2261 Kamu Güvenliğine ve Kolluk Hizmetlerine İlişkilerin Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bunlara Yeni Hükümler Eklenmesi Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 2261 Kamu Güvenliğine ve Kolluk Hizmetlerine İlişkilerin Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Bunlara Yeni Hükümler Eklenmesi Hakkında Kanun (R.G. 23.02.1980/16909)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
2559 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu
Madde 1
4/7/1934 tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Selâhiyet Kanununun 9 ve 17 nci maddelerine aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
(Ek Fıkralar) Polis, kamu düzenini ve anayasal hak ve özgürlükleri korumak bakımından zorunlu ve gecikmesinde sakınca bulunan hallerde, il sınırları içinde valinin, ilçe sınırları içinde kaymakamın, somut olay ve gereksinimler için her seferinde yeniden vereceği emirle:
A) 171 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti Hakkında Kanun kapsamına giren toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin düzenini ve güvenliğini bozacak faaliyet ve davranışları önlemek üzere, toplantı veya yürüyüşlerin yapıldığı yerde veya yakın, çevresinde;
B) Özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ya da sendikaların genel kurul toplantılarının güvenliğini sağlamak üzere, toplantının yapıldığı yerde veya yakın çevresinde;
C) Can ve mal güvenliğinin ve seyahat özgürlüğünün sağlanması için, tren, otobüs, vapur, uçak, metro ve benzeri yerüstü ve yeraltı toplu taşıma araçları ile hava limanı, iskele, liman, gar, istasyon, otogar, otobüs terminalleri gibi halkın topluca bulunduğu veya spor gösteri veya yarışmaları gibi büyük, halk topluluklarının birikebileceği yerlerde;
D) Öğretim ve eğitim özgürlüğünün sağlanması için her derecede öğretim ve eğitim kurumlarının ve kanunun 20/2 maddesindeki koşula uygun olarak, girilecek üniversite, bağımsız fakülte veya bağlı kurumlarının içinde, bunların yakın çevrelerinde ve giriş çıkış yerlerinde;
E) Cana, ırza, mala veya tasarruf emniyetine tecavüz, sabotaj, adam kaçırmak veya rehin atmak, silâhlı gasp ve soygun, ateşli silâhlar ve bıçaklarla, bomba ve öteki patlayıcı, parlayıcı ve yakıcı maddelerle saldırıda bulunmak, uçak, tren, otobüs, vapur ve benzerleri öteki yerüstü ve yeraltı toplu taşıma araçlarını kaçırmak, zaptetmek veya yolcularını rehin tutmak suretiyle toplumda tedirginlik, korku ve dehşet meydana getirerek sırf kamu düzenini bozmağa ve millî güvenliği sarsarak Anayasa'da yer alan temel hak ve hürriyetleri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü, nitelikleri Anayasa’da belirlenen Cumhuriyeti tehlikeye düşürmeğe yönelik şiddet eylemlerine girişileceğini gösteren kesin belirtilerin elde edilmesi halinde, umumî ya da umuma açık yerlerde veya öğrenci yurtlarında veya eklentilerinde veya kentin ya da öteki yerleşme birimlerinin giriş ve çıkış yerlerinde veya ana caddelerinde seyreden taşıt araçlarında,
Yukarıdaki fıkranın A, B, C ve D bentlerinde sayılan alet ve eşyanın bulundurulup bulundurulmadığını saptamak ve bu fıkranın E bendinde sayılan eylemlerle ilgili kişileri ele geçirmek amacıyla, kişilerin üstlerini, araçlarını ve eşyasını arar, suç unsuru gördüklerine el koyar, evrakıyla birlikte adalete teslim eder.
5680 sayılı Basın Kanunu kapsamına giren basılı eserlerin arama ve zabtı genel hükümlere göre olur.
Vali ve kaymakamın arama ve elkoymaya ilişkin emri yazıyla verilir. İvedi durumlarda sözlü olarak verilen emir en kısa zamanda yazı ile doğrulanır.
(Ek fıkralar) Polis suç işlenmesini önlemek veya işlenmiş suçların faillerini ele geçirmek için kişilerden (KENDİNİN POLİS OLDUĞUNU BELİRLEYEN BELGEYİ GÖSTERDİKTEN SONRA) kimliğini sorabilir.
Bu istem karşısında herkes nüfus hüviyet cüzdanı, pasaport veya resmî bir belgeyi göstererek kimliğini belirlemek zorundadır.“
Madde 2
4/6/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununun 82, 85 ve 86 ncı maddeleri aşağıdaki biçimde değiştirilmiş ve bu kanuna 8 ek madde ile 4 geçici madde eklenmiştir.
Emniyet örgütü mensuplarına verilecek disiplin cezalan şunlardır:
A) Uyarma: Memura, görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazıyla bildirmektir.
B) Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu sayıldığını yazıyla bildirmektir.
C) Aylık kesme: Memurun 15 günlüğe kadar aylığının kesilmesidir.
Ç) Kısa süreli durdurma: Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 4, 6 veya 10 ay için durdurulmasıdır.
D) Uzun süreli durdurma: Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 12. 16, 20 veya 24 ay durdurulmasıdır.
E) Meslekten çıkarma: Memurun, Emniyet örgütü hizmetlerinde bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır.
F) Devlet memurluğundan çıkarma: Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır. Bu ceza 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre ve bu kanunda gösterilen yetkili disiplin kurulunca uygulanır.
Kısa veya uzun süreli durdurma cezalan, ceza süresi içinde derece yükselmesi için açılan kurslara, yarışma sınavı veya seçmelerine girmeyi de önler.
Disiplin cezası verilmesine neden olmuş eylem ya da durumun, cezaların sicilden silinmesine ilişkin süre içinde yinelenmesinde bir derece daha ağır ceza uygulanır. Aynı derece cezayı gerektiren, fakat ayrı fiil ve durumlar nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulanmasında bir derece ağır ceza verilir.
Kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede sicil alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olan uygulanabilir.”
Emniyet örgütü mensupları için sicil raporu düzenlemeye yetkili amirler, hizmet gerekleri, hiyerarşik ilişkiler ve disiplin esasları gözönünde bulundurularak, İçişleri Bakanlığınca düzenlenecek bir yönetmelikle belirlenir. Ancak, vali ve kaymakamlar, emirlerinde çalışan Emniyet Örgütü mensupları için gerekli gördükleri zaman ve hallerde ek sicil raporu düzenlemeye yetkilidirler. Vali ve kaymakamlarda haklarında sicil raporu düzenlenen kişiyle ilgili bütün değerlendirmelerde bu ek sicil raporu esas alınır.”
Emniyet Örgütü mensupları, 1475 sayılı Nakdi Tazminat Kanunu hükümlerinden başka aşağıdaki durumlarda:
A) Ülkenin güvenlik ve esenliği. Devletin çıkarları ve kişilerin can, ırz ve mallarını korumada yüksek hizmetleri görülenler, fiilen almakta oldukları aylık tutarlarının iki katından beş katma kadar;
B) Olağanüstü durumlarda yaşamını ortaya koyarak büyük yararlıklar gösterenler, fiilen almakta oldukları aylık tutarların altı katından yirmidört katına kadar, para verilerek ödüllendirilir.
C) B fıkrasındaki hallerde yaşamını kaybedenlerin fiilen almakta oldukları maaş tutarının otuzaltı katı para, olarak kanunî mirasçılarına ödenir.
Sağ ana ve baba ölenin füruu ile içtima ettiği hallerde ise kanunî mirasçılarına maaşının yirmidört katı, ana ve babasına oniki katı para olarak verilir.
Bu madde hükmü geriye yürür.”
Emniyet örgütünde, disiplin ve soruşturma işlerinde kanunlarla verilen görevleri yapmak üzere, illerde, öğretim ve eğitim kurumlarında ve merkezde birer Polis Disiplin Kurulu, Merkezde ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu oluşturulur.
A) İl Polis Disiplin Kurulu:
Emniyet işleriyle görevlendirilen vali yardımcısının başkanlığında,
1. İl Hukuk İşleri Müdürü, bulunmadığı durumda valinin görevlendireceği, İl İdare Şube Başkanlarından biri.
2. Emniyet Müdürü veya görevlendireceği müdür yardımcılarından biri, müdür yardımcısı bulunmadığı durumda il emniyet kuruluşunda emniyet müdüründen sonra gelen en yüksek rütbeli, rütbelerde eşitlik varsa daha kıdemli amir,
3. Emniyet İkinci Şube Müdürü veya Şefi,
4. Emniyet Üçüncü Şube Müdürü veya Şefinin,
B) Öğretim ve eğitim kurumlarındaki polis disiplin kurulları:
Kurum Müdürünün Başkanlığında, aynı kurumda görevli personel arasında en yüksek rütbeli, rütbelerde eşitlik durumunda kıdemli üç amir ile aynı kurumdaki öğretmenler arasından Genel Müdür tarafından seçilen bir kişinin;
C) Emniyet Genel Müdürlüğü Merkez Disiplin Kurulu:
Personel işleriyle görevli Genel Müdür Yardımcısının başkanlığında;
1. Personel Daire Başkanı,
2. Polis Teftiş Kurulu Başkanınca görevlendirilecek bir Polis Müşavir Müfettişi veya Polis Başmüfettişi,
3. Genel Müdürlükçe seçilecek bir Daire Başkanı,
4. Hukuk İşleri Daire Başkanlığına bağlı Şube Müdürleri arasından Genel Müdür tarafından görevlendirilecek bir Şube Müdürünün;
D) Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu:
Genel Müdür Başkanlığında;
1. Bakan tarafından görevlendirilecek iki Emniyet Genel Müdür Yardımcısı.
2. Polis Teftiş Kurulu Başkanı.
3. Hukuk İşleri Daire Başkanının.
Katılması ile oluşur.
B bendi gereğince hangi öğretim ve eğitim kurumunda Polis Disiplin Kurulu oluşturulacağa ve Disiplin Kurulu oluşturulmayan öğretim ve eğitim kurumları personeli hakkında karar vermeye yetkili kurullar, Bakanlıkça saptanır.”
Disiplin kurullarının disiplin cezası verebilecekleri personel ve uygulamaya yetkili oldukları cezalar aşağıda gösterilmiştir.
A) İl Polis Disiplin kurulları, kuruldukları il emniyet kadrosundaki;
1. Polis memurları, çarşı ve mahalle bekçileri ile atanması il makamlarına ait personele bütün disiplin cezalarını,
2. Komiser muavini, komiser ve başkomiserlere meslekten çıkarma cezası dışında kalan öteki disiplin cezaları,
B) Öğretim ve eğitim kurumlarındaki polis disiplin kurulları, kurum kadrosunda görevli polis memuru ile kurumda öğrenim gören polis memuru ve adaylarına bütün disiplin cezalarını,
C) Genel müdürlük merkez disiplin kurulu, emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarından;
1. Genel müdürlük, il, öğretim ve eğitim kurumlan kadrolarındaki (8) ncı meslek derecesinden (5) nci meslek derecesine (Bu derece dahil) kadar olan personele meslekten çıkarma cezası dışında kalan öteki disiplin cezalarını,
2. İl emniyet kadrolarındaki komiser muavini, komiser ve başkomiserler hakkında meslekten çıkarma cezasını,
3. Genel müdürlük merkez kuruluşu ve öğretim ve eğitim kurumları kadrolarındaki komiser muavini, komiser, başkomiserler ile genel müdürlük merkez kuruluşunda görevli polis memurları hakkında bütün disiplin cezalarını,
D) Genel müdürlük yüksek disiplin kurulu, emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan;
1. Genel müdürlük, il, öğretim ve eğitim kurumlan kadrolarındaki (8) nci meslek derecesinden (5) nci meslek derecesine (Bu derece dahil) kadar olan personel hakkında meslekten çıkarma cezası,
2. Genel müdürlük, il, öğretim ve eğitim kurumlan kadrolarındaki 4 ncü ve 3 ncü meslek derecelerinde bulunan personel hakkında meslekten çıkarma dışında kalan öteki disiplin cezalarını,
Verebilir.
Emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan 1 nci ve 2 nci meslek derecelerinde bulunanlar hakkında disiplin cezası belirlemeye genel müdürlük ve il kadroları ile öğretim ve eğitim kurumlarındaki 4 ncü ve 3 ncü meslek derecesinde olan personel için meslekten çıkarma cezası vermeye Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu yetkilidir.
Emniyet Teşkilâtı mensupları hakkında, hangi sınıf ve derecede olursa olsun, Devlet memurluğundan çıkarma cezası, genel hükümler çerçevesinde, yalnız Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca verilir.
Disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar verme esas ve yöntemleri, yetkili disiplin kurullarının oluşturulmaması durumunda uygulanacak kurallar ile bu konulara ilişkin öteki hususlar İçişleri Bakanlığınca bir yönetmelikle düzenlenir.”
Emniyet Teşkilâtında Emniyet hizmetleri sınıfı dışında diğer sınıflardaki personel hakkında disiplin cezaları:
A) Kadro derecesi (5) ve daha aşağı olanlardan il emniyet kuruluşunda görevli olanlara il polis disiplin kurulunca, öğretim ve eğitim, kurumlarında görevli olanlara o kurumun polis disiplin kurulunca; daha yukarı kadro derecesinde olanlara genel müdürlük merkez disiplin kurulunca;
B) Genel müdürlük merkez kuruluşunda görevli olanlardan kadro derecesi (5) ve daha aşağı olanlara genel müdürlük merkez disiplin kurulunca, daha yukarı olanlara da genel müdürlük yüksek disiplin kurulunca verilir,”
Disiplin Kurulunca verilen kararlardan:
A) İl Polis Disiplin Kurulunun polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası dışındaki kararları Valinin; polis memurları hakkında verilen meslekten çıkarma cezası kararları Valinin önerisi, Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun görüşü ve Bakanın onayı ile;
B) Genel Müdürlük Merkez Disiplin Kurulu ile öğretim ve eğitim kurumlarındaki Polis Disiplin Kurullarının meslekten çıkarma dışındaki kararlan Emniyet Genel Müdürünün önerisi ve Bakanın onayı ile;
C) Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunun kararlan Bakanın onayı ile kesinleşir.
İl Polis Disiplin Kurullarınca verilen ve Valinin önerisi ile merkeze gönderilen meslekten çıkarma kararlarından Genel Müdürlük Yüksek Disiplin Kurulunca uygun görüş belirtilmeyen dosyalar Bakanlık Yüksek Disiplin Kurunca kesin karara bağlanır.
Bakan, yukarıdaki (B) ve (C) bentleri uyarınca onayına sunulan kararlardan gerekli gördüklerini Bakanlık Yüksek Disiplin Kuruluna gönderebilir. Bu yol ile Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca alınan kararlar da kesindir.”
Disiplin kurullarınca haklarında meslekten çıkarma cezası verilenlerden görevi başında kalmasında sakınca görülenler, kararın onaylanmasına kadar, genel hükümlere göre görevinden uzaklaştırılabilir.
Bunlardan, meslekten çıkarma cezası, daha hafif bir cezaya indirilerek onaylanmış olanlar hakkında görevden uzaklaştırma önlemi hemen kaldırılır.”
Emniyet Teşkilâtında bulunanlara doğrudan doğruya disiplin cezası vermeye yetkili olanlar aşağıda gösterilmiştir.
A) İçişleri Bakanı;
3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununun 13 ncü maddesinde belirtilen 3 ncü meslek derecesi (bu derece dahil) ve daha aşağı meslek derecelerinde bulunan emniyet teşkilâtı personeline uyarma, kınama, aylık kesme cezası;
B) Emniyet Genel Müdürü ve İl İdaresi Kanununda verilen yetkiler saklı kalmak şartı ile Valiler; başkomiserler ve aynı meslek derecesinde ve daha aşağı meslek derecelerinde bulunan emniyet teşkilâtı personeline uyarma, kınama, 3 günlüğe kadar aylık kesme cezası,
C) İl Emniyet Müdürleri, Polis Enstitüsü Müdürü, polis öğretim ve eğitim kuramlarının müdürleri ile kaymakamlar;
Başkomiserler ve aynı meslek derecesinde ve daha aşağı meslek derecelerinde bulunan emniyet teşkilâtı personeline uyarma, kınama. 3 günlüğe kadar aylık kesme cezası,
D) Emniyet Amiri ve komiserler:
Birinci derecede sorumlu olarak görev yaptıkları yerlerde olmak koşulu ile, polis memurları ile eşiti meslek derecesinde ve daha aşağı meslek derecelerinde bulunan Emniyet teşkilâtı mensuplarına uyarma ve kınama cezası vermeye yetkilidirler.”
Polis emeklilerince kurulan derneklerin yayınları dışında, diğer gerçek veya tüzel kişiler tarafından «polis» veya «emniyet» adları ile ya da eş anlama gelen ya da bu sözcüklerin baş ve sonlarına getirilen eklerle oluşturulan adları kullanarak dergi ve gazete yayımlanamaz ve dergilerde, duvar ve el ilânları ile diğer her türlü basılılarda emniyet hizmetleri sınıfı kıyafet yönetmeliğinde belirtilen ve resmi kıyafet üstüne takılan polis yıldızı sembol olarak kullanılamaz,”
Emniyet Teşkilâtı mensupları ile çarşı ve mahalle bekçileri dernek ve vakıf kuramazlar, spor dernekleri dışında kurulmuş derneklere üye olamazlar ve Emniyet Genel Müdürlüğünce kurulan vakıflar dışında diğer vakıf kuruluşlarına üye olamazlar.
Yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı hareket ettiği tespit edilenler yetkili disiplin kurulunca, usulüne göre, meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılırlar.”
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, daha önce yürürlükte bulunan hükümler gereğince, doğrudan doğruya veya yetkili disiplin kurullarının görüşü alınarak merkeze gönderilen ve henüz karara bağlanmamış olan disiplin soruşturması dosyalarından;
A) Atamaya yetkili amir tarafından karara bağlanması gerekenlerin işlemleri sürdürülerek sonuçlandırılır.
B) Kısa veya uzun süreli durdurma (veya kıdem indirimi ya da yükselmenin bir dönem geciktirilmesi) cezaları ile meslekten çıkarma cezasına ilişkin dosyalar, hakkında soruşturma yürütülmüş olan memurun suçun işlendiği tarihteki görev yeri ve rütbesi esas alınarak, bu Kanunda gösterilmiş olan yetkili disiplin kurullarınca karara bağlanmak üzere ilgili yerlere aktarılır.
C) Devlet memurluğundan çıkarma cezasına ilişkin olanlar da Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunca gereği yapılmak üzere ilgili birime gönderilir.”
3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununa bu Kanunla eklenen ek madde 7 de belirtilen yasaklara aykırı olarak yayımlanmakta olan dergilerin, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi izleyen bir ay içinde, durumlarının bu Kanun hükümlerine uygun duruma getirilmesi zorunludur.”
3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununa, bu Kanunun 2 nci maddesiyle eklenen ek madde 8'in kapsamına giren demekler, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte infisah etmiş sayılırlar. Bu derneklerin mal varlıklarının tasfiyesi tüzüklerindeki hükümlere göre yapılır.”
3201 sayılı Emniyet Teşkilât Kanununun, bu Kanunun 2 nci maddesi ile değiştirilen 86 ncı maddesinin son fıkrasındaki geriye yürüme tarihi 1/1/1968 tarihidir.”
Madde 3
16/10/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kânununun 11 ncı maddesinin (D) fıkrası ile 32 nci maddesinin (E) fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
D) Vali, il içinde çıkabilecek toplumsal olayların emrindeki kolluk kuvvetleriyle önlenmesine olanak bulunamayacağı kanısına varır veya kolluk kuvvetleriyle bastırılamayacak ani ve olağanüstü olayların cereyanı karşısında kalırsa, en yakın askeri (Kara, Deniz ve Hava) Kuvvet Komutanından yardım gönderilmesini ister. İvedi durumlarda sözlü olarak yapılmış istem sonradan yazılı biçime dönüştürülür, İstek başvurulan komutanlıkça gecikmesiz yerine getirilerek, muhtemel olaylar için istenen kuvvet valinin görüşü alınarak olaylara hızla el koymaya uygun yerde, cereyan eden olaylar için istenen kuvvet ise olay yerinde hazır bulundurulur.
Çıkabilecek toplumsal olaylar için istem üzerine gönderilen kuvvet, olayların kolluk kuvvetlerince önlenemeyecek ölçüde gelişmesi halinde, ani ve olağanüstü olaylar için istenen kuvvet de derhal, Vali tarafından verilen görevleri kendi komutanının sorumluluğu altında, onun emir ve direktifine göre ve İç Hizmet Kanununda belirtilen yetkiler ile kolluk kuvvetlerinin genel güvenliği sağlamada sahip olduğu yetkileri kullanarak yerine getirir.
Kolluk kuvvetleriyle yardıma gelen askeri kuvvet arasındaki işbirliği ve koordinasyon vali tarafından sağlanır. Ancak, kolluk kuvvetleriyle yardıma gelen askerî birliğin belirli görevleri birlikte yapmaları halinde sevk ve idare, görev verilen askeri birliğin en kıdemli komutanı tarafından yapılır.”
E) Kaymakam, ilçe çevresinde çıkabilecek olayların emrindeki kolluk kuvvetleriyle önlenmesine olanak bulunmayacağı kanısına varır veya ilçe içindeki kolluk kuvvetleriyle önlenemeyecek olağanüstü ve ani olaylar karşısında kalırsa hemen Valiye bilgi vererek yardım ister ve en yakın askeri (Kara, Deniz ve Hava) komutanlara da haber verir;
Yardıma gelen askeri kuvvet bu Kanunun 11/D maddesi uyarınca kendisine verilecek görevi yerine getirir.”
Madde 4
171 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti Hakkındaki Kanuna Bazı Maddeler Eklenmesi Hakkında 19/1/1976 gün ve 1932 sayılı Kanunun 9 ncu maddesi aşağıdaki biçimde değiştirilmiştir.
171 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti Hakkındaki Kanunun 18, 19, 20, 21, 22, 23 ve 24 ncü maddelerine göre tayin edilecek hapis cezaları iki kat artırılarak hükmolunur. Ancak, hükmolunan hapla cezası beş yılı geçemez.”
Madde 5
14/7/1965 tarihli ve 857 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1897 sayılı Kanunla değişik 1 nci maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki biçimde değiştirilmiş ve bu Kanuna aşağıdaki ek geçici 54 ncü madde eklenmiştir.
(Fıkra 3) Anayasa Mahkemesi üye ve yedek üyeleri ile raportörleri; hâkimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları ve Sayıştay savcı ve yardımcıları, Üniversitelerin, İktisadi ve Ticari İlimler Akademilerinin, Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademilerinin, Devlet Güzel Sanatlar Akademilerinin, Türkiye ve Orta - Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün öğretim üye ve yardımcıları. Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri, Genelkurmay Mehtaran Bölüğü Sanatkârları, Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera ve Balesi ve Belediye Opera ve tiyatroları ile şehir ve belediye konservatuvar ve orkestralarının sanatkâr memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerleri; Spor-Toto Teşkilâtında çalışan personel; subay, astsubay, uzman çavuş ve uzman Jandarmalar İle Emniyet Teşkilâtı mensupları özel kanunları hükümlerine tâbidir.”
Emniyet Örgütü mensupları hakkında uygulanmakta olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu; ek ve değişiklikleri, ilgili kanun hükmünde kararnameler ve bu yasalara dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelikler hükümlerinin kapsamına giren konular, Emniyet Örgütünün hizmet ve kuruluşunun nitelik ve özelliği gözönüne alınarak özel bir kanunla düzenlenir.
Bu düzenleme yapılıncaya kadar, Emniyet örgütü mensupları hakkında halen yürürlükte bulunan söz konusu hükümlerin uygulanmasına devam olunur.”
Madde 6
22/11/1972 gün ve 1630 sayılı Dernekler Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi, 4 ncü maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi, 7 nci maddesinin (b) bendi, 35 nci maddesinin (I-a) bendi, 51 nci maddesinin 2 nci fıkrası ve 63 ncü maddesi aşağıdaki biçimde değiştirilmiş, bu Kanuna aşağıdaki ek madde ve geçici 4 ncü madde eklenmiştir,
Dernek kuramazlar ve derneklere üye olamazlar.”
Amacını güden, amacı belirli olmıyan ya da tüzüğünde saptanan çalışma konuları ve çalışma biçimleri amaca uygun bulunmıyan derneklerin kurulması yasaktır.”
b) Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere dernekçe sürdürülecek çalışma konulan ve çalışma biçimleri.”
I-a) Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirmek üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konulan ve faaliyet biçimleri dışında faaliyette bulunamazlar.”
(Fıkra 2) - Dernek gelirleri alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılır. Dernek gelirlerinin alınmasında kullanılacak alındı belgesi Maliye Bakanlığınca bastırılır.
Bu alındı belgelerinin biçimi, bastırılması, derneklere verilmesi, kullanılanların denetlenmesi ve alınacak ücret, İçişleri ve Maliye Bakanlarınca düzenlenecek yönetmelikle saptanır.
Alındı belgesinde bağışta bulunanın açık kimliği ve imzası bulunur.
Maliye Bakanı, yazılı istemden itibaren 15 gün içinde alındı belgesini sağlıyamazsa, ilgili dernek özel olarak bastıracağı alındı belgelerini o yerin mülki amirine onaylatarak bağış ve ödenti kabul edebilir.
Mülkî amir, bu alındı belgelerini liste halinde bir tutanağa bağlıyarak onaylar.
Maliye Bakanlığınca resmî alındı belgesi sağlandığında özel belgeler, resmi alındı belgeleri ile değiştirilir. Bağış ve ödenti toplıyacak kişi ya da kişileri dernek yönetim kurulu bir kararla belirtir ve bu karar o yerin mülki amirine tescil ettirilir.
Dernekler adına gazete, dergi ve öteki basılı eserler vererek bunlar karşılığında para veya başkaca yardım toplamak yasaktır.”
Bu Kanunun 2 nci maddesinin (b) bendi gereğince demek kurma veya demeğe üye olma hakkına sahip olmadıkları halde demek kuranlar ile derneğe üye olanlar bin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.”
Bir derneğin, suç sayılan eylemlerin kaynağı olduğunun belirlenmesi halinde, bir ilde kurulmuş demekler için ilgili Valiliğin ya da o yer Cumhuriyet Savcılığının, birden çok ilde kurulmuş demekler için İçişleri Bakanlığının ya da derneğin genel merkezinin bulunduğu yer Cumhuriyet Savcılığının istemi üzerine, mahkemece o dernek kapatılır.
Bir derneğin, suç sayılan eylemlerin kaynağı olduğunun belirlenmesi, Anayasa’da yer alan temel hak ve hürriyetleri dil, ırk, sınıf, din, mezhep veya tarikat ayrılığına dayanarak Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü ve nitelikleri Anayasa'da belirtilen Cumhuriyeti ortadan kaldırmak amacı ile ya da siyasal ve ideolojik bir amaçla işlenen:
A) Adam öldürme, müessir fiil, yol kesmek ve adam kaldırmak, nas-ı ızrar, yangın, su baskını, gasp suçlan ile öteki büyük tehlike suçları, ulaştırma ve haberleşme araçlarına karşı suçlar, Türk Ceza Kanununun 394 ve 395 nci maddelerindeki suçlar, ammenin itimadı aleyhine cürümler, Türk Ceza Kanununun 311, 313, 314, 315 nci maddelerindeki suçlar ile hürriyet aleyhindeki suçlar, Devletin arsı ulusal şahsiyetine karşı veya Devlet kuvvetten aleyhinde cürümler, cürüm sayılan fiili alenen övme ve iyi gördüğünü söyleme ve halkı kanunlara itaatsizliğe kışkırtma suçlan, hükümete karşı şiddet veya mukavemet ve kanunlara muhalefet suçlan, resmî sıfatı haiz olanlar aleyhine cürümler, yabancı devletlerle bunların reis ve elçilerin karşı işlenen suçlarla;
B) Kişilere veya eşyaya karşı cebir ve şiddet kullanarak işlenmiş olmak kaydı ile, 171 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti Hakkında Kanun ve değişikliklerine ve 1630 sayılı Dernekler Kanunu ve değişikliklerine aykırılık teşkil eden suçların,
C) Şiddet eylemlerine başvurulduğunu ya da başvurulacağını gösterir nicelik ya da nitelikte silâh bulundurma ve taşıma suçlarının.
a) Dernek yöneticileri veya üyeleri tarafından ülkenin başka yerlerinde olsa bile birden fazla işlenmiş olduğunun ya da,
b) Demek yöneticilerinin onayı, azmettirmesi, teşviki, zorlaması, yardımı ya da kolaylık sağlaması ile işlendiğinin, kesinleşen mahkeme kararma dayanarak saptanması ile olur.”
Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, İçişleri Bakanlığınca veya Valiliklerce daha önce incelenmiş dernek tüzüklerinden Dernekler Kanununun bu Kanunla değiştirilen 4 ncü maddesi birinci fıkrası son cümlesine veya 7 nci maddesi (b) bendi hükmüne aykırı olan bir hüküm saptandığında bu aykırılıkların ne olduğu dernek merkezinin bulunduğu il valiliğince dernek yönetim kuruluna yazı ile duyurulur ve tüzükteki bu aykırılıkların üç ay içinde giderilmesi istenir. Bu süre içinde tüzüklerini yasaya uygun biçime getirmeyen demekler hakkında Dernekler Kanununun 9 ncu maddesi üçüncü fıkrası gereğince işlem yapılır.”
Madde 7
Bu Kanunun 6 ncı maddesi ile değiştirilen Dernekler Kanununun 51 nci maddesinin 2 nci fıkrası, fıkrada söz konusu edilen yönetmeliğin yürürlüğe girdiği, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 8
Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.