KolayuyumGiriş yap

Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme

Tür
Resmi Gazete
Atıf
Nükleer Enerji Sahasında Hukuki Mesuliyete Dair Sözleşme (R.G. 13.05.1961/10806)
İlgili mevzuat
Güncel metin

Madde 1

a) İşbu Sözleşme mucibince;

1. «Nükleer kaza» tâbirinden maksat, Öyle bir hâdise veya aynı menşei haiz öyle bir hâdiseler ailesidir ki, bu hâdise veya hâdiseler silsilesi veya sebep olduğu her türlü hasar radyoaktif evsaftan veya radyoaktif evsafın, nükleer yakıt yahut radyoaktif mahsûller veya artığın zehirleyici, patlayıcı veya diğer tehlikeli evsafı veya bunlardan her hangi birisi ile birleşmesinden doğar veya onun neticesi olarak ortaya çıkar.

2. «Nükleer tesisat» tâbirinden maksat, her hangi bir nakil vasıtası içinde bulunanlar haricindeki reaktörler, nükleer maddeleri ima eden veya işliyen fabrikalar; nükleer yakıtı izotoplarına ayıran fabrikalar; şualı nükleer yakıtı tekrar işleme tabi tutan fabrikalar; nükleer maddelerin nakil ile ilgili depolamalar hariç, bu çeşit maddelerin depolanması için tesisler ve içinde nükleer yakıt veya radyoaktif mahsüller veya artığı gibi Avrupa Nükleer Enerji Ajansı İdare Meclisi (Bundan sonra «İdare Meclisi» olarak geçecektir.) nin zaman zaman kararlaştıracağı maddeler bulunan tesislerdir,

3. «Nükleer yakıtlar» tâbirinden maksat metal, alaşım veya kimyevi bileşim halinde uranyum (Tabii uranyum dâhil), metal, alaşım veya kimyevi bileşim halinde plütonyum ve İdare Meclisinin zaman zaman kararlaştıracağı buna mümasil parçalanabilen diğer maddelerdir.

4. «Radyoaktif mahsuller veya artık» tâbirinden maksat, nükleer yakıtın kullanılması veya istihsali ameliyesi ile ilgili radyasyona tabi tutularak radyoaktifleştlrilmiş veya aslında radyoaktivite İhtiva eden maddelerdir. Fakat, (1) nükleer yakıt veya (2) her hangi bir sınai, ticari, zirai, tıbbi veyahut fenni maksatlarla kullanılan veya kullanılacak bir nükleer tesisin dışındaki radyoizotoplar bu tâbirin dışında kalır.

5. «Nükleer maddeler» tâbirinden maksat, nükleer yakıtlar (Tabii uranyum ve fakirleştirilmiş uranyum hariç) ve radyoaktif mahsuller veya artıktır.

6. Bir nükleer tesis ile ilgili olarak «işleten» tâbirinden maksat salâhiyetli resmi makamca o nükleer tesisin işleteni olarak seçilmiş ve tanınmış kimsedir.

b) İdare Meclisi, birtakım nükleer tesisleri, nükleer yakıtları veya nükleer maddeleri, kendi görüşüne göre mevzuubahis tehlikenin vüsatinin darlığı bunu muhik gösteriyorsa, işbu Sözleşmenin tatbik sahası haricinde bırakılabilir.

Madde 2

İşbu Sözleşme, milli mevzuat başka bir hüküm dermeyan etmedikçe 6 (d) de gösterilen rücu hakları haricinde Âkıd olmıyan Devlet ülkesinde tatbik edilemez.

Madde 3

Nükleer tesisi işleten işbu Sözleşme ile ilgili olarak, aşağıdaki hallerde mesuldür:

a) Şahsın ölümü veya hayatına karşı zarar ika edilmesi,

b) Aşağıdaki haller haricinde, her hangi bir malın yok edilişi veya zarara mâruz bırakılışı:

1. Bir tesis bölgesi içinde bulunan ve böyle bir tesisle ilgili olarak işletenin elinde tuttuğu, muhafaza veya kontrolü altında bulundurduğu mallar,

2. 4 üncü maddede belirtilen hallerde, nükleer kazanın vukubulduğu anda nükleer malzemeyi taşıyan nakil vasıtaları,

Ancak bunun için bu hasar veya kayıba (Bundan sonra «hasar» olarak, geçecektir), ya nükleer yakıt veya radyoaktif mahsül yahut artıktan, veyahut 4 üncü madde ahkâmı hariç, nükleer maddelerin bu gibi tesislerden taşınmasından doğan nükleer kazaların sebep olduğunun ispat edilmesi icabeder.

Madde 4

2 nci madde ahkâmına aykırı olmamak şartı ile, nükleer maddelerin taşınmaları ile ilgili depolama da dâhil nükleer maddelerin nakil halinde:

a) İşbu Sözleşme mucibince, bir nükleer kazanın, o tesisin haricinde vukubulduğu ve o tesisten nakledilmiş nükleer maddelerle alâkalı olduğu ispat edildiği takdirde, bir nükleer tesisin işleteni, kaza ile ilgili aşağıdaki şartların bulunması halinde zarardan mesuldür :

1. Bahis konusu nükleer maddelerin, Akıd taraflardan birinin arazisinde bulunan başka bir nükleer tesisin işleteni tarafından tealim alınmasından evvel kaza vukubulursa, veya,

2. Bahis konusu nükleer maddeler, Akıd olmıyan devlet ülkesinde bulunan bir şahsa gönderilmekte olup bu devletin ülkesine getirildikleri nakil vasıtasından boşaltılmasından evvel kaza vukubulursa.

b) İşbu maddenin (a) (1) bendinde bahsi geçen işleten, bahis kanunu nükleer maddeleri teslim aldığı andan itibaren, işbu Sözleşme mucibince, bu nükleer maddelerle alâkalı olarak, bilahara vukubulacak nükleer kazalardan doğacak hasardan mesuldür.

c) İşletenin muvafakati ile nükleer maddeler, Akıd Tarafların ülkeleri haricinden böyle bir tarafın ülkesindeki bir nükleer tesise gönderildiği takdirde, bu tesisin işleteni, işbu Sözleşme mucibince nükleer maddelerin, ülkesinden taşmacakları Akıd olmıyan devlet tarafından vasıtalara yüklenmesinden sonra vukubulacak nükleer kazanın sebep olacağı hasardan mesuldür.

d) İşbu Sözleşme mucibince işletenin, nakliyeciye 10 uncu madde gereğince mali garanti temin eden her hangi bir şahıs veya sigortacı tarafından veya bunlar namına hazırlanan bir belgeyi ibraz etmesi icabeder. Bu belge, işletenin isim ve adresini, garantinin müddetini, tipini ve tutarını ihtiva etmelidir. Belgede kayıtlı olan malûmata, belgeyi hazırlayan veya namlarına belge hazırlonanlar tarafından itiraz edilemez. Belge, garantisini temin ettiği nükleer maddeler ile nakliyata ait bilgiyi ve salâhiyetli resmî makamların mevzuubahis şahsın işbu Sözleşmede ifade edilen mânada bir işleten olduğunu tasdik edan beyanım da ihtiva etmelidir.

e) Akıd bir Taraf kendi mevzuat ahkâmına uygun olarak ve 10 uncu maddenin a fıkrası ile talep edilen şartların yerine getirilmesi halinde nakliyeci, kendi talebi ve bu tarafın ülkesinde kurulan nükleer tesisin işletenin muvafakati ile salâhiyetli resmi makam karar verdiği takdirde, bu işleten yerine mesul olmasını işbu Sözleşme gereğince tesbit eder. Böyle bir halde, işbu Sözleşme hükümleri gereğince, nakliyeci nükleer maddelerin taşınması esnasında vukubulan kazalar hususunda mevzuatında bu hususta hüküm olan Akıd Tarafın ülkesi üzerindeki nükleer bir tesisin işleteni gibi telâkki olunur.

Madde 5

a) Bir nükleer kaza ile ilgili nükleer yakıt yahut radyoaktif mahsuller veya artık birden ziyade nükleer tesiste bulunmuş olup, hasara sebep olduğu anda bir nükleer tesiste bulunmakta ise daha önce bunları bulunduran nükleer tesis işletenlerinden hiçbiri hasardan mesul olmazlar. Nükleer kaza ile ilgili nükleer yakıt yahut radyoaktif mahsuller veya artık birden ziyade tesiste bulunmuş olup, hasara sebep olduğu anda bir nükleer tesiste bulunuyor ise, basar vukuundan önce en son olarak bunları bulunduran nükleer tesisin işleteninden veya son defa onların idaresini üzerine alan işletenden başkası hasardan mesul olmaz.

b) Hasar işbu Sözleşme hükümlerine göre birden ziyade işletene mesuliyet yüklerse bu işletenlerin mesuliyeti aşağıdaki şartlarla müşterek ve birden fazladır: Mesuliyet, nükleer maddelerin nâkil sırasında nükleer bir kazanın sebep olduğu bir hasar neticesinde ortaya çıkmış ise, her işletenin mesul olacağı âzami miktar, 7 nci madde hükümlerine göre onlar hakkında tesbit edilecek en yüksek meblâğdır. Hiçbir işleten hiçbir zaman, nükleer kaza hususunda, 7 nci madde ile ona tahmil edilenden daha fazlasını ödemeye mecbur tutulamaz.

Madde 6

a) Nükleer kazadan doğan hasar sebebiyle tazminat hakkı, sadece işbu Sözleşme mucibince hasardan dolayı mesul olan işletene veyahut 10 uncu madde ile istenen teminatı veren sigortacı veya diğer mali kefillere karşı; milli kanunla doğrudan doğruya bir dâva hakkı tanınıyorsa, sigortacı veya diğer mali kefillere karşı kullanılabilir.

b) Nükleer kazaların sebep olduğu hasardan, bunların haricinde kimse mesul tutulamaz. Fakat bu şart nakil sahasında işbu Sözleşme tarihinde tatbik edilmekte veya imzaya açık olan veya iltihak veya tasdik safhasında bulunan milletlerarası anlaşmaların tatbikına tesir etmez.

c) Bu maddenin (b) fıkrasında sözü edilen her hangi bir milletlerarası anlaşmaya veya Akıd olmıyan Tarafın mevzuatına göre nükleer kazanın sebep olduğu kazadan mesul olan her hangi bir şahıs, 7 nci maddede tesbit edilen mesuliyet miktarı hudutları dahilinde, işbu Sözleşme hükümlerine göre hasardah mesul olan işletene karşı bir rücü hakkını haizdir.

d) Nükleer bir kaza Akıd olmıyan Devletin ülkesinde vukua gelir veya hasara böyle bir ülkede uğranılırsa esas iş yeri Akıd Taraf Ülkesinde bulunan her hangi bir şahıs veya böyle bir şahsa hizmet eden kimse, 2 nci madde hükümleri olmasa idi mesul olacak işletene karşı, 7 nci maddede gösterilen mesuliyet hudutları dahilinde, böyle bir kaza veya zarar dolayısiyle kendisinin ödemek mecburiyetinde olduğu meblâğ nispetinde rücu hakkına sahiptir.

e) Teşkilât Konseyi, bu maddenin (d) fıkrasında yazılı hükümlerden esas iş yeri Akıd olmıyan bir Devlet ülkesinde bulunan taşıyanların da istifade etmesine karar verebilir. Kararın alınmasında Konsey, Akıd olmıyan böyle bir Devletin nükleer enerji sahasındaki hukuki mesuliyet mevzuunda bu memleketteki cari umumi hükümleri ve bu hükümlerin Akıd Tarafların buyruğundaki veya esas İş yeri kendi ülkelerinde bulunan şahıslara ne nispette tatbik edildiğini göz önünde tutar.

f) İşleten sadece şu hallerde rücu hakkına haizdir.

1. Nükleer kazanın sebep olduğu basar, kasıttan doğan bir fiil veya ihmal neticesi ise kasıtla hareket eden fail veya ihmal edene karşı,

2. Mukavelede sarahaten belirtildiği takdirde, belirtilen nispet ve şekilde,

3. İşletenin müsaadesini almaksızın nükleer maddelerin nakli esnasında vukubulan bir nükleer kaza hususunda, onun hakkında 7 nci maddenin (b) fıkrasında gösterilenden daha fazla bir meblâğ için 7 nci maddenin (e) fıkrasına göre mesul ise ve mesul olduğu nispette, bu gibi nakil, hayat veya malların kurtarılması veya kurtarılmaya teşebbüs edilmesi veya bu gibi nakliyecinin kontrol edemiyeceği durumlardan neş’et etmesi halleri hariç, nükleer maddelerin taşıyanına karşı.

g) Eğer işleten, bu maddenin (f) fıkrasına göre her hangi bir nispette bir kimseye karşı rücu hakkına sahip ise, bu maddenin (c) ve (d) fıkraları mucibince, o şahıs, işletene karşı, o nispet için rücu hakkını kullanamaz.

h) MİM sağlık sigortası, sosyal sigorta, işçi tazminatı veya iş hastalıkları tazminatı gibi sistemlerdeki hükümler, nükleer kazadan doğan hasar sebebiyle tazminatı da içine alırsa, bu gibi sistemlerdeki lehtarların haklan ve bu gibi sistemler sebebiyle rücu hakları Akıd Tarafın bu gibi sistemlerini kuran kanuna göre hükme bağlanır.

Madde 7

a) Bir nükleer kazanın sebep olduğu hasar sebebiyle ödenmesi istenen tazminat bedeli, işbu madde mucibince tesbit olunan, âzami mesuliyetten fazla olamaz.

b) Her hangi bir Akıd Tarafın işletenin 10 uncu madde gereğince istenen sigorta veya diğer bir malî garantiyi temin edebilmesi imkânlarını göz önünde tutarak hiçbir halde E 000 000 hesap ünitesinden aşağı olmamak üzere daha yüksek ve alçak bir meblâğı tesbit edebilmesi şartı ile nükleer kazanın sebep olduğu hasar dolayısiyle işletenin âzami mesuliyeti, işbu Sözleşme tarihinde tâyin edildiği üzere 15 000 000 Avrupa Para Anlaşması hesap ünitesidir. (Bundan sonra «hesap ünitesi» olarak geçecektir.) Yukarda sözü edilen meblâğlar yuvarlak rakamlar olarak milli paraya tahvil olunabilir.

c) Nakliye vasıtasına yapılan hasar işletenin diğer hasarlardan doğan mesuliyetinin 6 000 000 hesap ünitesinin aşağısına düşmesini hiçbir şekilde intaç etmemesi şartı ile Akıd Taraf 3 üncü maddenin (b) fıkrasının 2 nci bendindeki istisnanın tatbikından milli mevzuatı ile sarfınazar edebilir.

d) Bu maddenin (c) fıkrasına göre Akıd Taraf mevzuatındaki hükümler olduğu kadar bu maddenin (b) fıkrası mucibince de bir Akıd Taraf ülkesindeki nükleer tesislerin işletenlerinin mesuliyeti nükleer kaza nerede vukubulursa bulsun bu gibi işletenlerin mesuliyetine tatbik edilir.

e) Bir Akıd Taraf nükleer maddelerin kendi ülkesinden geçişini. Azami mesuliyet haddini transit esnasında vukuu muhtemel kaza tehlikelerine göre kifayetsiz bulduğu takdirde, yabancı işletenin âzami mesuliyet haddinin yükseltilmesi şartına bağlıyabilir. Şu şartla ki, bu şekilde yükseltilen Azami mesuliyet haddi, kendi ülkesinde kurulmuş tesislerin işletenlerinin Azami mesuliyet haddini geçemez.

f) Bu maddenin (e) fıkrasındaki hükümler;

1. Nakliye deniz yolu ile ise, Devletler Hukuku kaideleri mucibince. muhtemel bir tehlikeden dolayı sözü edilen Akıd Tarafın limanlarına sığınma hakkı veya kara sularından zararsız geçiş hakkı,

2. Nakliye hava yolu ile ise, bir anlaşma veya Devletler Hukuku mucibince Akıd Tarafın arazisi üzerinden uçma veya yere inme hakkı, mevzuubahis olunduğunda tatbik olunmaz.

g) İşbu Sözleşmeye göre, bir mahkeme tarafından tazminatı mucip bir hâdise sebebiyle hükmedilen faiz ve bedeller, bu Sözleşme maksadına matuf bir tazminat olarak mütalâa edilmez ve bu madde mucibince işletenin mesul olduğu meblâğa ilâveten işleten tarafından ödenebilir.

Madde 8

a) Tazminat hakkı işbu Sözleşme mucibince nükleer kaza tarihinden itibaren 10 sene içinde kullanılmadığı takdirde sukut eder. Hasarın, kaza anında çalınmış, kaybolmuş veya terk edilmiş ve henüz istirdat edilmemiş nükleer yakıt, radyoaktif mahsuller veya artık ile ilgili nükleer kazadan doğmuş olması halinde 10 senelik sukutu hak müddeti çalınma, kaybolma veya terk edilme tarihinden itibaren başlar. Ancak millî mevzuat, işbu maddenin (c) fıkrası hükümleri hariç 10 senelik müddeti geçmemek şartiyle 2 seneden aşağı olmıyacak şekilde mutazarrırın zarar ve mesul işletenden haberdar olduğu veya mâkul surette haberdar olması icabetiği tarihten itibaren bir müruruzaman veya sukutu hak müddeti tesis edebilir.

b) Ancak, 13 üncü maddenin (d) fıkrasının (1) (I) ve (2) nci bentlerinin tatbikinin mümkün olduğu hallerde, bu maddenin (a) fıkrasında gösterilen zaman zarfında tazminat hakkı sukut etmez.

1. 17 nci maddede bahsi geçen mahkeme bir hüküm vermezden evvel bu mahkemenin seçebileceği mahkemelerden birinde dâva açılması halinde, mahkeme dâvanın açılmış olduğu mahkemeden başka bir mahkemenin salâhiyetli olduğuna karar verirse, dâvanın salâhiyetli olduğuna karar verilen mahkemede açılması için bir müddet tesbit edebilir. Veya

2. 13 (d) (1) veya (2) nci bendine göre salâhiyeti] mahkemenin tesbiti zumunda mahkemeden karar İstihsali için bir Akıd Tarafa müracaat vâki olması ve mahkeme tarafından tesbit edilecek zaman zarfında bu tesbitten sonra dâvanın açılması icabeder.

c) Milli mevzuat, 10 senelik müddetin hitamından sonra açılan bir tazminat dâvası hususunda işletenin mesuliyeti teminat altına alınmış ise, 10 seneden daha uzun bir müddet tesis edebilir.

d) Milli mevzuat aksine hüküm vazetmedikçe, bu maddede gösterilen müddet zarfında tazminat dâvası açan nükleer kazanın sebep olduğu hasardan mutazarrır olan şahıs, salâhiyetli mahkemenin nihai kararı almamış olması şartı ile böyle bir müddetin hitanımdan sonra hasarın ağırlaştığı şeklinde iddiasını tadil edebilir.

Madde 9

Milli mevzuatla aksi gösterilmedikçe işleten, silâhlı çatışma, tecavüz, iç harb, isyan hareketi ve istisnai karakterde vahim tabii bir Afet yüzünden doğacak nükleer bir kazanın sebep olduğu hasardan, mesul değildir.

Madde 10

a) İşbu Sözleşme mucibince, mesuliyeti teminat altına almak için işleten, 7 nci maddede gösterilen miktarda ve salâhiyetli resmi makamın tesbit edeceği şekil ve hükümler dahilinde sigorta veya diğer mali garantiler bulundurmak zorundadır.

b) Sigortacı veya diğer mali garanti veren asgari 2 ay evvelinden, salâhiyetli resmî makama yazılı olarak ihbarda bulunmadıkça veya bu sigorta veya diğer mali garanti, nükleer maddelerin taşınması esnasında sözü geçen taşıma ile ilgili olmadıkça bu maddenin (a) fıkrasında gösterilen sigorta veya diğer mali teminatı tâlik veya ilga edemez.

c) Sigorta, reasürans ve diğer mail garanti olarak yatırılan meblâğlar sadece nükleer kazalardan doğan hasarların tazmini gayesi ile çekilebilir.

Madde 11

İşbu Sözleşmeye göre ödenecek tazminat, sigorta ve reasürans primleri, sigorta, reasürans ve 10 uncu madde mucibince talep edilen diğer mali garanti gibi meblâğlar ve 7 nci maddenin (g) fıkrasında gösterilen hisse ve bedeller Akıd Taraflar para bölgelerinde serbestçe mübadele edilebilir.

Madde 12

a) 3 ve 6 (a), (c), (d) maddeleri ile ilgili kaza hakkı sadece mesul işletenin ülkesinde nükleer tesis bulundurduğu Akıd Taraf mevzuatına göre salâhiyetli kılınan mahkemelere tanınmıştır.

b) Nükleer kazanın, taşıma sırasında vuku bulman halinde, kaza hakkı bu maddenin (c) fıkrasında gösterilen haller hariç, sadece nükleer, kaza anında nükleer maddelerin bulunduğu ülkedeki Akıd Taraf mevzuatına göre salâhlyetll kılınan mahkemelerce kullanılır.

c) Eğer nükleer kaza taşıma sırasında Akıd Taraflar ülkesi dışında vukubulursa veya nükleer kaza sırasında nükleer maddelerin nerede bulunduğu tesbit edilemezse veyahut nükleer kaza esnasında nükleer maddeler birden ziyade Akıd Taraf mevzuatına tabi bir bölgede bulunuyorsa; dâva sadece, mesul işletenin nükleer tesisatını bulundurduğu Akıd Taraf Ülkesinde cari mevzuat tarafından salâhiyetti kılınmış mahkemelerce görülür.

d) Bu maddenin (a) ve (c) fıkralarına istinaden kaza hakkı birden ziyade Akıd Taraf mahkemeleri tarafından kullanılabilirse kaza hakkı,

1. Nükleer kazanın, nükleer maddelerin taşınması sırasında vuku- bulması halinde;

I. Bu maddenin (c) fıkrasında salâhlyetll kılınmaları şartı ile nükleer kazanın vukuu sırasında nükleer maddeleri taşıyan nakil vasıtasının kayıtlı bulunduğu Akıd Taraf ülkesinde cari mevzuata göre salâhiyetli kılınmış mahkemelerce kullanılır. Veya,

II. Böyle bir mahkeme yoksa alâkadar Akıd Tarafın müracaatı üzerine 17 nci maddede gösterilen mahkemenin mesele ile en yakından alâkadar olduğuna karar verdiği, bu maddenin (c) fıkrasındaki salâhiyetli mahkemelerden biri tarafından kullanılır.

2. Bunun dışındaki hallerde ilgili Akıd Tarafın müracaatı üzerine bahsi geçen mahkemenin mesele ile en yakından alâkalı bulunduğu Akıd Taraf mevzuatının salâhiyetli kıldığı mahkemelerce kullanılır.

e) Bu madde mucibince vicahi veya gıyabi yargılama sonunda salâhiyetti mahkemenin aldığı hükümler mahkemenin tatbik ettiği kanunlar, mucibince lâzımülinfaz hale gelince ilgili Akıd Tarafın talep ettiği formaliter kabul edilir edilmez diğer Akıd Tarafın ülkesinde de yürürlüğe girer. Dâvanın esasları başka her hangi bir muameleye tabi tutulmaz. Yukarıdaki hükümler ara kararlara tatbik edilmezler.

f) İşbu Sözleşme mucibince Akıd Taraf aleyhine mesul işleten olması sebebiyle bir dâva açıldığında bu Akıd Taraf bu madde ile salâhiyetti kılınan mahkeme huzurunda hiçbir kazai muafiyet iddiası ileri süremez.

Madde 14

a) İşbu Sözleşme hiçbir milliyet, ikamet veya oturduğu yer farkı gözetmeksizin tatbik edilir.

b) «Milli Hukuk» ve «Milli Mevzuat» tâbirleri nükleer kazadan doğan talepler mevzuunda işbu Sözleşme mucibince kaza hakkını haiz mahkemenin milli hukuk veya millî mevzuatını ifade eder ve bu hukuk vs mevzuat, işbu Sözleşmece bilhassa tanzim edilmiyen esasa veya usule mütaallik bütün meselelere tatbik olunur.

c) Bu hukuk ve mevzuat hiçbir milliyet, ikamet veya oturduğu yer farkı gözetmeksizin tatbik edilir.

Madde 10x

a) Her hangi bir Akıd Taraf işbu Sözleşme ile tesbit edilmiş tazminat miktarını artırmak için lüzumlu göreceği her türlü tedbirleri alabilir.

b) Hasar için ödenecek tazminat Devlet parasım içine alır ve 7 nci maddede gösterilen 5 000 000 luk hesap ünitesinden fazla olur ise bu meblâğ için işbu Sözleşme hükümlerinden inhiraf eden şartlar tatbik edilebilir.

Madde 16

İdare Komitesi 1 (a) (2) ve (3) ve 1 (b) maddeleri mucibince alınan hararlar Akıd Tarafları temsil eden üyelerin müşterek muvafakati ile kabul edilir.

Madde 17

İşbu Sözleşmenin tefsir ve tatbiki dolayıslyle iki veya daha fazla Akıd Taraf arasında doğacak anlaşmazlıklar İdare Komitesince tetkik ve dostane uzlaşmanın mümkün olmadığı hallerde mesele, ilgili bir Akıd Tarafın müracaatı üzerine, nükleer enerji sahasında emniyet kontrolü tesisi hususunda 20 Aralık 1057 tarihli Sözleşme ile vücuda getirilen mahkemeye arz edilir.

Madde 18

a) İşbu Sözleşme hükümlerinden bir veya daha fazlası için Sözleşmenin tasdiki veya ona iltihaktan önce veya 23 üncü maddeye göre tebliğde bahsedilen ülke veya ülkeler hususunda tebliğden önce hükme kaydı ihtirazı konabilir. Ve bu ihtirazi kayıtlar ancak imza sahipleri tarafından hemen kabul edilirse mümkün olabilir.

b) Böyle bir kabul 24 üncü maddeye göre Teşkilât Genel Sekreteri tarafından kendisine böyle bir ihtirazi kaydın bildirildiği tarihten itibaren 12 aylık bir müddet içinde işbu Sözleşmeyi tasdik etmiyen imza sahibinden talep edilmiyecektir.

c) Bu maddeye göre kabul edilen bu çeşit bir kaydı ihtirazi Teşkilâtın Genel Sekreterine gönderilecek bir tebliğ ile her zaman gen alınabilir.

Madde 19

a) İşbu Sözleşme tasdik olunacaktır. Tasdik belgeleri Teşkilâtın Genel Sekreterliğine tevdi edilecektir.

b) İşbu Sözleşme en az 5 imzalıyanın tasdik evrakım tevdiinden itibaren meriyete girecektir. İşbu Sözleşme bilâhara tasdik eden imza- lıyanlar için tasdik belgelerinin tevdiinden itibaren mer’iyete girecektir.

Madde 20

İşbu Sözleşmenin tadilleri bütün Akıd Tarafların müşterek muvafakati ile kabul edilir. Bunlar Akıd Tarafların üçte ikisinin tasdik veya teyidi ile mer’iyete girer. Bilâhara tasdik veya teyideden Akıd Taraflardan her bin için tadilât bu tasdik veya teyit tarihinden itibaren mer’iyete girer.

Madde 21

a) İşbu Sözleşmeyi imzalamamış bulunan Teşkilâta üye veya ortak bir hükümet Teşkilâtın Genel Sekreterliğine göndereceği bir tebliğ ile Sözleşmeye dâhil olabilir.

b) İşbu Sözleşmeyi imzalıyan diğer bütün hükümetler Teşkilâtın Genel Sekreterliğine gönderecekleri bir tebliğ ile ve bütün Akıd Tarafların ittifakı ile Sözleşmeye iltihak edebilirler. İltihak muvafakat fantinden itibaren muteberdir.

Madde 22

a) İşbu Sözleşme yürürlüğe girmesinden itibaren 10 yıl müddet için kabul edilmiştir. Her Akıd Taraf 10 yılın hitanımda işbu Sözleş menin kendisi bakımından tatbikına 12 ay evvelinden Teşkilâtın Genel Sekreterliğine bildirerek son verebilir.

b) İşbu Sözleşme 10 senelik müddetin hitamından sonra bu maddenin (a) fıkrası mucibince Sözleşmenin tatbikına son vermiyen Akid Taraf bakımından 6 sene müddetle ve bilahara 5 senelik müddetler süre since de bu gibi 5 senelik müddetlerin her hangi bilinin hitamında Teşkilâtın Genel Sekreterliğine 12 ay evvelinden bildirilerek Sözleşmeye sor vermiyen Akıd Taraflar için devam eder.

c) Bu Sözleşmenin mer’iyete girmesinden itibaren 5 yıl veya Akıd bir Tarafın her hangi bir tarihteki talebi üzerine talep tarihinden itibaren 6 ay içinde Teşkilâtın Genel Sekreterliği bu Sözleşmenin tekrar gözden geçirilmesi için bir konferans tertip edecektir.

Madde 23

a) İşbu Sözleşme Akıd Tarafların ana vatanlarına tatbik edilir.

b) İşbu Sözleşmenin imzalanması veya tasdiki veya Sözleşmeye iltihak sırasında veya daha sonra Teşkilâtın Genel Sekreterliğine işbu Sözleşmenin milletlerarası münasebetlerinden mesul bulunduğu ülkeler de dâhil olmak üzere ve bu maddenin (a) fıkrası mucibince işbu Sözleşmenin tatbik edilemediği ve tebliğde bahsedilen ülkelerine de tatbik edileceğini her hangi bir imzalıyan veya Akıd Taraf bildirebilir. Böyle bir tebliğname burada mevzuubahis ülke veya ülkeler bakımından Teşkilâtın Genel Sekreterliğine bir sene evvelden, bildirilerek geri alırabilir.

c) Akıd bir Tarafın, milletlerarası münasebetlerde mesuliyetim taşıdığı ülkeler dâhil işbu Sözleşmenin tatbik edilmediği bütün ülkeleri işbu Sözleşme mucibince Akıd olmayan Devlet ülkesi olarak kabul edilir.

Madde 24

Teşkilâtın Genel Sekreteri bütün imzalıyan ve Sözleşmeye iltihak eden hükümetlere tasdik, iltihak ve çekilme belgelerini tevdi ile 23 üncü madde mucibince yapılan tebliğleri ve 1 (a) (2), 1 (a) (3) ve 1 (b) bentleri mucibince İdare Komitesinin aldığı kararlan bildirir. Genel Sekreter işbu Sözleşmenin mer’iyete giriş tarihini, kabul edilen tadilâtları ve bunların mer'iyete giriş tarihlerini ve 18 inci madde mucibince yapılan kaydı ihtirazlleri de bildirir.