167 Yeraltı Suları Hakkında Kanun
- Tür
- Resmi Gazete
- Atıf
- 167 Yeraltı Suları Hakkında Kanun (R.G. 23.12.1960/10688)
- İlgili mevzuat
- Güncel metin
Madde 1 – Yeraltı sularının mülkiyeti
Yeraltı suları umumi sular meyanında olup Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bu suların her türlü araştırılması, kullanılması, korunması ve tescili bu kanun hükümlerine tabidir.
Madde 2 – Terimler
Bu kanunda yeraltı suyu ile ilgili olarak kullanılan terimler aşağıdaki manaları ifade eder:
Yeraltı suyu:
Yeraltındaki durgun veya hareket halinde olan bütün sulardır.
Yeraltı suyu deposu:
Bünyesinde yeraltı suyu bulunan tabakalardır ki, bu tabakaların her hangi bir noktasından su çekildiğinde, bütün su kütlesine tesir edilmiş olur.
Kimse:
Resmî, yarı resmî veya hususi hüviyeti haiz hakiki ve hükmi şahıslar.
Komşu:
Bitişik arazi sahibi veya aynı bölgede bulunan ve halin icaplarına göre bitişik arazi sahibi gibi aynı yeraltı suyu imkânlarından faydalanması lâzım gelen kimse.
Müracaat sahibi:
Arama, kullanma veya ıslâh ve tadil belgesi isteyen kimse.
Belge sahibi:
Arama, kullanma veya ıslâh ve tadil belgesi almış olan kimse.
Faydalı kullanış:
Yeraltı suyunun içmede, temizlikte, belediye hizmetlerinde, hayvan sulamada, zirai sulamada, maden ve sanayide, sportif vesair tesislerde kullanılması.
Faydalı ihtiyaç:
Yeraltı suyunu kullanacak kimsenin faydalı kullanışları için muhtaç olduğu su miktarı.
Emniyetli verim haddi:
Yeraltı suyu deposu verimine zarar vermeden devamlı olarak alınabilecek su miktarı.
Araştırma kuyusu:
Yeraltı suyu hakkında bilgi edinmek üzere açılan kuyular.
İşletme kuyusu:
İstifadeye arzolunan kuyular.
Madde 3 – Yeraltı suyu işletme sahalarının tesbit ve ilânı
Sınırları ve karakteristikleri tâyin edildikçe yeraltı suyu sahaları, Bayındırlık Bakanlığının teklifi üzerine, Bakanlar Kurulu karariyle «Yeraltı suyu işletme sahaları» kabul ve ilân edilir.
Madde 4 – İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları içinde kuyu açılması
Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci MADDE hükmüne göre belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.
Yeraltı suyu işletme sahalarında 8 inci MADDE şümûlüne giren her türlü yeraltı suyu tesisleri, Bayındırlık Bakanlığınca tanzim edilecek teknik talimatname hükümlerine göre meydana getirilir.
Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir.
Faydalı ihtiyaç miktarı, tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalâası alınmak suretiyle, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.
Madde 5 – İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında yeraltı suyu aranması ve kullanılması
İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında her arazi sahibi; arazisinde yeraltı suyu aramak, suyu bulduktan sonra, bunun kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmak hakkına maliktir.
Ancak bu işler 8 inci MADDEnin şümûlüne girdiği takdirde belge alınması mecburidir.
Faydalı ihtiyaç miktarı dördüncü MADDE hükümlerine göre tâyin olunur.
Madde 6 – Komşu hakkı
Arazisinde faydalı ihtiyaçları için yeter miktarda su bulunmıyan veya bu suyu elde etmesi fahiş masrafı icabettiren bir kimsenin, komşu arazideki yeraltı suyundan istifade şartları 20 nci MADDEde sözü geçen tüzükte belirtilir.
Madde 7 – Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün yetkileri
Yeraltı suyu etüd ve araştırmaları için Devlet Su İşleri, herhangi bir yerde kuyular açmak veya açtırmak hakkına maliktir. Bu kuyular için istimlâk yapılmaz.
Araştırma kuyularından işletme kuyusu haline ifrağ edilenlerle, doğrudan doğruya işletme kuyusu olarak açılan kuyular için, kuyu yeri ile geliş gidişe lüzumlu arazi Devlet Su işleri Umum Müdürlüğü tarafından istimlâk olunur. İstimlâk bedeli, kuyunun maliyet hesabına ithal edilir. İşletme kuyularının intifa hakkı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından hakiki veya hükmi şahıslara devredilebilir veya kiralanabilir. Devir veya kira bedeli Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından takdir olunur.
Kuyunun intifa hakkının devrinde veya kiralanmasında arazi sahibine tercih hakkı tanılır.
Madde 8 – Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti
Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması mecburidir:
a) Su temini maksadıyle, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tesbit ve Bakanlar Kurulunun tasvibinden sonra ilân olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (El ile açılan kuyular hariç),
b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller.
Bu kazıların yapılması ve kuyuların açılması su temini maksadını gütmemesi halinde, bunlar hakkında belge aranmamakla beraber, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir.
Madde 9 – Arama belgesi
Yeraltı suyu aranmasında belge almayı icabettiren işler için, bir sene süreli arama belgesi verilir Bu süre içinde, arama bitirilmezse; belge sahibinin, sürenin son ayı içinde müracaat etmesi şartiyle belge bir sene için temdit edilir. Bu süre zarfında da arama bitirilemezse, belge hükümsüz sayılır ve iş sahibi yeniden belge alır.
Madde 10 – Kullanma belgesi
Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilir. Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne müracaat ederek kullanma belgesi alır.
Madde 11 – Islah ve tadil belgesi
Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülâhazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez. Ancak, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden «ıslah ve tadil belgesi» almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir.
Madde 12 – Belgelerin ücret, resim ve harçtan muafiyeti
Dokuzuncu, onuncu ve on birinci MADDElerde sözü geçen belgeler hiçbir ücrete, damga resmine, harca ve sair rüsuma tabi değildir.
Madde 13 – Belge için müracaat
Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kimse, doğrudan doğruya, bulunduğu yerdeki Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilâtına, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilâtı yoksa en yakın mülkiye âmiri vasıtasiyle, Devlet Su İşleri teşkilâtına müracaatla belge talebinde bulunur. Müracaat sahibine, bir ay zarfında, belge verilmek veya reddedilmek suretiyle cevap verilir.
Madde 14 – Aynı zamanda yapılan müracaatlarda su taleplerinin emniyetli verim haddine yaklaşması
Su taleplerinin yeraltı suyu deposunun emniyetli verim haddine yaklaşması halinde, belge için yapılmış bir müracaattan sonra, bir hafta zarfında, aynı yeraltı su deposundan istifade etmek üzere, yapılacak başka müracaatlar, ilgili Bakanlıkların temsilcilerinden müteşekkil bir heyet marifetiyle incelenerek taliplerden hangilerine kullanma belgesi verileceği karara bağlanır.
Madde 15 – Tescil
Bu kanun hükümlerine göre verilen bütün belgeler, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından bir sicile kaydedilir.
Madde 16 – Şartların tesbiti ve kontrolü
Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyuların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak ve salâhiyetlerle mesuliyetleri ve bu hususların kontrolü 20 nci MADDEde sözü geçen tüzükte belirtilir.
Madde 17 – Proje ve fenni mesuliyet
Bu kanun hükümlerine göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah edilecek her türlü yeraltı suyu tesislerinin etüd, proje ve aplikasyonları, yetkili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete istinat eder.
Satıh alüvyunları içerisinde açılan ve derinliği 8 inci MADDE gereğince ilân edilen haddi aşmayan kuyular bu hüküm dışındadır.
Madde 18 – Ceza hükümleri
Bu kanundaki vecibeleri yerine getirmiyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara göre, daha ağır bir ceza ile cezalandırılmadıkları takdirde, bu MADDE hükmüne göre cezalandırılırlar.
a) Belge almadan sekizinci MADDEdeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler 500 liradan 3 000 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi halde, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. Tekerrürü halinde, ceza iki misli olur ve o kimseye belge verilmez, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
b) Onuncu ve on birinci MADDE hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadıl faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmiyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri vermiyenler, sekizinci MADDEnin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmiyenler 500 liradan 1 500 liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılırlar. Tekerrürü halinde, cezalar iki misli olur, belge verilmez veya verilmiş ise geri alınır. Kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
c) Bu kanunla ilgili dâvalara sulh mahkemelerinde bakılır.
Madde 19 – İstisnalar
6309 sayılı kanun hükümleri gereğince maden telâkki edilen sularla, 927, 4268 ve 6977 sayılı kanunların hükümlerine tabi bulunan içmiye ve yıkanmaya mahsus şifalı maden suları, bu kanun hükümlerinden istisna edilmiştir. Ancak, sekizinci maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur.
Geçici madde 1 – Önce açılmış kuyular
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olup da, zirai sulama ile maden işletmelerinde ve sanayide kullanılan ve 8 inci MADDEnin şümûlüne giren yeraltı suyu kuyuları için, bunların sahipleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, 2 sene içinde kuyunun bulunduğu yerin bağlı bulunduğu Devlet Su İşleri teşkilâtına müracaat ederek, hususi formları doldurup vermekle mükelleftir. Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü; bu formları inceliyerek kuyuların kullanma şartlarını tâyin ve sahiplerine, müracaat tarihinden itibaren 1 ay içinde kullanma belgesi verir.
İşbu geçici MADDE gereğince müddeti içinde belge almayanlar 500 liradan 1 500 liraya kadar para cezası ile cezalandırılır.
Madde 20 – Tüzük hazırlanması
Bu kanunun tatbikatı ile ilgili hususlar için Bayındırlık, Tarım, Sanayi, İmar ve İskân Bakanlıklarınca müştereken bir tüzük hazırlanır.
Madde 21
Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 22
Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.