KolayuyumGiriş yap

7/17114 Yabancı Silâhlı Kuvvetlere Ait Gemilerin Türk Karasularından Geçişleri, Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik

Tür
Resmi Gazete
Atıf
7/17114 Yabancı Silâhlı Kuvvetlere Ait Gemilerin Türk Karasularından Geçişleri, Türk İç Sularına ve Limanlarına Gelişleri ve Bu Sulardaki Hareket ve Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik (R.G. 20.02.1979/16556)
İlgili mevzuat
6/6639 Türkiye Cumhuriyeti Limanlarını, Hava Üslerini ve Hava Alanlarını Ziyaret Edecek veya Karasularında Harekat Yapacak Olan Yabancı Deniz ve Hava Kuvvetlerinin Uyması Gereken Hususlara Dair Yönetmelik

Madde 1 – AMAÇ VE KAPSAM :

Bu Yönetmelik 15 Mayıs 1964 gün ve 476 sayılı Karasuları Yasası, 24 Nisan 1930 gün ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Yasası, 15 Temmuz 1950 gün ve 5682 sayılı Pasaport Yasası, 15 Temmuz 1950 gün ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Yasa, 3056 sayılı Yasayla Yürürlüğe giren Türk Boğazlar Rejimi ile ilgili 20 Temmuz 1936 günlü MONTREUX sözleşmesine dayanılarak barış zamanında Yabancı Silâhlı Kuvvetlere ait savaş gemilerinin Türk karasularından geçişleri, Türk içsularına ve limanlarına gelişleri ve bu sulardaki hareket ve faaliyetlerine ait ilke ve yöntemleri açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.

Madde 2

Bu Yönetmelik Yabancı Silâhlı Kuvvetlere ait tüm gemileri kapsamaktadır.

Madde 3 – TANIMLAR :

Bu yönetmelikte geçen bazı terimlerin tanımları aşağıda açıklanmıştır.

A. Silahlı Kuvvetler Gemileri :

a. Savaş Gemileri :

Bir Devletin Silâhlı Kuvvetlerine ait olup, milliyetini ve ülkesinin savaş gemilerini belli eden dış işaretlerini taşıyan, ait olduğu Devletin Hükümeti tarafından zamanında ve gereği şeklinde atanmış ve ismi belirli hizmet listelerinde veya eşidi belgelerde kayıtlı ve emrinde Silâhlı Kuvvetler disiplini altında yönettiği personeli olan bir subayın komutasındaki gemidir.

b. Yabancı Silâhlı Kuvvetlere Ait Diğer Gemiler :

Bir Devletin Silâhlı Kuvvetlerine ait veya adına çalışan, muvazzaf kadro statüsüne bağlı olsun veya olmasın, Silâhlı Kuvvetleri disiplinine uygun personeli bulunsun veya bulunmasın ancak bir Hükümet göreviyle sorumlu olup ticari eşya veya ücretli yolcu taşımayan herhangi bir gemidir.

B. Zararsız Geçiş :

Zararsız geçiş deyimi ile; Türkiye'nin düzenine ve güvenliğine zarar vermeksizin ve bu Yönetmelikte öngörülen kurallarla, Devletler Hukukunun koyduğu kurallara uygun olarak yapılan geçişler amaçlanır.

Geçiş ile; Türk karasuları içinde;

a. İç sulara girmeden veya içsular dışındaki liman yapıları veya demir yerlerine uğramadan bu denizleri geçmek veya,

b. İçu sulara girmek veya içsulardan çıkmak veya bu sular içindeki liman yapılarına veya demir yerlerine uğramak anlaşılır. Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde açıklanan zorunlu durma ve demirleme halleri veya güçlük ve tehlike içinde olan insanlara, gemilere veya uçaklara yardım ulaştırma halleri hariç geçiş, geçişin yapılacağı sulan kapsayan tüzük ve yönetmeliklerde belirtilmiş olan hızda ve durmaksızın yapılacaktır.

C. Karasuları ve İçsular :

476 sayılı Yasa ve bu konudaki uluslararası sözleşmelerde tanımlandığı biçimde anlaşılacaktır.

D. Demir Yerleri :

Normal olarak, karasuları içinde gemilerin yük alması, boşaltılması veya demirlenmesi için ayrılmış olup, ayrıca tamamen veya kısmen karasuları dış sınırının dışında kalan demir sahalarıdır ve karasuları içersinde düşünülürler.

E. Resmi Ziyaretler :

Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin resmi çağrısına uymak veya önemli ulusal veya uluslararası bir gösteriye katılmak amacıyla yada ziyaret isteminde bulunan Devletin bu nitelikte bir ziyareti istemesi halinde, Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemilerin Türk liman ve karasularına yapacakları ziyaretlere «Resmi Ziyaret» denilir.

F. Gayrıresmi Ziyaretler :

Herhangi bir ulusal veya uluslararası gösteriye katılma amacı güdülmeden, daha çok iki ülke arasında dostluk bağlarım kuvvetlendirmek ve Silahlı Kuvvetler arasında karşılıklı İyi ilişkiler kurmak ve sürdürmek amacına yöneltilmiş olarak veya ziyaret isteminde bulunan Devletin, bu nitelikte bir ziyareti istemesi halinde, Yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı gemilerin Türk liman ve karasularına yapacakları ziyaretlere «Gayrıresmi Ziyaret» denilir.

G. Olağan (Rutin) Ziyaretler :

Yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı gemilerin; Türk Silâhlı Kuvvetleri ile birlikte yapacakları manevra, tatbikat ve eğitimlere katılmak veya arama-kurtarma, ufak tamirler ve lojistik destek sağlamak amacıyla Türk liman ve karasularını ziyaretlerine «Olağan (Rutin) Ziyaret» denilir.

H. Nükleer Gemi :

Nükleer güçle işleyen veya bünyesindeki nükleer madde taşıyan Silâhlı Kuvvetlere ait gemidir.

I. Nükleer Yakıt :

Zincirleme nükleer fisyon olayı ile enerji üretme yeteneği olan ve nükleer gemide kullanılan veya kullanılması düşünülen herhangi bir maddedir.

İ. Radyoaktif Ürün ve Artıklar :

Nükleer yakıt da dahil olmak üzere, nükleer gemide nükleer yakıtın kullanılması sonucu bombardımanı (irradiate) ile radyoaktif halen gelen herhangi bir maddedir.

J. Nükleer Güç Tesisi :

Bir seminin hareketi için veya diğer bir amaçla, bir güç kaynağı olarak nükleer reaktörün kullanıldığı veya bulunduğu herhangi bir güç tesisidir.

K. Nükleer Reaktör :

Nükleer yakıt içeren ve ilâve bir nötron kaynağı olmaksızın zincirleme reaksiyonla bir nükleer fisyon olayının meydana gelebileceği herhangi bir yapı anlamına gelir.

L. Nükleer Zarar :

Nükleer yakıtın veya radyoaktif ürünler veya artıkların radyoaktif niteliğinden veya radyoaktif niteliğinin, zehirleyici, patlayıcı veya diğer tehlikeli niteliği ile karışımından doğan veya bunların neden olduğu can kaybı veya vücutca yaralanma veya biyolojik hasar ve mal kaybı veya hasarı veya mallar üzerinde kullanma olanağının kaybolması anlamına gelir.

M. Nükleer Kaza :

Nükleer zararı meydana getiren, aynı kaynağa sahip olay veya olaylar serisidir.

N. Nükleer Enerji :

Nükleer fisyon veya nükleer tranformasyon esnasında bağımsız kalan bütün enerji türlerine verilen isimdir.

O. Nükleer Olay :

Bir nükleer yapı veya bu yapman herhangi bir bölümünde meydana gelen beklenmeyen bir olaydır. Örneğin, radyoaktif kirlenme ve bir infilak olasılığının artması veya kirlenme veya infilakın meydana gelmesi.

P. Nükleer Gemi İşletme Yönergesi :

Nükleer geminin işletme personelinin, nükleer güç yapısının işletilmesi ile ilgili ve emniyete büyük önem veren tam konulardaki görevlerinde bilgi veren ve rehber olan, son duruma göre ayrıntılı olarak hazırlanmış ve geminin ait olduğu Devlet Hükümeti tarafından onaylanmış bir belgedir.

Bu yönerge, reaktör yerlerinin emniyetine uygun olarak, uygun işletme, radyasyon seviyeleri, artık maddelerle test ve denetimlerin yanısıra, bir çok alet ve sistemlerin normal veya kaza zamanında nasıl ele alınacağına ilişkin gerekli bilgileri de kapsamalıdır.

R. Nükleer Gemi Emniyet Yönergesi :

Açık denizde veya limanda gemi görevlilerinin, gıda maddelerinin, su kaynakları ve su yollarının radyasyona veya diğer nükleer tehlikeye karşı kalmasını önlemek için, geminin nükleer güç yapısının veya bünyesindeki nükleer maddenin durumu ve emniyetini değerlendirmek üzere, son duruma göre hazırlanmış ve geminin bağlı olduğu Devlet Hükümeti tarafından onaylanmış bir belgedir.

Emniyet Yönergesinin kapsayacağı bilgiler şunlardır:

a. Geminin tanımı,

b. Sevk ve reaktör sistemi veya bünyesindeki nükleer maddenin durumu,

c. Denizde ve limanda; normal veya tehlike zamanlarında uygulanacak hareket biçimleri,

d. Koruma ve kaplama, radyasyondan korunma,

e. Radyoaktif artıklar ve tehlike elemanları,

f. Test yönetmelikleri,

g. Personel ve eğitim gereksinimleri,

h. Kazaları en aza indirmek için alınan önlemler ve daha önce meydana gelmiş kazaların açıklanması,

ı. Reaktörün veya gemi bünyesindeki nükleer maddenin; personele, gıda maddelerine, su stok ve su yollarına çevre halkına dolaylı bir zararın olmadığının belirtilmesi.

Madde 4 – GEÇİŞ VE ZİYARET

3056 sayılı Kanunla yürürlüğe giren, Türk Boğazlar Rejimi ile ilgili 20 Temmuz 1936 tarihli Montreux Sözleşmesi hükümleri saklı kalmak üzere, barış zamanında yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı gemilerin Türk karasularından geçişler, Türk içsularına ve limanlarına gelişleri ve bu sulardaki hareket ve faaliyetleri hakkında bu Yönetmelik kuralları uygulanır.

Madde 5

Bu Yönetmelikte öngörülen kurallar uyarınca; Türk karasularından geçecek, Türk içsuları ve limanlarına gelecek ve bu sular içinde hareket ve faaliyette bulunacak yabancı Silâhlı Kuvvetler gemilerinin durum ve sayısını saptamak, ziyaret edilecek limanlarla bu limanlarda kalış süresini sınırlama hakkı Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine aittir.

Madde 6

Yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemileri, Türk karasularında, içsularda ve limanlarda bulundukları sürece; 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı «Umumi Hıfzıssıha Yasası»nın 43 üncü maddesi kurallarına ve yürürlükteki diğer Türk yasa ve nizamlarına uymakla zorunludurlar.

Madde 7

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler Türk karasuları, İçsuları ve limanlarında bulundukları sürece; Türkiye’nin toprak bütünlüğü, siyasal bağımsızlığını ve güvenliğini tehdit eder nitelikte, herhangi bir davranışta bulunamazlar.

Türkiye’nin güvenliği veya savunması zararına olacak biçimde araştırma, gözetleme ve bilgi toplama amacına yönelmiş herhangi bir eyleme girişemezler veya Türkiye’nin savunmasını ve güvenliğini etkilemek amacına yönelmiş herhangi bir propaganda faaliyetinde bulunamazlar.

Madde 8

Barış zamanında yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı gemilerin Türk karasularından geçiş yapabilmeleri için, geçiş tarihinden enaz 15 gün evvel gemilerin alt olduğu Devletin, Türkiye Cumhuriyeti nezdindeki Askeri Ataşeliği vasıtasıyla ve EK- l’deki «Geçiş Bildirim Formu» ile birlikte, Genelkurmay Başkanlığı Yabancı Ataşeler İrtibat Talimatında belirtildiği şekilde Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin yetkisi askeri makamlarına (Genelkurmay Başkanlığı adına Deniz Kuvvetleri Komutanlığına) gerekli bildirimde bulunması gerekmektedir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı geçiş bildirimi ile ilgili başvurudan, Genelkurmay Başkanlığını, İçişleri Bakanlığım, Dışişleri Bakanlığını, Ulaştırma Bakanlığını ve gerektiğinde ilgili diğer Bakanlıkları haberdar edecektir.

Yabancı Devletlerin bu Yönetmelik kurallarına uygun olarak yapacakları geçiş bildirimi ile ilgili değişiklik istemlerini de EK -1 Geçiş Bildirim Formunda belirtilen geçiş tarihinden enaz 10 gün öncesine dek aynı kanallardan Türk yetkili askeri makamlarına yapmaları gereklidir.

Madde 9

Yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı ve aynı milliyetten üçten fazla savaş gemisinin aynı anda birlikte veya ayrı ayrı Türk karasularından geçebilmeleri için, gemilerin ait olduğu Devlet Hükümetinin geçiş tarihinden enaz 15 gün önce diplomatik kanaldan Dışişleri Bakanlığına başvuruyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin iznini alması gereklidir. Dışişleri Bakanlığı konu ile ilgili olarak gerekli görüldüğü diğer Bakanlıkların ve Genelkurmay Başkanlığının görüşleri çerçevesinde istemi yanıtlar.

Madde 10

Yabanca Silâhlı Kuvvetler gemileri Türk karasularına girdiklerinde, varolan haberleşme vasıtalarıyla en uygun yerde bulunan Türk askeri makamlarına bu durumu bildirmek ve milli bayraklarım dışarıdan görünür bir yere çekmek zorundadırlar.

Madde 11

Türk içsularına ve limanlarına gelecek veya karasularından geçecek olan yabancı Silâhlı Kuvvetler gemilerinin, deniz trafiği ile ilgili ulusal ve uluslararası kurallara uymaları zorunludur.

Madde 12

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı denizaltı gemileri ve diğer sualtı araçları Türk karasuları içinde, yüzeyde seyretmek ve bayraklarım göstermek zorundadırlar.

Madde 13

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler, Türk karasularından geçişleri sırasında, seyre engel olabilecek ana makine arızası, acil sağlık durumları, kaza, yangın ve kötü hava koşulları gibi olağanüstü durumlarda, bu durumlarım derhal tehlike frekansından en yakın yerel Deniz Komutanına bildirerek Türk karasuları içersinde kendilerine gösterilecek uygun bir demir yerine demirleyebilirler. Bu gemilerin yukarıda belirtilen olağanüstü durumlardan dolayı karasuları içinde kalışı 6 saati geçtiği takdirde diplomatik kanaldan Türk Hükümetinin iznini almaları zorunludur. Bu gemiler durma ve demirlemeyi zorunlu kılan nedenleri ortadan kalkar kalkmaz en yakın yerel Deniz Komutanına bilgi vererek demir yerlerini terkederler.

Madde 14

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler; Türk karasuları, içsuları ve limanlarında bulundukları sürece, sağlık, maliye ve gümrük konularında yürürlükte bulunan Türk mevzuatına aykırı hareket edemezler ve herhangi bir malı, dövizi veya kişiyi gemilere alamazlar veya gemiden indiremezler.

Madde 15

Yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemileri, Türk karasuları ve içsuları içinde geçişle ilgili bildirim (EK -1) veya ziyaret istem formunda (EK 2) belirtilen haberleşme cihazlarından başkasını kullanamazlar; Türk muhabere ve elektronik sistemlerine müdahalede bulunamazlar; özel andlaşmalarla kabul edilmiş manevra, tatbikat ve eğitimler haricinde, önceden Türk Hükümetinin iznini almadıkça sonar ve ezdik gibi aktif ve pasif sualtı dinleme, izleme teşhis cihazlarım kullanamazlar.

Madde 16

Türk karasuları, içsuları ve limanlarını ziyaret etmek amacıyla izin almış bulunan yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemilerine, hava kuvvetleri uçakları refakat ettiği veya doğrudan doğruya kuvvetin bünyesinde uçak bulunduğu takdirde, sözkonusu bu uçaklar havayolu ile karasularına giremez ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin izni olmadan, gemiler bünyelerindeki uçak ve helikopterleri bu sular içersinde uçuramazlar.

Madde 17

Özel andlaşmalarla kabul edilmiş manevra, tatbikat ve eğitimler haricinde; önceden Türk Hükümetinin izni alınmadıkça, yabancı Silâhlı Kuvvetler gemileri, Türk karasuları, içsuları ve limanları ile hava sahasında, herhangi bir maksatla manevra ve tatbikat yapamazlar ve top, torpito, güdümlü mermi vesair silâhlarla, atış ve eğitim yapmak suretiyle sözkonusu Türk Deniz Sahalarını ihlal edemezler.

Madde 18

Türk karasuları ve içsuları ve limanlarında bulundukları sürece, önceden Türk Hükümetinin iznini almadıkça, herhangi bir askeri aracın yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemilerden ayrılması veya gemilere alınması yasaktır.

Madde 19

Yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemilerinin; Türk karasuları, içsuları ve limanlarında bulundukları sürece, Türk Hükümetinin izni olmaksızın sondaj çalışmaları, dalış, plan çıkarma, hidrografik ve oşinografik araştırma yapma, deniz işaretleri koyma, yerlerini veya karakterlerini değiştirme ve yasak bölgelerin resimlerini çekme gibi niteliği ne olursa olsun ilmî ve askerî araştırma yapmaları yasaktır.

Madde 20

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler, Türk karasuları, içsuları boğazları ve limanların'a bulundukları sürece; gemilerde bulunan dalgıç ve kurbağa adamlar her ne amaçla olursa olsun dalış yapamazlar. Ancak, acil olarak karina kontrolu veya tamirini gerektiren hallerde, en yakın Liman Başkanlığı ve yerel Türk Deniz Komutanı veya onun bulunmadığı durumlarda yerel Garnizon Komutanının

İzni ile sözü geçen personele dalış yaptırılabilir. Bu tür bir iznin verilmesi halinde, ilgili yerel askeri makam durumdan Deniz Kuvvetleri Komutanlığını haberdar edecektir.

Madde 21

Türk karasularından geçecek, içsularına veya limanlarına gelecek olan yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemileri, bu sularda bulundukları sürece sintine boşaltması yapamazlar, denize çöp atamazlar ve her ne biçimde olursa olsun denizleri kirletici nitelikte herhangi bir davranışta bulunamazlar.

Madde 22

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler; Türk karasuları, içsuları veya limanlarında bulundukları zaman süresinde, meydana gelebilecek çarpışma, karaya oturma ve geminin batması gibi herhangi bir kaza veya olağanüstü durumda, gemi veya birlik komutanının durumu en yakın Liman Başkanlığına ve yerel Türk Deniz Komutanına, onun bulunmadığı hallerde yerel Garnizon Komutanına bildirmesi veya gemilerin ait olduğu Devletin Askerî veya Deniz Ataşesinin durumu Türk Hükümeti yetkili makamlarına bildirerek, kazaya uğrayan gemiye Türk yetkili makamları tarafından yardım edilmesi hususunda başvurmaları halinde, kazaya uğrayan yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemilere gerekli kurtarma ve onarım yardımı yapılabilir. Türk yetkili makamları, meydana gelen kazanın Türk boğazları, geçit ve liman yapıları için bir tehlike gösterdiği ve bu sulardaki deniz trafiğini engellediği hususunda karara vardıkları takdirde, yardım istenilsin veya istenilmesin kazaya uğrayan gemiye müdahale ederek masrafları geminin ait olduğu Devlet Hükümetince ödenmek üzere gerekli emniyet önlemlerini aldırabilirler.

Madde 23

Yabana Silâhlı Kuvvetlerine ait gemilerin; Türk karasuları, içsuları ve limanlarında bulundukları süre içerisinde, Türk yasa ve talimatlarına, bu Yönetmelik kurallarına ve Devletler Hukukunun diğer kurallarına uygun hareket etmemesinden veya herhangi bir nedenden dolayı meydana gelecek zarardan geminin alt olduğu Devlet Hükümeti sorumludur. Türkiye’de zarara yol açan bu tür olaylar nedeniyle, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından yetkili bir Türk mahkemesinin aleyhine açılacak herhangi bir davada, geminin ait olduğu Devlet Hükümeti bu mahkemenin yetkisine tabi olmak ve aleyhine saptanacak zararı ödence ile yükümlüdür.

Madde 24

Barış zamanında yabancı Silâhlı Kuvvetler gemilerinin Türk icaplarına ve limanlarına gelebilmeleri ve bu sularda kalabilmeleri için sözkonusu gemilerin alt olduğu Devletin, aşağıdaki maddelerle belirtilen yöntemlere uygun olarak EK - 2 ’deki «Ziyaret İstem Formu» ile birlikte enaz 41 gün önceden Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti yetkili makamlarına başvurarak izin almaları gerekmektedir.

Yabana Devletlerin bu Yönetmelik kurallarına uygun olarak yapacakları ziyaret izin istemleri ile ilgili değişiklik tekliflerini EK-2 Ziyaret İstem Formunda beyan edilen ziyaret tarihinden enaz 15 gün öncesine dek aynı kanallardan Türk yetkili makamlarına yapmaları gereklidir.

Madde 25

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemilerin Türk karasuları, içsuları veya limanlarına yapacakları ziyaretleri; «Resmi», «Gayriresmi» ve «Olağan (Rutin)» olmak üzere üç biçimde yapılabilir. Bu ziyaretlerde aşağıdaki yöntemler uygulanır :

A. Resmi Ziyaretler :

(a) Resmi ziyaretlerle ilgili izin istemleri, geminin alt olduğu Devlet Hükümeti tarafından ve diplomatik kanaldan Türk Dışişleri Bakanlığına yapılır. Dışişleri Bakanlığı, resmi ziyaret istemi konusunda Genelkurmay Başkanlığı, İçişleri Bakanlığının ve gerekli görüldüğü diğer Bakanlıkların görüşlerini de alarak istemi yanıtlar ve sonuçtan bu makamları haberdar eder. Ziyaret isteminin olumlu karşılanması halinde Genelkurmay Başkanlığının vereceği emir üzerine Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ziyaretin yapılacağı bölgedeki ast komutanlıklara gerekli emir ve direktifleri verir ve bu husustaki yürütmeden Genelkurmay Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Ulaştırma Bakanlığı ile ziyaretin yapılacağı bölgedeki en yüksek askeri makamı haberdar eder.

(b) Resmi ziyaret amacıyla Türk limanlarına gelecek yabancı Silâhlı Kuvvetlere ait gemiler, uluslararası yapılagelişe uygun olarak ve 21 kez top atışını geçmeyecek şekilde selâmlamada bulunabilirler.

B. Gayrıresmi Ziyaretler :

(a) Gayrıresmî ziyaretlerle ilgili olarak, izin istemleri, geminin ait olduğu Devletin Türkiye Cumhuriyeti nezdindeki Askeri Ataşeliği (Deniz veya Askeri Ataşesi) tarafından EK - 2’deki «Ziyaret İstem Formu» ile birlikte ve Genelkurmay Başkanlığı Yabancı Ataşeler irtibat Talimatında belirtildiği biçimde Türkiye Cumhuriyetinin yetkili askeri makamlarına (Genelkurmay Başkanlığı adına Deniz Kuvvetleri Komutanlığına) yapılır. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, istemle ilgili olarak Genelkurmay Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı görüşlerini de alarak istemi yanıtlar. Yanıt olumlu ise ziyaretin yapılacağı bölgedeki ast komutanlıklara geneldi emir ve direktifleri verir. Durumdan Genelkurmay Başkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve bölgedeki en yüksek askerî makamı haberdar eder.

(b) Gayrıresmî ziyarette bulunan yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı bir geminin top atışıyla selâmlamada bulunabilmesi için yerel deniz veya askeri makamlılarının mutabakatım alması gereklidir.

(c) Gayrıresmî ziyaret sırasında birlik ve kıdemli gemi komutanları, yerel limanın deniz veya askeri makamlarına bir nezaket ziyaretinde bulunabilirler.

C. Olağan, (Rutin) Ziyaretler :

Olağan (Rutin) ziyaretlerle ilgili izin istemlerinde de gayrıresmi ziyaretlerde uygulanan yöntemlere uyulur. Bununla beraber olağan ziyaret, arama -kurtarma faaliyetine katılma amacıyla yapılıyorsa, ziyaret istemi için herhangi bir izin sözkonusu olmayabilir.

Olağan ziyaretler, yerel uygulamanın dışında, topla selamlama dahil hiçbir protokolü gerektirmez. Gerektiğinde ziyaretçi gemilerin birlik veya kıdemli gemi komutanı, limanın yüksek deniz veya askeri makamına, kişisel bir nezaket ziyaretinde bulunabilir.

Ziyarette bulunan gemilerin denizcilikle ilgili gereksinim ve faaliyetleri, geminin alt olduğu Devletin Deniz veya Askeri Ataşesi ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arasında saptanır.

Madde 26

Yabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı gemilerin ziyaret amacıyla Türk limanlarına varış ve bu limanlardan ayrılış zamanlarının; resmi tatil günlerine rastlamaması, iş günlerinde de 08.00-17.00 saatleri arasında olması gerekmektedir.

Madde 27

Bir Deniz Komutanının veya Liman Başkanının bulunduğu bütün Türk limanlarında yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemileri, bu makamların kendilerine gösterecekleri «Demir Yerlerine» demirlemek, «İskele» veya «Rıhtımlara» yanaşmak zorundadırlar.

Bu gemilere ait deniz vasıtaları da gösterilen yerlerin dışına yanaşamazlar ve hiçbir biçimde silâh bulunduramazlar.

Madde 28

Liman ziyaretleri sırasında, yabancı Silâhlı Kuvvetleri personeli ancak gezmek ve spor temasları yapmak için yerel mülki amir ve garnizon komutanının izni ile, 5682 sayılı Pasaport Yasası ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkındaki Yasa kurallarına uygun olarak sahile çıkabilirler. Anılan personel silâh taşıyamaz.

Merasim ve gösteri için sahile silâhlı kıt'a çıkarılmak istendiği takdirde, yerel deniz veya garnizon komutanlığından izin alınması ve yapılacak merasim ve gösteri hakkında gerekli bilginin verilmesi zorunludur.

Subaylar resmi ziyaretlerinde üniformaya dahil olan meç ve kılınçlarını taşıyabilirler.

Madde 29

Türk karasularında, içsularında veya limanlarında bulunacak ayrı ülkelere ait Silâhlı Kuvvetleri gemileri ve personeli, birbirlerine karşı hasmane tavır takınmazlar ve herhangi bir gemiyi durdurmak, aramak, takip, taciz ve tahrip etmek, ele geçirmek, herhangi bir uçağı zorunlu inişe zorlamak veya tahrip etmek gibi bir egemenlik tasarrufunda bulunamazlar.

Madde 30

Bu Yönetmelik kuralları uyarınca, yabancı Silâhlı Kuvvetler gemilerine ziyaret ve sair maksatlarla verilmiş herhangi bir izin Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin gerek görmesi halinde gemilerin ait oldukları Devletleri haberdar etmek suretiyle kısıtlanabilir veya tamamen kaldırılabilir. Böyle bir durumda, Türk karasularında, içsularında veya limanlarında bulunan yabancı Silâhlı Kuvvetler gemileri, kendilerine bildirilecek süre içinde (6 ile 24 saatlik süre içinde) denize açılarak, açık denize çıkacaklar veya kendilerine gösterilecek başka bir Liman veya demir yerine intikal edeceklerdir.

Bununla birlikte; yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemiler, önce verilen iznin kısıtlanması veya kaldırılması nedeniyle kendilerine gösterilecek başka bir liman veya demir yerine istemedikleri takdirde diplomatik kanaldan Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine başvuruyla izin işlemini kaldırtarak, Türk karasuları terkedilebilirler.

Madde 31

Yapılacak ziyaretin biçimine göre, ziyaret programı ve ziyaret sırasında takip edilecek hareket tarzı, ziyaret isteminde bulunan Devletin Deniz veya Askerî Ateşesi ile Deniz Kuvvetleri Komutanlığı arasında kararlaştırılır.

Madde 32

Türk Hükümetinin ayrıca izni olmadıkça, ziyarette bulunan gemiler hiçbir biçimde ziyaret süresini aşamazlar.

Madde 33

Savaş ve Milli Olağanüstü Haller de dahil, Türk Hükümetinin göreceği gerek üzerine; muayyen bir süre için yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemilerinin, Türk karasularının tamamından veya bir kısırımdan geçişleri kısıtlanabilir veya tamamen durdurulabilir.

Madde 34 – YABANCI SİLAHLI KUVVETLERİNE AİT NÜKLEER GEMİLERİN ZİYARETİ İLE İLGİLİ ÖZEL KURALLAR

Bünyesinde itici güç temini veya sair amaçlarla nükleer yakıt kullanılan Yabancı Silâhlı Kuvvetler gemilerinin, Türk karasularından geçişleri veya Türk İçsuları ve limanlarına yapacakları resmi, gayriresmi ve olağan (rutin) ziyaretler için, diplomatik kanaldan Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin iznini almaları gereklidir. Bu amaçla geçiş veya ziyaret için izin isteminde bulunan Devletin, nükleer geminin geçiş ve ziyaret tarihinden en az 90 (doksan) gün önceden Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığına başvurması gerekmektedir.

Madde 35

Yabancı Silahlı Kuvvetlerine ait nükleer gemilerin Türk karasularından geçişi, Türk içsuları ve limanlarına ziyareti ile ilgili olarak izin İsteminde bulunan Devlet, bu istemine EK - 2’deki «Ziyaret istem Formu» veya EK - l’deki «Geçiş Bildirim Formu»na ilaveten;

A. 1960 tarihinde denizde Can Emniyeti Uluslararası Konferansında kabul edilen kararın (A) Eki «Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesi» nin VIII. faslının 7 nci ve 8 inci kaidelerinde öngörülen ve anılan son kararın (C) ekinin 8 inci ve 9 uncu tavsiyelerine uygun olarak hazırlanmış ve gemilerin kendi ulusal mevzuatına göre taşımak zorunda oldukları, geç «Nükleer Gemi Emniyet Yönergesi» ve «Nükleer Gemi İşletme Yönergesi»nin yetkili makamlarca onaylanmış bir örneği veya bunların yerine geçecek bir belgeyi, ve

B. Türk karasularında, liman ve üslerinde gemilerden gaz sıvı veya katı hiçbir radyoaktif maddenin dışarı atılmayacağına ve gemilerde bulunan nükleer yakıtın, radyoaktif ürün veya artıklarının havada, denizde deniz dibinde veya karada varolan canlı ve cansızlara da nükleer bir sarar meydana getirdiğinin saptanması halinde, bu nükleer zarardan dolayı doğacak sorumluluğun ve bu hususta Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından yetkili Türk mahkemelerinde geminin alt olduğu Devlet Hükümeti aleyhine açılacak davadan dolayı, saptanacak ödencenin kabul edildiğine İlişkin geminin bağlı olduğu hükümetçe verilmiş «Garanti Belgesi»ni eklemeleri gerekmektedir.

Madde 36

Dışişleri Bakanlığı başvuruyu prensip olarak uygun bulduğu takdirde, izin istemini ve eklerini, incelenmesi için Genelkurmay Başkanlığına, Adalet Bakanlığına, İçişleri Bakanlığına, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına, Ulaştırma Bakanlığına, Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonu Genel Sekreterliğine, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğine göndererek, görüş ve önerilerini ister. Yukarıda adı geçen makamlar İstemi inceleyerek bu konudaki görüş ve önerilerini en kısa zamanda Dışişleri Bakanlığına gönderirler. Daha sonra Dışişleri Bakanlığı genel görüş ve önerileri değerlendirerek, izin istemi hakkında son kararı verir ve bu kararı ilgili Devletin Büyükelçiliği ile görüş ve önerilerini aldığı makamlara bildirir.

İstemin uygun görülmesi halinde, Dışişleri Bakanlığı yukarıda belirtilen Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamları ve kuruluşları ile görüşmede bulunduktan sonra, geminin ait olduğu Devlet Hükümetine ziyaret tarihinden 30 gün önce yapacağı bildiride geminin Türk karasularında takip edeceği rotaları, ziyaret edebileceği limanları, kılavuz alma ve kontrol için ilk demirleme yerlerini ve sağlık kontrolü da dahil olmak üzere uyulacak diğer hususları bildirir.

Dışişleri Bakanlığı, geminin ait olduğu Devlet Hükümetinden, gemi hakkında EK-1 veya EK - 2’deki formatlara ilişik olarak gönderilecek belgelerden ayrı olarak, gerekli gördüğü diğer bilgi ve belgeleri de kesin izin verilmeden önce veya sonra her zaman isteyebilir. Geminin alt olduğu Devlet Hükümeti, bu istekleri yerine getirmekle yükümlüdür.

Madde 37

Yabancı Silâhlı Kuvvetlere alt nükleer gemilerin, Türk karasularından geçiş veya Türk limanlarına ziyaretleri ile ilgili değişiklik istemlerinin, EK-1 ve EK - 2 formatlarda belirtilen ziyaret veya geçiş tarihlerinden en az 30 gün öncesine kadar, bu Yönetmeliğin 31 inci maddesinde öngörülen kanallardan Türk Dışişleri Bakanlığına yapılması gereklidir.

Madde 38

İzin isteminin uygun görülmesi halinde; geminin ait olduğu Devlet Hükümeti; geminin işletilmesi, onarımı, bakımı, doğa koşulları, kullanılması veya gemiye yapılacak sabotaj hali sırasında veya sonucu olarak ortaya çıkan bir Türk limanında veya karasularında veya gemi Türkiye'ye gelirken veya Türkiye'den giderken açık denizde meydana gelen ve Türkiye’de zarara yol açan herhangi bir nükleer olay nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından yetkili bir Türk mahkemesinde aleyhine açılacak herhangi bir davada, bu mahkemenin yetkisine tabi olmak ve aleyhine saptanacak zararı ödence ile yükümlüdür.

Madde 39

Nükleer geminin ziyaretinden en az 45 gün önce, ziyaretin yapılacağı limanlarda, en büyük mülki amirin veya temsilcisinin başkanlığında; limanda bölge liman ve deniz işleri müdürlüğü teşkilâtı varsa, Bölge Müdürü veya yetkili temsilcisi, Liman Başkanı, Liman İşletme Müdürü, Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonu Temsilcileri (bir reaktör işletme ve biri sağlık fiziği uzmanı olmak üzere en az iki kişi) İl Jandarma Alay Komutanı ve varsa Jandarma Deniz Bölge Komutanı, Emniyet Müdürü, Sivil Savunma Sekreterliği temsilcisi, Sivil Savunma Müdürü, Sağlık Müdürü veya Hükümet Tabibi, Sahil Sağlık Teşkilatı Temsilcisi, Gümrük İdaresi temsilcisi, Belediye Başkanı veya temsilcisi ve yerel Türk Deniz Komutanlığı temsilcilerinden oluşan bir komisyon toplanarak, gerektirdiği takdirde geminin ait olduğu Devlet Hükümeti temsilcisinin de (Deniz veya Askeri Ateşesi olabilir) görüşünü almak suretiyle, Komisyonca bir liman «Operasyon Plânı» ile bir «Olağanüstü Hal Plânı» hazırlanır.

Operasyon plânında: geminin Atom Enerjisi Komisyonu uzmanlarınca kontrolü için demirleyeceği yer, sonra liman içinde demirleyeceği yer veya yanaşacağı rıhtım veyahut iskele, kılavuz ve romorkör alma yeri ve romorkörlerin sayısında liman içinde alınacak önlemler, gerekli emniyet önlemleri, yangın, zabıta ve sağlık güvenliği ve radyasyon kontrolü önlemleri belirtilir.

Olağanüstü hal plânında ise; bir tehlike halinde geminin bağlı bulunduğu rıhtımdaki halkın 2 saat içinde boşaltılacağı bir kontrol bölgesi ile tehlikenin artması halinde limanın 24 saat içinde boşaltılması ile ilgili yeni bir kontrol bölgesi yapımı ve boşaltma plânlan belirtilir.

Operasyon plânında belirtilen yerde, geminin Atom Enerjisi Komisyonu uzmanlarınca yapılacak kontrolu sonucunda, sakıncalı bir durum saptanmadığı takdirde, Liman Başkanlığınca, gemiye «Giriş Belgesi» verilir. Giriş belgesi alınmadan, gemi saptanan demirleme veya yanaşma yerine gelemez.

Madde 40

Nükleer gemi, Türk karasularında, içsularında veya Türk limanlarında bulunduğu sürece, yetkili makamlarca görevlendirilen personel gerektiği takdirde gemiye girebilecekler, gemi ve çevresinde gerekli denetimleri yapabileceklerdir. Bu arada, özellikle geminin «Emniyet Yönergesi»ni, «Gemi İşletme Yönergesi»ni ve radyasyon sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak tutulmuş tüm kayıtlar görebilecekler ve geminin öngörülen işletme yöntemlerine uygun olarak işletilip işletilmediği hususunu denetleyebileceklerdir. Denetleme ile görevlendirilen kimseler, 1960 Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesi VIII. faslının 11 inci kaidesinde belirtilen özet kontrolu ve bu amaçla gerekli inceleme ve ölçmeleri yapabileceklerdir.

Madde 41

Türk karasularından geçecek veya Türk limanlarına gelecek nükleer gemiler, 1960 Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesinin son kararının (C) ekindeki uyanlara uymakla yükümlüdürler.

Nükleer gemi, Türk karasularında veya Türk Limanlarında bulunduğu sırada veya buralara yaklaşırken, yetkili liman başkanlığı ve diğer yetkili makamlar, çevreyi tehlikeye sokacak bir durumun varolduğu kanısına varırlarsa; bu hususta gemi komutanı veya kaptanı, Liman Başkanlığınca verilecek talimata, gemi ve reaktör emniyetini haleldar etmeksizin reaktörün durdurulması da dahil olmak üzere uymak zorundadırlar.

Madde 42

Nükleer gemi komutanları veya kaptanları, gemi Türk karasularında ve Türk Limanlarında bulunduğu sürece; Türk mevzuatına, özellikle milli zabıta mevzuatına, pilotaj, romorkaj ve Türk karasuları ve Türk Limanlarında deniz trafiği için gerekil hususlarla ilgili yönergelere, Radyasyon Sağlığı Tüzük ve Yönetmeliğine ve liman makamlarınca koyulabilecek özel kurallara, (bu özel kurallar geminin «Emniyet Yönergesi» ve «İşletme Yönergesi»ne aykırı olmadıkça) uymak zorundadırlar.

Gemi komutanı veya kaptanı, ayrıca liman makamları ile işbirliği yapacak ve bu makamların istemlerine, işbu istemler gemi reaktörünü tehlikeye düşürmediği sürece uyacaktır.

Madde 43

Yabancı Silâhlı Kuvvetlere ait nükleer gemiler, Türk Liman ve karasularını ziyaretleri sırasında; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Dünya Sağlık Teşkilâtı, Milletlerarası Liman Birliği ve Uluslararası Radyolojik Korunma Komitesi gibi beynelminel kuruluşlarca çıkarılan mevzuat kurallarına da uymak zorundadırlar

Madde 44

Nükleer gemi, Türk karasularında, veya Türk Limanlarında bulunduğu veya buralara yaklaştığı sırada gemide çevreye zarar vermesi olası bir kaza veya böyle bir kazaya yol açabilecek olağanüstü bir durumun meydana gelmesi halinde, geminin komutanı veya kaptanı, 1960 Uluslararası Denizde Can Emniyeti Sözleşmesinin VIII. Faslının 12 inci kaidesi gereğince, en yakın Beniz Komutanlığına (yoksa garnizon Komutanlığına veya Liman Başkanlığına) bir «Vukuat Raporu» vererek durumdan haberdar edecektir.

Vukuat raporunu alan makam, durumu yerel mülki amire, Genelkurmay Başkanlığına, Ulaştırma Bakanlığına, Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonuna ve Bölge Liman ve Beniz İşleri Müdürlüğüne bildirecektir. Bu makamlar alınacak önlemleri kararlaştıracaktır.

Geminin komutanı veya kaptanı alınacak önlemlerle ilgili kararlara reaktörün durdurulması da dahil aynen uyacak ve önlemlerin uygulanması için her türlü yardımda bulunacaktır.

Madde 45

Türk liman ve karasularında ziyaret amacıyla bulunan, Tabancı Silahlı Kuvvetlere bağlı herhangi bir nükleer geminin, reaktör sistemlerinde yapılacak her türlü bakım ve onarım konusunda, geminin alt olduğu Devletin Büyükelçiliği, Türk Dışişleri Bakanlığı kanalı ile izin isteminde bulunacaktır. Dışişleri Bakanlığı bu istemle ilgili olarak; Genelkurmay Başkanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonunun görüşlerini de alarak istemi yanıtlayacaktır. Gemi personelinin kapasitesi dışında yapılacak ve geminin limanda kalış süresini uzatacak bakım ve onarım ite ilgili tüm işler, ancak Millî Savunma Bakanlığı ve Başbakanlık Atom Enerjisi Komisyonunun muvafakati üzerine Ulaştırma Bakanlığının uygun göreceği firmalar tarafından yapılabilir.

Madde 46

Tabancı Silâhlı Kuvvetlere bağlı nükleer geminin Türk karasularında veya Türk Limanlarında arızalanması, kazaya uğraması, karaya oturması veya batması halinde Türkiye Cumhuriyeti yetkili makamlarının varolan bir nükleer zarar tehdidini önlemek amacıyla alacakları her türlü önlemle ilgili masraflar, geminin alt olduğu Devlet Hükümetince, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine ödenir.

Madde 47

Nükleer geminin Türk karasularından geçmesi veya Türk Limanlarına gelmesi ile ilgili ek masraflar, geminin alt olduğu Devlet Hükümeti tarafından hizmeti yapan müesseselere ödenir.

Madde 48 – SON KURALLAR

Yabancı Silâhlı Kuvvetlerine bağlı gemilerin Türk karasularından geçişleri, Türk İçsularına ve Limanlarına gelişleri ve bu sulardaki hareket ve faaliyetleri ile ilgili olarak, Türkiye'nin katıldığı iki ve çok taraflı Anlaşmaların kuralları saklıdır.

Madde 49

Bu Yönetmelik kurallarına uygun hareket etmeyen yabancı Silâhlı Kuvvetleri gemilerine ve personeline, Türk limanlarını, içsularını ve karasularını terketmek yaptırımı uygundur.

Madde 50

22 Haziran 1966 tarih ve 6/6639 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi ile yürürlüğe giren «Türkiye Cumhuriyeti Limanlarını, Hava Üslerini ve Hava Alanlarını Ziyaret Edecek veya Karasularında Hareket Yapacak Olan Yabancı Dîniz ve Hava Kuvvetlerinin Uyması Gereken Hususlara Dair Yönetmelik»in;

Yabana Deniz Kuvvetleri tarafından, Türkiye Cumhuriyeti Limanlarının ziyaret edilmesi ve karasularında hareket yapılmasına ilişkin hükümleri, yürürlükten kaldırılmıştır.

Madde 51

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 52

Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.