iki (2) yıl vadeli olarak açılır.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesaplarından:

a) Alman Markı karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara % 7,5

2 yıl vadeli olanlara % 10

b) Hollanda Florini ve Fransız Frangı karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara % 6

2 yıl vadeli olanlara % 9

c) İsviçre Frangı karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara % 4

2 yıl vadeli olanlara % 6

d) ABD Dolan karşılığında açılan hesaplar için,

1 yıl vadeli olanlara % 10

2 yıl vadeli olanlara % 12

oranında faiz tahakkuk ettirilir.

A) Faizler vade bitiminde tahakkuk ettirilir. Ayrıca, tahkakkuk eden faiz tutarı, Ek: (1) de belirtilen asgari limitlerin üzerinde ise "Kredi Mektubu" tanzim olunur, sözkonusu limitlerin altında ise, faizsiz geçici bir hesapta bekletilir ve ilgili hesap sahibinin talebi halinde, çek veya havale suretiyle veya Merkez Bankası Şubelerince döviz veya Türk Lirası olarak ödenir.

B) Sözkonusu hesaplardan, vadesi içinde para çekme imkanı bulunmaktadır.

Ancak;

- Hesaplardan vadesinden önce para çekilmesi halinde, çekilen tutara kaldığı süre için % 2 faiz oranı uygulanır.

- Hesaplardan kısmi çekim sonucu Ek: (1) de belirtilen asgari limitler altına düşmeyenlerin bakiyesine, vade bozulmaksızın, bağlı olduğu vadeye göre faiz tahakkuk ettirilir.

- Yeni açılan hesaplar ile vadeleri sonunda yenilenen hesaplar ve bu hesaplara tahakkuk ettirilen faizlerin vade başlangıç tarihlerinden itibaren bir ay içinde kısmen veya tamamen kullanılmaları halinde, kullanılan kısımlara faiz tahakkuk ettirilmez.

C) Anılan hesaplarla ilgili olarak, faiz kaybına uğramaksızın yapılan vade değişikliği talepleri, hesabın tabi olduğu vade bitiminde yerine getirilir.

D) Anılan hesaplara tahakkuk ettirilecek faizlerden 193 Sayılı Gelir Vergisi kanunu çerçevesinde Bakanlar Kurulu Kararı ile tesbit edilen oran ve şartlara uygun olarak Vergi ile Savunma Sanayii Destekleme Fonu tevkifatı yapılır.

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabına İlişkin Diğer Hükümler

Madde 40

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabından para çekme veya havale işlemleri sonucu doğacak masraflar Merkez Bankası'nca karşılanır: (Çeklerden muhabirlerce alınan masraf ve komisyonlar hariç)

Madde 41

Kredi Mektuplarının kaybedilmesi halinde, "ödeme yasağı konulması ile ilgili olarak yapılacak İşlemler için 50,- Alman Markı veya eşiti diğer cins döviz, masraf olarak ilgiliden nakten veya zayi edilen Kredi Mektubu tutarından mahsup edilmek suretiyle tahsil edilir.

Madde 42

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabından hesap sahibinin, kendi adına üçüncü bir şahsa ödeme yapılmasını istemesi halinde şahsen, yurtdışında konsolosluk veya yurtiçinde noterlere Kredi Mektubu üzerinde yazılı pasaportu ve Kredi Mektuplarının asıllarıyla müracaat etmek suretiyle düzenleteceği vekaletnameye istinaden tayin ettiği vekiline, Kredi Mektubu ile vekaletnamenin asıllarını ibraz etmesi koşuluyla, ilgili hesap sahibi adına ödeme yapılabilmesi mümkündür.

Bu istisnai hal dışında herhangi bir suretle Kredi Mektubunun üçüncü bir şahsa verilmesi sonucunda doğabilecek zarardan Merkez Bankası sorumlu tutulamaz.

Madde 43

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesapları ile ilgili uygulamalardan doğacak hertürlü ihtilafta Türk Hukuku ve Türkiye Cumhuriyeti Ankara Mahkemeleri ve İcra Daireleri yetkilidir.

Madde 44

Hesap sahiplerinin şahsıyla ilgili olarak Türkiye Cumhuriyeti Mahkemeleri dışında alınmış bir karar veya ilam Türk Mahkemeleri tarafından tenfizi sağlanmadıkça Merkez Bankası'nca işleme alınmaz.

Madde 45

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabının açılışı ve işleyişi ile ilgili her türlü tedbir Merkez Bankası tarafından alınır.

Ek: 1

Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesabı Açılabilen Yabancı Para Cinsleri ve Asgari Limitleri

2.500,- ABD Doları

5.000,- Alman Markı

15.000,- Fransız Frangı

5.000,- Hollanda Florini

5.000,- İsviçre Frangı

Madde 46 – Döviz alim ve satim belgeleri

Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT tüm efektif ve döviz alım-satımlarında düzenleyecekleri döviz alım ve satım belgelerini ihtiyaçları dahilinde genelge ekindeki örneklere uygun olarak kendileri bastıracaklardır. Döviz alış ve satışları sırasında ekteki Örneklerdeki bilgileri içermek kaydıyla belge üreten elektronik makinaların da kullanılması mümkündür.

Döviz Alım Belgeleri

Genel olarak bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT döviz alım belgesini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar. İhracat işlemlerine ilişkin olarak düzenlenecek döviz alım belgeleri üç nüsha olarak düzenlenecektir. Döviz alım belgelerinin ikinci nüshaları bankada kalacak, üzerine "bu nüsha üzerinden işlem yapılmaz" şerhi konulacaktır. İhracat işlemlerine ilişkin düzenlenen döviz alım belgelerinin üçüncü nüshaları İhracatı Teşvik Kararına istinaden yürütülen taahhüt kapamalarında kullanılacaktır.

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT'ce döviz alım belgelerinin düzenlenmesinden sonra belge kapsamına giren bilgilerin değişmesi halinde yeni döviz alım belgesi düzenlenerek üzerine değişiklik sonucu yeniden düzenlendiğini belirten bir ibare konulacak ve eski döviz alım belgesi yenisine iliştirilecektir.

Yurda getirilmesi zorunlu dövizler dışındaki dövizler dolayısıyla düzenlenecek döviz alım belgelerinde dövizi satanın isim veya dövizin geliş nedenini vermek istememesi halinde ilgilinin beyanı ile yetinilecektir.

Döviz alım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir

Seri No, Sıra No, İstatistik No(lar), Banka Şube Kodu, Dövizi satan kişinin/kuruluşun ; Unvanı, Adı Soyadı, Uyruğu, satın alınan dövizin/efektifin: geldiği ülke geliş nedeni, cinsi, uygulanan kur, tutarı, Türk lirası karşılık(ları), ABD dolar karşılık(ları)(l) Türk lirası ……. ihracatın şekli, teslim şekli, gümrük çıkış beyannamelerinin; tarihi, numarası, çıkış kapısı, yurda getirilen dövizin ödeme şekli, (2)kesintiler (Komisyon-posta-pul-gider v.s.) (Türk lirası, kalan net Türk lirası (1-2), açıklama bölümü, tarih, banka adı, kaşe, imza.

Döviz Satım Belgeleri

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT iadeten döviz satışları dışındaki döviz satışları sırasında döviz satım belgelerini iki nüsha olarak düzenlemek zorundadırlar.

Döviz satım belgesi aşağıdaki bilgileri içerecektir

Seri No, Sıra No, İstatistik No(lar), Banka Şube Kodu, Dövizi satın alan kişi/kuruluşun, ünvanı/adı soyadı, adresi, uyruğu, döviz satışının dayanağı, satılan dövizin; cinsi, tutarı, kuru, Türk lirası karşılık(ları), ABD dolar karşılık (ları), Toplam Türk lirası yukarıda dökümü yazılı döviz/dövizler satılmıştır, tarih, banka adı, kaşe, imza.

Döviz alım ve döviz satım belgelerinin kağıdının rengi hususunda bir kısıtlama mevcut olmayıp, arzuya göre istenen herhangi bir renkte bastırılabilecektir. Gerek döviz alım ve gerekse döviz satım belgelerinde banka adı ve amblemlerinin bulunmasında herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.

Bankalar ve özel finans kurumları belge üretebilen otomatik makinalar vasıtasıyla ihracat dışındaki işlemler için düzenleyecekleri döviz alım belgelerine ihracat dövizlerine ilişkin bilgileri yazmayabilirler. Gerek otomatik makinalarda üretilen belgelere, gerekse basılı belgelere basımından sonra düzenlenmeleri sırasında veya daha sonra daktilo veya elle ön veya arka yüzlerine, gerekli görülecek istatistiki amaçlı işaretleri koyabilirler. Ayrıca bankaların belgelerin kötüye kullanımını Önlemek için gerekil önlemleri de almaları gerekmektedir.

Madde 47

Bankalar, yetkili müesseseler, özel finans kurumları ve PTT döviz alış ve satışlarında düzenledikleri belgelerin birinci nüshalarını ilgiliye verecekler, ikinci nüshalarını kendi nezdlerinde beş yıl süreyle saklayacaklardır.

Belgelerin zayi edilmeleri halinde yeni bir belge tanzim edilmeyecek ancak belgelerdeki bilgiyi içeren bir yazı verilecektir.

Mahsup muamelelerinde döviz giriş ve çıkışlarına ait belgelerin sağlıklı olarak izlenebilmesi amacıyla hem döviz alım hem de döviz satım belgesi düzenlenmesi zorunludur. Döviz alım ve satım belgeleri işlem tarihindeki döviz alış kurları üzerinden düzenlenecektir.

Madde 48

İhracat işlemlerinde malların bedelinin Türk parası ile tevsiki halinde, Döviz Alım Belgelerinin üzerinde gerekli değişiklik yapılarak, bu belgeler kullanılacaktır.

Yurt dışına yapılacak Türk parası transferlerinde Genelge ekindeki örneğe uygun olarak iki nüsha "Türk Parası Transfer Belgesi" düzenlenecektir.

Bu belgelerin bastırılması ve kullanımında, Döviz Alım ve Satım Belgesine ilişkin esaslar uygulanacaktır.

Geçici madde 1 – ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

Bankamız Şubeleri nezdinde dışarıda yerleşik kişilere ait bloke edilmiş Türk liraları Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ve bu Karar'a ilişkin 91-32/5 Sayılı Tebliği hükümleri uyarınca ilgililerce serbestçe tasarruf edilir.

Geçici madde 2

15.5.1989 tarihinden önce Eki (1) de belirtilen yabancı para cinsleri dışındaki para cinsleri üzerinden açılmış olan hesaplar vadeleri sonuna kadar bu para cinsleri üzerinden devam ederi Vadeleri bitiminden sonra ise, vade faizleri dahil, faizsiz geçici bir hesaba alınarak talep halinde hesap sahiplerine ödenmek suretiyle kapatılır.

Geçici madde 3

15.5.1989 tarihinden önce 18 yaşından küçükler adına açılan hesapların takibine, Ek:(1) de belirtilen para cinslerinden olmak koşuluyla, vadelerinden sonra da devam olunur.

Geçici madde 4

Kamu kuruluşlarınca yurt dışında geçici veya daimi görevli olarak görevlendirilmiş bulunanlar, kamu ve özel sektör kuruluşlarınca yurt dışında kurulmuş büro ve temsilciliklerde çalışanlar ile yurt dışında devamlı oturma veya çalışma iznine sahip olanlardan yurda kesin dönüş yapanların, 17 Ağustos 1990 tarihinden önce açtırmış oldukları "Kredi Mektuplu Döviz Tevdiat Hesapları" vadeleri bitiminde, vade faizleri ile birlikte faizsiz geçici bir hesaba alınarak hesap sahiplerine ödenmek suretiyle kapatılır.

Geçici madde 5

Alman Harkı karşılığında açılan hesaplar için tespit edilen faiz oranları, 15 Şubat 1991 tarihinden sonra açılan veya vadeleri yenilenen hesaplara uygulanır.

Madde 49 – YÜRÜRLÜK HÜKÜMLERİ

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar ile Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın 89-32/1, 90-32/2 ve 90-32/3 Sayılı Tebliğlerine İlişkin I-A'dan I-L'ye kadar (I-L dahil) Merkez Bankası Genelgeleri yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 50

Bu Genelgenin Döviz Pozisyon Yönetimi ve Bilgi Verme, Madde 7, A) Döviz Pozisyon Yönetimine İlişkin Oranlar, 2- Kur Riski Oranı, Döviz Mevcutları ve Döviz Alacakları Bölümünde yeralan "Satın alınan çekler" ile Döviz Borçları Bölümünde yeralan "Ödenecek çekler" ve "Ödenecek havaleler" 1 Ağustos 1991 tarihinden itibaren bu Genelge hükümlerine tabidir.

Madde 51

Bu Genelge yayımı tarihinde yürürlüğe girer.