KolayuyumGiriş yap

278 Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanun

Tür
Resmi Gazete
Atıf
278 Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanun (R.G. 24.07.1963/11462)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1 – Kuruluş amacı

Türkiye’de müspet bilimler alanında temel ve uygulamalı araştırmaları geliştirmek, teşvik etmek, düzenlemek ve koordine etmek amaciyle, tüzel kişiliği, idarî ve malî özerkliği bulunmak ve Başbakana bağlı olmak üzere «Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu» kurulmuştur.

Kurum bu kanunda belirtilmiyen hallerde özel hukuk hükümlerine tabidir. Kurumun merkezi Ankara’dadır.

Madde 2 – Görev

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun görevleri şunlardır:

a) Müspet bilimlerde temel ve uygulamalı araştırmalar yapmak, yaptırmak, teşvik etmek ve bu alanda çalışmak maksadiyle enstitüler kurmak;

b) Müspet bilimlerde temel ve uygulamalı araştırmalar alanında takip edilecek millî politikanın tesbitinde Hükümete yardımcı olmak;

c) Müspet bilimler ve araştırma alanında yapılacak öğretime temel olacak prensip ve yolları tesbit etmek ve ilgili kurumlara tavsiyelerde bulunmak;

d) Kamu idare ve kurumları ile özel idare, belediye ve diğer gerçek ve tüzel kişilerin bilimsel ve teknik araştırma alanındaki istemleri hakkında fikir bildirmek;

c) Temel ve uygulamalı bilim alanlarında, bilim adamlarının, araştırıcılarının yetiştirilmeleri ve geliştirilmeleri için, imkânlar sağlamak;

Öğrenim, öğrenim sonrası ve meslek hayatında üstün kabiliyet ve başarılariyle kendini gösteren gençleri izleyerek onların yetişme ve gelişmelerine yardım etmek ve bu maksatla yurt içinde ve dışında burslar sağlamak, yarışmalar tertip etmek ve yayınlar yapmak;

f) Kurumun görevleriyle ilgili konularda yapılacak milletlerarası anlaşmaların hazırlanması ve müzakeresi için lüzumlu bilgileri Hükümete vermek;

g) Araştırma alanında yerli ve yabancı kurumlar ve kişilerle bağlantı kurmak, işbirliği yapmak ve bunların çalışmalarını yakından izlemek;

h) Araştırma fikrini yaymak maksadiyle seminerler, konferanslar, kurslar tertip etmek ve ettirmek;

i) Kurumun çalışmalariyle ilgili alanlarda yayınlar yapmak veya bu gibi yayınları desteklemek ve bir dokümantasyon, merkezi kurmak;

j) Yukarda belirtilen amacın gerçekleştirilmesi ve görevlerin yerine getirilebilmesi ile ilgili her türlü faaliyetlerde bulunmak;

Madde 3 – Kuruluş

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu aşağıdaki organ ve kuruluşlardan meydana gelir:

Bilim Kurulu,

Danışma Kurulu,

Genel Sekreterlik,

Araştırma grupları,

Enstitüler ve başka müeseseler.

Madde 4

Bilim Kurulu:

a) Kuruluş:

Bilim Kurulu onbir üye ve Genel Sekreterden meydana gelir. Üyelerden beşi matematik, fizikî ve biyolojik bilimler, dördü uygulamalı bilimler alanlarında; eser, araştırma ve buluşlariyle tanınmış kimseler arasından seçilir. Geri kalan iki üyeden biri İktisadi Devlet Teşekküllerinde, diğer özel endüstri bölümünde üstün mahiyette temel veya uygulamalı araştırmalariyle kendilerini göstermiş kimseler arasından seçilir.

Kurul kendi üyeleri arasında iki yıl için bir Başkan ve bir Başkanvekili seçer. Başkan, ve Başkanvekilinin görev ve yetkileri yönetmelikle belirtilir.

b) Üyelik süresi:

Bilim Kurulu üyelik süresi dört yıldır. Açılacak üyeliklere Kurul tarafından gizli oyla ve üye tamsayısının çoğunluğu ile üye seçilir. Süresi biten ancak bir dönem daha seçilebilir. İstifa veya ölüm gibi sebeplerle boşalan üyelikler için de yukardaki esaslara göre yeni üye seçilir. Ancak bu suretle seçilen üye, yerine seçildiği üyenin süresini tamamlar. Bilim Kurulu üyesi seçimleri, Başbakan ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanan bir kararname ile bir ay içinde onaylanır.

c) Görevleri:

I - Kurumun çalışma ilkelerini tesbit etmek ve çalışma programlarını hazırlamak,

II - Araştırma grupları, enstitüler ve başka kurumlar kurmak,

III - Araştırma gruplarının Yürütme komiteleri üyelerini seçmek,

IV - Memleketin tanınmış bilim adamları arasından ve Bilim Kurulu içinden veya dışından, Genel Sekreteri üye tamsayısının salt çoğunluğu ile seçerek inha etmek,

V - Kurumun ve Kuruma bağlı organların çalışmalarını izlemek ve bunların çalışmalarını düzenliyecek yönetmelikleri yapmalı, Kurumun bütçe teklifini kabul etmek.

Madde 5

Danışma Kurulu:

a) Kuruluş şekli:

Danışma Kurulu üyeleri aşağıdaki şekilde tesbit edilir:

Millî Savunma, Dışişleri, Millî Eğitim, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Ulaştırma, Çalışma, Sanayi ve İmar ve İskân Bakanlıklarından birer üye;

Devlet Plânlama Teşkilâtından iki üye,

Üniversitelerden üçer üye,

Maden Tetkik Arama Enstitüsünden bir üye,

Elektrik İşleri Etüt İdaresinden bir üye,

Ticaret ve Sanayi Odaları Birliğinden iki üye,

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden iki üye,

Türkiye Tabip Odaları Birliğinden bir üye,

Türkiye Eczacılar Odaları Birliğinden bir üye,

Türkiye Veteriner Hekimler Odalar Birliğinden bir üye,

İstanbul Ziya Günvakfı Araştırma Enstitüsünden bir üye,

Bilim Kurulu, ihtiyaca göre yeni üyelikler ihdas edebilir,

Bilim Kurulu üyeleri, Danışma Kuruluna katılır. Fakat oy kullanamazlar.

Danışma Kurulu üyeliklerinin süresi iki yıldır.

Danışma Kurulu üyelerinin nitelikleri ve seçimleri yönetmelikle düzenlenir.

b) Görevleri:

I - Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun çalışma ilkeleri hakkında tavsiyelerde bulunmak,

II - Faaliyet raporu, bütçe ve çalışma programları hakkında mütalâa vermek,

c) Çalışma şekli:

Danışma Kurulu yılda en az iki defa toplanır. Toplantılara Bilim Kurulu Başkanı Başkanlık eder.

Madde 6

Genel Sekreterlik:

a) Kuruluş:

Genel Sekreterlik, genel sekreter ile gerekli personelden meydana gelir.

Genel Sekreterlik personeli, Genel Sekreter tarafından atanır.

b) Genel Sekreterliğin görevleri:

Genel Sekreterlik, Kurumun yürütme organıdır. Bilim Kurulunca ve yürütme komitelerince verilen kararların uygulanması için gerekli tedbirleri alır. Kurumun çalışmalarını sağlıyacak her türlü yönetmelik tasarılarını hazırlar. Bütçe hazırlıklarını yapar. Programların ve bütçenin uygulanmasından Bilim Kuruluna bilgi verir Bilim Kurulu ile Kurumun diğer kuruluşları arasında bağlantı kurar.

c) Genel Sekreter:

Genel Sekreter, Bilim Kurulunun inhası üzerine, Başbakan ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanan kararname ile atanır.

Genel Sekreterin, Kurumun görevlerini yürütecek nitelikte olması şarttır.

Genel Sekreter, Bilim Kurulu üyeleri arasından seçilmiş ise boşalan üyelik 4 üncü maddenin (b) bendine göre doldurulur.

Genel Sekreter, Kurumun her türlü yönetim hizmetlerinin ve ihtiyaçlarının görülmesinden sorumludur.

Genel sekreterin görev ve yetkilerinin nasıl kullanılacağı yönetmelikle düzenlenir.

Madde 7

Araştırma grupları:

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu aşağıdaki grupları içine alır:

a) Matematik, fizikî ve biyolojik bilimler,

b) Mühendislik,

c) Tıp,

d) Veterinerlik ve hayvancılık,

e)Tarım ve ormancılık,

f) Bilim adamı yetiştirme,

Bilim Kurulu, gerekirse yeni araştırma grupları kurabilir.

Madde 8

Araştırma grupları 5 kişilik yürütme komitesi, yürütme komitesi sekreterliği, gereken sayıda enstitüler ve diğer teşekküllerden meydana gelir.

Yürütme Komitesi üyeleri ve sekreteri, çalışacağı alanda yetkili kimselerden Bilim Kurulunca seçilir. Bunların çalışma süre ve şartları Bilim Kurulunca tâyin ve tesbit olunur. Yürütme komiteleri, araştırma projelerini inceler veya inceletir. Kabul veya reddeder. Bilim Kurulu tarafından incelenmesi istenen konular hakkında fikir bildirir. Bütçe ve yönetmelik taslaklarını hazırlar; Enstitülerin kurulmasını, kaldırılması veya birleştirilmesini bağımsız araştırıcıların tâyinlerini Bilim Kuruluna teklif eder.

Yürütme Komiteleri devamlı veya geçici olarak yerli veya yabancı danışmanlar tutabilirler.

Yürütme komiteleri; enstitüler ve diğer kurumlar hazırlanacak yönetmeliklere göre çalışırlar.

Madde 9 – Malî hükümler

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun gelir kaynakları şunlardır:

a) Her yıl Başbakanlık bütçesine konulacak ödenek,

b) Kuruma yapılacak her türlü yardımlar, bağışlar ve vasiyetler,

c) Kuruma, yaptırılacak olan araştırma, danışma ve başka her türlü hizmetler karşılığında alınacak olan paralar (Bu ücretlerin bağlı olacağı esaslar bir yönetmelikle belirtilir),

d) Yayım gelirleri,

e) Kuruma ait taşınır veya taşınmaz malların gelirleri,

Bu gelirlerden hesap yılı sonuna kadar harcanamıyan paralar kurumun ertesi yıl gelir hesabına aktarılır.

Madde 10

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu 1050 - 2490 ve 3460 sayılı kanunlarla bunların ek ve tadilleri ve aksine açıkça hüküm konmadıkça bu kanunların yerlerine geçecek kanunlara ve Sayıştayın vize ve denetimine bağlı değildir.

Artırma, eksiltme ve ihale işleriyle hesap ve sarf işlerinin ne yolda yürütüleceği ve müsbit evrakın şekil ve çeşitleri bir yönetmelikle tesbit olunur.

Madde 11

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun hesapları Başbakanlıkça iki yıl için atanacak üç murakıptan meydana gelen bir murakıplar Kurulu tarafından denetlenir. Murakıplar, yüksek öğrenim görmüş ve Devlet muhasebesi ile sınai ve ticari kurumlar muhasebesini bilen ve bu kanunun kendilerine yüklediği görevleri hakkıyla başarmaya yeterli kimseler arasından seçilirler. Murakıplara verilecek ücret her yıl Başbakanlıkça belirtilir. Murakıplar Kurumun gelir ve giderini ilgilendiren işlemleri inceler ve bunların ortaya konmuş esaslara uyup uymadığını denetler, Murakıplar her yıl sonunda bir rapor düzenleyip bir örneğini Başbakana ve bir örneğini de Bilim Kuruluna verirler.

Madde 12

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun hesap yılı mali yıldır. Kurum her hesap yılından en az beş ay önce gelecek yıl içinde yapacağı işlerin programına ve masraflarına karşılık olmak üzere genel bütçeden verilmesi gereken tutarı Başbakana bildirir.

Bilim Kurulu her yıl bir faaliyet raporu hazırlar ve bunu Başbakana verir.

Murakıplar Kurulu raporu ile Bilim Kurulu raporu ve yıllık bilanço Başbakanlık tarafından dördü Yüksek Murakabe Heyetince, ikisi Sayıştayca ve biri Maliye Bakanlığınca seçilecek yedi kişilik bir kurula tevdi olunur. Bu kurulca hesapların ve bilânçonun onaylanması, Bilim Kurulu ve Genel Sekreterin ibrası demektir.

Madde 13

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumuna yapılacak her türlü bağışlar, vasiyetler ve yardımlar vergi, resim ve harçlardan muaftır. Gelir veya Kurumlar Vergisine bağlı mükellefler tarafından bu kuruma makbuz karşılığında yapılacak para bağışları yıllık bildiri ile bildirilecek gelirlerden ve Kurum kazancından indirilir.

Madde 14

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun görevlerinin yerine getirilmesi için Kurumun:

Her türlü eşya ve taşıt araçları, Türkiye’ye sokulmasında her çeşit ithalât sınırlamalarının dışında bırakıldığı gibi, Giriş Gümrük Vergisi özel idare ve belediyelere ait her türlü vergi, resim, harç ve zamlar belediye payından, sundurma, antrepo ve ardiye ücretleriyle Rıhtım Resminden ve Türkiye Cumhuriyeti Demiryolları ve Limanlar İşletme Umum Müdürlüğünce alınan rıhtım ücretinden ve ithal esnasında alınan diğer bütün vergi, resim, harç ve ücretlerden;

Her türlü tesislerin yapımı ve işletilmesinde kullanılacak Elektrik ve Havagazı İstihsal Vergisinden ve Belediye Resminden;

İhaleleri, ilânları, mukaveleleri ve başka evrak ve belgeleri Devlete ve belediyelere ait her türlü resim ve harçlardan;

Tesislerinde kullanılacak motor, kazan ve imbikler Belediye Resminden ve yine bu tesislerde kullanılacak akaryakıtlar Hazine payından muaftır.

Madde 15

9 uncu maddenin b, c, d fıkralarındaki Gelirler, Gelir ve Kurumlar vergileri ile bu vergiler yerine kaim olacak diğer vergilerden, Kurumun her türlü tesis, bina ve arazisi, bina ve arazi vergilerinden muaftır.

Madde 16 – Çeşitli hükümler

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunda Bilim Kurulu üyeliği ile Yürütme Komitesi üyeliği bir kişide birleşemez.

Madde 17

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunun Genel Sekreteri; danışmanları, araştırıcıları, yöneticileri ve her türlü personeli özel hukuk hükümlerine bağlı olup, bu kimseler hakkında 3656, 3659 ve 6245 sayılı kanunlar ve bunların ek ve tadilleriyle, aksine açıkça hüküm konmadıkça bu kanunların yerlerine geçecek kanunların hükümleri uygulanmaz.

Kurum ihtiyaca uygun kuruluş ve kadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir.

Madde 18

Bilim Kurulu üyeleriyle yürütme komiteleri üyelerine verilecek huzur hakları ve ücretler Bilim Kurulunun teklifi ile Başbakan tarafından onaylanır. Bu üyelerden üniversiteler, genel ve katma bütçeli dairelerle özel idareler ve belediyeler ve 3659 sayılı kanuna bağlı kurumlar mensuplarına verilecek huzur hakları ve ücretler 7244 sayılı kanunun üçüncü maddesi hükmüne bağlı bulunmıyacağı gibi bunların almakta oldukları her türlü tazminata da halel gelmez.

Madde 19

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu anlaşmalı araştırıcı ve danışman kullanabilir. Daimi veya anlaşmalı araştırıcılar ve danışmanlar yabancılar arasından da seçilebilirler.

Anlaşmalı araştırıcılar ve danışmanlar üniversiteler genel ve katma bütçeli dairelerle özel idare ve belediyeler ve 3659 sayılı kanuna bağlı kurumların mensupları arasından da seçilebilirler. Bu takdirde, bunların esas görevlerine ait bütün haklar saklı kalır ve her türlü tazminatlarına halel gelmez. Kullanılma yolları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretler Kurumca tesbit edilir. Ücretlerin verilmesinde 7244 sayılı kanunun üçüncü maddesi hükmü uygulanmaz.

Madde 20

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumuna ait mallar Devlet malı hükmündedir. Bunları çalanlar, ihtilâs edenler, zimmetine geçirenler ve her ne yoldan olursa olsun kötüye kullananlar hakkında Devlet mallarına karşı işlenen bu çeşit suçlara ait ceza kovuşturması yapılır.

Madde 21

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumunca ele alınan projelerin gerçekleştirilmesi sonucunda bir ihtira meydana geldiği takdirde bu ihtira Kuruma ait olur. Ancak Kurumun bu ihtiradan dolayı usulüne uygun olarak istihsal edeceği patentini satmak veyahut kiralamak suretiyle elde edeceği satış bedeli veya kiranın en az % 30 u ihtira yapana verilir.

Geri kalan haklar yönetmelikler ve anlaşmalar ile belirtilir.

Madde 22

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, araştırma ve inceleme konuları için gerekli gördüğü bilgileri her türlü kamu idare ve kurumlarından doğrudan doğruya istemeye yetkilidir. Kendilerinden bilgi istenen her türlü kamu idare ve kurumları bu bilgileri mümkün olan en kısa zamanda vermekle yükümlüdürler. Bu yoldan sağlanan bilgilerden sır mahiyetinde olanların gizliliğine riayet edilir.

Madde 23

Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu yapacağı araştırma ve incelemeler için hiçbir ilmühaber, ruhsatname veya imtiyaz almak zorunluğunda değildir.

Geçici madde 1

Dördüncü madde gereğince Bilim Kurulunun ilk kuruluşu aşağıdaki şekilde yapılır.

Başbakan bir defaya mahsus olmak üzere, dördüncü maddenin (a) fıkrasındaki özelliklere uygun olarak, üniversiteler tarafından, üniversite içinden veya dışından gösterilecek üçer aday ile Millî Eğitim Bakanlığı tarafından tesbit edilecek üç aday ve Millî Savunma, Bayındırlık, Sağlık ve Sosyal Yardım, Tarım, Sanayi Bakanlıkları tarafından tesbit edilecek birer aday arasından beş üye seçer. Bu seçilen üyeler dördüncü maddenin (a) fıkrasında gösterilen özellikleri taşımak şartiyle ve gizli oyla geri kalan üyeleri seçerler.

Geçici madde 2

Bilim Kurulunun ilk kuruluşunu takip eden ikinci yıl sonunda bir defaya mahsus olmak üzere ad çekme yolu ile ayrılacak beş üyenin yerine Kurumun geri kalan üyeleri tarafından yeniden beş üye seçilir.

Madde 24

Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 25

Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.